फारसी में रिपोर्टेड स्पीच: 'उसने कहा कि...' कहना (نقلقول غیرمستقیم)
Grammar Rule in 30 Seconds
Use 'که' (ke) to connect a reporting verb to the reported statement, often shifting the verb tense to match the past.
- Use 'که' as the connector: او گفت که خسته است (He said that he is tired).
- Shift the tense: If the reporting verb is past, the reported verb often shifts to past or subjunctive.
- Pronoun adjustment: Change 'I' to 'he/she' based on the speaker.
Overview
نقلقول غیرمستقیم (Naql-e Qol-e Ghayr-e Mostaqim) कहा जाता है। हिंदी में इसे हम 'अप्रत्यक्ष कथन' या 'Reported Speech' कहते हैं। जब आप किसी और की कही हुई बात को अपने शब्दों में बताते हैं, तो आप इसी व्याकरण का उपयोग करते हैं। उदाहरण के लिए, अगर आपका दोस्त कहता है, «मैं कल आऊंगा,» तो आप किसी तीसरे व्यक्ति से कहेंगे, «उसने कहा कि वह कल आएगा।» यही نقلقول غیرمستقیم है।که (ke) का उपयोग करते हैं। लेकिन एक बड़ा अंतर है! अंग्रेजी में आपने सीखा होगा कि 'Tense' बदल जाता है (जैसे 'is' का 'was' हो जाता है), लेकिन फारसी में ऐसा नहीं होता। फारसी में मूल वाक्य का 'Tense' (काल) आमतौर पर वैसा ही रहता है। यह हिंदी भाषियों के लिए एक बहुत बड़ी राहत है क्योंकि हिंदी में भी हम अक्सर काल को संदर्भ के अनुसार ही रखते हैं। यह टॉपिक B1 लेवल पर बहुत जरूरी है क्योंकि इसी से आपकी बातचीत में गहराई आती है। चाहे आप किसी ऑफिस मीटिंग की बात कर रहे हों या चाय की दुकान पर किसी की कही बात दोहरा रहे हों, यह स्ट्रक्चर आपको एक 'Natural Speaker' जैसा महसूस कराएगा।Main Clause + که + Reported Clause। इसे ऐसे समझें जैसे आप हिंदी में कहते हैं, «उसने कहा कि...» यहाँ 'उसने कहा' मुख्य हिस्सा है और 'कि' एक योजक (linker) है।حال) में है, तो रिपोर्ट करते समय भी वह वर्तमान काल में ही रहेगा।من (man - मैं) का او (oo - वह) में बदलना उतना ही स्वाभाविक है जितना हिंदी में।گفتن (goftan - कहना) का प्रयोग करते हैं। इसका पास्ट टेंस گفت (goft) सबसे ज्यादा इस्तेमाल होता है। अगर आप किसी से सवाल पूछने की रिपोर्ट कर रहे हैं, तो پرسیدن (porsidan - पूछना) का उपयोग करें। अगर किसी को आदेश देने की बात है, तो خواستن (khāstan - मांगना/कहना) या دستور دادن (dastoor dādan - आदेश देना) का प्रयोग होता है। एक खास बात: अगर आप अपने से बड़े या किसी सम्मानित व्यक्ति की बात बता रहे हैं, तो فرمودن (farmoodan) का प्रयोग करें। यह हिंदी के 'आदरसूचक' शब्दों की तरह है, जैसे हम कहते हैं, «गुरुजी ने फरमाया।» यह छोटा सा बदलाव आपकी फारसी को बहुत ही 'Polite' और 'Sophisticated' बना देता है।گفت + که + [Sentence] | او گفت که میآید (उसने कहा कि वह आ रहा है) |پرسید + که + [Sentence] | او پرسید که آیا میآید؟ (उसने पूछा कि क्या वह आ रहा है?) |- 1मुख्य कर्ता और रिपोर्टिंग वर्ब लिखें (जैसे:
علی گفت- अली ने कहा)। - 2योजक
کهजोड़ें। - 3रिपोर्ट किए गए वाक्य के सर्वनाम (Pronouns) को बदलें।
- डायरेक्ट स्पीच:
من خوشحالم(मैं खुश हूँ) - रिपोर्टेड स्पीच:
او گفت که خوشحال است(उसने कहा कि वह खुश है) - ध्यान दें:
من(मैं) बदलकरاو(वह) हो गया औरهستم(हूँ) बदलकरاست(है) हो गया।
- 1सामान्य जानकारी साझा करना: जब आप किसी को बताते हैं कि ऑफिस में मैनेजर ने क्या कहा। जैसे:
مدیر گفت که جلسه فردا است(मैनेजर ने कहा कि मीटिंग कल है)। - 2सवाल पूछना: जब आप किसी से पूछते हैं कि क्या किसी ने कुछ कहा था। जैसे:
پرسیدم که آیا او آمد؟(मैंने पूछा कि क्या वह आया?)। - 3आदेश या सलाह: जब आप किसी को बताते हैं कि किसी ने क्या करने को कहा। जैसे:
مادرم گفت که زود به خانه برگردم(मेरी माँ ने कहा कि मैं जल्दी घर वापस आ जाऊं)। यहाँبرگردم(Subjunctive mood) का इस्तेमाल हुआ है, जो हिंदी के «कि मैं ऐसा करूं» वाले स्ट्रक्चर के समान है।
که का सही इस्तेमाल समझ जाते हैं, तो आप किसी भी लंबी कहानी को आसानी से सुना सकते हैं।- 1Tense का अनावश्यक बदलाव: हिंदी भाषी छात्र अक्सर अंग्रेजी के प्रभाव में आकर
isकोwasमें बदलने की कोशिश करते हैं। वे कहते हैं,او گفت که او خوشحال بود(उसने कहा कि वह खुश था), जो गलत है यदि वह अभी भी खुश है। याद रखें, फारसी में टेंस को मूल वाक्य के अनुसार ही रखें। - 2
که(ke) को छोड़ देना: हिंदी में हम कभी-कभी 'कि' को हटा देते हैं (जैसे: «उसने कहा वह आएगा»)। लेकिन फारसी मेंکهको छोड़ना बहुत ही अजीब लगता है। हमेशाکهका प्रयोग करें, यह वाक्य को स्पष्ट बनाता है। - 3सर्वनाम (Pronouns) का गलत मिलान: हम अक्सर 'मैं' को 'मैं' ही रहने देते हैं। अगर अली कहता है «मैं जा रहा हूँ,» तो रिपोर्ट करते समय 'मैं' का 'वह' (
او) होना जरूरी है। हिंदी में भी हम यही करते हैं, लेकिन जल्दी-जल्दी बोलने में हम अक्सर 'मैं' का इस्तेमाल कर देते हैं, जिससे सुनने वाला कन्फ्यूज हो जाता है।
که का प्रयोग |که के बाद सीधा वाक्य आता है। मुख्य अंतर यह है कि फारसी में वाक्य का अंत हमेशा क्रिया (Verb) से होता है (SOV order), जबकि हिंदी में क्रिया का स्थान थोड़ा लचीला हो सकता है। फारसी में گفت (goft) के बाद که का आना व्याकरणिक रूप से अनिवार्य है, जबकि हिंदी में यह कभी-कभी 'Optional' होता है।- 1क्या हमेशा
کهका इस्तेमाल करना जरूरी है?
- 1क्या मैं
گفتकी जगह कोई और वर्ब इस्तेमाल कर सकता हूँ?
فرمود का प्रयोग करें। अगर आप किसी सवाल की बात कर रहे हैं, तो پرسید (उसने पूछा) का प्रयोग करें। यह आपकी भाषा को और भी बेहतर बनाएगा।- 1क्या प्रश्नवाचक वाक्यों में शब्द क्रम बदल जाता है?
پرسید (पूछा) का प्रयोग करें और बाकी वाक्य वैसा ही रखें जैसे वह डायरेक्ट स्पीच में था।- 1क्या Subjunctive Mood का इस्तेमाल करना कठिन है?
بروم (Subjunctive) का प्रयोग करते हैं। यह हिंदी के 'कि मैं जाऊं/करूं' वाले स्ट्रक्चर के बिल्कुल बराबर है। बस थोड़ा सा ध्यान दें और यह आसान हो जाएगा!Reporting Verb Tense Shifts
| Direct Speech | Indirect Speech (Past Reporting) |
|---|---|
|
Present Simple
|
Past Simple
|
|
Present Continuous
|
Past Continuous
|
|
Past Simple
|
Past Perfect
|
|
Future
|
Future-in-the-past (would)
|
Meanings
Indirect speech is used to report what someone else has said without using their exact words. It acts as a bridge between the reporter and the original statement.
Reporting Statements
Relaying information or facts stated by another person.
“او گفت که کارش تمام شده است.”
“مادرم گفت که شام آماده است.”
Reporting Questions
Reporting an inquiry made by someone else.
“او پرسید که آیا من میآیم.”
“او از من پرسید که ساعت چند است.”
Reference Table
| बातचीत का प्रकार | स्ट्रक्चर | फारसी उदाहरण | मतलब |
|---|---|---|---|
|
साधारण वाक्य
|
Subject + گفت که + Clause
|
او گفت که میآید
|
उसने कहा कि वो आ रहा है
|
|
सवाल
|
Subject + پرسید که + Clause
|
سارا پرسید که کجایی
|
सारा ने पूछा कि तुम कहाँ हो
|
|
आदेश/हुक्म
|
Subject + گفت که + Subjunctive
|
مامان گفت که برویم
|
मम्मी ने कहा कि हमें चलना चाहिए
|
|
बोलचाल वाली फारसी
|
Subject + Verb + Clause
|
گفت میاد
|
उसने कहा वो आएगा
|
|
फॉर्मल तरीका
|
Subject + فرمودند که + Clause
|
استاد فرمودند که بنشینید
|
प्रोफेसर ने बैठने के लिए कहा
|
|
हाँ/ना वाला सवाल
|
Subject + پرسید که آیا + Clause
|
پرسید که آیا آمادهای
|
उसने पूछा कि क्या तुम तैयार हो
|
औपचारिकता का स्तर
ایشان اظهار داشتند که تشریف میآورند. (Reporting arrival)
او گفت که میآید. (Reporting arrival)
گفت داره میاد. (Reporting arrival)
گفت داره میاد. (Reporting arrival)
फारसी में रिपोर्टिंग वर्ब्स
कैजुअल
- گفت कहा
- میگفت कह रहा था
फॉर्मल
- فرمودند कहा (आदरणीय)
- اظهار داشتند बयान दिया
अन्य प्रकार
- پرسید पूछा
- نوشت लिखा
डायरेक्ट बनाम इनडायरेक्ट स्पीच
रिपोर्ट कैसे करें?
क्या ये एक सवाल है?
क्या ये एक आदेश है?
आम स्थितियाँ
गपशप
- • شنیدم که...
- • میگن که...
- • بهم گفت که...
ऑफिशियल
- • اعلام کردند که...
- • گزارش دادند که...
- • نوشته شده که...
स्तर के अनुसार उदाहरण
او گفت که خوب است.
He said that he is fine.
مادر گفت که غذا آماده است.
Mother said that the food is ready.
علی گفت که خسته است.
Ali said that he is tired.
او گفت که میرود.
He said that he is going.
او گفت که نمیتواند بیاید.
He said that he cannot come.
او پرسید که ساعت چند است.
He asked what time it is.
دوستم گفت که امتحان سخت بود.
My friend said that the exam was hard.
او گفت که فردا کار دارد.
He said that he has work tomorrow.
او گفت که اگر وقت داشته باشد، میآید.
He said that if he has time, he will come.
مدیر گفت که باید زودتر بیاییم.
The manager said that we must come earlier.
او ادعا کرد که حقیقت را میداند.
He claimed that he knows the truth.
او پرسید که آیا من آنجا بودم.
He asked whether I was there.
او تأکید کرد که این موضوع بسیار مهم است.
He emphasized that this issue is very important.
آنها گفتند که اگر میدانستند، کمک میکردند.
They said that if they had known, they would have helped.
او پیشنهاد کرد که با هم برویم.
He suggested that we go together.
او گفت که کاش زودتر گفته بود.
He said that he wished he had said it sooner.
او اظهار داشت که هیچگونه دخالتی نداشته است.
He stated that he had no involvement whatsoever.
او متذکر شد که زمان رو به اتمام است.
He noted that time is running out.
او ابراز امیدواری کرد که وضعیت بهتر شود.
He expressed hope that the situation would improve.
او گفت که گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است.
He said as if nothing had happened.
وی تصریح کرد که مفاد قرارداد باید بازنگری شود.
He clarified that the contract terms must be reviewed.
او اذعان داشت که در محاسبات اشتباه کرده است.
He admitted that he had made a mistake in the calculations.
او مدعی شد که این نظریه کاملاً بیاساس است.
He claimed that this theory is completely baseless.
او خاطرنشان کرد که این امر مستلزم بررسی دقیق است.
He pointed out that this matter requires careful examination.
आसानी से भ्रमित होने वाले
Learners often mix the two by using quotes with indirect structures.
Learners often use direct question word order in indirect questions.
Learners often keep the original tense even when the reporting verb is past.
सामान्य गलतियाँ
او گفت من میآیم
او گفت که میآید
او گفت که من خسته است
او گفت که او خسته است
او گفت که میآیم
او گفت که میآید
او گفت که خسته بودم
او گفت که خسته است
او پرسید که آیا من میآیم؟
او پرسید که آیا میآیم
او گفت که نمیتوانم بیایم
او گفت که نمیتواند بیاید
او گفت که فردا میآمد
او گفت که فردا میآید
او گفت که اگر وقت داشت میآمد
او گفت که اگر وقت داشته باشد میآید
او گفت که باید میرفتم
او گفت که باید بروم
او گفت که کاش میرفتم
او گفت که کاش میرفت
او اظهار داشت که هیچ دخالتی نداشتم
او اظهار داشت که هیچ دخالتی نداشته است
او مدعی شد که این نظریه غلط بود
او مدعی شد که این نظریه غلط است
वाक्य संरचनाएँ
___ گفت که ___
___ پرسید که ___
او تأکید کرد که ___
او ادعا کرد که ___
Real World Usage
گفت که نمیتونه بیاد.
مدیر گفت که این مهارت لازم است.
او گفت که از این فیلم خوشش آمده.
آنها گفتند که هتل رزرو شده است.
پیک گفت که سفارش آماده است.
سخنگو گفت که توافق حاصل شد.
टेंस का आसान हैक
प्रोनाउन का जाल
इज्जत के साथ रिपोर्टिंग
Smart Tips
Use the subjunctive mood after 'که'.
You can keep the present tense.
Use 'آیا' or the question word after 'که'.
Ensure the negative prefix 'ن' is on the reported verb.
उच्चारण
Intonation
The 'که' is usually unstressed and connects directly to the following verb.
Statement
او گفت که میآید ↓
Falling intonation at the end of the sentence.
याद करें
स्मृति सहायक
Remember 'K-E' for 'K-onnector E-verywhere'.
दृश्य संबंध
Imagine a telephone wire connecting two people. The word 'که' is the wire carrying the message.
Rhyme
When you report what they say, use 'که' along the way.
Story
Ali told me he was hungry. I told my mom: 'Ali said that he is hungry.' My mom then said that she would cook.
Word Web
चैलेंज
Report three things your friends told you today in Persian.
सांस्कृतिक नोट्स
In spoken Tehrani, 'که' is often dropped or merged into the previous word.
In formal writing, 'که' is always included and the verb is conjugated precisely.
Literary Persian often uses more complex reporting verbs like 'اذعان نمودن'.
The structure is derived from the classical Persian use of 'که' as a subordinating conjunction.
बातचीत की शुरुआत
دوستت دیروز چی گفت؟
مدیر در جلسه چه گفت؟
به نظرت چرا او گفت که نمیآید؟
در اخبار چه گفتند؟
डायरी विषय
सामान्य गलतियाँ
Test Yourself
سارا گفت ___ نمیتواند بیاید.
Arrange the words in the correct order:
All words placed
Click words above to build the sentence
Find and fix the mistake:
علی گفت که من به بازار میروم. (Reporting for Ali)
Score: /3
अभ्यास प्रश्न
8 exercisesاو گفت ___ فردا میآید.
او گفت که ___ خسته است.
Find and fix the mistake:
او گفت که من میآیم.
او گفت: «من کار دارم»
علی: «من خستهام» -> او گفت که ___.
که / گفت / او / میآید
Which is a reporting verb?
«من میروم» -> ?
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesMom said that the food is ready.
इनमें से कौन सा वाक्य ज्यादा सम्मानजनक है?
او پرسید که کلید ___ است.
शब्दों को सही क्रम में रखें:
پدرم گفت که به خانه بروی. (रुको, ये बात मेरे बारे में है)
जोड़ियाँ मिलाएँ:
رضا ___ میاد.
सबसे अच्छा रिपोर्टेड वाक्य चुनें:
शब्दों को सही क्रम में रखें:
They said that they are late.
Score: /10
अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (8)
In formal writing, yes. In casual speech, it is sometimes omitted.
Yes, 'پرسیدن' (ask), 'تأکید کردن' (emphasize), and 'ادعا کردن' (claim) are common.
If you are reporting yourself, you keep 'من'.
Use 'پرسیدن' + 'که' + question word or 'آیا'.
It depends on whether the fact is still true. If it's a permanent fact, you can keep the present tense.
Check your pronoun agreement. It's the most common mistake.
Yes, it is very common in professional emails.
Yes, spoken Tehrani often shortens the structure.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Que
Spanish requires subjunctive mood more strictly in indirect speech.
Que
French has more complex tense sequence rules.
Dass
German word order changes significantly.
To
The particle comes after the verb, not before.
Anna
Arabic grammar is highly inflectional.
Shuo
Chinese lacks a direct equivalent to 'که'.
Learning Path
Prerequisites
संबंधित वीडियो
08:42 چطوری درختی که برگهاش ریخته و در حال خشک شدن هست رو درمان کنیم /پیشنهاد ارگانیک و تاثیر گذار دارم
00:59 فیلمی بی نظیر از بزرگان ورزش باستانی تهران در سال ۱۳۳۷
17:45 افسردگی چیست و راه درمان آن کدام است؟ | از کجا بدانیم افسرده هستیم یا خیر؟
Learn Persian through Hindi - Lesson 1
Knowledge Junction
Related Grammar Rules
सपने देखना और सलाह देना: 'अगर मैं होता...' कंडीशनल (اگر)
### Overview नमस्ते! आज हम फारसी (Persian) भाषा के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प व्याकरण बिंदु पर बात करेंगे: Condit...
फ़ारसी का 'The': प्रत्यक्ष कर्म चिह्न (را) का उपयोग
### Overview फारसी (Persian) भाषा में 'Direct Object Marker' यानी `را` (`rā`) एक बहुत ही महत्वपूर्ण व्याकरणिक घटक है। अ...
अदृश्य गोंद: शब्दों को जोड़ना Ezafe (-e) के साथ
Overview क्या आपने कभी सोचा है कि फ़ारसी वाक्य इतने smoothly कैसे चलते हैं? मिलिए *Ezafe* (इज़ाफ़े) से। यह फ़ारसी भाषा क...
फारसी परिणाम उपवाक्य: इतना... कि (ānqadr... ke)
### Overview नमस्ते! आज हम फारसी व्याकरण के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प विषय पर बात करेंगे: `آنقَدر... که` (ānqadr...
फ़ारसी वाक्य का सैंडविच (SOV क्रम)
Overview क्या आपने कभी गौर किया है कि अंग्रेजी (और हिंदी में भी अक्सर) हमें क्रिया का पता जल्दी चल जाता है? फ़ारसी को सस...
