Grammar Rule in 30 Seconds
In Burmese, to say 'the time I [verb]', you place the verb before the word for time, connected by a particle.
- Use 'တဲ့' (te) for colloquial speech: စားတဲ့အချိန် (The time I eat).
- Use 'သော' (thaw) for formal writing: သွားသောအခါ (The time/occasion of going).
- The noun (time/day/year) always comes AFTER the verb clause.
Forming Temporal Clauses
| Verb Type | Particle (Spoken) | Particle (Formal) | Example (Spoken) |
|---|---|---|---|
|
Action Verb
|
တဲ့
|
သော
|
သွားတဲ့အချိန် (Time of going)
|
|
State/Adjective
|
တဲ့
|
သော
|
လှတဲ့အချိန် (Time of being beautiful)
|
|
Negative
|
မ...တဲ့
|
မ...သော
|
မစားတဲ့အချိန် (Time of not eating)
|
|
Past Action
|
ခဲ့တဲ့
|
ခဲ့သော
|
နေခဲ့တဲ့နေ့ (The day I stayed)
|
|
Continuous
|
နေတဲ့
|
နေသော
|
လုပ်နေတဲ့အချိန် (The time I am doing)
|
Common Time Nouns used in Relative Clauses
| Burmese | Pronunciation | English | Usage |
|---|---|---|---|
|
အချိန်
|
Achane
|
Time
|
General/Specific time
|
|
အခါ
|
Akha
|
Time/Occasion
|
Formal/Literary
|
|
နေ့
|
Nay
|
Day
|
Specific days
|
|
လ
|
La
|
Month
|
Specific months
|
|
နှစ်
|
Hnit
|
Year
|
Specific years
|
|
ခေတ်
|
Khite
|
Era/Period
|
Historical/Long periods
|
Meanings
A construction used to modify a time-related noun (like time, day, month, or year) with a preceding action or state.
General Time
Describing a general period or specific moment when an action occurs.
“သူ ရောက်လာတဲ့အချိန်မှာ ပြောပြမယ် (I will tell him when he arrives)”
Formal Occasions
Using 'သော' and 'အခါ' to describe significant events or literary timeframes.
“မိုးရွာသောအခါ ပန်းများပွင့်သည် (When it rains, flowers bloom)”
Negative Time Clauses
Describing the time when something does NOT happen.
“မီးမလာတဲ့အချိန်မှာ စာဖတ်ရတာ ခက်တယ် (It is hard to read when the power is out)”
Reference Table
| Form | Structure | Example Sentence |
|---|---|---|
|
Affirmative
|
V + တဲ့ + အချိန်
|
သူလာတဲ့အချိန်မှာ ပြောမယ် (I'll tell when he comes)
|
|
Negative
|
မ + V + တဲ့ + အချိန်
|
မီးမလာတဲ့အချိန်မှာ စာဖတ်တယ် (I read when no power)
|
|
Past
|
V + ခဲ့တဲ့ + အချိန်
|
တွေ့ခဲ့တဲ့နေ့ကို မှတ်မိတယ် (I remember the day we met)
|
|
Continuous
|
V + နေတဲ့ + အချိန်
|
အလုပ်လုပ်နေတဲ့အချိန် ဖုန်းမဆက်နဲ့ (Don't call while I'm working)
|
|
Formal
|
V + သော + အခါ
|
မိုးရွာသောအခါ အေးမြသည် (It is cool when it rains)
|
|
Question
|
V + တဲ့ + အချိန် + လား
|
သူလာတဲ့အချိန် သိလား (Do you know the time he comes?)
|
フォーマル度スペクトル
ကျွန်ုပ် ထမင်းစားသောအချိန် (Daily routine)
ကျွန်တော် ထမင်းစားတဲ့အချိန် (Daily routine)
ငါ ထမင်းစားတဲ့အချိန် (Daily routine)
ထမင်းဆွဲတဲ့အချိန် (Daily routine)
The Burmese Relative Clause Structure
Action
- စား (Sa) Eat
Linker
- တဲ့ (Te) Attributive Particle
Noun
- အချိန် (Achane) Time
Spoken vs. Formal
Choosing the Right Particle
Are you writing a book or news?
Is the action finished in the past?
Common Time Nouns
Short Duration
- • အချိန် (Time)
- • ခဏ (Moment)
Long Duration
- • နေ့ (Day)
- • လ (Month)
- • နှစ် (Year)
Abstract
- • အခါ (Occasion)
- • ခေတ် (Era)
レベル別の例文
စားတဲ့အချိန်
The time I eat
လာတဲ့အချိန်
The time you come
အိပ်တဲ့အချိန်
The time I sleep
သွားတဲ့နေ့
The day I go
မိုးရွာတဲ့အချိန်မှာ အိမ်မှာနေတယ်
I stay at home when it rains.
သူမလာတဲ့နေ့က ပျင်းစရာကောင်းတယ်
The day she didn't come was boring.
အလုပ်လုပ်တဲ့အချိန် ဖုန်းမကိုင်ဘူး
I don't answer the phone while working.
ကျောင်းတက်တဲ့အချိန်က ၉ နာရီပါ
The time to attend school is 9 o'clock.
ကျွန်တော် အားတဲ့အချိန်မှာ စာဖတ်တယ်
I read books during the time I am free.
ဟိုတယ်ကို ရောက်တဲ့အချိန်မှာ ဖုန်းဆက်ပါ
Please call when you arrive at the hotel.
သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တွေ့တဲ့နေ့က အရမ်းပျော်ဖို့ကောင်းတယ်
The day I met my friends was very fun.
မီးမလာတဲ့အချိန် ဘာလုပ်မလဲ
What will you do during the time the power is out?
နိုင်ငံခြားမှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့အချိန်တွေကို လွမ်းတယ်
I miss the times I lived abroad.
စာမေးပွဲဖြေဆိုနေသောအချိန်တွင် စကားမပြောရ
Do not speak during the time of taking the exam.
စီးပွားရေး အဆင်မပြေတဲ့အချိန်မှာ စိတ်ဓာတ်မကျပါနဲ့
Don't be discouraged during times when business is not going well.
ကလေးဘဝက ဆော့ကစားခဲ့တဲ့နေရာကို ပြန်သွားချင်တယ်
I want to go back to the place where I played during my childhood (time).
လူငယ်ဘဝ၏ တန်ဖိုးရှိသောအချိန်များကို အလဟဿမဖြုန်းတီးသင့်ပါ
One should not waste the precious times of youth.
နေဝင်မိုးချုပ် အလုပ်လုပ်ရသောအခါ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လှသည်
When one has to work from dawn till dusk, it is very exhausting.
နည်းပညာ ထွန်းကားလာသောခေတ်တွင် အရာရာ မြန်ဆန်လာသည်
In the era where technology has flourished, everything has become faster.
တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော အချိန်ကာလအတွင်း သတိထားရမည်
One must be careful during the period when the country is unstable.
ရှေးသူဟောင်းတို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သော အချိန်သမယကို ပြန်လည်အောက်မေ့ဖွယ်ဖြစ်သည်
The era in which the ancients practiced and strove is worth reminiscing.
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် သပ္ပာယ်တော်မူသောအခါဝယ်...
During the time when the Buddha was alive and appearing in his glory...
လောကဓံတရားနှင့် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားရမည်
When facing the vicissitudes of life, one must keep the mind stable.
ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော အခြေအနေတွင် စိုက်ပျိုးရေး ခက်ခဲလာသည်
In the situation where the climate is fluctuating and changing, agriculture becomes difficult.
間違えやすい
Both can translate to 'when' in English.
'Yin' means 'if/when' (conditional).
Both are attributive particles.
よくある間違い
အချိန် ကျွန်တော် စားတယ်
ကျွန်တော် စားတဲ့အချိန်
စား အချိန်
စားတဲ့အချိန်
သွားတဲ့ နာရီ
သွားတဲ့ အချိန်
မစား အချိန်
မစားတဲ့အချိန်
သွားတုန်းက အချိန်
သွားတဲ့အချိန်
ကျွန်တော် သွားတဲ့ နေ့ မှာ
ကျွန်တော် သွားတဲ့နေ့မှာ
မိုးရွာတဲ့ အခါ
မိုးရွာသောအခါ
သူ လာတဲ့ အချိန် ကို သိလား
သူ ဘယ်အချိန် လာမလဲ သိလား
အလုပ်လုပ်တဲ့ အချိန် မှာ
အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အချိန် မှာ
သွားခဲ့တဲ့ အချိန်
သွားတဲ့ အချိန်
စာမေးပွဲ ဖြေတဲ့ အချိန်
စာမေးပွဲ ဖြေဆိုနေသော အချိန်
သူ ရောက်သော အချိန်
သူ ရောက်လာသော အချိန်
文型パターン
ကျွန်တော် ___ တဲ့အချိန်မှာ ___ တတ်တယ်။
___ ခဲ့တဲ့နေ့က ___ ဖြစ်ခဲ့တယ်။
___ နေတဲ့အချိန်မှာ ___ မလုပ်ပါနဲ့။
___ သောအခါ ___ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
Real World Usage
အစားအသောက် ရောက်တဲ့အချိန်မှာ ဖုန်းဆက်ပေးပါ။ (Call when the food arrives.)
ပျော်ခဲ့တဲ့အချိန်လေးများ ❤️ (Happy times/The times I was happy.)
အလုပ်များတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လိုစီမံခန့်ခွဲသလဲ။ (How do you manage during busy times?)
လေယာဉ်ထွက်တဲ့အချိန်ကို စစ်ဆေးပါ။ (Check the time the plane departs.)
နေမကောင်းတဲ့အချိန် ဘာဆေးသောက်လဲ။ (What medicine do you take when you are unwell?)
အခမ်းအနား ကျင်းပသောအချိန်တွင်... (During the time the ceremony was held...)
The 'Te' Shortcut
Don't forget the Particle
Use 'Nay-te' for 'While'
Polite Scheduling
Smart Tips
Always use the [Verb] + တဲ့ + [Noun] structure. Don't try to use 'when' as a separate word.
Use 'te achane' to define the window of time for that habit.
Mentally replace it with 'တဲ့' (te) to understand the meaning in plain Burmese.
Add 'nay' (နေ) before 'te' to show the action is in progress.
発音
The 'Te' Particle
The 'te' in 'တဲ့' is a heavy tone (low and long). It should be distinct from the question particle 'လား'.
Sandhi in 'Achane'
When 'te' precedes 'achane', the 'a' in 'achane' is often reduced or elided in fast speech.
Rising on Verb
စားတဲ့... အချိန်
Indicates you are still thinking about the noun you are describing.
暗記しよう
記憶術
Remember: 'Action First, Time Last'. In Burmese, the verb is the 'anchor' that holds the time.
視覚的連想
Imagine a train where the engine is the ACTION (Verb) and the caboose is the TIME (Achane). The coupling between them is the particle 'TE'.
Rhyme
Verb plus Te, then Achane you see; that's how 'when' is meant to be!
Story
A worker (the Verb) builds a bridge (the Particle 'Te') to reach his clock (the Noun 'Achane'). He can't reach the clock without the bridge!
Word Web
チャレンジ
Look at your schedule for tomorrow. For 3 activities, say out loud: '[Activity] တဲ့အချိန်မှာ [Something else] လုပ်မယ်'. (e.g., 'ထမင်းစားတဲ့အချိန်မှာ TV ကြည့်မယ်')
文化メモ
When asking for someone's 'free time' (အားတဲ့အချိန်), it is polite to use the honorific 'par' at the end of the sentence.
In Buddhist sermons, 'အခါ' (akha) is used almost exclusively over 'အချိန်' to denote auspicious or significant times.
In some northern regions, 'ခါ' (kha) is used more frequently in daily speech than in Yangon.
The particle 'thaw' (သော) dates back to the Pagan era (11th-13th century) inscriptions, used to link verbs to nouns.
会話のきっかけ
မင်း အားတဲ့အချိန် ဘာလုပ်တတ်လဲ။
မိုးရွာတဲ့အချိန်မှာ ဘယ်လိုခံစားရလဲ။
အလုပ်ရှုပ်တဲ့အချိန်မှာ စိတ်ဖိစီးမှုကို ဘယ်လိုဖြေဖျောက်လဲ။
မြန်မာနိုင်ငံကို ပထမဆုံးရောက်ခဲ့တဲ့နေ့ကို မှတ်မိလား။
日記のテーマ
よくある間違い
Test Yourself
___ အချိန်
အလုပ် ___ တဲ့နေ့
Find and fix the mistake:
အချိန် ကျွန်တော် စားတဲ့
Arrange the words in the correct order:
All words placed
Click words above to build the sentence
တွေ့တဲ့နေ့က ပျော်ဖို့ကောင်းတယ်။
Answer starts with: The...
Match each item on the left with its pair on the right:
___ အခါ
စာသင် ___ အချိန်မှာ စကားမပြောနဲ့။
Score: /8
練習問題
8 exercises___ အချိန်
အလုပ် ___ တဲ့နေ့
Find and fix the mistake:
အချိန် ကျွန်တော် စားတဲ့
(၁) ဖုန်းဆက်ပါ (၂) ရောက်တဲ့ (၃) အချိန်မှာ
တွေ့တဲ့နေ့က ပျော်ဖို့ကောင်းတယ်။
Match: (A) အိပ်တဲ့အချိန် (B) အားတဲ့အချိန် (C) မိုးရွာတဲ့အချိန်
___ အခါ
စာသင် ___ အချိန်မှာ စကားမပြောနဲ့။
Score: /8
よくある質問 (8)
Yes! 'Te' is a general attributive particle. You can use it with people (`လာတဲ့လူ` - the person who comes) or things (`ဝယ်တဲ့ပစ္စည်း` - the thing I bought).
'Achane' is used for clock time and general duration. 'Akha' is more formal and often refers to an 'occasion' or 'period'.
Usually, 'te' is enough if the context is clear. However, adding 'khe' (`ခဲ့တဲ့`) explicitly marks it as a completed past event.
No, 'thaw' would sound very strange in a text message. Stick to 'te'.
For that specific phrase, it's better to use `ငယ်ငယ်တုန်းက` (Nge-nge-tone-ga) rather than a relative clause.
No. For 'What time', use `ဘယ်အချိန်` (be achane). Relative clauses are for describing, not asking.
They are related but different. The sentence ending is `တယ်` (te/the), while the relative linker is `တဲ့` (te). Note the tone change!
Yes. `ကျွန်တော် စားတဲ့အချိန်` (The time *I* eat). The subject usually stays at the beginning of the clause.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Verb + 時 (toki)
Japanese doesn't require a particle like 'te' between the verb and 'toki' in plain form.
el momento en que...
Burmese reverses the order and lacks a relative pronoun.
le moment où...
Burmese uses an attributive particle instead of a relative pronoun.
die Zeit, in der...
Burmese structure is much simpler, acting more like an adjective.
الوقت الذي (al-waqt alladhi)
Burmese is head-final; Arabic is head-initial.
...的时候 (...de shihou)
The Burmese particle 'te' is specifically for verbs, whereas Chinese 'de' is universal.
