Causative Suffixes
Grammar Rule in 30 Seconds
Causative suffixes (-tır/-tir, -dar/-der, -zar/-zer) turn a simple action into an action forced or requested by someone else.
- Add -tır/-tir to verbs ending in vowels or voiced consonants (e.g., оқы -> оқыт).
- Add -dar/-der to verbs ending in 'l', 'n', 'z' (e.g., жаз -> жаздыр).
- Add -zar/-zer to specific verbs ending in 'r' (e.g., өт -> өткіз).
Meanings
The causative suffix indicates that the subject causes another person or entity to perform the action of the verb.
Direct Causation
Forcing or directly causing someone to act.
“Ол маған хат жаздырды.”
“Мұғалім оқушыны сөйлетті.”
Indirect Causation/Request
Arranging for an action to be done.
“Мен үйді жөндеттім.”
“Ол шашын қидырды.”
Causative Suffix Selection
| Root Ending | Suffix | Example | Meaning |
|---|---|---|---|
| Vowel | -tır/-tir | оқы -> оқыт | make read |
| Voiced Consonant | -tır/-tir | кел -> келтір | make come |
| l, n, z | -dar/-der | жаз -> жаздыр | make write |
| r | -zar/-zer | өт -> өткіз | make pass |
Reference Table
| Form | Structure | Example |
|---|---|---|
| Affirmative | Root + Suffix + Tense | Ол жаздырды |
| Negative | Root + Suffix + Negative + Tense | Ол жаздырмады |
| Interrogative | Root + Suffix + Tense + Question | Ол жаздырды ма? |
| Past | Root + Suffix + Past | Ол жаздырды |
| Present | Root + Suffix + Present | Ол жаздырады |
| Future | Root + Suffix + Future | Ол жаздырар |
Formalitätsspektrum
Мен құжаттарды аудардым. (Professional/Personal)
Мен құжаттарды аудартып алдым. (Professional/Personal)
Құжаттарды аудартып тастадым. (Professional/Personal)
Аудартып тастадым, болды. (Professional/Personal)
Causative Logic
Action
- жаз write
Causative
- жаздыр make write
Examples by Level
Мен баланы тамақтандырдым.
I fed the child.
Ол маған хат жаздырды.
He made me write a letter.
Апам үйді тазалатты.
My mom made me clean the house.
Мұғалім оқушыны оқытты.
The teacher made the student study.
Мен шашымды қидырдым.
I had my hair cut.
Ол маған есікті аштырды.
He made me open the door.
Біз оған жұмысты істеттік.
We made him do the work.
Олар бізге ән айтқызды.
They made us sing a song.
Директор қызметкерлерге есепті жаздырды.
The director had the employees write the report.
Мен көйлегімді тіктірдім.
I had my dress sewn.
Ол маған шындықты айтқызды.
He made me tell the truth.
Дәрігер науқасты жатқызды.
The doctor made the patient lie down.
Ол өзінің жоспарын жүзеге асыртты.
He had his plan implemented.
Мен оған құжаттарды аудардым.
I had him translate the documents.
Ол маған өз ойын мойындатты.
He made me admit his opinion.
Біз оған жаңа үй салдырдық.
We had him build a new house.
Ол халықты өз еркіне көндірді.
He made the people submit to his will.
Мемлекет заңды қабылдартты.
The state had the law adopted.
Ол жағдайды өз пайдасына шештірді.
He had the situation resolved in his favor.
Ол өзіне құрмет көрсеткізді.
He made them show him respect.
Ол тарихты өз қалауынша жаздыртты.
He had history written according to his wishes.
Ол барлық қарсыластарын үнсіз қалдырды.
He made all his opponents remain silent.
Ол өзінің ықпалын сездірді.
He made his influence felt.
Ол оқиғаны ұмыттырды.
He made them forget the event.
Easily Confused
Both use suffixes that look similar.
Both change verb meaning.
Some verbs are already causative.
Häufige Fehler
Мен оқушы оқыттым
Мен оқушыны оқыттым
Ол жаздыр
Ол жаздырды
Ол оқытды
Ол оқытты
Мен істедірдім
Мен істеттім
Ол маған хат жазды
Ол маған хат жаздырды
Мен шашты қидым
Мен шашты қидырдым
Ол тамақтандырды баланы
Ол баланы тамақтандырды
Мен оған жұмысты істедірттім
Мен оған жұмысты істеттім
Ол маған сөйледі
Ол маған сөйлетті
Ол үйді салдырды
Ол үйді салдырды (correct, but context matters)
Ол заңды қабылдады
Ол заңды қабылдартты
Ол оны көндірді
Ол оны көндіртті
Ол оқиғаны ұмытты
Ол оқиғаны ұмыттырды
Sentence Patterns
Мен ___ ___ ___.
Ол маған ___ ___.
Директор ___ ___ ___.
Біз ___ ___ ___.
Real World Usage
Шашымды қидырдым.
Есепті жаздырдым.
Баланы тамақтандырдым.
Үйді салдырдық.
Оқушыны оқыттым.
Заңды қабылдартты.
Check the root
Don't over-causativize
Case markers
Service language
Smart Tips
Use the causative suffix.
Use the causative suffix.
Use the causative suffix.
Use the causative suffix.
Aussprache
Suffix stress
The causative suffix often attracts stress in certain dialects.
Command
Істет! ↘
Firm instruction.
Memorize It
Mnemonic
Think of the suffix as a 'remote control' for other people's actions.
Visual Association
Imagine a puppet master pulling strings attached to a person's hands to make them write.
Rhyme
Root ends in Z, add DAR, make the action travel far!
Story
I wanted a cake. I didn't bake it. I made my friend bake it. 'Мен досыма торт пісірттім'.
Word Web
Herausforderung
Write 3 sentences today about things you made someone else do.
Kulturelle Hinweise
Using causative suffixes for services is very common in urban areas like Almaty.
Derived from Proto-Turkic causative markers.
Conversation Starters
Бүгін не істеттіңіз?
Шашыңызды қайда қидырдыңыз?
Жұмыста кімге тапсырма бердіңіз?
Балаңызды қалай тамақтандырасыз?
Journal Prompts
Test Yourself
Мен шашымды ___ (қи).
Ол маған хат ___.
Find and fix the mistake:
Мен оқушы оқыттым.
Ол жазды -> ?
Match each item on the left with its pair on the right:
Ол үйді ___ (сал).
Дәрігер науқасты ___.
Ол істеді -> ?
Score: /8
Ubungsaufgaben
8 exercisesМен шашымды ___ (қи).
Ол маған хат ___.
Find and fix the mistake:
Мен оқушы оқыттым.
Ол жазды -> ?
Match: оқы -> ?
Ол үйді ___ (сал).
Дәрігер науқасты ___.
Ол істеді -> ?
Score: /8
FAQ (8)
It's a suffix that makes someone else do an action.
It depends on the last letter of the verb root.
No, it's for others.
Yes, very common.
Use -zar/-zer.
No, they are opposites.
Yes, it's standard.
Some verbs are already causative.
In Other Languages
saseru
Japanese has a specific 'let' vs 'make' distinction.
lassen
Kazakh uses a suffix; German uses a separate verb.
faire
French requires an auxiliary verb.
hacer
Spanish uses a separate verb.
Form IV (Af'ala)
Arabic uses internal vowel changes.
shi
Chinese is analytic, not agglutinative.
