نتیجه دستور و خواهش (جواب الطلب)
Grammar Rule in 30 Seconds
When you issue a command or request, the following verb becomes jussive (majzum) if it represents a logical result.
- The first part must be a command, prohibition, or request (e.g., 'Do X').
- The second part must be a positive, desirable consequence (e.g., '...and you will get Y').
- The second verb must be in the jussive mood (majzum), often ending in a sukun.
مرور کلی
اجتهد تنجح (تلاش کن تا موفق شوی) در اصل یک جمله شرطی بوده که ادات شرط آن حذف شده است: إن تجتهد تنجح. در دستور زبان عربی، وقتی فعلِ نتیجه در یک جمله شرطی قرار میگیرد، باید مجزوم باشد.زُرْنِي أَرَكَ (به دیدنم بیا، تا تو را ببینم)، فعل أَرَكَ مجزوم است.لا تقترب من النار تحترقْ (به آتش نزدیک نشو، میسوزی)؛ چون سوختن نتیجهی مثبتی نیست.تحترقُ). این ویژگیِ معنایی-دستوری در عربی بسیار ظریف است و نشان میدهد که نحو (Syntax) چقدر با معناشناسی (Semantics) گره خورده است.اِقْرَأْ تَسْتَفِدْ | بخوان تا بهرهمند شوی | مجزوم (ساکن) |لا تَعْصِ اللهَ تَنْجُ | نافرمانی خدا را نکن تا نجات یابی | مجزوم (حذف حرف عله) |هَلْ تَزُورُنِي أُكْرِمْكَ؟ | آیا به دیدنم میآیی تا پذیراییات کنم؟ | مجزوم (ساکن) |- 1اگر صحیحالآخر باشد، با سکون:
تَنْجَحْ. - 2اگر معتلالآخر باشد، با حذف حرف عله:
تَدْعُ(از یدعو)،تَقْضِ(از یقضی)،تَسْعَ(از یسعی). - 3اگر از افعال خمسه باشد، با حذف نون:
تَجِدُوا(از تجدون).
- 1در محیطهای حرفهای: وقتی میخواهید دستورالعملهای کوتاه و قاطع بدهید. مثلاً به همکار خود بگویید:
أَرْسِلِ الْمَلَفَّ أُدَقِّقْهُ(فایل را بفرست تا بررسیاش کنم). این جمله بسیار کوتاهتر و شکیلتر از استفاده از «لِـ» یا «حتی» است. - 2در متون ترغیبی و تبلیغاتی: برای ایجاد حس اطمینان.
اِسْتَثْمِرْ وَقْتَكَ تَجْنِ ثِمَارَهُ(وقتت را سرمایهگذاری کن تا میوهاش را بچینی). - 3در مکالمات فصیح روزمره: برای نشان دادن صمیمیت همراه با ادب. استفاده از این ساختار در چتهای رسمی یا ایمیلها، لحنی فاخر به کلام شما میدهد که در فارسی با ساختارهای دستوری مدرن قابل قیاس نیست.
- 1استفاده از «فاء» (فای سببیت) بدون تغییر ساختار: فارسیزبانان اغلب تمایل دارند بگویند
اجتهد فتنجحُ. در اینجا اگر «فاء» بیاید، فعل باید منصوب باشد (تنجحَ) نه مجزوم. بسیاری از زبانآموزان به اشتباه فعل را مرفوع نگه میدارند. - 2عدم رعایت شرط «مطلوب بودن» نتیجه: همانطور که ذکر شد، فارسیزبانان چون در فارسی برای همه نتایج از ساختار یکسان استفاده میکنند، ممکن است در عربی هم به اشتباه برای نتایج منفی از جزم استفاده کنند (مثلاً
لا تقترب من الأسد تأكلْكَکه غلط است و بایدتأكلُكَباشد). - 3فراموش کردن حذف حرف عله در افعال معتل: چون در فارسی ما تغییرات ریشهای در فعل نداریم، فارسیزبانان اغلب فراموش میکنند که هنگام مجزوم کردن فعل معتل (مانند
یدعو)، حرف آخر را حذف کنند و به جایتَدْعُبه اشتباه میگویندتَدْعُو.
اِجْتَهِدْ تَنْجَحْ |اِجْتَهِدْ فَتَنْجَحَ |إِنْ تَجْتَهِدْ تَنْجَحْ |- 1آیا میتوانم در صحبتهای روزمره از این ساختار استفاده کنم؟
- 1آیا همیشه باید فعل جواب مجزوم باشد؟
- 1آیا این ساختار در قرآن کریم وجود دارد؟
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم)، فعل أَسْتَجِبْ دقیقاً به همین قاعده مجزوم شده است.Jawab al-Talab Formation
| Command (Imperative) | Result (Jussive) | Meaning |
|---|---|---|
|
اُدْرُسْ
|
تَنْجَحْ
|
Study, you succeed
|
|
اِقْرَأْ
|
تَفْهَمْ
|
Read, you understand
|
|
زُرْنِي
|
أُكْرِمْكَ
|
Visit me, I honor you
|
|
اِعْمَلْ
|
تَفُزْ
|
Work, you win
|
|
اِصْبِرْ
|
تَنَلْ
|
Be patient, you obtain
|
|
تَصَدَّقْ
|
يَنْفَعْكَ
|
Give, it benefits you
|
Meanings
The Jawab al-Talab is a grammatical structure where a verb following a command or request is placed in the jussive mood (majzum) to indicate that it is the direct result of the preceding action.
Logical Consequence
The result is a natural outcome of the command.
“اُدْرُسْ تَنْجَحْ (Study, and you will succeed.)”
“زُرْنِي أَكْرِمْكَ (Visit me, and I will honor you.)”
Reference Table
| نوع طلب (درخواست) | مثالِ طلب | جواب (نتیجه) | ترجمه |
|---|---|---|---|
|
امر (Imperative)
|
أخلصْ (اخلاص داشته باش)
|
تنجحْ (موفق میشوی)
|
اخلاص داشته باش تا موفق شوی.
|
|
نهی (Prohibition)
|
لا تكسلْ (تنبلی نکن)
|
تفلحْ (رستگار میشوی)
|
تنبلی نکن تا رستگار شوی.
|
|
استفهام (Question)
|
أين بيتك؟ (خونت کجاست؟)
|
أزرْك (میآیم دیدنت)
|
خونت کجاست؟ بیایم ببینمت.
|
|
تمنی (Wish)
|
ليت لي مالاً (کاش پول داشتم)
|
أتصدقْ (صدقه میدادم)
|
کاش پول داشتم تا صدقه میدادم.
|
|
عرض (Offer)
|
ألا تنزلُ عندنا؟ (پیش ما نمیمانی؟)
|
تصبْ خيراً (خوبی میبینی)
|
پیش ما نمیمانی؟ خیر میبینی.
|
|
تحضیض (Exhortation)
|
هلاّ فعلتَ هذا؟ (چرا این کار رو نمیکنی؟)
|
تُؤجرْ (پاداش میگیری)
|
چرا این کار رو نمیکنی؟ پاداش میگیری.
|
طیف رسمیت
اُدْرُسْ تَنْجَحْ (General)
اُدْرُسْ تَنْجَحْ (General)
اُدْرُسْ تَنْجَحْ (General)
اُدْرُسْ تَنْجَحْ (General)
انواع طلب (درخواست) که باعث نتیجه میشن
دستور مستقیم
- امر بکن!
- نهی نکن!
درخواست و آرزو
- استفهام کجا؟ کی؟
- تمنی کاش...
مقایسه نتیجه مجزوم و منصوب
نمودار تصمیمگیری برای جواب طلب
آیا بخش اول جمله دستور یا درخواسته؟
آیا فعل دوم نتیجهی فعل اوله؟
آیا نتیجه مثبت و خوبه؟
صرف فعلهای مجزوم در جواب طلب
فعلهای سالم
- • تنجح -> تنجحْ
- • تسكن -> تسكنْ
فعلهای ناقص
- • ترضى -> ترضَ
- • تمشي -> تمشِ
فعلهای اجوف
- • تقول -> تقلْ
- • تنام -> تنمْ
مثالها بر اساس سطح
قُمْ تَنْجَحْ
Stand up, you will succeed.
اِعْمَلْ تَفُزْ
Work, you will win.
اُدْرُسْ تَنْجَحْ
Study, you will succeed.
اِصْبِرْ تَنَلْ
Be patient, you will obtain.
زُرْنِي أَكْرِمْكَ
Visit me, I will honor you.
اِقْرَأْ تَفْهَمْ
Read, you will understand.
سَافِرْ تَرَ العَجَبَ
Travel, you will see wonders.
اِتَّقِ اللهَ يُعْلِمْكَ
Fear God, He will teach you.
تَصَدَّقْ يَنْفَعْكَ اللهُ
Give charity, God will benefit you.
اِعْمَلْ خَيْرًا تَجِدْهُ
Do good, you will find it.
اِجْلِسْ تَسْتَرِحْ
Sit, you will rest.
اِفْعَلْ مَا تُؤْمَرُ تَسْعَدْ
Do what you are ordered, you will be happy.
أَحْسِنْ إِلَى النَّاسِ تَسْتَعْبِدْ قُلُوبَهُمْ
Be good to people, you will enslave their hearts.
اِقْتَصِدْ تَعِشْ غَنِيًّا
Be frugal, you will live rich.
اِعْفُ عَمَّنْ ظَلَمَكَ تَعْلُ مَنْزِلَتُكَ
Forgive those who wronged you, your status will rise.
اِجْتَهِدْ تَبْلُغِ المُرَادَ
Strive, you will reach the goal.
اِصْمُتْ تَسْلَمْ
Be silent, you will be safe.
اِعْمَلْ لِدُنْيَاكَ كَأَنَّكَ تَعِيشُ أَبَدًا، وَاعْمَلْ لِآخِرَتِكَ كَأَنَّكَ تَمُوتُ غَدًا
Work for your world as if you live forever, and work for your hereafter as if you die tomorrow.
اِتَّقِ شَرَّ مَنْ أَحْسَنْتَ إِلَيْهِ
Beware the evil of the one you were good to.
اِعْمَلْ تَجِدْ
Work, you will find.
اِعْمَلْ مَا شِئْتَ فَإِنَّكَ مَجْزِيٌّ بِهِ
Do what you wish, for you will be rewarded for it.
اِجْلِسْ حَيْثُ يُجْلِسُكَ اللهُ
Sit where God sits you.
اِصْبِرْ تَظْفَرْ
Be patient, you will triumph.
اِتَّقِ اللهَ يَجْعَلْ لَكَ مَخْرَجًا
Fear God, He will make a way out for you.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Both express causality, but one is jussive and the other is subjunctive.
Both show cause and effect.
Learners often add 'wa' to connect the verbs.
اشتباهات رایج
اُدْرُسْ تَنْجَحُ
اُدْرُسْ تَنْجَحْ
اِفْعَلْ هَذَا تَخْسَرْ
اِفْعَلْ هَذَا فَتَخْسَرَ
اِقْرَأْ سَوْفَ تَفْهَمْ
اِقْرَأْ تَفْهَمْ
اِعْمَلْ وَتَفُزْ
اِعْمَلْ تَفُزْ
اِعْفُ تَعْفِي
اِعْفُ تَعْفُ
اِجْلِسْ سَتَسْتَرِحْ
اِجْلِسْ تَسْتَرِحْ
اِعْمَلْ لِتَفُزْ
اِعْمَلْ تَفُزْ
اِجْتَهِدْ فَسَتَنْجَحْ
اِجْتَهِدْ تَنْجَحْ
اِعْمَلْ خَيْرًا فَسَوْفَ تَجِدْهُ
اِعْمَلْ خَيْرًا تَجِدْهُ
اِتَّقِ اللهَ فَإِنَّهُ يَرْحَمُكَ
اِتَّقِ اللهَ يَرْحَمْكَ
اِصْمُتْ فَإِنَّكَ تَسْلَمْ
اِصْمُتْ تَسْلَمْ
اِعْمَلْ مَا شِئْتَ فَسَوْفَ تُجْزَى
اِعْمَلْ مَا شِئْتَ تُجْزَ
الگوهای جملهسازی
اِفْعَلْ ___ تَجِدْ ___
___ تَنْجَحْ
زُرْنِي ___
___ تَنَلْ ___
Real World Usage
اِجْتَهِدْ تَنْجَحْ
اِتَّقِ اللهَ يَجْعَلْ لَكَ مَخْرَجًا
اِصْمُتْ تَسْلَمْ
اِقْرَأْ تَفْهَمْ
اِعْمَلْ خَيْرًا تَجِدْهُ
سَافِرْ تَرَ العَجَبَ
«اگه» نامرئی
تلهی نتیجهی منفی
کلاسِ کلام
Smart Tips
Use Jawab al-Talab to show that your advice leads directly to success.
Keep it short and punchy.
Focus on the immediate result.
Check for the sukun.
تلفظ
Sukun
The final letter of the jussive verb is pronounced with a stop (sukun).
Weak letter drop
Weak letters (alif, waw, ya) are omitted in the jussive.
Command-Result
اُدْرُسْ ↗ تَنْجَحْ ↘
Rising intonation on the command, falling on the result.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of it as a 'Reward Rule': If you do the command, you get the reward (jussive).
تداعی تصویری
Imagine a domino effect: the first block (command) falls and hits the second block (result), which lands perfectly in the jussive position.
Rhyme
Command first, result next, jussive mood is the text.
Story
A teacher tells a student: 'Study (اُدْرُسْ)!' The student studies and immediately succeeds (تَنْجَحْ). Because the success is the direct result of the study, the verb 'succeed' must be jussive.
شبکه واژگان
چالش
Write three sentences using the Jawab al-Talab structure for your daily habits.
نکات فرهنگی
This structure is highly valued in classical rhetoric for its conciseness and power.
Commonly used in Hadith and Quranic exegesis to show divine causality.
Used in formal speeches and motivational writing to inspire students.
This construction is rooted in the classical Arabic syntax of the Quran and pre-Islamic poetry.
شروعکنندههای مکالمه
ماذا يحدث إذا درست بجد؟
كيف يمكنني أن أنال رضا الناس؟
ما هي نصيحتك لمن يريد النجاح؟
كيف نصل إلى الحكمة؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
اجتهد في دروسك ___ في الامتحان.
جمله درست رو انتخاب کن:
أرني كتابك أقرأُه.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesاُدْرُسْ ___
Choose the correct form.
Find and fix the mistake:
اِعْفُ تَعْفِي
إنْ تدرس تنجح
اِفْعَلْ هَذَا تَخْسَرْ
A: كيف أنجح؟ B: ___
اِصْبِرْ + تَنَلْ
Which is jussive?
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesأطع والديك ___ الله عنك.
درس بخون، موفق میشی.
البيت / ادخل / تشعر / بالأمان
لا تقترب من الكلب ___.
وصل کن:
زرني في المكتب أقولُ لك الخبر.
ابحثوا عن المفتاح ___.
الگوی تمنی رو انتخاب کن:
Translate to Arabic:
أين تسكن ___؟
Score: /10
سوالات متداول (8)
Yes, as long as the result is a logical, positive consequence.
It is a grammatical marker indicating that the result is directly dependent on the command.
You must use 'fa al-sababiyya' with the subjunctive mood.
It is more common in formal contexts, but you will hear it in proverbs.
Drop the weak letter (alif, waw, ya) at the end.
No, 'wa' breaks the direct causal link.
It is an implicit conditional, but it lacks the 'in' particle.
Because it is the 'answer' (jawab) to a 'request' (talab).
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Imperative + 'y' + Future
Arabic uses jussive mood; Spanish uses indicative or future.
Imperative + 'et' + Future
Arabic's jussive mood is a grammatical marker of causality.
Imperative + 'dann' + Future
Arabic has no particle, only the verb mood.
Imperative + 'to' + Result
Arabic uses mood change, not a particle.
Imperative + Result
Arabic's jussive mood is unique.
Jawab al-Talab
N/A
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
فعل مجهول در عربی: انجام شد (فُعِلَ / يُفْعَلُ)
### Overview در زبان عربی، سیستم دستوری برای بیان کنشها بسیار دقیق و در عین حال پیچیده است. یکی از ارکان اصلی این سیست...
حالت نصبی در عربی: بیان خواستهها و تمایلات (أريد أن)
### Overview در زبان عربی، فعلها صرفاً برای بیان یک واقعیت ساده به کار نمیروند، بلکه منعکسکننده دیدگاه گوینده نسبت به...
وجه مجزوم در عربی: نهی اکید و دستور (المجزوم)
### Overview در دستور زبان عربی، حالت مجزوم (المجزوم) یکی از مباحث کلیدی و تعیینکننده در صرف فعل مضارع است. همانطور که...
نتیجهگیری در عربی: فاء سببیت (فـَ السببية)
### Overview در زبان عربی، یادگیری ساختارهای دستوری که روابط منطقی بین جملات را برقرار میکنند، برای رسیدن به سطح پیشرفت...
دستورات منفی: این کار را نکن! (لا + فعل مجزوم)
### Overview در زبان عربی، برای بیان «نهی» یا همان فرمان منفی (Don't do it!)، ما از ساختار دستوری خاصی استفاده میکنیم...
