فعل مجهول در عربی: انجام شد (فُعِلَ / يُفْعَلُ)
Grammar Rule in 30 Seconds
The passive voice shifts focus from the doer to the action by changing the verb's internal vowel pattern.
- For past tense, change vowels to u-i: 'kataba' (wrote) becomes 'kutiba' (was written).
- For present tense, change vowels to u-a: 'yaktubu' (writes) becomes 'yuktabu' (is written).
- The object of the active sentence becomes the subject of the passive sentence (nominative case).
مرور کلی
المَبْنِي لِلمَجْهُول است. این اصطلاح به معنای «ساختهشده برای ناشناخته» است.كُتِبَ الرِّسَالَةُ (نامه نوشته شد)، ما دیگر نیازی نداریم بگوییم چه کسی آن را نوشته است. این ساختار به متن شما لحن رسمی و عینیتری میبخشد که در محیطهای آکادمیک و اداری بسیار کاربرد دارد.الْفَاعِل) داریم که کار را انجام میدهد و مفعول (الْمَفْعُول بِهِ) که کار روی آن انجام میشود. مثلاً در جمله قَرَأَ الطَّالِبُ الْكِتَابَ (دانشآموز کتاب را خواند)، الطَّالِبُ فاعل و الْكِتَابَ مفعول است.- 1حذف فاعل: فاعل کاملاً از جمله حذف میشود. در واقع، دلیل نامگذاری آن به «مجهول» همین است که فاعل یا ناشناخته است، یا اهمیت ذکر کردن ندارد.
- 2تبدیل مفعول به نایبفاعل: مفعول جایگاه فاعل را میگیرد و نقش دستوری آن به
نَائِب الْفَاعِلتغییر میکند. در نتیجه، اعراب آن از حالت نصبی (فتحه) به حالت رفعی (ضمه) تغییر میکند. یعنیالْكِتَابَتبدیل بهالْكِتَابُمیشود. - 3تغییر حرکات فعل: این مهمترین بخش است. در فارسی ما میگوییم «خوانده شد»، اما در عربی، فعل
قَرَأَبهقُرِئَتبدیل میشود. در اینجا، حرف اول ضمه میگیرد و حرف قبل از آخر کسره. این تغییرات در افعال مضارع نیز به همین صورت است، با این تفاوت که در مضارع، حرف اول ضمه و حرف قبل از آخر فتحه میگیرد. این سیستم وزنها در فارسی وجود ندارد، بنابراین باید به «وزن» افعال دقت کنید. توجه داشته باشید که در زبان فارسی، ما برای مجهول کردن، ساختار «بن ماضی + ه + شد» را داریم، اما در عربی، شما باید با «وزنهای فعلی» (أوزان) کار کنید که از قبل در کلمات قرضی عربی در فارسی (مانند «معلوم»، «مجهول»، «مکتوب») با آنها آشنا هستید.
فَعَلَ | فُعِلَ | كَتَبَ | كُتِبَ |يَفْعَلُ | يُفْعَلُ | يَكْتُبُ | يُكْتَبُ |دَرَّسَ (معلوم) تبدیل به دُرِّسَ (مجهول) میشود. این تغییرات صوتی باعث میشود که شنونده بلافاصله متوجه مجهول بودن فعل شود.- 1زمانی که فاعل مشخص نیست: مثلاً
سُرِقَ الْبَيْتُ(خانه دزدیده شد - نمیدانیم چه کسی دزدیده است). - 2زمانی که فاعل اهمیت ندارد: در گزارشهای اداری یا خبری، تمرکز بر روی نتیجه کار است. مثلاً
اُفْتُتِحَ الْمُؤْتَمَرُ(کنفرانس افتتاح شد). - 3زمانی که گوینده میخواهد فاعل را مخفی نگه دارد: این یک ابزار بلاغی است. مثلاً
قِيلَ إِنَّهُ سَيُسَافِرُ(گفته شد که او سفر خواهد کرد - مشخص نیست چه کسی گفته است).
- 1حفظ کردن فاعل در جمله مجهول: فارسیزبانان گاهی عادت دارند فاعل را با حرف اضافه «توسط» (به عربی:
مِنْ قِبَلِ) بیاورند. اگرچه در عربی مدرن این ساختار (ترجمه تحتاللفظی از انگلیسی یا فارسی) رایج شده، اما در عربی فصیح کلاسیک، مجهول باید کاملاً بدون فاعل باشد. - 2خطا در اعراب نایبفاعل: چون در فارسی مفعول و فاعل در ظاهر تغییر اعرابی ندارند، فارسیزبانان اغلب فراموش میکنند که مفعول در جمله مجهول باید «مرفوع» (ضمهدار) باشد. مثلاً میگویند
كُتِبَ الرِّسَالَةَکه اشتباه است و بایدكُتِبَتِ الرِّسَالَةُباشد. - 3اشتباه در وزن افعال معتل: به دلیل تداخل با ساختار فعلهای فارسی، در افعال «اجوف» (مثل
قَالَ) اغلب در مجهول کردن دچار تردید میشوند و نمیدانند باید بهقِيلَتبدیل شود یا خیر.
- 1آیا همه افعال عربی مجهول میشوند؟ خیر، افعال لازم (Intransitive) که مفعول ندارند، نمیتوانند مجهول شوند، مگر اینکه با حرف جر همراه باشند.
- 2آیا میتوانم در عربی مجهول را با «توسط» بیاورم؟ در متون ترجمه شده از فارسی یا انگلیسی بله، اما در عربی فصیح اصیل، بهتر است از ساختار مجهول بدون ذکر عامل استفاده کنید.
- 3چرا برخی افعال مجهول در عربی شبیه به معلوم به نظر میرسند؟ به دلیل تشابه در حرکات (مثل برخی افعال ناقص)، اما با تمرینِ شنیداری و توجه به بافت جمله، تفاوت آنها در نقش «نایبفاعل» مشخص میشود.
Passive Voice Conjugation (Form I)
| Tense | Active | Passive |
|---|---|---|
|
Past
|
kataba
|
kutiba
|
|
Present
|
yaktubu
|
yuktabu
|
Meanings
The passive voice is used when the agent of an action is unknown, irrelevant, or when the speaker wishes to emphasize the recipient of the action.
Focus on Object
Highlighting the receiver of the action.
“أُكِلَ الطَّعَامُ (The food was eaten).”
“سُرِقَتِ السَّيَّارَةُ (The car was stolen).”
Reference Table
| زمان | وزن (الگو) | مثال عربی | ترجمه |
|---|---|---|---|
|
گذشته (معلوم)
|
فَعَلَ
|
كَتَبَ
|
او نوشت
|
|
گذشته (مجهول)
|
فُعِلَ
|
كُتِبَ
|
نوشته شد
|
|
حال (معلوم)
|
يَفْعُلُ
|
يَكْتُبُ
|
او مینویسد
|
|
حال (مجهول)
|
يُفْعَلُ
|
يُكْتَبُ
|
نوشته میشود
|
|
اجوف (گذشته)
|
فِيلَ
|
قِيلَ
|
گفته شد
|
|
اجوف (حال)
|
يُفَالُ
|
يُقَالُ
|
گفته میشود
|
طیف رسمیت
أُتِمَّ التَّقْرِيرُ (Work environment)
تَمَّ إِنْهَاءُ التَّقْرِيرِ (Work environment)
خَلَّصْنَا التَّقْرِير (Work environment)
خَلَّصْنَا الشُّغْل (Work environment)
کاربردهای فعل مجهول (المبنی للمجهول)
اخبار و گزارشها
- قُتِلَ کشته شد
- نُشِرَ منتشر شد
ادب و تواضع
- فُقِدَ گم شد
- كُسِرَ شکسته شد
مقایسه معلوم و مجهول
آیا باید از مجهول استفاده کنم؟
آیا میدونی کی کارو انجام داده؟
آیا نتیجه کار مهمتر از انجامدهندهست؟
جدول تقلب حرکتگذاری
مجهول گذشته
- • ضمه روی حرف اول
- • کسره روی حرف دوم
- • فتحه روی حرف آخر
مجهول حال
- • ضمه روی حرف اول (يُـ)
- • فتحه روی حرف دوم
- • ضمه روی حرف آخر
مثالها بر اساس سطح
أُكِلَ التُّفَّاحُ
The apple was eaten.
سُرِقَ الْكِتَابُ
The book was stolen.
يُفْتَحُ الْمَتْجَرُ فِي الصَّبَاحِ
The shop is opened in the morning.
تَمَّ اتِّخَاذُ الْقَرَارِ
The decision was taken.
عُرِفَ عَنْهُ الْكَرَمُ
He was known for generosity.
قُدِّرَتِ الْخَسَائِرُ بِالْمَلَايِينِ
The losses were estimated in the millions.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Form VII (infa'ala) looks passive but is actually reflexive/intransitive.
اشتباهات رایج
kana kataba
kutiba
yaktubu al-kitab
yuktabu al-kitabu
fataha al-bab
futiha al-bab
tam al-kitaba
kutiba
الگوهای جملهسازی
___ (passive verb) ___ (subject)
Real World Usage
أُعْلِنَ عَنِ الْخَبَرِ
وُقِّعَ الْعَقْدُ
دُرِسَتِ الظَّاهِرَةُ
نُشِرَتِ الصُّورَةُ
حُجِزَتِ التَّذْكِرَةُ
أُعِدَّ الطَّعَامُ
رمز آهنگین 'اُ-اِ' و 'یُ-اَ'
از 'توسطِ' زیاد استفاده نکن
حفظ ظاهر و ادب
Smart Tips
Use the passive voice to sound objective.
Use the passive voice instead of saying 'someone'.
Use 'tam' if you forget the vowel pattern.
Look for the u-i/u-a pattern to identify passive verbs.
تلفظ
Vowel length
Ensure the 'u' and 'i' are short unless the root dictates otherwise.
Neutral
Kutiba al-kitabu ↘
Statement of fact
حفظ کنید
روش یادسپاری
Remember 'U-I' for the past (You-I did it) and 'U-A' for the present (You-Are doing it).
تداعی تصویری
Imagine a book floating in the air by itself; no one is holding it. The book is the subject.
Rhyme
Past is U-I, Present is U-A, passive voice is the way.
Story
The king was crowned. The law was passed. The city was built. All these events happened without mentioning the people who did them.
شبکه واژگان
چالش
Convert 5 active sentences from your textbook into passive voice in 5 minutes.
نکات فرهنگی
Used heavily in news and formal writing.
Root-based Semitic morphology.
شروعکنندههای مکالمه
هل عُرِفَ مَوْعِدُ الِاجْتِمَاعِ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exerciseskataba -> ___
yaktubu -> ___
Find and fix the mistake:
kana kutiba al-dars
daraba al-rajulu al-walada
Passive voice uses 'kana' always.
A: Did they open the shop? B: Yes, ___.
al-bab / futiha
kataba -> kutiba, daraba -> ?
Score: /8
Practice Bank
10 exercises___ التُّفَّاحَةُ.
قُرِئَ الكِتَابَ.
الحَقُّ / قِيلَ
The door is opened.
وزن درست رو انتخاب کن:
وصل کن:
___ المَنْشُورُ.
يَسْمَعُ الدَّرْسُ.
The glass was broken.
گفته میشود...
Score: /10
سوالات متداول (8)
Because the passive is a morphological change, not a syntactic one.
Only transitive verbs can be made passive.
You don't! That is the point of the passive voice.
Rarely; people use 'tam' or active voice instead.
It becomes the subject and takes the nominative case.
Once you master the vowel patterns, it becomes very intuitive.
Some verbs have irregular passive forms in higher forms (II-X).
Avoid it when you want to be clear about who did the action.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Se + verb
Arabic is morphological; Spanish is syntactic.
être + past participle
Arabic does not use auxiliary verbs for passive.
werden + past participle
Arabic is internal.
reru/rareru
Arabic changes internal vowels.
bei
Arabic is internal.
tam + masdar
MSA uses internal vowels.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
حالت نصبی در عربی: بیان خواستهها و تمایلات (أريد أن)
### Overview در زبان عربی، فعلها صرفاً برای بیان یک واقعیت ساده به کار نمیروند، بلکه منعکسکننده دیدگاه گوینده نسبت به...
وجه مجزوم در عربی: نهی اکید و دستور (المجزوم)
### Overview در دستور زبان عربی، حالت مجزوم (المجزوم) یکی از مباحث کلیدی و تعیینکننده در صرف فعل مضارع است. همانطور که...
نتیجهگیری در عربی: فاء سببیت (فـَ السببية)
### Overview در زبان عربی، یادگیری ساختارهای دستوری که روابط منطقی بین جملات را برقرار میکنند، برای رسیدن به سطح پیشرفت...
نتیجه دستور و خواهش (جواب الطلب)
### Overview در دستور زبان عربی، مبحث «جواب الطلب» یکی از ظریفترین و در عین حال کاربردیترین ساختارهایی است که به شما...
دستورات منفی: این کار را نکن! (لا + فعل مجزوم)
### Overview در زبان عربی، برای بیان «نهی» یا همان فرمان منفی (Don't do it!)، ما از ساختار دستوری خاصی استفاده میکنیم...
