To compare or infer based on logical patterns and similarities.
Word in 30 Seconds
- To compare two things to find similarities.
- To infer a conclusion using logical deduction.
- Used frequently in formal and philosophical contexts.
بررسی اجمالی
قیاس کردن ریشه در مفهوم مقایسه و استدلال دارد. این فعل هم در زبان روزمره برای مقایسه دو پدیده و هم در متون علمی و ادبی برای استنتاج منطقی به کار میرود. وقتی چیزی را قیاس میکنید، در واقع ذهن خود را برای یافتن پیوندهای منطقی میان مفاهیم به کار میگیرید.
الگوهای کاربردی
این فعل معمولاً با حرف اضافه «با» به کار میرود. ساختار کلی آن به صورت «الف را با ب قیاس کردن» است. در متون منطقی، ممکن است به صورت «قیاس منطقی» نیز دیده شود که به فرآیند استدلال از کل به جزء اشاره دارد.
زمینههای رایج
در ادبیات کلاسیک فارسی، قیاس کردن بسیار پرکاربرد است (مثلاً قیاس کردن حال خود با گذشتگان). در متون آکادمیک و حقوقی، این فعل برای استناد به احکام مشابه در پروندههای متفاوت استفاده میشود.
مقایسه با کلمات مشابه
«مقایسه کردن» عمومیتر است و صرفاً به دیدن شباهتها و تفاوتها اشاره دارد، اما «قیاس کردن» بار معنایی منطقی و تحلیلی بیشتری دارد. در حالی که مقایسه میتواند سطحی باشد، قیاس کردن معمولاً با هدف رسیدن به یک نتیجهگیری یا حکم انجام میشود.
Examples
نباید کار امروز را با دیروز قیاس کرد.
everydayOne should not compare today's work with yesterday's.
او شرایط جدید را با تجربیات قبلی قیاس کرد.
formalHe compared the new conditions with previous experiences.
نمیتوان این دو را با هم قیاس کرد.
informalThese two cannot be compared.
در این مقاله، نویسنده دو مکتب فکری را قیاس میکند.
academicIn this article, the author compares two schools of thought.
Common Collocations
Common Phrases
قیاس معالفارق
A false analogy
قابل قیاس نیست
It is incomparable
Often Confused With
Compare is a general term for looking at differences. Qiyas implies a deeper, often logical or structural, assessment.
Grammar Patterns
How to Use It
Usage Notes
Use this verb in formal writing or when discussing logic. It is less common in spoken Persian compared to 'moghayese kardan'. Ensure you use the preposition 'ba' to link the two objects being compared.
Common Mistakes
Students often omit the preposition 'ba'. Also, using it in overly casual settings can make the speaker sound unnatural or overly pretentious.
Tips
Focus on the logical aspect
Remember that 'Qiyas' implies a logical connection. Use it when you want to sound analytical rather than just descriptive.
Avoid informal contexts
Do not use this verb in very casual situations with friends. It sounds too academic or literary for slang.
Historical literary usage
Classical Persian poets often used 'Qiyas' to compare the human condition with nature. It carries a heavy philosophical weight.
Word Origin
Derived from Arabic 'Qiyas' (measuring/analogy). It entered Persian through Islamic philosophy and legal studies.
Cultural Context
The word is deeply rooted in Islamic jurisprudence (Fiqh) for legal analogy. It is a cornerstone of traditional intellectual discourse in Iran.
Memory Tip
Think of 'Qiyas' as 'Query-Assessing'. You are querying the logic and assessing the similarity.
Frequently Asked Questions
4 questionsخیر، این فعل برای مفاهیم انتزاعی، رفتارها و حتی استدلالهای منطقی نیز به کار میرود.
مقایسه کردن یک عمل عمومی برای دیدن تفاوتهاست، اما قیاس کردن اغلب جنبه استدلالی و منطقی دارد.
بیشتر در متون رسمی، ادبی و تحلیلی کاربرد دارد و در گفتار روزمره کمتر شنیده میشود.
در منطق، قیاس فرآیندی است که در آن از دو مقدمه کلی به یک نتیجه جزئی میرسیم.
Test Yourself
او وضعیت فعلی خود را با گذشته ___ کرد.
فعل قیاس کردن در اینجا برای سنجش دو وضعیت به کار میرود.
Score: /1
Summary
To compare or infer based on logical patterns and similarities.
- To compare two things to find similarities.
- To infer a conclusion using logical deduction.
- Used frequently in formal and philosophical contexts.
Focus on the logical aspect
Remember that 'Qiyas' implies a logical connection. Use it when you want to sound analytical rather than just descriptive.
Avoid informal contexts
Do not use this verb in very casual situations with friends. It sounds too academic or literary for slang.
Historical literary usage
Classical Persian poets often used 'Qiyas' to compare the human condition with nature. It carries a heavy philosophical weight.
Examples
4 of 4نباید کار امروز را با دیروز قیاس کرد.
One should not compare today's work with yesterday's.
او شرایط جدید را با تجربیات قبلی قیاس کرد.
He compared the new conditions with previous experiences.
نمیتوان این دو را با هم قیاس کرد.
These two cannot be compared.
در این مقاله، نویسنده دو مکتب فکری را قیاس میکند.
In this article, the author compares two schools of thought.
Related Content
Related Vocabulary
More academic words
اعمال کردن
B2To apply, to implement; to put into operation or effect.
عامل شدن
B2To cause; to make something happen.
اعتبار علمی
B2Academic credibility, academic reputation.
اعتباربخشی
B2Accreditation; the official recognition that a person or institution is qualified.
اعتبار بخشیدن
B2To validate, to confirm or give official approval to something.
اعتبار سنجی کردن
B2To check or prove the validity or accuracy of something.
اعتمادپذیر
B2Capable of being relied on; trustworthy and dependable.
اعتراف کردن
B2To confess or acknowledge; to admit that one has committed a crime or done something wrong.
عضو هیئت علمی
B2A faculty member; a professional academic engaged in teaching and research at a university.
عقلانی
B2Rational; based on or in accordance with reason or logic.
