Chance is an unexpected event, often positive, that happens without direct human effort or control.
Mot en 30 secondes
- Luck or favorable chance, often unexpected.
- Can also mean possibility or probability.
- Used in everyday talk, media, and literature.
- Often contrasted with effort or planning.
Overview
راهنمای جامع واژه «شانس»
overview: معنا، ظرافتها و بار معنایی
واژه «شانس» در زبان فارسی، مفهومی چندوجهی دارد که فراتر از یک تعریف ساده است. در بنیادیترین سطح، «شانس» به معنای وقوع اتفاقی غیرمنتظره و اغلب خوشایند است که خارج از کنترل و پیشبینی انسان رخ میدهد. این اتفاق میتواند یک فرصت طلایی باشد که ناگهان پیش روی فرد قرار میگیرد، یا یک رویداد خوشیمن که بدون هیچ تلاش قبلی به وقوع میپیوندد. در این معنا، «شانس» با «اقبال» و «بخت» هممعنی است و بار معنایی مثبتی دارد.
اما «شانس» فقط به معنای مثبت و اتفاقات خوب نیست. گاهی اوقات، این واژه به معنای «احتمال» یا «امکان» وقوع یک رویداد به کار میرود، چه آن رویداد خوب باشد و چه بد. برای مثال، «شانس موفقیت در این آزمون کم است» به معنای احتمال پایین موفقیت است، نه اینکه حتماً اتفاق بدی رخ خواهد داد. این کاربرد، جنبهی آماری و احتمالی «شانس» را برجسته میکند.
نکتهی ظریف دیگر در معنای «شانس»، نقش اراده و تلاش انسانی است. معمولاً «شانس» در مقابل «تلاش» و «برنامهریزی» قرار میگیرد. وقتی میگوییم «شانس آوردم»، یعنی اتفاقی خوب افتاده که من در آن نقشی نداشتهام یا تلاشم در آن مؤثر نبوده است. اما گاهی اوقات، افراد از «شانس» برای توجیه موفقیتهایی استفاده میکنند که حاصل تلاش خودشان بوده است؛ این یک برداشت نادرست یا حداقل، ناقص از مفهوم «شانس» است.
بار معنایی «شانس» میتواند بسته به موقعیت، متفاوت باشد. در گفتگوی روزمره، اغلب با لحنی دوستانه و گاهی همراه با هیجان یا شگفتی به کار میرود. در متون ادبی، ممکن است با مفاهیم عمیقتری مانند سرنوشت و تقدیر گره بخورد. در مباحث علمی و آماری، معنای دقیقتری از احتمال دارد.
الگوهای کاربرد: رسمی در برابر غیررسمی، نوشتاری در برابر گفتاری، تفاوتهای منطقهای
«شانس» واژهای است که به طور گسترده در هر دو سطح گفتاری و نوشتاری زبان فارسی به کار میرود، اما الگوهای کاربرد آن در این دو حوزه کمی متفاوت است:
- گفتاری (غیررسمی): در مکالمات روزمره، «شانس» بسیار رایج است. مردم اغلب برای بیان اتفاقات غیرمنتظره، چه خوب و چه بد، از آن استفاده میکنند. عباراتی مانند «شانس آوردی!»، «چه شانس خوبی!»، «شانس من اینه که...» در این سطح بسیار شنیده میشوند. لحن در این کاربردها معمولاً صمیمی و گاهی همراه با احساسات (شادی، تأسف، تعجب) است.
- نوشتاری (رسمیتر): در نوشتار رسمیتر، مانند مقالات علمی، گزارشها یا متون تحلیلی، استفاده از «شانس» به معنای «احتمال» رایجتر است. در این متون، ممکن است از واژگان دقیقتری مانند «احتمال»، «امکان»، «محتمل» نیز استفاده شود تا از ابهام معنایی جلوگیری شود. با این حال، در متون ادبی و داستانی، «شانس» به معنای بخت و اقبال همچنان کاربرد فراوانی دارد.
تفاوتهای منطقهای: در مناطق مختلف ایران، ممکن است در تلفظ یا حتی در برخی اصطلاحات مرتبط با «شانس»، تفاوتهای جزئی وجود داشته باشد، اما معنای اصلی واژه در کل کشور یکسان است. در برخی گویشها، ممکن است واژگان دیگری با بار معنایی مشابه «شانس» به کار روند، اما «شانس» واژهای فراگیر و قابل فهم برای همه فارسیزبانان است.
زمینههای رایج کاربرد: کار، مدرسه، زندگی روزمره، رسانه، ادبیات
«شانس» در موقعیتهای گوناگونی در زندگی نمود پیدا میکند:
- زندگی روزمره: این رایجترین زمینه کاربرد «شانس» است. از پیدا کردن جای پارک گرفته تا برنده شدن در یک قرعهکشی کوچک، یا حتی اتفاقی دیدن یک دوست قدیمی در خیابان؛ همه اینها میتوانند «شانس» تلقی شوند. «شانس خوب» در این زمینه معمولاً با خوشحالی و «شانس بد» با تأسف همراه است.
- کار و کسبوکار: در دنیای کار، «شانس» میتواند به معنای فرصتهای پیشبینی نشدهای باشد که به رشد شغلی یا موفقیت یک پروژه کمک میکند. مثلاً، «شانس همکاری با یک شرکت معتبر» یا «شانس این را داشت که مشتری بزرگی جذب کند». البته در کسبوکار، «شانس» اغلب با «برنامهریزی» و «استراتژی» ترکیب میشود تا احتمال موفقیت افزایش یابد.
- تحصیل و آموزش: در محیطهای آموزشی، «شانس» میتواند به معنای قبولی در یک دانشگاه خاص، یا کسب نمره خوب در درسی که انتظارش را نداشتهایم، باشد. همچنین، در بحث احتمالات در درس ریاضی، «شانس» به معنای احتمال وقوع یک رویداد به کار میرود.
- رسانه و سرگرمی: مسابقات تلویزیونی، قرعهکشیها، شرطبندیها و بازیهای شانسی، همگی بر مفهوم «شانس» استوارند. اخبار مربوط به برندگان بختآزماییها یا اتفاقات جالب و غیرمنتظره در برنامههای سرگرمی، اغلب با چاشنی «شانس» همراه هستند.
- ادبیات و هنر: در ادبیات فارسی، «شانس» اغلب با مفاهیم عمیقتری مانند «تقدیر»، «سرنوشت» و «قضا و قدر» پیوند خورده است. شاعران و نویسندگان از «شانس» برای بیان فراز و نشیبهای زندگی، بیعدالتیهای روزگار، یا لطفهای ناگهانی طبیعت استفاده کردهاند. داستانهایی که در آنها شخصیت اصلی با یک «شانس» بزرگ از سختیها رهایی مییابد، یا برعکس، با «بدشانسی» بزرگی روبرو میشود، بسیارند.
مقایسه با واژگان مشابه: تفاوت «شانس» با «بخت»، «اقبال»، «فرصت»، «احتمال»
- شانس در برابر بخت و اقبال: «بخت» و «اقبال» معمولاً به معنای سرنوشت خوب و خوششانسی درازمدت به کار میروند و بار معنایی مثبت قویتری نسبت به «شانس» دارند. «شانس» میتواند یک اتفاق لحظهای و موقتی باشد، اما «بخت» بیشتر به یک وضعیت پایدارتر اشاره دارد. مثلاً، «او بخت بلندی دارد» یعنی در کل زندگی خوششانس است، اما «شانس آوردم که امروز باران نیامد» به یک اتفاق خاص در یک روز اشاره دارد.
- شانس در برابر فرصت: «فرصت» به یک موقعیت مناسب برای انجام کاری گفته میشود که معمولاً نیاز به تلاش و اقدام از سوی فرد دارد. «شانس» لزوماً اینگونه نیست؛ ممکن است بدون هیچ اقدامی پیش بیاید. با این حال، گاهی «شانس» میتواند به شکل یک «فرصت» خود را نشان دهد. مثلاً، «شانس آشنایی با یک استاد برجسته» میتواند به «فرصت یادگیری» از او منجر شود.
- شانس در برابر احتمال: همانطور که گفته شد، «شانس» گاهی به معنای «احتمال» به کار میرود، اما «احتمال» واژهای دقیقتر و علمیتر است، مخصوصاً در مباحث ریاضی و آماری. «شانس» در این کاربرد، کمی غیررسمیتر و عامیانهتر است. مثلاً، در ریاضی میگوییم «احتمال آمدن عدد ۶ در پرتاب تاس ۱/۶ است»، اما در گفتگوی عادی ممکن است بگوییم «شانس آمدن ۶ چقدره؟»
سطح زبانی و لحن: چه زمانی استفاده کنیم و چه زمانی اجتناب کنیم
- استفاده: «شانس» واژهای بسیار پرکاربرد و چندمنظوره است. در مکالمات روزمره، برای بیان اتفاقات غیرمنتظره، ابراز خوشحالی یا تأسف از یک رویداد، و حتی در شوخیها، استفاده از آن کاملاً طبیعی و مناسب است.
- اجتناب: در موقعیتهای بسیار رسمی، مانند سخنرانیهای علمی تخصصی یا اسناد حقوقی، بهتر است از واژگان دقیقتری مانند «احتمال»، «امکان»، «محتمل»، «قانون اعداد بزرگ» و غیره استفاده شود تا از برداشتهای سطحی یا غیردقیق جلوگیری شود. همچنین، اگر میخواهید بر نقش تلاش و برنامهریزی خود در موفقیت تأکید کنید، بهتر است کمتر از واژه «شانس» استفاده کنید تا این تصور پیش نیاید که موفقیت شما صرفاً اتفاقی بوده است.
همنشینیهای رایج (Collocations) با توضیح در متن
در بخش «همنشینیها» به تفصیل توضیح داده خواهد شد.
---
Exemples
شانس آوردم که ماشین خراب نشد و به موقع رسیدم.
everydayI was lucky that the car didn't break down and I arrived on time.
شانس موفقیت در این طرح تجاری، با توجه به رقبا، کم است.
businessThe chance of success in this business plan, considering the competitors, is low.
او در تمام مراحل زندگیاش، شانس زیادی داشت.
informalHe had a lot of luck throughout his life.
در علم آمار، مفهوم «احتمال» جایگزین دقیقتری برای «شانس» در نظر گرفته میشود.
academicIn statistics, the concept of 'probability' is considered a more precise substitute for 'chance'.
گویند شانس یار کسانی است که خود را به تقدیر میسپارند.
literaryIt is said that luck favors those who surrender themselves to fate.
چه شانس خوبی که امروز هوا خوب است و میتوانیم برویم پیکنیک!
everydayWhat good luck that the weather is nice today and we can go for a picnic!
شانس دیدن چنین منظره نادری را هر کسی پیدا نمیکند.
formalNot everyone gets the chance to see such a rare sight.
شانس من این بود که درست در لحظه نیاز، او آنجا بود.
informalMy luck was that right at the moment of need, he was there.
Collocations courantes
Phrases Courantes
شانس آوردی!
You got lucky!
چه شانس خوبی!
What good luck!
از شانس بد
Unfortunately / As bad luck would have it
شانس خود را امتحان کردن
To try one's luck
Souvent confondu avec
'Fosat' means 'opportunity,' a situation suitable for doing something, often requiring action. 'Shāns' is luck, which may or may not be an opportunity and doesn't require action. Example: 'He got the opportunity (Fosat) to study abroad.' vs. 'He was lucky (Shāns āvard) to find a cheap ticket.'
'Ehtemāl' is a more formal and precise term for 'probability' or 'likelihood,' often used in statistics or logic. 'Shāns' is more colloquial and can imply luck rather than just probability. Example: 'The probability (Ehtemāl) of rain is 70%.' vs. 'I have a good chance (Shāns) of finding parking.'
'Bakht' refers more to destiny or long-term good fortune, often implying a more significant or inherent state of luck. 'Shāns' can be a single, specific instance of luck. Example: 'She has a fortunate destiny (Bakht-e-boland).' vs. 'He got lucky (Shāns āvard) today.'
Modèles grammaticaux
Notes d'usage
The word 'shāns' is highly versatile and common in everyday Persian. While often positive, 'bad shāns' (bad luck) is also frequently used. In formal or scientific contexts, 'ehtemāl' (probability) is preferred for precision. Avoid overuse if you want to emphasize personal effort and planning.
Erreurs courantes
Learners sometimes use 'shāns' where 'opportunity' ('fosat') is more appropriate, implying luck when an action was required. Also, confusing 'shāns' (chance/luck) with 'ehtemāl' (probability) in formal writing can sound unprofessional. Remember that 'shāns āvardan' is a set phrase for 'to be lucky'.
Astuce mémo
Imagine a four-leaf clover (lucky charm) granting you an unexpected gift. That unexpected, fortunate gift is 'shāns'!
Origine du mot
The word 'shāns' comes from the French word 'chance', meaning luck or opportunity. It entered Persian through cultural and trade exchanges and has become a widely adopted term.
Contexte culturel
In Iranian culture, luck ('shāns') is often seen as a significant factor in life's events, sometimes intertwined with destiny ('taqdir'). People frequently attribute successes or failures to luck, and there's a common practice of seeking good fortune through various means.
Embrace Opportunities
Recognize when a stroke of luck presents a new opportunity. Be ready to act on it, as chance often favors the prepared mind.
Don't Rely Solely on Luck
While luck can play a role, over-reliance on 'chance' without effort can lead to missed goals and disappointment. Balance luck with planning.
Luck in Persian Culture
Persians often acknowledge luck ('shāns') in both positive and negative outcomes. Expressing gratitude for good luck ('shāns') is common.
Perceived vs. Actual Chance
Distinguish between genuine unexpected luck and events that seemed lucky but were the result of unseen effort or favorable circumstances.
Questions fréquentes
10 questions«بخت» معمولاً به خوششانسی درازمدت و سرنوشت خوب اشاره داره، در حالی که «شانس» میتونه یک اتفاق لحظهای و خاص باشه، چه خوب و چه بد.
نه همیشه. گاهی «شانس» به معنای احتمال وقوع یک اتفاق به کار میره، مثلاً «شانس باختن زیاده»، که در اینجا اتفاق بدیه.
در موقعیتهای خیلی رسمی یا وقتی میخواهید روی تلاش و برنامهریزی خودتان تأکید کنید، بهتره کمتر از «شانس» استفاده کنید.
بیشتر به معنای اتفاق خوب و غیرمنتظره است که بدون دخالت اراده رخ میدهد، یعنی خوشاقبالی.
«تقدیر» مفهوم گستردهتریه و به سرنوشت از پیش تعیین شده اشاره داره. «شانس» میتونه بخشی از تقدیر باشه یا یک اتفاق مستقل.
بعضیها معتقدند با مثبتاندیشی، تلاش مداوم و پذیرش موقعیتها، «شانس» بیشتری رو به سمت خودشون جذب میکنند.
در ادبیات، «شانس» اغلب با مفاهیم سرنوشت، قضا و قدر و فراز و نشیبهای زندگی گره خورده و به شکلهای گوناگون به کار رفته.
معمولاً بار معنایی مثبت داره، ولی در برخی موارد مثل «شانس بد» یا در معنای احتمال، میتونه به اتفاقات ناخوشایند یا احتمال وقوع اونها اشاره کنه.
«شانس» یعنی اتفاقی که خارج از کنترل و تلاش ماست، در حالی که «تلاش» یعنی بهکارگیری نیرو و اراده برای رسیدن به هدف.
گاهی اوقات، ولی معمولاً واژه «احتمال» دقیقتر و رایجتره. مثلاً در ریاضی میگیم «احتمال» ولی در کوچه و بازار ممکنه بگیم «شانس».
Teste-toi
جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید:
من واقعاً ______ آوردم که قطارم تاخیر نداشت و به جلسه رسیدم.
در این جمله، اتفاقی خوب و غیرمنتظره رخ داده که به دلیل آن فرد به موقع رسیده است، بنابراین «شانس» مناسبترین گزینه است.
معنی کلمه «شانس» را در جمله زیر انتخاب کنید:
شانس موفقیت او در این پروژه بسیار کم بود.
در این جمله، «شانس» به معنای احتمال یا امکان وقوع موفقیت به کار رفته است، نه لزوماً یک اتفاق خوشایند.
کلمات زیر را مرتب کنید تا جمله درستی بسازید:
خوب / شانس / امروز / داشتم / من
ترتیب معمول فاعل، قید زمان، مفعول (یا کلمهای که نقش آن را دارد) و فعل در زبان فارسی رعایت شده است.
جمله زیر را اصلاح کنید:
او با تلاشی زیاد، شانس برنده شدن در مسابقه شد.
فعل «شدن» با «شانس» همنشینی درستی ندارد. «شانس» باعث «شدن» چیزی نمیشود، بلکه خود یک اتفاق است یا احتمال وقوع چیزی را بیان میکند. بهتر است از فعل «موفق شدن» یا «بردن» استفاده کرد.
🎉 Score : /4
Summary
Chance is an unexpected event, often positive, that happens without direct human effort or control.
- Luck or favorable chance, often unexpected.
- Can also mean possibility or probability.
- Used in everyday talk, media, and literature.
- Often contrasted with effort or planning.
Embrace Opportunities
Recognize when a stroke of luck presents a new opportunity. Be ready to act on it, as chance often favors the prepared mind.
Don't Rely Solely on Luck
While luck can play a role, over-reliance on 'chance' without effort can lead to missed goals and disappointment. Balance luck with planning.
Luck in Persian Culture
Persians often acknowledge luck ('shāns') in both positive and negative outcomes. Expressing gratitude for good luck ('shāns') is common.
Perceived vs. Actual Chance
Distinguish between genuine unexpected luck and events that seemed lucky but were the result of unseen effort or favorable circumstances.
Exemples
6 sur 8شانس آوردم که ماشین خراب نشد و به موقع رسیدم.
I was lucky that the car didn't break down and I arrived on time.
شانس موفقیت در این طرح تجاری، با توجه به رقبا، کم است.
The chance of success in this business plan, considering the competitors, is low.
او در تمام مراحل زندگیاش، شانس زیادی داشت.
He had a lot of luck throughout his life.
در علم آمار، مفهوم «احتمال» جایگزین دقیقتری برای «شانس» در نظر گرفته میشود.
In statistics, the concept of 'probability' is considered a more precise substitute for 'chance'.
گویند شانس یار کسانی است که خود را به تقدیر میسپارند.
It is said that luck favors those who surrender themselves to fate.
چه شانس خوبی که امروز هوا خوب است و میتوانیم برویم پیکنیک!
What good luck that the weather is nice today and we can go for a picnic!
Related Content
Expressions liées
Vocabulaire associé
Plus de mots sur general
عادتوار
C1As a matter of habit; habitually.
عادی
A1Conforming to the usual or standard type; normal or ordinary.
عافیت
B2Well-being; the state of being comfortable, healthy, or happy.
عاجل
B2Requiring immediate attention or action; urgent.
عاقبت
C1The outcome or result of an action or event.
عاقل
A1Having or showing experience, knowledge, and good judgment; wise.
عالمگیر
C1Universal, worldwide, or affecting all parts of the world.
عالی
A1Excellent; extremely good or outstanding.
عام
B1General, common, public.
اعم از
B2Including; whether (used to introduce options).
