To become neat, organized, and put into a state of order.
Word in 30 Seconds
- Becomes tidy, organized, or orderly.
- Applies to physical spaces, objects, or abstract concepts.
- Indicates a transition from disorder to order.
Overview
فعل «مرتب شدن» در زبان فارسی به فرآیند یا نتیجهی منظم و سازمانیافته شدن اشاره دارد. این فعل نشان میدهد که چیزی که قبلاً نامرتب، بههمریخته یا پراکنده بوده، اکنون در وضعیت بهتری قرار گرفته و نظم یافته است. این نظم میتواند فیزیکی (مانند مرتب شدن اتاق) یا غیرفیزیکی (مانند مرتب شدن افکار) باشد. این فعل معمولاً به صورت لازم (intransitive) به کار میرود، یعنی فاعل خودش این وضعیت را پیدا میکند و نیازی به مفعول مستقیم نیست.
«مرتب شدن» معمولاً در ساختارهای زیر به کار میرود:
فاعل (چیزی که مرتب میشود) + مرتب شدن:
- اتاق من بعد از مهمانی خیلی بههمریخته بود، اما امشب بالاخره مرتب شد.
- لطفا پروندهها را مرتب کنید تا بتوانیم راحتتر پیدایشان کنیم. (در اینجا «مرتب کردن» فعل متعدی است، اما «مرتب شدن» لازم است).
گاهی با قیدهایی برای توصیف کیفیت مرتب شدن همراه میشود:
- همه چیز به سرعت مرتب شد.
- اوضاع کمکم مرتب شد.
این فعل در موقعیتهای روزمره و متنوعی کاربرد دارد:
- خانهداری و نظافت: مرتب شدن اتاق، کمد، میز کار، آشپزخانه.
- سازماندهی: مرتب شدن اسناد، پروندهها، فایلهای کامپیوتری، برنامهی روزانه.
- ظاهر و پوشاک: مرتب شدن موها، لباسها.
- وضعیتهای اجتماعی و روابط: مرتب شدن اوضاع، سر و سامان گرفتن زندگی.
- وضعیتهای ذهنی: مرتب شدن افکار، ایدهها.
کلمات مشابهی مانند «نظم پیدا کردن»، «سامان یافتن»، «منظم شدن» و «آراسته شدن» وجود دارند که هر کدام تفاوتهای ظریفی دارند:
- نظم پیدا کردن: شباهت زیادی به «مرتب شدن» دارد و بر ایجاد نظم تاکید میکند.
- سامان یافتن: بیشتر به معنای سرو سامان گرفتن، مدیریت شدن و تحت کنترل درآمدن است، بهخصوص در مورد مسائل زندگی و کار.
- منظم شدن: بسیار شبیه «مرتب شدن» است، اما گاهی بر رعایت دقیقتر قواعد و الگوها تأکید دارد.
- آراسته شدن: بیشتر به ظاهر، زیبایی و تزئین اشاره دارد و کمتر در مورد سازماندهی به کار میرود.
Examples
بعد از اینکه کتابهایم را مرتب کردم، قفسه خیلی بهتر به نظر میرسید.
everydayAfter I organized my books, the shelf looked much better.
لطفاً قبل از جلسه، تمام مدارک را مرتب کنید تا همه چیز آماده باشد.
formalPlease organize all the documents before the meeting so everything is ready.
وای! اتاقت چقدر مرتب شده! کی این کار رو کردی؟
informalWow! Your room has gotten so tidy! When did you do that?
برای تحلیل بهتر دادهها، ابتدا باید متغیرها را مرتب و دستهبندی کنیم.
academicFor better data analysis, we first need to sort and categorize the variables.
Common Collocations
Common Phrases
همه چیز مرتب است
Everything is tidy/organized.
خودش را مرتب کردن
To tidy oneself up / get oneself organized.
اوضاع مرتب شدن
Things settling down / getting organized.
Often Confused With
'مرتب شدن' is intransitive (the subject becomes tidy by itself), while 'مرتب کردن' is transitive (the subject tidies something else).
Very similar, but 'نظم پیدا کردن' might emphasize the process of establishing order more strongly, whereas 'مرتب شدن' focuses on the resulting state of tidiness.
Grammar Patterns
How to Use It
Usage Notes
This verb is commonly used in everyday conversation and writing. It's generally neutral in terms of formality, but context can shift its feel. Ensure you understand whether you mean something is becoming tidy on its own (مرتب شدن) or if someone is tidying it (مرتب کردن).
Common Mistakes
A common error is confusing the intransitive 'مرتب شدن' (to become tidy) with the transitive 'مرتب کردن' (to tidy something). Also, learners might overuse it for 'cleaning' when the primary focus is order.
Tips
Think Order from Chaos
Use 'مرتب شدن' when something transitions from a messy state to an organized one. It's about regaining order.
Distinguish from 'Cleaning'
Remember that 'مرتب شدن' focuses on order, not necessarily cleanliness. An item can be clean but disorganized.
Value of Orderliness
In Iranian culture, maintaining an organized living space and personal appearance is often valued, making 'مرتب شدن' a common and practical verb.
Word Origin
The word 'مرتب' (mortab) comes from Arabic 'murattab', meaning arranged, ordered, or prepared. The suffix '-شدن' (-shodan) in Persian indicates a change of state or becoming.
Cultural Context
Orderliness is generally appreciated in Persian culture, both in homes and in personal presentation. The concept of 'مرتب شدن' reflects this value, implying a sense of control and well-being when things are in their proper place.
Memory Tip
Imagine a messy room that magically 'gets tidy' by itself – that's 'مرتب شدن'. Think of it as the room 'becoming orderly'.
Frequently Asked Questions
4 questionsخیر، «مرتب شدن» لزوماً به معنی تمیز شدن نیست. تمرکز اصلی آن بر روی نظم و سازماندهی است. یک فضا میتواند تمیز اما نامرتب باشد، یا نامرتب اما تمیز. با این حال، اغلب اوقات مرتب شدن همراه با تمیز شدن است.
«مرتب شدن» یک فعل لازم (intransitive) است و به این معنی است که فاعل خودش منظم میشود (مثلاً: «اتاق مرتب شد»). اما «مرتب کردن» یک فعل متعدی (transitive) است و به این معنی است که فاعل، چیز دیگری را منظم میکند (مثلاً: «من اتاق را مرتب کردم»).
خیر، این فعل میتواند برای مفاهیم انتزاعی مانند افکار، برنامهها، اوضاع زندگی و حتی روابط نیز به کار رود. مثلاً «افکارش مرتب شد» یا «اوضاع زندگیاش مرتب شد».
بله، میتواند. مثلاً «بعد از حمام، موهایش مرتب شد» یا «لباسهایش را مرتب کرد و مرتب شد». در این موارد به معنی منظم و آراسته شدن ظاهر است.
Test Yourself
جای خالی را با کلمه مناسب پر کنید:
بعد از اینکه همه مهمانها رفتند، خانه باید ____ شود.
جمله به نظم و سامان دادن به خانه پس از مهمانی اشاره دارد، بنابراین «مرتب» مناسبترین گزینه است.
بهترین گزینه برای تکمیل جمله را انتخاب کنید:
برنامهی کاری او همیشه خیلی ____ است و هیچوقت به موقع انجام نمیشود.
جمله نشان میدهد که برنامهی کاری فرد منظم نیست و دچار آشفتگی است. «به هم ریخته» بهترین توصیف برای این وضعیت است.
کلمات زیر را به ترتیب درست بچینید تا یک جمله معنیدار بسازید:
اتاق / شد / بعد / مرتب / از / مهمانی / خیلی
این ترتیب کلمات یک جمله کامل و از نظر دستوری صحیح را میسازد که نشان میدهد اتاق پس از مهمانی منظم شده است.
🎉 Score: /3
Summary
To become neat, organized, and put into a state of order.
- Becomes tidy, organized, or orderly.
- Applies to physical spaces, objects, or abstract concepts.
- Indicates a transition from disorder to order.
Think Order from Chaos
Use 'مرتب شدن' when something transitions from a messy state to an organized one. It's about regaining order.
Distinguish from 'Cleaning'
Remember that 'مرتب شدن' focuses on order, not necessarily cleanliness. An item can be clean but disorganized.
Value of Orderliness
In Iranian culture, maintaining an organized living space and personal appearance is often valued, making 'مرتب شدن' a common and practical verb.
Examples
4 of 4بعد از اینکه کتابهایم را مرتب کردم، قفسه خیلی بهتر به نظر میرسید.
After I organized my books, the shelf looked much better.
لطفاً قبل از جلسه، تمام مدارک را مرتب کنید تا همه چیز آماده باشد.
Please organize all the documents before the meeting so everything is ready.
وای! اتاقت چقدر مرتب شده! کی این کار رو کردی؟
Wow! Your room has gotten so tidy! When did you do that?
برای تحلیل بهتر دادهها، ابتدا باید متغیرها را مرتب و دستهبندی کنیم.
For better data analysis, we first need to sort and categorize the variables.
Related Content
Related Vocabulary
More home words
آباژور
A2Lampshade, table lamp.
آبگرم
B1Hot water.
آبگرمکن
A2An appliance that heats water for domestic use.
آبکش
A2A colander, a bowl with holes for draining food.
آبمیوه گیری
A2An appliance used for extracting juice from fruit or vegetables.
آبنما
B1A decorative structure that produces a stream or jet of water.
آب پاش
A2A container with a spout for watering plants, watering can.
آبیاری کردن
B1To supply water to land or crops to aid growth; to water plants.
اجاق
A1Stove or cooker, for heating or cooking food.
اجاق گاز
A1Stove, gas cooker.
