B1 verb Formal 1 min read

نقض کردن

naghz kardan /næɢz kærˈdæn/
Practice it

Remember 'نقض کردن' is a formal verb signifying a serious breach of laws, rights, or agreements, and should be reserved for contexts demanding precision and gravity.

Word in 30 Seconds

  • Meaning: To violate, break, or fail to comply with a rule or agreement.
  • Usage: Primarily formal, used in legal, political, and official contexts.
  • Register: Formal and serious; implies a significant transgression.
  • Common Mistake: Using it in casual speech where simpler words fit better.
  • Cultural Note: Frequently appears in discussions about human rights and legal compliance.

بررسی اجمالی: معنی، ظرافت‌ها، وزن احساسی

«نقض کردن» فعلی است که به معنای شکستن یک قانون، توافق، حق، یا اصل است. این کلمه به عملی اشاره دارد که در آن فرد یا نهادی از یک تعهد، قاعده، یا هنجار مشخص سرپیچی می‌کند. ظرافت‌های معنایی آن شامل عدم رعایت کامل، تخطی از مرزهای تعیین‌شده، و بی‌توجهی به مقررات است. وزن احساسی این کلمه معمولاً منفی است؛ زیرا نقض یک قانون یا حق می‌تواند منجر به بی‌عدالتی، ضرر، یا از بین رفتن اعتماد شود. وقتی از «نقض کردن» صحبت می‌شود، اغلب حس تخلف، بی‌احترامی به قوانین، یا تجاوز به حقوق دیگران منتقل می‌شود. این فعل اغلب در مورد مسائل جدی و دارای پیامدهای قانونی یا اخلاقی به کار می‌رود و کمتر برای مسائل جزئی و کم‌اهمیت استفاده می‌شود.

الگوهای کاربرد: رسمی/غیررسمی، نوشتاری/گفتاری، کاربرد منطقه‌ای

«نقض کردن» عمدتاً در بافت‌های رسمی و نوشتاری کاربرد دارد. در مکالمات روزمره و غیررسمی، کمتر از این فعل استفاده می‌شود و معمولاً کلمات ساده‌تر مانند «شکستن» یا «زیر پا گذاشتن» ترجیح داده می‌شوند. در متون حقوقی، سیاسی، خبری، و دانشگاهی، این فعل بسیار رایج است. به عنوان مثال، در گزارش‌های خبری درباره نقض حقوق بشر، یا در اسناد حقوقی درباره نقض قرارداد، این کلمه به کرات دیده می‌شود. در زبان گفتاری، ممکن است در بحث‌های جدی و رسمی، مثلاً در یک مناظره سیاسی، شنیده شود، اما در گفتگوی دوستانه یا خانوادگی بسیار نامعمول است. از نظر منطقه‌ای، کاربرد و معنای آن در بین فارسی‌زبانان ایران، افغانستان و تاجیکستان تفاوت چشمگیری ندارد و به طور مشابه در بافت‌های رسمی به کار می‌رود.

بافت‌های رایج: کار، سفر، رسانه، ادبیات، شبکه‌های اجتماعی

  • کار: در محیط کار، «نقض کردن» می‌تواند به نقض قرارداد کاری، نقض قوانین شرکت، یا نقض حریم خصوصی همکاران اشاره داشته باشد. مثلاً: «کارمند به دلیل نقض محرمانگی اطلاعات از کار اخراج شد.»
  • سفر: در زمینه سفر، ممکن است به نقض قوانین ویزا، مقررات گمرکی، یا قوانین مهاجرت اشاره کند. مثلاً: «مسافر به دلیل نقض قوانین ورود به کشور، دیپورت شد.»
  • رسانه: رسانه‌ها به طور گسترده از این فعل برای گزارش اخبار مربوط به نقض قوانین بین‌المللی، حقوق بشر، یا آتش‌بس استفاده می‌کنند. مثلاً: «سازمان ملل متحد نقض آتش‌بس توسط طرفین درگیر را محکوم کرد.»
  • ادبیات: در ادبیات، این فعل می‌تواند برای توصیف شکستن یک عهد، پیمان، یا اصول اخلاقی توسط شخصیت‌ها به کار رود. مثلاً: «قهرمان داستان با نقض قول خود، اعتماد دوستانش را از دست داد.»
  • شبکه‌های اجتماعی: در شبکه‌های اجتماعی، این کلمه در بحث‌های جدی درباره نقض حریم خصوصی، قوانین پلتفرم‌ها، یا آزادی بیان استفاده می‌شود. مثلاً: «فعالان حقوق دیجیتال، نقض حریم خصوصی کاربران در پلتفرم ایکس را محکوم کردند.»

مقایسه با کلمات مشابه: تفاوت آن با مترادف‌های نزدیک

  • شکستن: «شکستن» یک کلمه عام‌تر است و می‌تواند هم برای اشیاء فیزیکی (شکستن لیوان) و هم برای مفاهیم انتزاعی (شکستن سکوت، شکستن قول) به کار رود. «نقض کردن» به طور خاص برای قوانین، حقوق، قراردادها و اصول استفاده می‌شود و بار حقوقی و رسمی‌تری دارد. مثلاً: «او لیوان را شکست» در مقابل «او قانون را نقض کرد.»
  • تخلف کردن: «تخلف کردن» معمولاً برای نقض قوانین یا مقرراتی به کار می‌رود که ممکن است شدت کمتری داشته باشند، مانند تخلف رانندگی یا تخلف اداری. «نقض کردن» اغلب برای موارد جدی‌تر و اساسی‌تر مانند نقض حقوق بشر یا نقض پیمان‌های بین‌المللی استفاده می‌شود.
  • زیر پا گذاشتن: این عبارت یک اصطلاح عامیانه و استعاری است که به معنای بی‌توجهی عمدی و بی‌احترامی به یک قانون، قول، یا اصل است. «زیر پا گذاشتن» حس بی‌اعتنایی و تحقیر را منتقل می‌کند، در حالی که «نقض کردن» بیشتر بر عمل شکستن قانون تمرکز دارد، بدون اینکه لزوماً بر بی‌احترامی تأکید کند، هرچند که معمولاً آن را نیز در بر می‌گیرد. «زیر پا گذاشتن» می‌تواند در بافت‌های غیررسمی‌تر نیز به کار رود.

ثبت و لحن: چه زمانی مناسب است، چه زمانی باید از آن اجتناب کرد

«نقض کردن» یک فعل با ثبت رسمی و لحنی جدی است. استفاده از آن در متون حقوقی، سیاسی، علمی، و خبری کاملاً مناسب است و به اعتبار و دقت متن می‌افزاید. این فعل برای بیان تخلفات مهم و دارای پیامدهای جدی به کار می‌رود. اما باید از استفاده آن در مکالمات روزمره و غیررسمی اجتناب کرد، زیرا ممکن است لحن کلام را بیش از حد رسمی یا حتی متکبرانه جلوه دهد. در بافت‌های دوستانه یا خانوادگی، به جای «نقض کردن» می‌توان از عباراتی مانند «قولش را شکست»، «حرفش را زیر پا گذاشت» یا «قانون‌شکنی کرد» استفاده کرد. استفاده نادرست از این فعل می‌تواند باعث شود که شنونده احساس کند به او اتهام جدی وارد شده است، حتی اگر منظور گوینده این نباشد.

هم‌آیی‌ها در بافت: جفت‌واژه‌های رایج با توضیح

«نقض کردن» با کلمات و عبارات خاصی به طور مکرر استفاده می‌شود که به آنها هم‌آیی (collocations) می‌گویند:

  • نقض حقوق: (Violation of rights) این هم‌آیی بسیار رایج است و به معنای پایمال کردن حقوق قانونی، انسانی، یا شهروندی است. مثال: «نقض حقوق بشر در این کشور به شدت محکوم شد.»
  • نقض قانون: (Violation of law) به معنای سرپیچی از قوانین و مقررات وضع شده است. مثال: «شرکت به دلیل نقض قانون کار جریمه شد.»
  • نقض عهد/پیمان/قرارداد: (Breach of promise/agreement/contract) به معنای عمل نکردن به تعهدات و توافقات انجام شده است. مثال: «نقض عهدنامه صلح می‌تواند به جنگ منجر شود.»
  • نقض حریم خصوصی: (Violation of privacy) به معنای تجاوز به فضای شخصی یا اطلاعات محرمانه افراد است. مثال: «نظارت غیرقانونی بر مکالمات شهروندان، نقض حریم خصوصی محسوب می‌شود.»
  • نقض آتش‌بس: (Breach of ceasefire) به معنای شکستن توافق موقت برای توقف درگیری‌ها است. مثال: «گروه‌های شورشی بار دیگر آتش‌بس را نقض کردند.»
  • نقض اصول: (Violation of principles) به معنای زیر پا گذاشتن قواعد و مبانی اخلاقی یا حرفه‌ای است. مثال: «رفتار او نقض اصول اخلاقی حرفه‌ای بود.»

این هم‌آیی‌ها به درک دقیق‌تر و کاربرد صحیح «نقض کردن» در بافت‌های مختلف کمک می‌کنند.

Examples

1

نقض قوانین راهنمایی و رانندگی می‌تواند منجر به جریمه‌های سنگین شود.

everyday

Violating traffic laws can lead to heavy fines.

2

سازمان ملل متحد، نقض آتش‌بس توسط نیروهای درگیر را قویاً محکوم کرد.

formal

The United Nations strongly condemned the violation of the ceasefire by the warring forces.

3

بابا، تو که قول دادی، چرا نقضش کردی؟

informal

Dad, you promised, why did you break it?

4

این مقاله به بررسی پیامدهای نقض حقوق مالکیت معنوی در فضای دیجیتال می‌پردازد.

academic

This article examines the consequences of violating intellectual property rights in the digital space.

5

شرکت به دلیل نقض بندهای قرارداد، مجبور به پرداخت غرامت شد.

business

The company was forced to pay compensation due to the violation of contract clauses.

6

او با نقض پیمان دیرینه‌اش، سرنوشت دو ملت را به تباهی کشاند.

literary

By violating his ancient covenant, he led the fate of two nations to ruin.

7

هرگونه نقض حریم خصوصی کاربران پیگرد قانونی دارد.

formal

Any violation of user privacy is subject to legal prosecution.

8

مداخله نظامی در امور داخلی کشورها، نقض آشکار قوانین بین‌المللی است.

academic

Military intervention in the internal affairs of countries is a clear violation of international laws.

Grammar Patterns

فاعل + مفعول + نقض کردن (مثال: دولت قانون را نقض کرد.) فاعل + حقوق + مفعول + نقض کردن (مثال: آنها حقوق شهروندان را نقض کردند.) فاعل + پیمان/عهد/قرارداد + مفعول + نقض کردن (مثال: شرکت قرارداد را نقض کرد.) مفعول + نقض شدن (ساختار مجهول) (مثال: حقوق بشر نقض شد.) نقض‌کننده + (اسم) (مثال: نقض‌کننده قوانین) (اسم) + توسط + فاعل + نقض شدن (مثال: آتش‌بس توسط شورشیان نقض شد.)

How to Use It

Usage Notes

The verb 'نقض کردن' belongs to a formal register and is predominantly used in written contexts such as legal documents, news reports, and academic texts. While understood by most Persian speakers, its use in casual spoken language is uncommon and can sound overly formal or even pedantic. There are no significant regional preferences; its formal usage is consistent across Persian-speaking regions. On social media, it appears in serious discussions about legal, political, or human rights issues, but not in everyday banter. Avoid using this word when discussing minor issues or in light-hearted conversations; simpler verbs like 'شکستن' (to break) or idiomatic phrases like 'زیر پا گذاشتن' (to disregard) are more appropriate for informal settings.

Common Mistakes

A common mistake is using 'نقض کردن' in informal or everyday situations where 'شکستن' (to break) or 'زیر پا گذاشتن' (to disregard) would be more natural. For instance, saying 'او قولش را نقض کرد' (He violated his promise) in a casual conversation sounds overly formal; 'او قولش را شکست' (He broke his promise) is better. Another error is applying it to physical objects; 'نقض کردن' is exclusively for abstract concepts like laws, rights, or agreements, not for breaking a physical item. Learners might also make literal translation errors, trying to use it for any instance of 'breaking' in English, which is incorrect. Ensure the context is serious, formal, and involves a breach of a rule or agreement, not just any kind of breakage.

Tips

💡

Use in Formal Contexts

Always reserve 'نقض کردن' for formal, legal, or official discussions. It's perfect for news reports, academic papers, or legal documents. For example, 'دولت قوانین بین‌المللی را نقض کرد' (The government violated international laws) is appropriate, but not 'او قولش را نقض کرد' in casual chat.

⚠️

Avoid Casual Speech

Do not use 'نقض کردن' in everyday, informal conversations. It will sound overly formal or even accusatory. Instead of 'او حرف من را نقض کرد' (He violated my word), use 'او حرف من را زیر پا گذاشت' (He trampled on my word) or 'قولش را شکست' (He broke his promise) for more natural communication.

🌍

Highlights Serious Breaches

'نقض کردن' is frequently used in Persian media and political discourse to highlight serious transgressions like human rights violations or breaches of international treaties. Understanding its gravity helps in interpreting news. For instance, 'نقض حقوق بشر' (violation of human rights) is a very common and serious phrase.

🎓

Distinguish from 'شکستن'

While 'شکستن' (to break) can sometimes overlap, 'نقض کردن' specifically refers to the violation of abstract rules, laws, or agreements, not physical objects. 'شکستن لیوان' (breaking a glass) is physical, but 'نقض قانون' (violating a law) is a legal concept. Choose 'نقض کردن' when the breach is conceptual and carries legal or ethical weight.

Word Origin

The word 'نقض' (naqḍ) is of Arabic origin, derived from the root ن ق ض (n-q-ḍ), which means 'to break, to annul, to violate, to undo.' It entered the Persian language through the extensive influence of Arabic, particularly after the Islamic conquest of Persia, bringing with it a rich vocabulary related to law, religion, and governance. The term has maintained its core meaning of 'breach' or 'violation' in Persian, especially in legal and formal contexts, reflecting its original Arabic usage.

Cultural Context

In Persian-speaking cultures, 'نقض کردن' holds significant weight, particularly in discussions surrounding human rights, political freedoms, and international relations. It is a key term in legal discourse and is frequently used by media outlets when reporting on governmental actions or international conflicts. On social media, younger generations might use it when discussing online privacy violations or platform rule breaches, reflecting a growing awareness of digital rights. Its use underscores a cultural value placed on adherence to rules and agreements, and a strong negative reaction to their transgression, especially when the breach affects collective well-being or justice.

Memory Tip

Imagine a judge hitting a gavel down, saying 'NAGHZ!' as he declares a rule has been 'violated.' The sound 'NAGHZ' (نقض) is sharp, like a breaking sound, reminding you it means to break or violate. Picture a 'GAZ'elle (like 'ghaz' in Naghz) trying to jump over a fence but failing, thus 'violating' the boundary. This vivid image connects the sound to the meaning of breaking a boundary or rule.

Frequently Asked Questions

10 questions

«نقض کردن» به معنای شکستن یا زیر پا گذاشتن یک قانون، قرارداد، عهد، یا حق است. این فعل معمولاً در موقعیت‌های رسمی و حقوقی به کار می‌رود، مثلاً وقتی که یک دولت، شرکت، یا فرد از تعهدات قانونی یا اخلاقی خود سرپیچی می‌کند. کاربرد آن برای اشاره به تخلفات جدی و دارای پیامد است.

خیر، «نقض کردن» عمدتاً یک فعل رسمی و نوشتاری است و در مکالمات روزمره و غیررسمی کمتر استفاده می‌شود. در این موقعیت‌ها، معمولاً از کلمات ساده‌تر و عامیانه‌تر مانند «شکستن قول» یا «زیر پا گذاشتن قانون» استفاده می‌شود. استفاده از آن در گفتار عادی ممکن است لحن را بیش از حد رسمی یا غیرطبیعی جلوه دهد.

«شکستن» یک کلمه عام‌تر است و می‌تواند برای اشیاء فیزیکی (شکستن لیوان) یا مفاهیم انتزاعی (شکستن سکوت) به کار رود. اما «نقض کردن» به طور خاص برای قوانین، حقوق، قراردادها و اصول استفاده می‌شود و بار معنایی حقوقی و رسمی‌تری دارد. «نقض کردن» همیشه به یک تخلف از یک قاعده مشخص اشاره دارد.

«نقض حریم خصوصی» به معنای تجاوز به فضای شخصی، اطلاعات محرمانه، یا زندگی خصوصی افراد بدون اجازه آنها است. این می‌تواند شامل دسترسی غیرمجاز به داده‌های شخصی، شنود مکالمات، یا انتشار اطلاعات خصوصی باشد. این عبارت یکی از رایج‌ترین هم‌آیی‌های «نقض کردن» است و پیامدهای قانونی دارد.

بله، «نقض کردن» می‌تواند به صورت مجهول نیز استفاده شود، مانند «حقوق نقض شد» یا «قانون نقض شده است». این ساختار زمانی به کار می‌رود که فاعل عمل (چه کسی نقض کرده) مشخص نباشد یا اهمیت کمتری داشته باشد و تمرکز بر خود عمل نقض و مفعول آن باشد. این کاربرد نیز بسیار رایج است.

این فعل بیشتر در زمینه‌های حقوقی، سیاسی، بین‌المللی، و خبری دیده می‌شود. مثلاً در گزارش‌های مربوط به نقض حقوق بشر، نقض معاهدات بین‌المللی، نقض قوانین داخلی کشورها، و نقض قراردادهای تجاری. همچنین در متون آکادمیک و تحلیلی نیز کاربرد فراوانی دارد.

بله، «نقض کردن» همواره بار معنایی منفی دارد. این کلمه به عملی اشاره می‌کند که نادرست، غیرقانونی، یا غیراخلاقی تلقی می‌شود و معمولاً منجر به پیامدهای ناخوشایند می‌شود. این فعل حس تخلف، بی‌عدالتی، یا از بین رفتن نظم را منتقل می‌کند و هیچ‌گاه در بافت مثبت به کار نمی‌رود.

«تخلف کردن» معمولاً برای نقض قوانین یا مقرراتی به کار می‌رود که ممکن است شدت کمتری داشته باشند، مانند تخلف رانندگی یا تخلف اداری. در حالی که «نقض کردن» اغلب برای موارد جدی‌تر و اساسی‌تر مانند نقض حقوق اساسی، پیمان‌های بزرگ، یا قوانین بین‌المللی استفاده می‌شود. «نقض کردن» جدی‌تر و رسمی‌تر است.

تلفظ صحیح «نقض کردن» به صورت /næɢz kærˈdæn/ است. 'نقض' با غین و ضاد تلفظ می‌شود و 'کردن' نیز تلفظ معمول خود را دارد. توجه به این نکته که 'ض' در فارسی مانند 'ز' با کمی تفاوت تلفظ می‌شود، مهم است. تمرین با گوش دادن به متون خبری یا حقوقی فارسی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

کلمات و عباراتی مانند «حقوق»، «قانون»، «عهد»، «پیمان»، «قرارداد»، «آتش‌بس»، «حریم خصوصی»، و «اصول» به طور مکرر با «نقض کردن» همراه می‌شوند. این هم‌آیی‌ها به درک بهتر کاربرد این فعل در بافت‌های مختلف کمک می‌کنند و برای استفاده صحیح از آن ضروری هستند. یادگیری این ترکیب‌ها بسیار مفید است.

Test Yourself

fill blank

آنها با عدم رعایت مقررات، ____ حریم خصوصی شهروندان را کردند.

Correct! Not quite. Correct answer:

در این جمله، منظور از عدم رعایت مقررات، شکستن یا زیر پا گذاشتن حریم خصوصی است که با فعل «نقض کردن» بیان می‌شود. «رعایت»، «حفظ» و «اجرا» معانی متضاد یا نامرتبط دارند.

multiple choice

«نقض کردن» در جمله «دولت به نقض حقوق بشر متهم شد» به چه معناست؟

Correct! Not quite. Correct answer:

«نقض کردن» به معنای شکستن و عدم رعایت یک قانون یا حق است. در این جمله، دولت متهم به زیر پا گذاشتن حقوق بشر شده است، نه حمایت یا اجرای آن.

sentence building

کلمات: کشور، قوانین، بین‌المللی، نقض، کرد، این

Correct! Not quite. Correct answer:

این جمله به درستی نشان می‌دهد که یک فاعل (این کشور) مفعولی (قوانین بین‌المللی) را نقض کرده است. ترتیب کلمات برای ساختار فعل-مفعول-فاعل در فارسی رعایت شده است.

error correction

او با شکستن عهدش، به اعتماد ما خیانت کرد.

Correct! Not quite. Correct answer:

برای عهد و پیمان، استفاده از «نقض کردن» رسمی‌تر و دقیق‌تر از «شکستن» است. «نقض عهد» یک هم‌آیی رایج و مناسب‌تر در این زمینه است.

Score: /4

Related Content

Explore Word Network (6)

Related Vocabulary

قرارداد

A contract; a formal written agreement between parties.

 پیمان

Promise, pact, covenant.

 جرم

A crime or offense; an illegal act.

 حقوق

Rights or law; salary or wages.

 عهد

Covenant/Promise; a formal agreement or promise between two...

 قانون

Law; a system of rules that a particular country or communit...

More society words

اعضا

A2

Members; limbs.

عادالانه

B1

Fairly; justly; in a just or equitable manner.

عادل

B1

Based on what is right or reasonable; just and fair.

عادلانه

A2

Treating people equally according to rules or law.

اعتماد به نفس

B1

Self-confident; feeling trust in one's abilities, qualities, and judgment.

اعتراض

B1

Protest; a statement or action expressing disapproval of or objection to something.

اعتراض کردن

A1

To express disapproval or disagreement; to protest.

اعتیاد

B1

Addiction; the fact or condition of being addicted to a particular substance or activity.

اعتیاد پیدا کردن

B1

To become addicted; to develop a dependency on a substance or activity.

عدالت

A1

Justice, fairness, or righteousness.

Was this helpful?

Comments (0)

Login to Comment
No comments yet. Be the first to share your thoughts!