A1 Verb System 16 min read आसान

फ़ारसी वर्तमान क्रिया प्रत्यय: मैं करता हूँ, तुम करते हो (-am, -i, -ad)

इन छह जादुई क्रिया अंतों को सीख लो: -am, «-i», -ad, -im, -id, -and। फिर तुम्हें «मैं», «तुम» जैसे शब्द बोलने की ज़रूरत नहीं पड़ेगी!

Grammar Rule in 30 Seconds

To conjugate Persian verbs in the present, add -am, -i, or -ad to the present stem.

  • First person (I): Add -am to the stem (e.g., man miravam).
  • Second person (You): Add -i to the stem (e.g., to miravi).
  • Third person (He/She/It): Add -ad to the stem (e.g., u miravad).
Stem + (-am / -i / -ad) = Present Tense Verb

Overview

कल्पना करें कि आप किसी ईरानी दोस्त को मैसेज करते हैं और वह जवाब देता है: mikhonam (می‌خوانم - मैं पढ़ रहा हूँ)। उसने सिर्फ एक शब्द में 'मैं' और 'पढ़ रहा हूँ' कैसे कह दिया? फ़ारसी में क्रियाएँ मल्टीटास्कर होती हैं। क्रिया के अंत में लगा प्रत्यय ही सब बता देता है। इन 6 प्रत्ययों को सीखें और फ़ारसी बोलना शुरू करें!

How This Grammar Works

फ़ारसी में हम सर्वनाम (मैं, तुम) छोड़ सकते हैं। क्रिया का अंत बताता है कि काम कौन कर रहा है।
फ़ारसी क्रिया को एक सैंडविच समझें:
  • ऊपर का बन है उपसर्ग mi- (می) (वर्तमान काल के लिए)।
  • बीच में है «वर्तमान धातु» (Present Stem)।
  • नीचे का बन है «व्यक्तिगत प्रत्यय»।
«मैं जाता हूँ» (धातु rav) के लिए: mi- + rav + -am = miravam (می‌روم)।

Formation Pattern

1
ये कदम अपनाएं:
2
वर्तमान धातु खोजें।
3
पहले می (mi-) लगाएं।
4
कर्ता के अनुसार प्रत्यय चुनें:
5
मैं (من): -am -> minevisam (می‌نویسم)
6
तू/तुम (تو): -i -> minevisi (می‌نویسی)
7
वह (او): -ad -> minevisad (می‌نویسد)
8
हम (ما): -im -> minevisim (می‌نویسیم)
9
आप (شما): -id -> minevisid (می‌نویسید)
10
वे (آنها): -and -> minevisand (می‌نویسند)

When To Use It

  • रोज़ की आदतें: «मैं रोज़ कॉफ़ी पीता हूँ» = qahveh mikhoram.
  • अभी: «मैं फिल्म देख रहा हूँ» = Film mibinam.
  • निकट भविष्य: «आज रात मैं जाऊंगा» = Emshab miravam.

Common Mistakes

  • बोलना vs लिखना: बोलचाल में -ad बन जाता है -e, और -and बन जाता है -anmiravad हो जाता है mire.
  • गलत धातु का प्रयोग: वर्तमान के लिए वर्तमान धातु ही लें! mikardam नहीं, mikonam कहें।
  • बहुत ज़्यादा सर्वनाम: 'man' (मैं) को बार-बार न कहें।

Contrast With Similar Patterns

हिंदी की तरह (जाता हूँ, जाते हो), फ़ारसी में भी हर व्यक्ति के लिए क्रिया बदलती है।
सब्जंक्टिव (Subjunctive) में क्या होता है? प्रत्यय यही रहते हैं! बस mi- की जगह be- आ जाता है।

Quick FAQ

Q

क्या मुझे वर्तमान धातुएं याद करनी पड़ेंगी?

हाँ, ये अक्सर अनियमित होती हैं।

Q

अगर धातु के अंत में स्वर हो तो?

हम बीच में 'y' लगाते हैं: mi-ā-yam.

Q

क्या Google Translate बोलचाल की फ़ारसी दिखाता है?

बहुत कम। वह किताबी भाषा का उपयोग करता है।

Present Tense Conjugation (Verb: Raftan - To Go)

Person Pronoun Stem Ending Full Verb
1st Sing
Man
rav
-am
miravam
2nd Sing
To
rav
-i
miravi
3rd Sing
U
rav
-ad
miravad

Colloquial Short Forms

Formal Colloquial
miravam
miram
miravi
miri
miravad
mire

Meanings

These endings define the subject of a present tense action in Persian.

1

Present Habitual

Actions that happen regularly.

“من کتاب می‌خوانم (I read a book)”

“تو هر روز می‌دوی (You run every day)”

Reference Table

Reference table for फ़ारसी वर्तमान क्रिया प्रत्यय: मैं करता हूँ, तुम करते हो (-am, -i, -ad)
सर्वनाम औपचारिक लिखित अंत अनौपचारिक बोलचाल का अंत उदाहरण (करदन - करना)
من (man - I)
ـَم (-am)
ـَم (-am)
می‌کنم (mikonam)
تو (to - you sg)
ـی (-i)
ـی (-i)
می‌کنی (mikoni)
او (u - he/she)
ـَد (-ad)
ـِه (-e)
می‌کند (mikonad / mikone)
ما (mā - we)
ـیم (-im)
ـیم (-im)
می‌کنیم (mikonim)
شما (shomā - you pl/form)
ـید (-id)
ـین (-in)
می‌کنید (mikonid / mikonin)
آنها (ānhā - they)
ـَند (-and)
ـَن (-an)
می‌کنند (mikonand / mikonan)

औपचारिकता का स्तर

औपचारिक
من می‌روم

من می‌روم (Daily life)

तटस्थ
من می‌روم

من می‌روم (Daily life)

अनौपचारिक
من می‌رم

من می‌رم (Daily life)

बोलचाल
دارم می‌رم

دارم می‌رم (Daily life)

फ़ारसी वर्तमान काल की क्रिया की संरचना

वर्तमान क्रिया

उपसर्ग (काल)

  • می वर्तमान/नियमित क्रिया को दर्शाता है

वर्तमान मूल रूप

  • خوان मुख्य अर्थ: पढ़ना

व्यक्तिगत अंत

  • ـَم कर्ता: मैं (من)

लिखित बनाम बोलचाल के अंत

औपचारिक (किताबें/समाचार)
می‌رود (miravad) वह जाता/जाती है
می‌روند (miravand) वे जाते हैं
می‌روید (miravid) आप (बहुवचन) जाते हैं
अनौपचारिक (सड़कें/मैसेज)
می‌ره (mire) वह जाता/जाती है
می‌رن (miran) वे जाते हैं
می‌رین (mirin) आप (बहुवचन) जाते हैं

क्या मुझे सर्वनाम कहने की ज़रूरत है?

1

क्या आप फ़ारसी बोल रहे हैं?

YES
अगले चरण पर जाएँ
NO
उस भाषा के नियमों का पालन करें!
2

क्या आप इस बात पर ज़ोर देना चाहते हैं कि *किसने* यह किया है? (जैसे, 'मैंने किया, उसने नहीं!')

YES
सर्वनाम का उपयोग करें (من می‌روم)
NO
सर्वनाम छोड़ दें! बस क्रिया कहें (می‌روم)

सर्वनाम और उनके सबसे अच्छे दोस्त (अंत)

👤

एकवचन

  • من (I) -> ـَم
  • تو (You) -> ـی
  • او (He/She) -> ـَد
👥

बहुवचन

  • ما (We) -> ـیم
  • شما (You pl) -> ـید
  • آنها (They) -> ـَند

स्तर के अनुसार उदाहरण

1

من می‌خورم

I eat

2

تو می‌خوانی

You read

3

او می‌رود

He goes

4

من می‌نویسم

I write

1

من نمی‌روم

I do not go

2

آیا تو می‌دانی؟

Do you know?

3

او نمی‌خوابد

He does not sleep

4

من نمی‌بینم

I do not see

1

او به مدرسه می‌رود

He goes to school

2

من هر روز ورزش می‌کنم

I exercise every day

3

تو چرا نمی‌خندی؟

Why don't you laugh?

4

او کتاب می‌خرد

He buys a book

1

او می‌گوید که می‌آید

He says he is coming

2

من فکر می‌کنم که او می‌داند

I think he knows

3

آیا او می‌فهمد؟

Does he understand?

4

من نمی‌توانم بیایم

I cannot come

1

او می‌پندارد که همه چیز می‌داند

He assumes he knows everything

2

هر کس که می‌بیند، می‌گوید

Whoever sees, says

3

او می‌کوشد تا موفق شود

He strives to succeed

4

من می‌بینم که او می‌خندد

I see that he is laughing

1

او همی‌گوید و همی‌خندد

He is saying and laughing (archaic)

2

چنان می‌نماید که او می‌داند

It appears that he knows

3

او می‌ستاید آنچه را که می‌بیند

He praises what he sees

4

هر که می‌آید، می‌پرسد

Whoever comes, asks

आसानी से भ्रमित होने वाले

Persian Present Verb Endings: I do, You do (-am, -i, -ad) बनाम Past Tense

Learners mix up stems.

Persian Present Verb Endings: I do, You do (-am, -i, -ad) बनाम Imperative

Both use stems.

Persian Present Verb Endings: I do, You do (-am, -i, -ad) बनाम Subjunctive

Similar endings.

सामान्य गलतियाँ

mirav

miravam

Missing the personal ending.

ravam

miravam

Missing the 'mi-' prefix.

miravam-am

miravam

Double ending.

miravad-am

miravam

Wrong person ending.

namirav

namiravam

Missing ending in negative.

mi-na-ravam

namiravam

Wrong prefix order.

aya miravam

aya miravam?

Missing question mark/intonation.

budam

hastam

Using past stem for present.

dadam

midaham

Wrong stem for 'to give'.

mi-raftam

miravam

Using past stem in present.

miravad

mire

Over-formal in casual setting.

mire

miravad

Too informal in academic writing.

hamimiravam

miravam

Archaic usage in modern speech.

वाक्य संरचनाएँ

من ___ می‌خورم.

تو ___ می‌خوانی.

او ___ می‌نویسد.

آیا تو ___ می‌دانی؟

Real World Usage

Texting constant

کجا می‌ری؟

Social Media very common

دارم می‌نویسم

Job Interview common

من کار می‌کنم

Travel common

من به هتل می‌روم

Food Delivery common

من پیتزا می‌خورم

Classroom very common

من درس می‌خوانم

🎯

सर्वनाम छोड़ दो!

जब तुम किसी से बात कर रहे हो और क्रिया के अंत से ही पता चल रहा है कि कौन काम कर रहा है, तो 'मन', 'तो', 'ऊ' जैसे सर्वनाम बोलने की ज़रूरत नहीं। इससे तुम तुरंत एक असली फ़ारसी बोलने वाले जैसे लगोगे। जैसे: «می‌روم»
⚠️

भूतकाल के मूल रूप से बचो!

गलती से 'मी-' के साथ भूतकाल का मूल मत लगा देना। अगर तुम 'मीगोफ़्तम' कहोगे तो इसका मतलब होगा 'मैं कहता था', न कि 'मैं कहता हूँ'। हमेशा वर्तमान का मूल रूप इस्तेमाल करो। जैसे: «می‌گویم»
💬

औपचारिक 'शॉमा'

जब तुम किसी बड़े या किसी दुकान वाले से बात कर रहे हो, तो हमेशा 'शॉमा' सर्वनाम और बहुवचन '-ईद' अंत का इस्तेमाल करो, भले ही वह एक ही व्यक्ति हो। यह सम्मान दिखाने का तरीका है। जैसे: «شما چطورید؟»
💡

स्वर बफर

अगर किसी क्रिया का वर्तमान मूल रूप किसी स्वर (जैसे 'गु' - कहना) पर खत्म होता है, तो अंत लगाने से पहले एक 'य' जोड़ दो। यह बोलने में आसानी के लिए है। जैसे: «می‌گویم»

Smart Tips

Always check the stem.

raftam miravam

Shorten the ending.

miravad mire

Use full endings.

mire miravad

Remember 'na-'.

miravam namiravam

उच्चारण

MI-ravam

Stress

Stress usually falls on the 'mi-' prefix.

Question

miravi? ↑

Rising pitch at the end.

याद करें

स्मृति सहायक

Remember 'AMI': A for -am, M for -i (wait, no), just remember: AM (I), I (You), AD (He).

दृश्य संबंध

Imagine a person pointing at themselves (AM), then at you (I), then at a third person (AD).

Rhyme

For I use AM, for You use I, for He use AD, and don't be shy!

Story

I (man) am eating (mi-khor-am). You (to) are eating (mi-khor-i). He (u) is eating (mi-khor-ad). We are all eating together.

Word Web

miravammiravimiravadmikhorammikhorimikhorad

चैलेंज

Conjugate 3 verbs in 5 minutes.

सांस्कृतिक नोट्स

In Tehran, the 'ad' ending is almost always 'e'.

Persian present stems derive from Old Iranian present stems.

बातचीत की शुरुआत

What are you doing?

Do you eat meat?

Does he work here?

Why do you think that?

डायरी विषय

Write about your daily routine.
Describe what your friend does.
What do you think about the weather?
Explain your job.

सामान्य गलतियाँ

Incorrect

सही


Incorrect

सही


Incorrect

सही


Incorrect

सही

Test Yourself

'मैं' के लिए सही क्रिया रूप से खाली जगह भरें।

من هر روز ساعت هشت بیدار ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: می‌شوم
क्योंकि कर्ता 'मन' (मैं) है, क्रिया का अंत '-अम' (ـَم) से होना चाहिए।
'वह जाता है' के लिए बोलचाल की फ़ारसी में कौन सा वाक्य सबसे स्वाभाविक लगता है? बहुविकल्पी

सही अनौपचारिक वाक्य चुनें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: اون می‌ره.
बोलचाल की फ़ारसी में, 'ऊ' (u) 'उन' (اون) बन जाता है और 'मीरावद' (miravad) 'मीरे' (می‌ره) बन जाता है।
सर्वनाम और क्रिया के व्याकरणिक रूप से सही मेल को पहचानें। Error Correction

Find and fix the mistake:

सही वाक्य पहचानें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: شما کتاب می‌خوانید.
'शॉमा' (आप बहुवचन/औपचारिक) '-ईद' (ـید) अंत के साथ सही ढंग से मेल खाता है।

Score: /3

अभ्यास प्रश्न

8 exercises
Fill in the blank.

من ___ (go).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: miravam
1st person singular.
Choose the correct form. बहुविकल्पी

تو ___ (read).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: mikhani
2nd person singular.
Fix the error. Error Correction

Find and fix the mistake:

او می‌رو.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: او می‌رود
3rd person needs -ad.
Make negative. Sentence Transformation

من می‌روم.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: من نمی‌روم
Add 'na-'.
Conjugate 'to eat' (khordan). Conjugation Drill

Man...

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: mikhoram
1st person.
Match. Match Pairs

Match person to ending.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: All
Correct mapping.
Build sentence. Sentence Building

Man / miravam / hotel.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Man be hotel miravam.
Correct word order.
True or False? True False Rule

Present tense needs 'mi-'.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: True
Essential rule.

Score: /8

Practice Bank

12 exercises
'हम' (मा) के लिए सही अंत चुनें। खाली जगह भरो

ما به ایران سفر می‌کـ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ـنیم
कर्ता को उसके सही वर्तमान काल के क्रिया अंत से मिलाएँ। Match Pairs

कर्ताओं को उनके क्रिया अंतों से मिलाएँ।

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: من -> ـَم, تو -> ـی, او -> ـَد, ما -> ـیم
'मैं रात का खाना खा रहा हूँ' कहने के लिए शब्दों को सही क्रम में रखें। Sentence Reorder

वाक्य को फिर से व्यवस्थित करें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: من شام می‌خورم
'वे काम करते हैं' का औपचारिक लिखित फ़ारसी में अनुवाद करें। अनुवाद

वाक्य का अनुवाद करें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: آنها کار می‌کنند
आप किसी अजनबी से विनम्रता से 'आप क्या कर रहे हैं?' कैसे पूछेंगे? बहुविकल्पी

औपचारिक संस्करण चुनें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: شما چه کار می‌کنید؟
क्रिया के मेल की गलती सुधारें। Error Correction

'من هر روز ورزش می‌کند' का सही संस्करण खोजें।

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: من هر روز ورزش می‌کنم
'वे आते हैं' के लिए बोलचाल का वाक्य पूरा करें। खाली जगह भरो

اونا فردا می‌یـ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ـان
'मैं अभी एक फ़िल्म देख रहा हूँ' का अनुवाद करें। अनुवाद

सबसे अच्छा अनुवाद चुनें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الان فیلم می‌بینم.
कौन सा क्रिया उपसर्ग वर्तमान काल को सही ढंग से इंगित करता है? बहुविकल्पी

वर्तमान काल की क्रिया चुनें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: می‌روم
'क्या तुम चाय पीते हो?' (अनौपचारिक) पूछने के लिए शब्दों को सही क्रम में रखें। Sentence Reorder

वाक्य का निर्माण करें:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: آیا تو چای می‌خوری
'आप (बहुवचन) जाते हैं' के लिए सही बोलचाल का रूप चुनें। खाली जगह भरो

شما کجا می‌ر___؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ـین
सर्वनाम और क्रिया के बीच के बेमेल को ठीक करें। Error Correction

تو تهران زندگی می‌کنم. ✗

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: تو تهران زندگی می‌کنی.

Score: /12

अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (8)

It marks the present tense.

Most verbs are, but some are not.

Use intonation or 'aya'.

People won't understand the subject.

No, past uses different endings.

It is the standard form.

Yes, colloquial forms.

It is irregular.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish moderate

Present Indicative

Persian uses a mandatory prefix.

French moderate

Présent

Persian is more agglutinative.

German moderate

Präsens

Persian prefix usage.

Japanese low

Non-past

Persian is inflectional.

Arabic partial

Mudari

Persian is simpler.

Chinese none

None

Persian conjugates.

Learning Path

Prerequisites

Related Grammar Rules

A2

औपचारिक भविष्य काल: मैं जाऊंगा (khāham raft)

कल्पना करें कि आप एक फ़ारसी समाचार प्रसारण देख रहे हैं, और अचानक क्रियाएँ बहुत नाटकीय और काव्यात्मक लगने लगती हैं। आप इन...

B2

अतीत से पहले का अतीत: पूर्ण भूतकाल (Past Perfect / گذشته بعید)

### Overview नमस्ते! आज हम फारसी व्याकरण के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प विषय पर बात करेंगे: 'Past Perfect' जिसे फा...

A1

बागी क्रिया: वर्तमान काल में 'dāshtan' (बिना mi- उपसर्ग के!)

### Overview नमस्ते! आज हम फारसी (Persian) भाषा के एक बहुत ही खास और 'बागी' क्रिया (Verb) के बारे में बात करने जा रहे ह...

C2

फारसी में जारी क्रियाएं: सहायक क्रिया 'dāštan'

### Overview नमस्ते! आज हम फारसी (Persian) के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और दिलचस्प व्याकरण विषय पर चर्चा करेंगे: 'Ongoing A...

C1

फ़ारसी संभाव्य वर्तमान: संदेह और इच्छा (مضارع التزامی)

Overview फ़ारसी बोलने वालों को अनिश्चितता पसंद है। अंग्रेजी या हिंदी में, हम अक्सर 'चाहता हूँ कि' या 'शायद' जैसे शब्दों...

Was this helpful?
अभी तक कोई टिप्पणी नहीं। अपने विचार साझा करने वाले पहले व्यक्ति बनें!