तकलीफ़ در ۳۰ ثانیه
- Takleef means pain, trouble, or inconvenience.
- It is a feminine noun used in both medical and social contexts.
- Commonly paired with 'hona' (to have) and 'dena' (to give).
- Essential for polite conversation: 'Takleef mat kijiye'.
The Hindi word तकलीफ़ (takleef) is a multifaceted noun that primarily translates to 'trouble,' 'pain,' 'difficulty,' or 'inconvenience.' Rooted in Arabic, it has become an indispensable part of everyday Hindi and Urdu conversation. It describes both physical sensations of pain and the abstract mental or situational burdens one might face. Understanding 'takleef' requires recognizing its weight; it is more formal than 'dard' (pain) but more personal than 'samasya' (problem).
- Physical Context
- In a medical or physical sense, it refers to discomfort. For example, 'मेरे गले में तकलीफ़ है' (I have trouble/pain in my throat).
- Social Context
- In social etiquette, it is used to describe the effort or bother someone takes for another. 'आप तकलीफ़ न करें' (Please don't trouble yourself).
क्या आपको चलने में कोई तकलीफ़ हो रही है? (Are you experiencing any trouble/pain while walking?)
The word carries a certain level of empathy. When you ask someone about their 'takleef', you are acknowledging their suffering. It is often used in hospital settings, during condolences, or when offering help. Unlike 'musibat' (which implies a major crisis), 'takleef' can be as small as a minor annoyance or as large as chronic illness.
- Emotional Weight
- It encompasses the 'burden' of existence or the 'strain' of a difficult relationship.
पुरानी यादें कभी-कभी बहुत तकलीफ़ देती हैं। (Old memories sometimes give a lot of pain/trouble.)
Using तकलीफ़ correctly involves pairing it with the right auxiliary verbs. The most common pairings are 'होना' (to happen/to be), 'देना' (to give), and 'उठाना' (to bear/to take).
- Takleef Hona (To have trouble)
- Used when the subject is experiencing the pain. 'मुझे साँस लेने में तकलीफ़ हो रही है' (I am having trouble breathing).
- Takleef Dena (To cause trouble)
- Used when someone or something causes pain to another. 'शोर मुझे तकलीफ़ देता है' (Noise gives me trouble/pain).
इतनी दूर आने की क्या तकलीफ़ की? (Why did you take the trouble to come so far?)
In polite society, 'takleef' is used to minimize one's own needs to avoid bothering others. If someone offers you tea, you might say, 'तकलीफ़ मत कीजिये' (Don't go to any trouble). This is a hallmark of South Asian hospitality and humility.
क्या आपको मेरी बातों से तकलीफ़ हुई? (Were you hurt/troubled by my words?)
You will encounter तकलीफ़ in various settings, ranging from the clinical to the poetic. It is a bridge between formal and informal Hindi.
- In Hospitals
- Doctors ask, 'आपको कहाँ तकलीफ़ है?' (Where do you have the trouble/pain?). It is the standard way to ask for symptoms.
- In Literature & Poetry
- Poets use 'takleef' to describe the ache of unrequited love or the hardships of life. It sounds more evocative than the simple 'dukh'.
ग़रीबों की तकलीफ़ कोई नहीं समझता। (No one understands the trouble/suffering of the poor.)
In Bollywood movies, 'takleef' is a staple in dramatic dialogues. A hero might say, 'तुम्हारी तकलीफ़ मेरी तकलीफ़ है' (Your pain is my pain). In news reports, it describes the 'inconvenience' caused to the public by a strike or a road closure.
Learners often struggle with the gender and the specific nuance of तकलीफ़ compared to similar words.
- Gender Error
- Mistake: 'बहुत बड़ा तकलीफ़'. Correct: 'बहुत बड़ी तकलीफ़'. Remember, it is feminine.
- Overusing for 'Problem'
- While it means trouble, don't use it for technical problems. For a broken computer, use 'kharaabi' or 'dikkat', not 'takleef'.
गलत: मुझे गणित में तकलीफ़ है। (Wrong for 'I struggle with math'). सही: मुझे गणित में मुश्किल होती है।
Another mistake is using 'takleef' when 'dard' is more appropriate. If you stub your toe, you say 'dard' (sharp physical pain). If you have a persistent, nagging health issue or a situational burden, 'takleef' is better.
Hindi has several words for pain and trouble. Choosing the right one depends on the intensity and origin.
- Dard (दर्द)
- Purely physical pain. 'मेरे सिर में दर्द है' (I have a headache).
- Kasht (कष्ट)
- More formal/Sanskritized. Used for severe suffering or hardship.
- Pareshani (परेशानी)
- Worry or mental bother. 'मुझे बहुत परेशानी है' (I am very worried/bothered).
Comparison: तकलीफ़ is the most versatile, covering both physical and social spheres.
چقدر رسمی است؟
""
""
سطح دشواری
گرامر لازم
مثالها بر اساس سطح
मुझे बहुत तकलीफ़ है।
I am in much pain/trouble.
Simple subject + adverb + noun + verb.
क्या आपको तकलीफ़ है?
Do you have trouble/pain?
Interrogative sentence.
मेरे हाथ में तकलीफ़ है।
I have trouble in my hand.
Locative case (mein).
कोई तकलीफ़ नहीं।
No trouble/No problem.
Elliptical sentence.
यह बड़ी तकलीफ़ है।
This is a big trouble.
Adjective 'badi' agrees with feminine 'takleef'.
उसे तकलीफ़ मत दो।
Don't give him/her trouble.
Imperative with 'mat'.
माँ को तकलीफ़ है।
Mother has trouble/pain.
Dative-like subject with 'ko'.
पानी के बिना तकलीफ़ होती है।
There is trouble without water.
General truth using 'hoti hai'.
आप तकलीफ़ न करें, मैं कर लूँगा।
Please don't trouble yourself, I will do it.
Polite imperative.
इतनी तकलीफ़ क्यों की?
Why did you take so much trouble?
Past tense of 'karna' (ki).
मुझे चलने में तकलीफ़ होती है।
I have trouble walking.
Gerund (chalne) + mein.
क्या आपको यहाँ रहने में कोई तकलीफ़ है?
Do you have any trouble staying here?
Complex question.
दवा से तकलीफ़ कम हो जाएगी।
The trouble/pain will decrease with medicine.
Future tense.
ज़्यादा काम करने से तकलीफ़ होती है।
Working too much causes trouble.
Causal relationship.
मेरी वजह से आपको तकलीफ़ हुई।
You had trouble because of me.
Compound postposition 'ki wajah se'.
उसे पुरानी तकलीफ़ है।
He/She has an old (chronic) trouble/ailment.
Adjective 'purani' (feminine).
मरीज़ की तकलीफ़ बढ़ती जा रही है।
The patient's trouble/pain is increasing.
Continuous aspect with 'badhti ja rahi'.
हमें दूसरों को तकलीफ़ नहीं देनी चाहिए।
We should not give trouble to others.
Modal verb 'chahiye'.
इस छोटी सी बात के लिए इतनी तकलीफ़?
So much trouble for such a small thing?
Rhetorical question.
बाढ़ के कारण लोगों को बहुत तकलीफ़ हुई।
People suffered a lot because of the flood.
Passive-like experience.
अगर आपको कोई तकलीफ़ हो, तो मुझे बताएँ।
If you have any trouble, let me know.
Conditional sentence.
उसने अपनी तकलीफ़ किसी को नहीं बताई।
He/She didn't tell anyone about their trouble.
Negative past indefinite.
सफ़र में बहुत तकलीफ़ें उठानी पड़ीं।
We had to bear many troubles during the journey.
Plural 'takleefen' + 'padin' (compulsion).
आपकी तकलीफ़ का हल मिल गया है।
A solution to your trouble has been found.
Genitive case 'ki' becomes 'ka' for 'hal' (masculine).
आर्थिक मंदी ने मध्यम वर्ग को गहरी तकलीफ़ दी है।
The economic recession has given deep trouble to the middle class.
Transitive sentence with 'ne'.
बिना किसी तकलीफ़ के सफलता नहीं मिलती।
Success is not achieved without any trouble/hardship.
Postposition 'ke bina'.
उसकी बातों में छिपी तकलीफ़ को पहचानो।
Recognize the hidden pain in his/her words.
Imperative with participle 'chhipi'.
प्रशासन की लापरवाही से जनता को तकलीफ़ हो रही है।
The public is suffering due to the administration's negligence.
Abstract noun usage.
क्या आप अपनी तकलीफ़ को शब्दों में बयान कर सकते हैं?
Can you describe your trouble in words?
Ability with 'sakte hain'.
उसने मुस्कुराकर अपनी सारी तकलीफ़ें छुपा लीं।
He/She hid all their troubles with a smile.
Conjunctive participle 'muskurakar'.
यह कानून आम आदमी के लिए तकलीफ़देह साबित होगा।
This law will prove to be troublesome for the common man.
Adjective 'takleefdeh'.
समाज की रूढ़ियाँ औरतों को बहुत तकलीफ़ देती हैं।
Social dogmas give a lot of trouble to women.
Plural subject and verb agreement.
लेखक ने मानवीय तकलीफ़ के विभिन्न पहलुओं का चित्रण किया है।
The author has depicted various aspects of human suffering.
Perfective aspect with 'kiya hai'.
उसकी खामोशी उसकी तकलीफ़ की गवाह थी।
His/Her silence was a witness to their trouble/pain.
Metaphorical usage.
तकलीफ़ इंसान को अंदर से मज़बूत बनाती है।
Trouble/Suffering makes a person strong from within.
Philosophical statement.
राजनीतिक अस्थिरता ने देश को अपार तकलीफ़ में डाल दिया है।
Political instability has plunged the country into immense trouble.
Causative-like construction.
वह अपनी तकलीफ़ को कला के माध्यम से व्यक्त करता है।
He expresses his pain through the medium of art.
Instrumental case 'ke maadhyam se'.
इस दार्शनिक विचार में तकलीफ़ का एक नया अर्थ मिलता है।
In this philosophical thought, a new meaning of suffering is found.
Passive construction.
युद्ध की विभीषिका ने अनगिनत परिवारों को तकलीफ़ दी।
The horror of war gave trouble to countless families.
High-level vocabulary (vibheeshika).
तकलीफ़ का अहसास ही सहानुभूति की नींव है।
The realization of pain is the foundation of empathy.
Abstract concept linking.
अस्तित्ववादी दर्शन में 'तकलीफ़' को जीवन का अनिवार्य अंग माना गया है।
In existential philosophy, 'suffering' is considered an essential part of life.
Formal academic Hindi.
उसकी कविताओं में तकलीफ़ की एक मद्धम सी गूँज सुनाई देती है।
In his poems, a faint echo of pain is heard.
Poetic and nuanced language.
तकलीफ़ की पराकाष्ठा पर पहुँचकर इंसान अक्सर मौन हो जाता है।
Upon reaching the pinnacle of suffering, a person often becomes silent.
Advanced phrase 'parakaashtha' (pinnacle).
व्यवस्थागत तकलीफ़ों को दूर करना किसी एक व्यक्ति के बस की बात नहीं।
Removing systemic troubles is not within the power of a single individual.
Idiomatic 'bas ki baat'.
उसने अपनी तकलीफ़ को एक गरिमापूर्ण मौन में ढाल लिया।
He/She molded their pain into a dignified silence.
Sophisticated verb usage 'dhaal lena'.
तकलीफ़ का यह दौर भी गुज़र जाएगा, बस धैर्य की आवश्यकता है।
This phase of trouble will also pass; only patience is needed.
Reassuring formal tone.
साहित्य में तकलीफ़ को अक्सर एक शुद्धिकरण की प्रक्रिया के रूप में देखा जाता है।
In literature, suffering is often seen as a process of purification (catharsis).
Comparison using 'ke roop mein'.
उसकी आँखों में सदियों की तकलीफ़ सिमटी हुई थी।
The pain of centuries was gathered in his/her eyes.
Hyperbolic and literary.
ترکیبهای رایج
عبارات رایج
तकलीफ़ मत कीजिये (Don't trouble yourself)
क्या तकलीफ़ है? (What's the trouble?)
बड़ी तकलीफ़ हुई (It was a great trouble)
कोई तकलीफ़ नहीं (No trouble at all)
तकलीफ़ के लिए माफ़ी (Sorry for the trouble)
इतनी तकलीफ़ क्यों की? (Why take so much trouble?)
तकलीफ़ बढ़ गई (The trouble increased)
तकलीफ़ कम करना (To reduce trouble)
अपनी तकलीफ़ बताना (To tell one's trouble)
तकलीफ़ सहना (To endure trouble)
اغلب اشتباه گرفته میشود با
Dard is only physical pain; Takleef is broader.
Mushkil is 'difficult' (adjective/noun); Takleef is 'trouble' (noun).
Dikkat is a minor hitch or problem; Takleef is more serious/painful.
اصطلاحات و عبارات
""
""
""
""
""
""
""
""
""
""
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
الگوهای جملهسازی
نحوه استفاده
Very High
High
High
- Using 'bada' instead of 'badi'.
- Using it for technical malfunctions (like a computer).
- Confusing it with 'mushkil' (difficulty).
- Pronouncing the 'f' as a hard 'p'.
- Forgetting the 'ko' in 'Mujhe takleef hai'.
نکات
Be Polite
Use 'Takleef mat kijiye' when someone offers you help to show you are well-mannered.
Describe Symptoms
Use 'takleef' to describe persistent discomfort to a doctor.
Gender Check
Always pair it with feminine verbs like 'hui' or 'hoti'.
Synonym Choice
Use 'takleef' instead of 'dard' if the pain is more of a general discomfort.
Hosting
If a guest says 'takleef mat kijiye', respond with 'Isme takleef kaisi?'
Emotional Depth
Use 'takleef' in stories to show a character's internal struggle.
Context Clues
Pay attention to whether the context is physical or social.
Tone
A soft tone makes 'takleef' sound more empathetic.
Arabic Roots
Knowing it comes from Arabic 'taklif' helps you remember it's a 'burden'.
Don't Overthink
If you're unsure between 'dard' and 'takleef', 'takleef' is usually a safe bet.
حفظ کنید
ریشه کلمه
Arabic
بافت فرهنگی
Asking 'Kya takleef hai?' shows deep concern.
Enduring 'takleef' without complaining is often seen as a virtue.
Used to decline offers politely.
تمرین در زندگی واقعی
موقعیتهای واقعی
شروعکنندههای مکالمه
"क्या आपको कोई तकलीफ़ है?"
"सफ़र में कोई तकलीफ़ तो नहीं हुई?"
"मैं आपकी तकलीफ़ कैसे कम कर सकता हूँ?"
"क्या आपको यहाँ बैठने में तकलीफ़ हो रही है?"
"इतनी तकलीफ़ करने की क्या ज़रूरत थी?"
موضوعات نگارش
आज आपको किस बात से सबसे ज़्यादा तकलीफ़ हुई?
क्या आपने कभी किसी की तकलीफ़ कम करने की कोशिश की है?
एक ऐसी घटना के बारे में लिखें जब आपने बहुत तकलीफ़ उठाई हो।
क्या 'तकलीफ़' इंसान को बेहतर बनाती है?
अगर आपको कोई तकलीफ़ हो, तो आप किससे मदद माँगते हैं?
سوالات متداول
10 سوالIt is feminine. You say 'badi takleef', not 'bada takleef'.
It's better to use 'kharaabi' or 'dikkat'. Takleef is usually for living beings.
Dard is specific physical pain. Takleef can be physical pain, but also situational trouble or inconvenience.
You say 'Takleef mat kijiye'.
It is used in both formal and informal settings, but it sounds more polite than 'dikkat'.
The plural is 'Takleefen'.
Yes, in a social context, like taking the effort/trouble to visit someone.
Yes, it is a very common word in Urdu as well.
The most common opposite is 'Aaram' (rest/comfort).
You can say 'Mujhe yahan takleef hai' (I have trouble/pain here).
خودت رو بسنج 180 سوال
Write a sentence using 'takleef' and 'doctor'.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'Don't trouble yourself' in Hindi.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen and identify the word: 'Takleef'.
Write a sentence about a difficult journey.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Describe a time you had a headache using 'takleef'.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleefdeh'. What part of speech is this?
Write a short note on 'human suffering'.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'I have a lot of trouble' in Hindi.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Koi takleef nahi'. What does it mean?
Translate: 'Don't give me trouble.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Ask 'What is your trouble?' formally.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Badi takleef'. Is it small or big?
Translate: 'The patient is in trouble.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Ask 'Do you have a headache?' using 'takleef'.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef'. How many syllables?
Write 'No trouble' in Hindi.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'I have trouble breathing.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef mat kijiye'. Is it polite?
Translate: 'He hid his pain.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Discuss the 'takleef' of war.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef ka hal'. What is 'hal'?
Write 'I have pain' in Hindi.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'Please don't trouble yourself.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Badi takleef'. Is it feminine?
Translate: 'I am sorry for the trouble.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Ask 'Where is the pain?'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleefdeh kanoon'. What is 'kanoon'?
Write a sentence using 'takleef' and 'medicine'.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'No problem' in Hindi.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Badi takleef hui'. What tense is this?
Translate: 'Don't give trouble to your mother.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'This is a troublesome matter.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef uthana'. What does it mean?
Translate: 'I have trouble walking.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'Where is the pain?' in Hindi.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef mat kijiye'. Who would say this?
Write a sentence about a patient.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'Don't give trouble to others.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Maansik takleef'. What is 'maansik'?
Translate: 'Why did you take trouble?'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'I have trouble.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef'. Is the 'f' sound clear?
Translate: 'I don't want to give you trouble.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'The patient has a lot of trouble.'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen: 'Takleef ka daur'. What is 'daur'?
Write 'I have pain' in Hindi.
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say 'Don't trouble yourself' politely.
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
/ 180 درست
نمره کامل!
Summary
Takleef is the 'Swiss Army Knife' of Hindi words for discomfort. Whether you have a headache, a difficult boss, or a host who is doing too much for you, 'takleef' is the word you need. Example: 'Mujhe takleef mat do' (Don't give me trouble).
- Takleef means pain, trouble, or inconvenience.
- It is a feminine noun used in both medical and social contexts.
- Commonly paired with 'hona' (to have) and 'dena' (to give).
- Essential for polite conversation: 'Takleef mat kijiye'.
Be Polite
Use 'Takleef mat kijiye' when someone offers you help to show you are well-mannered.
Describe Symptoms
Use 'takleef' to describe persistent discomfort to a doctor.
Gender Check
Always pair it with feminine verbs like 'hui' or 'hoti'.
Synonym Choice
Use 'takleef' instead of 'dard' if the pain is more of a general discomfort.
مثال
क्या आपको कोई तकलीफ़ है?
محتوای مرتبط
واژههای بیشتر health
आंबुलेंस
C1وسیله نقلیهای که بهطور ویژه برای انتقال بیماران یا مجروحان به بیمارستانها مجهز شده است.
आहार संबंधी
C1Dietary, relating to diet or nutrition.
आहार विशेषज्ञ
B1A person who is an expert on diet and nutrition.
आहार योजना
B1A plan for what to eat; diet plan.
आईसीयू
B1Intensive Care Unit, a specialized hospital ward.
आकस्मिक
B1Sudden, accidental, emergency.
आँखों का डॉक्टर
A2An ophthalmologist or optometrist; eye doctor.
आनुवंशिक इंजीनियरिंग
C1The deliberate modification of the characteristics of an organism by manipulating its genetic material.
आनुवंशिक परामर्श
C1فرآیند مشاوره به افراد یا خانوادههای تحت تأثیر یا در معرض خطر اختلالات ژنتیکی.
आनुवंशिक उत्परिवर्तन
C1تغییر دائمی در توالی DNA که یک ژن را تشکیل میدهد.
