onlar

“Onlar” kelimesi Türkçede üçüncü çoğul şahıs zamiri olarak temel bir dil bilgisi yapı taşıdır. Hem insanlar hem de nesneler için kullanılabilen bu zamir, geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Türkçede şahıs zamirleri sistemi altı temel zamirden oluşur: ben, sen, o (tekil) ve biz, siz, onlar (çoğul). “Onlar”, bu sistemin son halkasıdır. Kelime yapısı olarak bakıldığında, “o” işaret/şahıs zamirine “-lar” çoğul ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Buradaki “n” harfi, Türkçede zamirlerin çekiminde görülen "zamir n'si" olarak adlandırılan koruyucu ünsüzdür.

“Onlar” kelimesi cümlede özne görevinde bulunduğunda, yüklemle olan uyumu önemlidir. İnsanlar için kullanıldığında, fiil genellikle “-lar/-ler” çoğul ekini alır (Örneğin: “Onlar okula gittiler”). Ancak konuşma dilinde özne “onlar” olarak belirtilmişse, fiildeki çoğul eki bazen düşebilir (“Onlar okula gitti”). Eğer “onlar” zamiri insan dışı varlıklar (hayvanlar, bitkiler, nesneler) için kullanılıyorsa, Türkçenin genel kuralı gereği yüklem genellikle tekil kalır (Örneğin: “Onlar masanın üzerinde duruyor”).

Bu zamir hem bir topluluğu işaret ederken hem de daha önce bahsedilmiş bir gruptan söz ederken kullanılır. İşaret zamiri olarak kullanıldığında, konuşmacıya en uzak olan veya bağlamda daha önce tanımlanmış nesne grubunu belirtir. Örneğin, elinizdeki kitaplar için “bunlar”, biraz ötedekiler için “şunlar”, karşı binadakiler için ise “onlar” dersiniz.

“Onlar” ile en çok karıştırılan yapılar “bunlar” ve “şunlar”dır. “Bunlar” fiziksel olarak en yakındaki, “şunlar” orta mesafedeki, “onlar” ise en uzaktaki veya görünmeyen gruptur. Ayrıca “onlar” (yalın hal) ile “onları” (belirtme hali) arasındaki farka dikkat edilmelidir. “Onları gördüm” cümlesinde nesne durumundayken, “Onlar geldi” cümlesinde özne durumundadır. “Kendileri” kelimesi ise “onlar” zamirinin daha resmi veya vurgulu bir alternatifi olarak karşımıza çıkabilir.