सशर्त वाक्य प्रकार 1: `اگر` के साथ वास्तविक संभावनाएँ
subjunctive और नतीजे वाले वाक्य में simple present का इस्तेमाल करो।
Grammar Rule in 30 Seconds
Use 'اگر' (agar) with the present tense to talk about real possibilities in the future.
- Use 'اگر' + present tense for the condition: اگر باران ببارد (If it rains).
- Use future or present tense for the result: خانه میمانم (I will stay home).
- The order can be flipped: خانه میمانم اگر باران ببارد (I will stay home if it rains).
Overview
جملات شرطی نوع اول (jumalāt-e sharti-ye no'-e avval) कहते हैं। यह grammar point तब इस्तेमाल होता है जब हम 'Real Possibilities' की बात करते हैं—यानी ऐसी चीजें जो वास्तव में हो सकती हैं। उदाहरण के लिए, 'अगर बारिश हुई, तो मैं बाहर नहीं जाऊँगा।' हिंदी में हम इसे 'अगर-तो' वाले वाक्य कहते हैं। Persian में इसके लिए اگر (agar) का इस्तेमाल होता है। यह structure B1 लेवल के लिए बहुत ज़रूरी है क्योंकि हम अपनी रोज़मर्रा की बातचीत में, जैसे कि ऑफिस में मीटिंग फिक्स करना, दोस्तों के साथ प्लान बनाना या घर पर चाय पीते हुए बातें करना, इसी का इस्तेमाल करते हैं। हिंदी और Persian में एक बहुत बड़ा साम्य है: दोनों भाषाएँ 'अगर' (if) के बाद condition रखती हैं और फिर परिणाम। लेकिन, Persian में verb का रूप हिंदी से थोड़ा अलग और अधिक 'subtle' होता है। हिंदी में हम अक्सर भविष्य काल (future tense) का प्रयोग दोनों clauses में कर सकते हैं, जैसे 'अगर तुम आओगे, तो हम खेलेंगे।' Persian में, اگر वाले हिस्से में हम 'Subjunctive Mood' का प्रयोग करते हैं, जो इसे हिंदी की तुलना में थोड़ा अधिक 'संभावित' (hypothetical) बनाता है। यह समझना आपको एक बेहतर Persian speaker बनाएगा।اگر clause (condition) और main clause (result)। हिंदी में हम अक्सर 'अगर + भविष्य काल, तो + भविष्य काल' का प्रयोग करते हैं, जैसे 'अगर वह आएगा, तो मैं जाऊँगा।' लेकिन Persian में, اگر के साथ वाला verb 'Present Subjunctive' (वर्तमान उपकल्पक) में होता है। इसे आप हिंदी के 'संभाव्य भविष्य' या 'विधि लिंग' की तरह सोच सकते हैं।اگر باران ببارد (agar bārān be-bārad - अगर बारिश हो), तो यहाँ ببارد subjunctive है। यह 'बारिश होने की संभावना' को दर्शाता है। हिंदी में हम इसे सरल भविष्य में बोलते हैं, लेकिन Persian में यहाँ subjunctive का उपयोग 'संभाव्यता' को पक्का करने के लिए किया जाता है। इसके बाद main clause में हम 'Simple Present' (indicative) का प्रयोग करते हैं, जो Persian में अक्सर भविष्य के अर्थ को दर्शाता है। जैसे: من در خانه میمانم (man dar khāneh mi-mānam - मैं घर रहूँगा)। यहाँ میمانم (मैं रहता हूँ) का मतलब 'मैं रहूँगा' होता है। यह हिंदी के 'ता हूँ' वाले structure से बहुत अलग है, जहाँ 'रहता हूँ' का मतलब भविष्य नहीं होता। Persian में context ही सब कुछ है! अगर आप किसी से कह रहे हैं اگر پول داشته باشم، ماشین میخرم (अगर मेरे पास पैसे हों, तो मैं कार खरीदूँगा), तो यहाँ داشته باشم (sub-junctive) और میخرم (indicative) का तालमेल ही वह 'Real Possibility' बनाता है। हिंदी भाषी होने के नाते, आपको यह याद रखना है कि Persian में اگر के तुरंत बाद भविष्य काल (future tense) का उपयोग नहीं करना है, बल्कि subjunctive का उपयोग करना है। यही वह key है जो आपको एक native speaker की तरह sound करवाएगी।اگر + Present Subjunctive | 'अगर' + भविष्य/संभाव्य | اگر بروی (अगर तुम जाओ) |میبینی (तुम देखोगे) |تو) | Meaning |خوردن (to eat) | خور | بِخوری | कि तुम खाओ |دیدن (to see) | بین | بِبینی | कि तुम देखो |رفتن (to go) | رو | بِرَوی | कि तुम जाओ |گفتن (to say) | گو | بِگویی | कि तुम कहो |اگر + [Subject] + [Subjunctive Verb] + , + [Result Clause (Simple Present)]।اگر این فیلم را ببینی، خوشت میآید (agar in film rā bebini, khoshat mi-āyad - अगर तुम यह फिल्म देखो, तो तुम्हें पसंद आएगी)।اگر فردا آزاد باشی، چای میخوریم (agar fardā āzād bāshi, chāy mi-khorim)।- 1Plans & Arrangements: जब आप किसी के साथ मीटिंग फिक्स कर रहे हों। 'अगर तुम 5 बजे आओ, तो हम काम शुरू करेंगे।'
اگر ساعت پنج بیایی، کار را شروع میکنیم। - 2Advice: जब आप किसी को सलाह दे रहे हों। 'अगर तुम यह दवा लो, तो ठीक हो जाओगे।'
اگر این دارو را بخوری، خوب میشوی। - 3Predictions: जब आप किसी घटना के बारे में निश्चित हों। 'अगर तुम मेहनत करो, तो सफल हो जाओगे।'
اگر تلاش کنی، موفق میشوی।
- 1Using Future Tense after
اگر: हिंदी भाषी अक्सर 'अगर तुम जाओगे' का सीधा अनुवादاگر خواهی رفتकरने की कोशिश करते हैं। यह गलत है! Persian मेंاگرके बाद हमेशा Subjunctive (بِرَوی) आता है। - 2Translating 'Simple Present' as 'Present' only: हिंदी में 'मैं जाता हूँ' सिर्फ वर्तमान है, लेकिन Persian में
میرومका मतलब 'मैं जाऊँगा' भी हो सकता है। छात्र इसे confusion में 'मैं जाता हूँ' ही समझते रहते हैं, जबकि context भविष्य का होता है। - 3Ignoring the
بـprefix in Subjunctive: कई बार छात्रرویबोल देते हैं, जबकि सही रूपبِرَویहै। यह गलती इसलिए होती है क्योंकि हिंदी में हम verb के मूल रूप में बदलाव नहीं करते, जबकि Persian में 'Subjunctive' दिखाने के लिएبـलगाना अनिवार्य है।
- 1क्या मैं
اگرके बाद सीधे Present Indicative (میروم) इस्तेमाल कर सकता हूँ? नहीं, यह व्याकरणिक रूप से गलत है।اگرके बाद हमेशा Subjunctive का ही प्रयोग करें। - 2क्या
اگرको वाक्य के अंत में लगा सकते हैं? हाँ, आप रिजल्ट को पहले बोलकरاگرclause को अंत में रख सकते हैं, जैसे:خوشحال میشوم اگر بیایی(मैं खुश होऊँगा अगर तुम आओ)। यह पूरी तरह सही है। - 3क्या इसमें 'तो' के लिए कोई शब्द है? Persian में हिंदी के 'तो' के लिए कोई अलग शब्द नहीं है। बस एक अल्पविराम (comma) या एक छोटा ठहराव (pause) पर्याप्त है।
- 4क्या Imperative (आदेश) का इस्तेमाल कर सकते हैं? हाँ, जैसे:
اگر دیدیش، به او سلام کن!(अगर उसे देखो, तो उसे सलाम कहना!)। यह बहुत common है।
Conditional Structure
| Part | Tense | Example |
|---|---|---|
|
If-Clause
|
Present
|
اگر بروی
|
|
Result-Clause
|
Future/Present
|
من میمانم
|
Colloquial Shortening
| Formal | Informal |
|---|---|
|
اگر
|
اگه
|
Meanings
This structure expresses a real, possible condition and its likely result in the future.
Future Prediction
Predicting a result based on a condition.
“اگر درس بخوانی، قبول میشوی.”
“اگر زود بروی، میرسی.”
General Truths
Scientific or habitual facts.
“اگر آب بجوشد، بخار میشود.”
“اگر به گل آب ندهی، خشک میشود.”
Instructions/Commands
Giving advice or orders.
“اگر سردت است، پنجره را ببند.”
“اگر گرسنهای، غذا بخور.”
Reference Table
| खंड | फ़ारसी क्रिया रूप | उदाहरण वाक्य |
|---|---|---|
|
शर्त (अगर वाला खंड)
|
Present Subjunctive (जैसे, `بروی` - beravi)
|
`اگر به بازار بروی...` (agar be bāzār beravi...)
|
|
नतीजा (मुख्य खंड)
|
Simple Present (जैसे, `میبینی` - mi-bini)
|
`...چیزهای جالبی میبینی.` (...chizhāye jālebi mi-bini.)
|
|
पूरा वाक्य (शर्त पहले)
|
Subjunctive, फिर Simple Present
|
`اگر درس بخوانی، موفق میشوی.` (agar dars bekhāni, movaffaq mi-shavi.)
|
|
पूरा वाक्य (नतीजा पहले)
|
Simple Present, फिर Subjunctive
|
`موفق میشوی اگر درس بخوانی.` (movaffaq mi-shavi agar dars bekhāni.)
|
|
नकारात्मक शर्त
|
Negative Subjunctive (`نروی` - naravi)
|
`اگر بیرون نروی، حوصلهات سر میرود.` (agar birun naravi, hosele-at sar mi-ravad.)
|
|
नतीजा 'सकना' के साथ
|
`میتوان` + Subjunctive
|
`اگر پول داشته باشم، میتوانم آن را بخرم.` (agar pul dāshte bāsham, mitavānam ān rā bekharam.)
|
|
नतीजा आदेश के साथ
|
Imperative (`بگو` - begu)
|
`اگر او را دیدی، به او سلام برسان.` (agar u rā didi, be u salām beresān.)
|
औपचारिकता का स्तर
اگر تشریف بیاورید، خوشحال خواهم شد. (Invitation)
اگر بیایی، خوشحال میشوم. (Invitation)
اگه بیای، خوشحال میشم. (Invitation)
اگه بیای، حال میکنم. (Invitation)
Type 1 सशर्त वाक्य की संरचना
शर्त खंड
- درس بخوانی तुम पढ़ाई करो (subjunctive)
नतीजा खंड
- قبول میشوی तुम पास हो जाओगे (simple present)
`اگر` (यदि) बनाम `وقتی که` (जब)
एक सशर्त वाक्य बनाना
क्या शर्त एक वास्तविक संभावना है?
कौन सा खंड पहले आता है?
नतीजा खंड के विभिन्न रूप
सरल नतीजा
- • موفق میشوی
क्षमता
- • میتوانی بروی
आदेश
- • به من بگو
स्तर के अनुसार उदाहरण
اگر بیایی، خوشحال میشوم.
If you come, I will be happy.
اگر گرسنهای، غذا بخور.
If you are hungry, eat food.
اگر وقت داری، بیا.
If you have time, come.
اگر پول دارم، میخرم.
If I have money, I buy it.
اگر درس نخوانی، نمره نمیگیری.
If you don't study, you won't get a grade.
اگر هوا خوب باشد، میرویم پارک.
If the weather is good, we go to the park.
اگر او نیاید، من میروم.
If he doesn't come, I will go.
اگر خستهای، استراحت کن.
If you are tired, rest.
اگر بخواهی موفق شوی، باید تلاش کنی.
If you want to succeed, you must try.
اگر به من زنگ بزنی، همه چیز را میگویم.
If you call me, I will tell you everything.
اگر این کار را تمام کنی، میتوانی بروی.
If you finish this work, you can go.
اگر بلیطها را بخری، میتوانیم برویم.
If you buy the tickets, we can go.
اگر شرایط تغییر کند، ما هم تصمیم جدیدی میگیریم.
If conditions change, we will make a new decision.
اگر تا فردا خبر ندهند، قرارداد را لغو میکنیم.
If they don't inform us by tomorrow, we will cancel the contract.
اگر به این موضوع فکر کنی، متوجه میشوی که حق با من است.
If you think about this, you will realize I am right.
اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، زود میرسیم.
If everything goes according to plan, we will arrive early.
اگر چنانچه این پیشنهاد پذیرفته شود، شاهد تحولات بزرگی خواهیم بود.
If this proposal is accepted, we will witness major changes.
اگر فرض را بر این بگیریم که منابع محدود است، باید اولویتبندی کنیم.
If we assume that resources are limited, we must prioritize.
اگر بخواهیم واقعبین باشیم، این پروژه زمان زیادی میبرد.
If we want to be realistic, this project takes a lot of time.
اگر در پی یافتن حقیقت هستید، باید عمیقتر جستجو کنید.
If you are seeking the truth, you must search deeper.
اگر گویی که این کار آسان است، سخت در اشتباهی.
If you say that this task is easy, you are sorely mistaken.
اگرچه ممکن است دشوار به نظر برسد، اما شدنی است.
Although it may seem difficult, it is doable.
اگر همت کنی، کوه را جابجا میکنی.
If you have the will, you move the mountain.
اگر چنانچه در آینده مشکلی پیش آمد، با ما تماس بگیرید.
Should any problem arise in the future, contact us.
आसानी से भ्रमित होने वाले
Learners often use Type 2 (hypothetical) for real situations.
Confusing the stem for the if-clause.
Using future tense in both parts.
सामान्य गलतियाँ
اگر خواهم رفت
اگر بروم
اگر رفتم
اگر بروم
اگر تو میآیی
اگر بیایی
اگر نیامدی
اگر نیایی
اگر او میرود
اگر او برود
اگر باران بارید
اگر باران ببارد
اگر من میخرم
اگر بخرم
اگر میبودم
اگر باشم
اگر انجام دادم
اگر انجام دهم
اگر میگفت
اگر بگوید
اگر چنانچه میآمد
اگر چنانچه بیاید
वाक्य संरचनाएँ
اگر ___، ___ میشوم.
اگر ___، ___ میخرم.
اگر ___، باید ___.
اگر ___، میتوانم ___.
Real World Usage
اگه رسیدی خبر بده.
اگر این مسئولیت را بپذیرم، چه انتظاراتی دارید؟
اگر هتل نزدیک باشد، پیاده میرویم.
اگر پیتزا سرد است، عوضش کنید.
اگر از این پست خوشتان آمد، لایک کنید.
اگر دادهها صحیح باشند، نتیجه معتبر است.
`اگه` के लिए सुनो!
اگر को लगभग हमेशा اگه (age) कहते हैं। अगर तुम اگه को पहचानना सीख जाओगे, तो तुम्हारी सुनने की समझ बहुत बेहतर हो जाएगी: «اگه ترافیک نباشه، ده دقیقهای میرسم.»'will' का सीधा अनुवाद मत करो!
بیاید) में पहले से ही भविष्य की संभावना शामिल है। خواهد آمد मत जोड़ो: «اگر شما سوالی داشته باشید...»Subjunctive में माहिर बनो
میروم (मैं जाता हूँ) लो और उसके subjunctive रूप بروم (मैं जाऊँ) का अभ्यास करो। यह कई अन्य व्याकरण नियमों के लिए भी काम आएगा!नरम तरीके से आदेश देना
اگر सशर्त का उपयोग सुझाव या आदेश देने का एक विनम्र तरीका है, बिना बहुत सीधा लगे। اگر ممکنه، در را ببندید (अगर संभव हो, तो कृपया दरवाज़ा बंद कर दें) सिर्फ در را ببندید (दरवाज़ा बंद कर दें) से कहीं ज़्यादा नरम है।Smart Tips
Use 'اگه' in text messages.
Always check: is it real? If yes, use present.
Use 'چنانچه' instead of 'اگر'.
Combine with the imperative.
उच्चारण
Intonation
The 'if' clause has a rising intonation, and the result clause has a falling intonation.
Conditional Rise
اگر بیایی↗، من میروم↘
Signals the condition is finished.
याद करें
स्मृति सहायक
If you 'Agar' (If) you 'Agar' (Act), you get the result.
दृश्य संबंध
Imagine a light switch. 'اگر' is the switch, the present tense is the finger pressing it, and the result is the light turning on.
Rhyme
اگر بیایی، میروم / اگر نخواهی، نمیروم
Story
Ali wants to go to the park. He says: 'If it is sunny, I go.' He checks the sky. It is sunny. He goes. He is happy.
Word Web
चैलेंज
Write 3 sentences about your plans for tomorrow using 'اگر'.
सांस्कृतिक नोट्स
In Tehran, 'اگه' is used almost exclusively in speech.
In formal writing, 'اگر' is strictly required.
Classical poetry often uses 'گر' instead of 'اگر'.
The word 'اگر' comes from Middle Persian 'agar'.
बातचीत की शुरुआत
اگر فردا تعطیل باشد، چه کار میکنی؟
اگر پول زیادی داشته باشی، چه میخری؟
اگر در امتحان قبول نشوی، چه میکنی؟
اگر بخواهی به ایران سفر کنی، کدام شهر را انتخاب میکنی؟
डायरी विषय
सामान्य गलतियाँ
Test Yourself
اگر سخت کار کنی، ______.
می- रूप) का इस्तेमाल होता है, जो भविष्य के संभावित परिणाम को दर्शाता है।Find and fix the mistake:
اگر او به من زنگ خواهد زد، خوشحال میشوم.
अगर खंड में कभी भी future tense (خواهد زد) का इस्तेमाल मत करो। सही रूप present subjunctive (بزند) है।Arrange the words in the correct order:
All words placed
Click words above to build the sentence
अगर खंड (अगर هوا خوب باشد) से शुरू होता है, जिसके बाद नतीजे वाला खंड (بیرون میرویم) आता है।Score: /3
अभ्यास प्रश्न
8 exercisesاگر فردا باران ببارد، من در خانه ___ (ماندن).
Which sentence is correct?
Find and fix the mistake:
اگر خواهم رفت، خوشحال میشوی.
میروم / اگر / بیایی / تو
If you study, you pass.
A: اگر گرسنهای... B: ...
اگر + هوا + خوب + بودن + ما + رفتن + پارک
اگر بیایی، میروم.
Score: /8
Practice Bank
10 exercises______ پول کافی داشته باشم، یک ماشین جدید میخرم.
ما به پارک میرویم اگر باران نمیبارد.
इन शब्दों को व्यवस्थित करो:
If you don't hurry, you will miss the train.
Which sentence is grammatically correct?
वाक्य की शुरुआत को उसके तार्किक अंत से मिलाओ।
اگر او دعوتنامه را ____، به عروسی میرود.
تو مریض خواهی شد اگر لباس گرم نپوشی.
Translate: 'If he comes, call me.'
Which is the most common way to say this to a friend?
Score: /10
अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (8)
Only if you are talking about a hypothetical situation (Type 2). For real possibilities, always use present.
They mean the same thing, but 'اگه' is informal and used in speech.
Yes, 'من میروم اگر بیایی' is perfectly correct.
Yes, it is standard to use a comma after the if-clause.
Yes, 'اگر آب بجوشد، بخار میشود' is a perfect example.
There are others like 'چنانچه' (formal), but 'اگر' is the most common.
Because English often uses similar structures. Focus on the reality of the situation.
Yes, 'اگر خستهای، استراحت کن' is a very common way to give advice.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
If + present, will + verb
Persian uses present tense in the result clause more often than English.
Si + presente, futuro
Spanish has more complex subjunctive rules.
Si + présent, futur
French requires specific verb agreement.
Wenn + Präsens, Präsens/Futur
German word order changes in the result clause.
~tara / ~ba
Persian uses a separate particle 'اگر'.
إذا + فعل مضارع
Arabic has more complex case endings.
Learning Path
Prerequisites
संबंधित वीडियो
Related Grammar Rules
सपने देखना और सलाह देना: 'अगर मैं होता...' कंडीशनल (اگر)
### Overview नमस्ते! आज हम फारसी (Persian) भाषा के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प व्याकरण बिंदु पर बात करेंगे: Condit...
फ़ारसी का 'The': प्रत्यक्ष कर्म चिह्न (را) का उपयोग
### Overview फारसी (Persian) भाषा में 'Direct Object Marker' यानी `را` (`rā`) एक बहुत ही महत्वपूर्ण व्याकरणिक घटक है। अ...
अदृश्य गोंद: शब्दों को जोड़ना Ezafe (-e) के साथ
Overview क्या आपने कभी सोचा है कि फ़ारसी वाक्य इतने smoothly कैसे चलते हैं? मिलिए *Ezafe* (इज़ाफ़े) से। यह फ़ारसी भाषा क...
फारसी परिणाम उपवाक्य: इतना... कि (ānqadr... ke)
### Overview नमस्ते! आज हम फारसी व्याकरण के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प विषय पर बात करेंगे: `آنقَدر... که` (ānqadr...
फ़ारसी वाक्य का सैंडविच (SOV क्रम)
Overview क्या आपने कभी गौर किया है कि अंग्रेजी (और हिंदी में भी अक्सर) हमें क्रिया का पता जल्दी चल जाता है? फ़ारसी को सस...
