प्रतिक्रिया देना در ۳۰ ثانیه
- To respond or react to a stimulus.
- Used in formal, informal, and scientific contexts.
- Requires feminine verb agreement (pratikriya di).
- Often paired with the postposition 'par' (on/to).
The term प्रतिक्रिया देना (Pratikriyā denā) is a cornerstone of Hindi communication, representing the concept of 'reacting' or 'responding'. In its most literal sense, 'Prati' means 'back' or 'against', and 'Kriya' means 'action'. Therefore, it is an 'action back'. Unlike the simple word 'jawab dena' (to answer), 'pratikriya dena' covers a broader spectrum of human and physical behavior.
- Linguistic Root
- Derived from Sanskrit, where 'Pratikriya' refers to a counter-action or remedy. In modern Hindi, it is the standard term for feedback and reaction.
जनता ने नए कानून पर अपनी प्रतिक्रिया दी। (The public gave their reaction to the new law.)
Whether you are talking about a chemical reaction in a lab, a fan's reaction to a movie, or a politician's response to a crisis, this is the verb you need. It implies that the action was triggered by an external event. It is not a proactive action, but a reactive one. In a social context, not giving a reaction (koi pratikriya na dena) can often be interpreted as indifference or stoicism.
- Usage Scope
- It is used in science (chemical reactions), psychology (emotional responses), and daily conversation (replying to a message).
Using 'प्रतिक्रिया देना' requires understanding that it functions as a transitive verb phrase. The subject 'gives' the reaction. Because it ends in 'dena', it follows the conjugation patterns of 'dena'. In the past tense, if the object (pratikriya) is feminine, the verb remains 'di' (दी) regardless of the subject's gender.
उसने तुरंत प्रतिक्रिया दी। (He/She responded immediately.)
- Grammar Note
- Since 'Pratikriya' is a feminine noun, the verb 'dena' changes to 'di' in the perfective aspect. Example: 'Maine pratikriya di' (I gave a reaction).
You will often see it paired with postpositions like 'पर' (on/to). For example, 'Is vishay par pratikriya dena' (To give a reaction on this subject). It is also common to use adjectives to describe the type of reaction: 'tivra pratikriya' (sharp reaction), 'sakaratmak pratikriya' (positive reaction), or 'nakaratmak pratikriya' (negative reaction).
This phrase is ubiquitous in Indian media. News anchors constantly ask, 'Is par aapki kya pratikriya hai?' (What is your reaction to this?). It is the standard way to solicit an opinion on a breaking news event. In the world of social media, 'pratikriya' is often used to describe comments, likes, and shares.
सोशल मीडिया पर लोगों ने तीखी प्रतिक्रिया दी। (People gave sharp reactions on social media.)
In academic settings, specifically in science classes, teachers talk about how chemicals 'pratikriya dete hain' (react). In a corporate office, a manager might ask for 'feedback', which is often translated or referred to as 'pratikriya'. It is a versatile term that bridges the gap between formal science and daily social interaction.
A common mistake for learners is confusing 'प्रतिक्रिया देना' with 'उत्तर देना' (to answer). While they are similar, 'उत्तर देना' is specifically for answering a question, whereas 'प्रतिक्रिया देना' is for reacting to a situation, a statement, or even a physical stimulus.
- Mistake 1: Gender Agreement
- Saying 'Usne pratikriya diya' is wrong. It must be 'di' because 'pratikriya' is feminine.
Another mistake is using it when you simply mean 'to talk'. 'Pratikriya' implies a back-and-forth. If you are starting a conversation, you aren't giving a reaction; you are initiating. Use this word only when something has happened first to trigger the response.
There are several words in Hindi that overlap with 'प्रतिक्रिया देना'. Understanding the nuances helps in choosing the right one for the context.
- Jawab Dena (जवाब देना)
- Used for answering a specific question or replying to a message. More common in daily speech.
- Anukriya Karna (अनुक्रिया करना)
- Very formal/scientific. Often used in psychology to mean 'to respond to a stimulus'.
- Prativad Karna (प्रतिवाद करना)
- To protest or respond with a counter-argument. More confrontational.
چقدر رسمی است؟
سطح دشواری
گرامر لازم
Compound Verbs
Gender of Nouns
Postpositions (par)
Perfective Aspect
مثالها بر اساس سطح
उसने कोई प्रतिक्रिया नहीं दी।
He gave no reaction.
Past tense, feminine object.
क्या आप प्रतिक्रिया देंगे?
Will you respond?
Future tense.
मेरी प्रतिक्रिया अच्छी थी।
My reaction was good.
Noun usage.
जल्दी प्रतिक्रिया दें।
Give a response quickly.
Imperative.
वह प्रतिक्रिया दे रहा है।
He is responding.
Present continuous.
प्रतिक्रिया देना ज़रूरी है।
It is important to respond.
Infinitive as subject.
बच्चे ने प्रतिक्रिया दी।
The child reacted.
Simple past.
आपकी प्रतिक्रिया क्या है?
What is your reaction?
Interrogative.
शिक्षिका ने मेरी कहानी पर प्रतिक्रिया दी।
The teacher responded to my story.
Use of 'par' (on/to).
उसने गुस्से में प्रतिक्रिया दी।
He responded in anger.
Adverbial phrase.
हमें अपनी प्रतिक्रिया देनी चाहिए।
We should give our response.
Use of 'chahiye' (should).
क्या उसने आपकी बात पर प्रतिक्रिया दी?
Did he react to what you said?
Question in past tense.
लोग इस खबर पर प्रतिक्रिया दे रहे हैं।
People are reacting to this news.
Plural subject.
मैंने ईमेल पर प्रतिक्रिया दी।
I responded to the email.
Common workplace usage.
उसकी प्रतिक्रिया बहुत धीमी थी।
His reaction was very slow.
Adjective 'dhimi' (slow).
बिना सोचे प्रतिक्रिया मत दो।
Don't react without thinking.
Negative imperative.
सरकार ने नए नियमों पर अपनी प्रतिक्रिया दी है।
The government has given its reaction to the new rules.
Present perfect.
फिल्म देखने के बाद दर्शकों ने सकारात्मक प्रतिक्रिया दी।
After watching the film, the audience gave a positive reaction.
Compound sentence.
अगर वह प्रतिक्रिया नहीं देता, तो मैं चला जाता।
If he hadn't responded, I would have left.
Conditional sentence.
विपक्ष ने बजट पर तीखी प्रतिक्रिया दी।
The opposition gave a sharp reaction to the budget.
Political context.
क्या आपको लगता है कि उसे प्रतिक्रिया देनी चाहिए थी?
Do you think he should have responded?
Modal 'should have'.
उसकी प्रतिक्रिया से सब हैरान थे।
Everyone was surprised by his reaction.
Passive-like structure.
वैज्ञानिक प्रयोग में रसायनों ने तुरंत प्रतिक्रिया दी।
In the scientific experiment, the chemicals reacted immediately.
Scientific context.
सोशल मीडिया पर प्रतिक्रिया देना आसान है।
It is easy to give a reaction on social media.
Gerund usage.
बाज़ार ने आर्थिक सुधारों पर मिली-जुली प्रतिक्रिया दी।
The market gave a mixed reaction to the economic reforms.
Economic context.
बिना किसी ठोस सबूत के प्रतिक्रिया देना गलत होगा।
It would be wrong to react without any solid evidence.
Future conditional.
लेखक ने अपनी आलोचना पर बहुत शालीनता से प्रतिक्रिया दी।
The author responded to his criticism with great grace.
Adverbial 'shaaleenta se'.
जनता की प्रतिक्रिया को नज़रअंदाज़ नहीं किया जा सकता।
The public's reaction cannot be ignored.
Passive voice.
उसने स्थिति की गंभीरता को देखते हुए प्रतिक्रिया दी।
He responded considering the seriousness of the situation.
Participial phrase.
कंपनी ने ग्राहकों की शिकायतों पर तुरंत प्रतिक्रिया देने का वादा किया।
The company promised to respond immediately to customer complaints.
Infinitive as object.
आपकी प्रतिक्रिया आपके व्यक्तित्व को दर्शाती है।
Your reaction reflects your personality.
Abstract usage.
उसने बिना किसी हिचकिचाहट के प्रतिक्रिया दी।
He responded without any hesitation.
Prepositional phrase.
राजनयिक ने अंतरराष्ट्रीय दबाव के बावजूद संतुलित प्रतिक्रिया दी।
The diplomat gave a balanced response despite international pressure.
Formal/Diplomatic vocabulary.
साहित्यिक जगत ने इस उपन्यास पर असाधारण प्रतिक्रिया दी है।
The literary world has given an extraordinary reaction to this novel.
Present perfect.
किसी भी उत्तेजना पर प्रतिक्रिया देना मस्तिष्क का एक जटिल कार्य है।
Responding to any stimulus is a complex function of the brain.
Scientific/Academic.
उनकी प्रतिक्रिया में एक प्रकार का व्यंग्य छिपा था।
A kind of sarcasm was hidden in his reaction.
Nuanced description.
न्यायालय ने याचिका पर अपनी प्रारंभिक प्रतिक्रिया दी।
The court gave its preliminary reaction to the petition.
Legal context.
यह देखना दिलचस्प होगा कि इतिहास इस घटना पर क्या प्रतिक्रिया देगा।
It will be interesting to see how history will react to this event.
Metaphorical usage.
उसने अपनी भावनाओं को नियंत्रित करते हुए प्रतिक्रिया दी।
He responded while controlling his emotions.
Complex participial construction.
संपादक ने लेख पर अपनी विस्तृत प्रतिक्रिया भेजी है।
The editor has sent his detailed response to the article.
Professional context.
दार्शनिक ने अस्तित्ववाद के सिद्धांतों पर एक गहन प्रतिक्रिया दी।
The philosopher gave a profound reaction to the principles of existentialism.
Philosophical context.
उनकी प्रतिक्रिया मात्र एक आवेग नहीं, बल्कि एक सुविचारित निर्णय था।
His reaction was not merely an impulse, but a well-considered decision.
Contrastive structure.
वैश्विक अर्थव्यवस्था ने महामारी के दौरान अभूतपूर्व प्रतिक्रिया दी।
The global economy gave an unprecedented reaction during the pandemic.
Macro-scale usage.
कलाकार की प्रतिक्रिया उसकी कला के माध्यम से अभिव्यक्त होती है।
The artist's reaction is expressed through his art.
Passive construction.
किसी भी राजनीतिक उथल-पुथल पर सेना की प्रतिक्रिया महत्वपूर्ण होती है।
The army's reaction to any political turmoil is crucial.
High-level political context.
उन्होंने इस अपमानजनक टिप्पणी पर मौन रहकर अपनी प्रतिक्रिया दी।
He gave his reaction to this insulting comment by remaining silent.
Paradoxical usage.
संस्कृति की प्रतिक्रिया समय के साथ बदलती रहती है।
The reaction of a culture keeps changing over time.
Sociological context.
उनकी प्रतिक्रिया में निहित सूक्ष्मताओं को समझना कठिन था।
It was difficult to understand the nuances inherent in his reaction.
Highly complex syntax.
مترادفها
متضادها
ترکیبهای رایج
عبارات رایج
اغلب اشتباه گرفته میشود با
اصطلاحات و عبارات
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
الگوهای جملهسازی
نحوه استفاده
Often used in the plural 'pratikriyaen' (reactions).
- Using 'diya' instead of 'di'.
- Using it without 'par' when a target is mentioned.
- Confusing it with 'prakriya' (process).
- Using it for the first action instead of the response.
- Overusing it in very casual settings where 'jawab' is better.
نکات
Gender Check
Always remember 'pratikriya' is feminine. This is the most common error.
Politeness
In formal settings, use 'kripya' (please) before asking for a reaction.
Adjectives
Pair it with 'tivra' (sharp) or 'dhimi' (slow) to sound more native.
News Watching
Watch Hindi news to see how anchors use this word to transition between guests.
Emails
Use 'Aapki pratikriya ka intezar rahega' to end professional emails.
Technical Use
Use it when describing cause and effect in technical reports.
Fluency
Practice saying the whole phrase as one unit of thought.
Context Clues
If you hear 'par' before it, you know what the reaction is directed towards.
Silence
Understand that 'no reaction' is also a form of 'pratikriya' in India.
CEFR Prep
For B2 and above, use it to describe abstract market or social trends.
حفظ کنید
ریشه کلمه
بافت فرهنگی
Used in news and offices.
Commonly replaced by 'jawab' in casual talk.
تمرین در زندگی واقعی
موقعیتهای واقعی
شروعکنندههای مکالمه
"इस फिल्म पर आपकी क्या प्रतिक्रिया है?"
"क्या उसने आपके मैसेज पर प्रतिक्रिया दी?"
"लोग इस खबर पर क्या प्रतिक्रिया दे रहे हैं?"
"आपकी पहली प्रतिक्रिया क्या थी?"
"क्या मुझे इस पर प्रतिक्रिया देनी चाहिए?"
موضوعات نگارش
आज किसी ने आपकी बात पर क्या प्रतिक्रिया दी?
जब आप गुस्सा होते हैं, तो आप कैसे प्रतिक्रिया देते हैं?
क्या आपने कभी बिना सोचे प्रतिक्रिया दी है?
एक अच्छी प्रतिक्रिया क्या होती है?
सोशल मीडिया पर प्रतिक्रिया देने के क्या फायदे हैं?
سوالات متداول
10 سوالIt is always 'di' because 'pratikriya' is a feminine noun. Even if a man is speaking, he will say 'Maine pratikriya di'.
Yes, it is the standard term for chemical reactions in Hindi science textbooks.
'Jawab' is an answer to a question. 'Pratikriya' is a broader reaction to any situation.
It is more formal than 'jawab', but common enough for daily use.
You can say 'Koi pratikriya nahi' (No reaction/comment).
Yes, any living being's response to a stimulus is a 'pratikriya'.
In slang, people just say 'react karna'.
You can say 'jyada pratikriya dena' or use the idiom 'til ka tad banana'.
Yes, very common for feedback on proposals or performance.
The opposite is 'un-dekha karna' (to ignore) or 'chup rehna' (to stay silent).
خودت رو بسنج 200 سوال
Write a sentence: 'He did not respond.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write a sentence: 'I gave a quick response.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write a sentence: 'The public reacted to the news.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write a sentence: 'The market gave a mixed reaction.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write a sentence: 'The diplomat gave a balanced response.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'What is your reaction?'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'Don't react in anger.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'The teacher responded to the story.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'We should wait for his reaction.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'His reaction was a well-considered decision.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write: 'Respond quickly.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write: 'She is responding.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write: 'I will respond tomorrow.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write: 'The company responded to the complaint.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Write: 'The court gave its reaction.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'No reaction.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'I gave a good response.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'The chemicals reacted.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'It is wrong to react without evidence.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Translate: 'The artist reacts through art.'
خوب نوشتید! تلاش خوبی بود! پاسخ نمونه را ببینید.
Say: 'Pratikriya dena'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Maine pratikriya di'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Is par aapki kya pratikriya hai?'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Hamein turant pratikriya deni chahiye'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Rajnayik ne santulit pratikriya di'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Koi pratikriya nahi'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Jaldi pratikriya do'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Sakaratmak pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Mili-juli pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Gahan pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Kya pratikriya?'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Usne pratikriya di'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Email par pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Bina soche pratikriya mat do'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Prarambhik pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Meri pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Dhimi pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Tivra pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Sarvajanik pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Say: 'Sukshma pratikriya'
این را بلند بخوانید:
تو گفتی:
تشخیص گفتار در مرورگر شما پشتیبانی نمیشود. از کروم یا اج استفاده کنید.
Listen and write: 'प्रतिक्रिया'
Listen and write: 'प्रतिक्रिया देना'
Listen and write: 'उसने प्रतिक्रिया दी'
Listen and write: 'तीखी प्रतिक्रिया'
Listen and write: 'संतुलित प्रतिक्रिया'
Listen and identify the verb: 'देना'
Listen and identify the noun: 'प्रतिक्रिया'
Listen: 'Sakaratmak'. Is it positive or negative?
Listen: 'Mili-juli'. What does it mean?
Listen: 'Abhutpurva'. What does it mean?
Listen: 'Koi nahi'. Did they respond?
Listen: 'Turant'. Is it fast or slow?
Listen: 'Bachat par'. What is the topic?
Listen: 'Gusse mein'. What is the emotion?
Listen: 'Rajnayik'. Who is it?
/ 200 درست
نمره کامل!
Summary
प्रतिक्रिया देना is a versatile Hindi verb phrase meaning 'to react' or 'to respond'. It is essential for providing feedback, describing emotional responses, or discussing scientific reactions. Remember that 'pratikriya' is feminine.
- To respond or react to a stimulus.
- Used in formal, informal, and scientific contexts.
- Requires feminine verb agreement (pratikriya di).
- Often paired with the postposition 'par' (on/to).
Gender Check
Always remember 'pratikriya' is feminine. This is the most common error.
Politeness
In formal settings, use 'kripya' (please) before asking for a reaction.
Adjectives
Pair it with 'tivra' (sharp) or 'dhimi' (slow) to sound more native.
News Watching
Watch Hindi news to see how anchors use this word to transition between guests.
مثال
कृपया मेरे ईमेल पर प्रतिक्रिया दें।
محتوای مرتبط
واژههای بیشتر communication
माफ करना
A1بخشیدن کسی یا عذرخواهی برای یک اشتباه.
तारीफ करना
A2تعریف کردن، تحسین کردن، ستایش کردن.
उत्तर देना
A2پاسخ دادن به یک سوال یا پیام. در هندی به معنای واقعی کلمه به معنای 'پاسخ دادن' است.
प्राप्त करना
B1دریافت کردن چیزی به صورت رسمی.
सलाह
A2پزشک برای سلامتی من نصیحت خوبی کرد. پیروی از نصیحت والدین مهم است.
ख़बर
A2کلمه 'خبر' به معنای آگاهی از رویدادهای تازه است.
स्पष्ट रूप से
A2او به وضوح توضیح داد. (उसने स्पष्ट रूप से समझाया।)
श्रीमती
A2خانم (برای زنان متاهل). مثال: خانم شارما اینجاست. (श्रीमती शर्मा यहाँ हैं।)
किसके साथ
A2با چه کسی؟ برای پرسیدن اینکه چه کسی همراه کسی است استفاده می شود. مثال: با کی میری؟
कॉल
A2تماس تلفنی. 'به من زنگ بزن' میشود 'Mujhe call karo'.
