A1 adjective Neutral 1 Min. Lesezeit

شرمنده

sharmandeh ʃɑɾˈmændɛ
Practice it

Sharmande signifies regret, embarrassment, or apology, often with a deeper emotional weight than a simple 'sorry'.

Wort in 30 Sekunden

  • Expresses regret, embarrassment, or apology.
  • Used when you feel bad about something you did.
  • Can also mean feeling indebted due to kindness.
  • Common in everyday apologies and formal situations.

Overview

«شرمنده» در زبان فارسی کلمه‌ای پرکاربرد و چندوجهی است که فراتر از یک عذرخواهی ساده، احساسات درونی فرد را بیان می‌کند. این واژه به طور کلی به معنای احساس خجالت، تأسف، یا پشیمانی نسبت به یک عمل، رفتار، یا حتی ناتوانی است. بار معنایی آن بسته به موقعیت و لحن گوینده می‌تواند متفاوت باشد.

۱. معنا و ظرایف معنایی:

در سطح پایه، «شرمنده» معادل «متأسفم» یا «عذر می‌خواهم» است، اما عمق بیشتری دارد. وقتی کسی می‌گوید «شرمنده‌ام»، ممکن است صرفاً بخواهد ادب را رعایت کند، یا حقیقتاً احساس گناه یا تقصیر کند. این کلمه می‌تواند بیانگر احساس ناتوانی در برآورده کردن انتظارات دیگران نیز باشد؛ مثلاً «شرمنده، نتوانستم کمکتان کنم». همچنین، در فرهنگ ایرانی، «شرمنده کردن» به معنای لطف کردن و محبت فراوان است که فرد مقابل را در موقعیتی قرار می‌دهد که احساس دین و قدردانی عمیق کند و ناخودآگاه احساس «شرمندگی» مثبت (به معنای احساس دین و قدردانی) داشته باشد. این جنبه مثبت، یکی از ظرایف فرهنگی این کلمه است.

۲. الگوهای کاربرد:

  • رسمی و غیررسمی: «شرمنده» هم در موقعیت‌های رسمی و هم غیررسمی کاربرد دارد. در محیط‌های رسمی، معمولاً برای عذرخواهی مؤدبانه یا بیان تأسف عمیق به کار می‌رود (مثلاً: «شرمنده، وقت ملاقات ندارم»). در مکالمات روزمره و دوستانه، کاربرد آن رایج‌تر و گاهی با لحنی شوخ یا اغراق‌آمیز همراه است (مثلاً: «وای، چقدر دیر کردم! شرمنده!»).
  • نوشتاری و گفتاری: این کلمه در هر دو حالت نوشتاری و گفتاری بسیار رایج است. در نامه‌ها و ایمیل‌های رسمی، ممکن است برای بیان عذرخواهی استفاده شود، اما در مکالمات شفاهی، کاربرد بسیار گسترده‌تری دارد.
  • تفاوت‌های منطقه‌ای: در مناطق مختلف ایران، ممکن است در برخی عبارات یا با لحن‌های خاصی استفاده شود، اما مفهوم اصلی آن در سراسر کشور یکسان است.

۳. زمینه‌های رایج کاربرد:

  • محیط کار: برای عذرخواهی بابت تأخیر، اشتباه در انجام کار، یا عدم توانایی در انجام درخواستی (مثلاً: «شرمنده، این پروژه کمی بیشتر زمان می‌برد.»).
  • مدرسه و دانشگاه: دانش‌آموزان و دانشجویان ممکن است برای عذرخواهی بابت غیبت، تأخیر در تحویل تکالیف، یا عدم آمادگی برای امتحان از این کلمه استفاده کنند.
  • زندگی روزمره: در تعاملات روزمره، برای عذرخواهی بابت مزاحمت، اشغال فضا، یا رد کردن یک پیشنهاد (مثلاً: «شرمنده، این صندلی گرفته شده.»).
  • رسانه و ادبیات: «شرمنده» در متون ادبی، شعر، داستان و فیلم‌ها به وفور یافت می‌شود و برای بیان احساسات عمیق شخصیت‌ها، پشیمانی، یا حتی عشق و قدردانی به کار می‌رود.

۴. مقایسه با کلمات مشابه:

  • متأسفم/ببخشید: این دو کلمه بیشتر برای عذرخواهی‌های ساده و روزمره به کار می‌روند. «شرمنده» اغلب احساس عمیق‌تری از پشیمانی یا خجالت را منتقل می‌کند. «ببخشید» گاهی برای جلب توجه نیز استفاده می‌شود (مثلاً: «ببخشید، ساعت چند است؟»).
  • معذرت می‌خواهم: این عبارت رسمی‌تر از «ببخشید» است و شباهت زیادی به «شرمنده» دارد، اما «شرمنده» می‌تواند بار عاطفی بیشتری داشته باشد.
  • خجالت‌زده: این کلمه بیشتر بر احساس شرم ناشی از تحقیر یا دیده شدن در وضعیتی ناخوشایند تأکید دارد، در حالی که «شرمنده» اغلب به دلیل اشتباه یا تقصیر شخصی است.

۵. سطح زبانی و لحن:

«شرمنده» کلمه‌ای است که در سطح A1 زبان فارسی قرار دارد و برای زبان‌آموزان مبتدی مناسب است. لحن آن می‌تواند کاملاً جدی و رسمی باشد، یا در موقعیت‌های غیررسمی، کمی خودمانی‌تر و حتی شوخ‌طبعانه. استفاده بیش از حد از آن در موقعیت‌های رسمی که نیازی به عذرخواهی نیست، ممکن است غیرحرفه‌ای به نظر برسد، اما در فرهنگ ایرانی، گاهی ابراز شرمندگی (حتی در موقعیت‌های مثبت مثل دریافت هدیه) نشانه ادب و فروتنی تلقی می‌شود.

۶. هم‌نشینی‌های رایج:

  • خیلی شرمنده: برای تأکید بر شدت احساس پشیمانی یا عذرخواهی.
  • واقعاً شرمنده: مشابه «خیلی شرمنده»، برای ابراز صداقت در پشیمانی.
  • شرمنده کردن: به معنای لطف کردن و محبت زیاد.
  • شرمنده شدن: احساس پشیمانی یا خجالت کردن.
  • شرمنده حضور شما: عبارتی مؤدبانه که برای عذرخواهی از عدم حضور در مکانی یا عدم توانایی در پذیرایی به کار می‌رود.
  • شرمنده، نتوانستم...: بیان ناتوانی در انجام کاری.
  • شرمنده، دیر شد: عذرخواهی بابت تأخیر.

درک ظرایف «شرمنده» نیازمند توجه به بافت موقعیت و لحن گوینده است. این کلمه، بخش مهمی از ابراز ادب، پشیمانی و حتی قدردانی در فرهنگ فارسی‌زبانان است.

Beispiele

1

شرمنده، من واقعاً نمی‌دانستم که شما اینجا هستید.

everyday

I'm sorry, I really didn't know you were here.

2

مدیرعامل بابت تأخیر در پرداخت حقوق از کارکنان خود شرمنده بود.

business

The CEO was apologetic to his employees for the delay in salary payment.

3

وای! چقدر دیر شد! خیلی شرمنده، نتونستم زودتر بیام.

informal

Oh no! It got so late! I'm so sorry, I couldn't come earlier.

4

استاد به دلیل کسالت، جلسه امروز درس را لغو کردند و از دانشجویان شرمنده بودند.

academic

The professor cancelled today's class due to illness and was regretful towards the students.

5

لطف شما بسیار زیاد است، من واقعاً شرمنده محبت شما هستم.

formal

Your kindness is immense; I am truly indebted and humbled by your affection.

6

در آن لحظه، از رفتار ناشایستم سخت شرمنده شدم.

literary

In that moment, I felt deeply ashamed of my inappropriate behavior.

7

شرمنده، امکانش هست این میز را برایتان نگه دارم؟

everyday

Excuse me, would it be possible for me to hold this table for you?

8

با عرض پوزش و شرمندگی فراوان، قادر به پذیرش این مسئولیت نیستم.

formal

With deepest apologies and regret, I am unable to accept this responsibility.

Häufige Kollokationen

خیلی شرمنده Very sorry / Deeply apologetic
واقعاً شرمنده Truly sorry / Genuinely apologetic
شرمنده شدن To become ashamed/apologetic
شرمنده کردن To make someone feel indebted (due to kindness)
شرمنده حضور Apologies for not being present / Apologies for absence
شرمنده، نتوانستم Sorry, I couldn't
شرمنده، دیر شد Sorry, I'm late
عذرخواهی و شرمندگی Apology and regret

Häufige Phrasen

خیلی شرمنده ام

I am very sorry

شرمنده، نتونستم بیام

Sorry, I couldn't come

شرمنده حضور شما

Apologies for my absence / Apologies for not being able to attend

شرمنده کردم

I caused inconvenience / I troubled you

Wird oft verwechselt mit

شرمنده vs متأسفم

'Motasefam' is a direct translation of 'I am sorry' and is generally less emotionally charged than 'sharmande'. 'Sharmande' often implies a deeper sense of personal regret or embarrassment.

شرمنده vs ببخشید

'Bebakhshid' is a versatile word used for simple apologies ('Excuse me'), requests ('May I have...?'), or getting attention. 'Sharmande' is specifically for expressing regret or embarrassment.

شرمنده vs خجالت‌زده

'Khejalat-zadeh' specifically means embarrassed, often due to being caught in an awkward situation or feeling self-conscious. 'Sharmande' relates more to regret over an action or fault.

Grammatikmuster

فاعل + خیلی/واقعاً + شرمنده + است/هستم/هستیم شرمنده + ام/ای/است از + (فاعل) + از + (عمل) + شرمنده + بودن شرمنده + شدن شرمنده + کردن + (مفعول) شرمنده + ، + (جمله دوم)

How to Use It

📝

Nutzungshinweise

While 'sharmande' is a versatile word, its usage depends heavily on context and tone. In formal settings, it conveys a serious apology. In informal settings, it can be used more lightly, sometimes even humorously. Be mindful not to overuse it, which can sound insincere or weak. Culturally, expressing 'sharmandegi' can also be a sign of humility when receiving great kindness.

⚠️

Häufige Fehler

Learners often confuse 'sharmande' with a direct translation of 'sorry'. Remember 'sharmande' carries a stronger sense of personal regret or embarrassment. Using 'bebakhshid' for simple requests ('Bebakhshid, saat chand-e?') is common, whereas 'sharmande' would be out of place there. Also, avoid using 'sharmande' when simply expressing sympathy for someone else's misfortune; 'motasefam' is better suited for that.

Tips

💡

Use with sincerity

When apologizing, use 'sharmande' with a sincere tone. Combine it with a brief explanation if possible to show you understand the impact of your actions.

⚠️

Avoid overuse

Don't overuse 'sharmande' for minor inconveniences, as it can dilute its meaning and make you seem overly apologetic or insincere.

🌍

The 'positive shame'

In Persian culture, being 'sharmande' (indebted) due to someone's immense kindness is a sign of respect and humility, not necessarily negative embarrassment.

🎓

Nuance with context

Pay attention to the context. 'Sharmande' can range from a formal apology ('Sharmande, man nemitoonam') to a lighthearted one ('Vay, kheyli sharmande, dir kardam!').

📖

Wortherkunft

The word 'sharmande' originates from the Arabic root 'sharm' (شرم), meaning shame or modesty. It evolved in Persian to describe someone experiencing or causing shame, embarrassment, or regret.

🌍

Kultureller Kontext

In Iranian culture, expressing 'sharmandegi' (feeling indebted or regretful) is a significant social cue. It can signify politeness, humility, and acknowledgement of social debts. The phrase 'Sharmandeh karidi' (You've made me indebted) is a common way to express deep gratitude for a significant favor, highlighting the positive connotation of being 'sharmande'.

🧠

Merkhilfe

Imagine feeling 'shame' (شرم) because you accidentally broke a 'door' (در). The sound 'sharm-e-dar' sounds a bit like 'sharmande', linking the feeling of shame/embarrassment to the word.

Häufig gestellte Fragen

8 Fragen

«ببخشید» معمولاً برای عذرخواهی‌های روزمره و گاهی برای جلب توجه استفاده می‌شود، اما «شرمنده» احساس عمیق‌تری از پشیمانی، خجالت یا تقصیر را منتقل می‌کند.

خیر، گاهی در فرهنگ ایرانی «شرمنده کردن» به معنای لطف کردن و محبت زیاد است که فرد مقابل را احساس دیندار و قدردان می‌کند؛ این یک «شرمندگی» مثبت است.

در موقعیت‌های رسمی، از «شرمنده» برای عذرخواهی مؤدبانه بابت اشتباه، تأخیر یا عدم توانایی در انجام کاری استفاده کنید. مثال: «شرمنده، قادر به پاسخگویی نیستم.»

گاهی اوقات، برای نشان دادن فروتنی و اینکه فکر می‌کنید لطف طرف مقابل بیش از حد بوده، ممکن است از عباراتی شبیه «شرمنده» استفاده شود، اما این کاربرد کمتر رایج است و باید با احتیاط به کار رود.

استفاده بیش از حد یا در جایی که نیازی به عذرخواهی نیست، ممکن است باعث شود فرد ضعیف یا مردد به نظر برسد. همچنین، در مقابل کارهای بزرگ یا اشتباهات جدی، ممکن است کافی نباشد.

با لحنی جدی و صادقانه صحبت کنید و دلیل شرمندگی خود را به طور مختصر توضیح دهید. افزودن عباراتی مانند «واقعاً» یا «خیلی» می‌تواند به تأکید کمک کند.

نه همیشه. گاهی برای بیان ناتوانی در کمک یا برآورده کردن انتظارات نیز استفاده می‌شود، مانند «شرمنده، نتوانستم آن کتاب را برایتان پیدا کنم.»

بله، «شرمنده» می‌تواند بار عاطفی بیشتری داشته باشد و گاهی به معنای احساس دین در برابر لطف دیگران هم به کار رود که «Sorry» این مفهوم را ندارد.

Teste dich selbst

fill blank

Fill in the blank with the correct word.

من واقعاً از تأخیرم _________ هستم.

✓ Richtig! ✗ Nicht ganz. Richtige Antwort: شرمنده

The sentence expresses regret for being late, so 'sharmande' (ashamed/apologetic) is the appropriate word.

multiple choice

Choose the correct meaning of 'شرمنده' in this sentence.

«شرمنده، من نمی‌توانم در این پروژه به شما کمک کنم.»

✓ Richtig! ✗ Nicht ganz. Richtige Antwort: Apologetic for inability to help

In this context, 'sharmande' clearly indicates regret or apology for not being able to assist.

sentence building

Arrange the words to form a correct sentence.

خیلی / هستم / شرمنده / من

✓ Richtig! ✗ Nicht ganz. Richtige Antwort: من خیلی شرمنده هستم

This is the standard sentence structure for expressing strong apology or regret in Persian.

error correction

Find and fix the error in the sentence.

من برای دیر آمدن به جلسه، بسیار متأسفم.

✓ Richtig! ✗ Nicht ganz. Richtige Antwort: من برای دیر آمدن به جلسه، خیلی شرمنده هستم.

While 'متأسفم' is understandable, 'شرمنده هستم' is a more common and culturally appropriate way to express deep apology for being late in many Persian contexts. 'خیلی' is also more natural than 'بسیار' here.

🎉 Ergebnis: /4

Related Content

Ähnliche Regeln

Persisch 'Können' in Vergangenheit & Zukunft (Tunestam vs. Mitunestam) B1

Verwandte Redewendungen

شرمنده ام شرمنده شرمنده هستم شرمنده شدم شرمنده نکنید
Wortnetzwerk erkunden (16)

Verwandtes Vokabular

گناه

An immoral act considered to be a transgression against divi...

 عذرخواهی

An expression of regret for an offense or failure.

 معذرت

An apology or excuse.

 خجالت

A feeling of embarrassment or shyness.

 تقصیر

Fault, blame, guilt; responsibility for an error or offense.

 شرم

Shame, embarrassment.

Mehr emotions Wörter

عاشق

A1

Feeling or showing love; deeply in love.

عاشقانه

B1

Lovingly, romantically; in a loving or romantic way.

عاشق بودن

A2

To love, to be in love

عاشق شدن

A2

To develop strong romantic feelings for someone.

عاطفه

A2

Affection, emotion, sentiment.

اعتقاد

A2

A strong belief or faith.

اعتماد

A2

Trust, confidence, reliance.

اعتماد کردن

A2

To trust; to rely on.

عجب

B1

An exclamation of wonder, surprise, or amazement; how strange! amazing!

عجول

A1

Impatient; having or showing a tendency to be quickly irritated or provoked.

War das hilfreich?

Kommentare (0)

Zum Kommentieren Anmelden
Noch keine Kommentare. Sei der Erste, der seine Gedanken teilt!