وزن دوم فعل در عربی (فَعَّلَ)
Grammar Rule in 30 Seconds
Form II doubles the middle root letter, turning simple actions into intensive or causative meanings.
- Double the middle root letter: kataba (wrote) becomes kattaba (made someone write).
- The prefix 'a' is absent in the past tense, but the shadda is mandatory.
- It often indicates making someone do an action or doing an action intensely.
مرور کلی
فَعَّلَ (faʿʿala) یکی از پرکاربردترین و غنیترین وزنها در زبان عربی است. ویژگی بارز این وزن، تکرار حرف دوم ریشه است که در رسمالخط عربی با علامت «تشدید» (شَدَّة) نشان داده میشود.دَرَسَ (درس خواند) است، اما وقتی به وزن دوم دَرَّسَ میرود، معنای «درس داد» یا «آموزش داد» پیدا میکند. این یعنی شما با یادگیری یک وزن، نه تنها یک فعل، بلکه یک سیستمِ ساختِ واژگان جدید را یاد میگیرید. تسلط بر وزن دوم برای زبانآموزان سطح B1 کلیدی است، زیرا به شما اجازه میدهد از سطح جملات ساده فراتر رفته و مفاهیم دقیقتری از علیت، شدت و تکرار را بیان کنید.فَعَّلَ با تکرار (Gemination) حرف دوم ریشه (عینالفعل) و تغییر در الگوی حرکات، تغییرات معنایی نظاممندی ایجاد میکند. در فارسی، ما برای تبدیل فعل لازم به متعدی، اغلب از پسوندهای سببی مثل «-اندن» استفاده میکنیم (مثلاً «ترسیدن» -> «ترساندن»). در عربی، وزن دوم دقیقاً همین نقش را ایفا میکند، اما با تغییر ساختار درونی کلمه.- 1سببی یا متعدی کردن (Causative/Transitive): این رایجترین کاربرد است. وقتی میخواهید بگویید فاعل باعث انجام کاری توسط مفعول شده است، از وزن دوم استفاده میکنید. مثلاً
عَلِمَ(دانست) تبدیل میشود بهعَلَّمَ(یاد داد/دانش را به کسی منتقل کرد). یانَزَلَ(پایین آمد) تبدیل میشود بهنَزَّلَ(پایین آورد/دانلود کرد).
- 1شدت یا تکرار (Intensive/Iterative): تکرار حرف دوم در این وزن، حسِ انجام کار با قدرت بیشتر یا به دفعات زیاد را القا میکند. مثلاً
كَسَرَ(شکست) در وزن اول، وقتی بهكَسَّرَدر وزن دوم میرود، معنای «خرد کردن» یا «شکستن به قطعات زیاد» را میدهد. این دقیقاً معادل تفاوت بین «شکستن» و «خرد کردن» در فارسی است.
- 1ساخت فعل از اسم (Denominative): این یکی از جذابترین ویژگیهای عربی است. شما میتوانید از یک اسم، فعل بسازید. مثلاً
صُورَة(عکس) تبدیل میشود بهصَوَّرَ(عکاسی کردن یا تصویربرداری کردن). یاتَلْفُونتبدیل میشود بهتَلْفَنَ(تلفن زدن). این ویژگی باعث میشود زبان عربی در دنیای مدرن بسیار منعطف باشد.
- 1اعلام یا قضاوت (Declarative): گاهی این وزن برای بیان یک قضاوت یا اعلام رسمی به کار میرود. مثلاً
حَلَّلَ(تحلیل کردن یا حلال دانستن) از ریشه ح-ل-ل.
تَفْعِیل است (مانند «تدریس»، «تصویر»، «تکریم»). این الگو برای شما بسیار آشناست.- 1در محیط کار یا دانشگاه: برای بیان فعالیتهای آموزشی یا فنی. مثلاً وقتی میخواهید بگویید «استاد درس را توضیح داد»، از
شَرَحَ(شرح داد) استفاده میکنید، اما اگر بگویید «استاد مطلب را برای ما سادهسازی کرد»، از فعلبَسَّطَ(از ریشه ب-س-ط) استفاده میکنید که وزن دوم است.
- 1در فضای دیجیتال: بسیاری از اصطلاحات تکنولوژی از همین وزن ساخته شدهاند.
حَدَّثَ(بهروزرسانی کرد) از ریشه ح-د-ث، یانَزَّلَ(دانلود کرد) که در بالا ذکر شد.
- 1توصیف کارهای دقیق: وقتی میخواهید بگویید کاری را با دقت یا به صورت جزئی انجام دادهاید. مثلاً به جای
قَطَعَ(بریدن)، ازقَطَّعَ(تکه تکه کردن/خرد کردن) استفاده کنید تا نشان دهید کار با شدت یا تکرار انجام شده است.
- 1اشتباه در تشخیص وزن: فارسیزبانان گاهی فکر میکنند هر فعلی که تشدید دارد وزن دوم است. در حالی که برخی فعلها در ریشه خود تشدید دارند (مثل
مَرَّ). دلیل این اشتباه، عدم توجه به ریشه است. همیشه ابتدا ریشه را پیدا کنید.
- 1فراموش کردن حرف «ت» در مصدر: فارسیزبانان به دلیل عادت به ساختار فارسی، گاهی مصدر را بدون «ت» ابتدایی میگویند (مثلاً میگویند «دریس» به جای «تدریس»). به یاد داشته باشید که مصدر وزن دوم در عربی همیشه با «ت» شروع میشود.
- 1تداخل با وزن چهار (أفْعَلَ): گاهی زبانآموزان بین وزن دوم و چهارم سردرگم میشوند چون هر دو میتوانند معنای سببی داشته باشند. وزن دوم (
فَعَّلَ) معمولاً برای شدت یا تکرار است، اما وزن چهارم (أفْعَلَ) معمولاً برای ایجاد یک عملِ سادهترِ متعدی است. این تداخل به دلیل نبود چنین تفکیک دقیقی در فارسی رخ میدهد.
- 1آیا تمام فعلهای عربی میتوانند به وزن دوم بروند؟ خیر، وزنها در عربی «قاعدهمند» هستند اما نه «اجباری». یعنی هر ریشهای لزوماً در همه وزنها کاربرد ندارد. باید در فرهنگ لغت چک کنید.
- 1آیا وزن دوم همیشه معنای سببی دارد؟ خیر، همانطور که گفته شد میتواند معنای «تکرار» یا «شدت» یا حتی «ساخت اسم» داشته باشد.
- 1چگونه تشخیص دهم یک فعل وزن دوم است؟ به دو نشانه دقت کنید: ۱. وجود تشدید روی حرف دوم ریشه. ۲. شروع مصدر با حرف «ت» و داشتن «ی» قبل از حرف آخر (تَفْعِیل).
Form II Conjugation (Past Tense)
| Pronoun | Root (K-T-B) | Form II (Kattaba) |
|---|---|---|
|
Ana
|
katabtu
|
kattabtu
|
|
Anta
|
katabta
|
kattabta
|
|
Anti
|
katabti
|
kattabti
|
|
Huwa
|
kataba
|
kattaba
|
|
Hiya
|
katabat
|
kattabat
|
|
Nahnu
|
katabna
|
kattabna
|
|
Antum
|
katabtum
|
kattabtum
|
|
Hum
|
katabu
|
kattabu
|
Meanings
Form II is a derived verb stem characterized by the doubling of the second radical. It typically functions as a causative or intensive form of the base Form I verb.
Causative
Causing someone or something to perform an action.
“عَلَّمَ (taught/caused to know)”
“فَرَّحَ (made happy)”
Intensive
Performing an action with intensity or repetition.
“كَسَّرَ (smashed/broke into many pieces)”
“قَطَّعَ (chopped/cut into many pieces)”
Denominative
Creating a verb from a noun.
“خَيَّمَ (camped/made a tent)”
“سَجَّلَ (recorded/made a record)”
Reference Table
| ریشه | گذشته (وزن ۲) | مضارع (وزن ۲) | مصدر (اسم) |
|---|---|---|---|
|
د-ر-س
|
darrasa (درس داد)
|
yudarrisu
|
taʿlīm
|
|
س-ج-ل
|
sajjala (ضبط کرد)
|
yusajjilu
|
tasjīl
|
|
غ-ی-ر
|
ghayyara (تغییر داد)
|
yughayyiru
|
taghyīr
|
|
ن-ز-ل
|
nazzala (دانلود کرد)
|
yunazzilu
|
tanzīl
|
|
ق-ر-ر
|
qarrara (تصمیم گرفت)
|
yuqarriru
|
taqrīr
|
|
ص-و-ر
|
ṣawwara (فیلمبرداری کرد)
|
yuṣawwiru
|
taṣwīr
|
طیف رسمیت
عَلَّمَ الأُسْتَاذُ الدَّرْسَ (Education)
عَلَّمَ المُدَرِّسُ الدَّرْسَ (Education)
عَلَّمَ الدَّرْسَ (Education)
عَلَّمَنا الدَّرْسَ (Education)
۳ قدرت اصلی وزن ۲
متعدی (باعث انجام کار شدن)
- darrasa یاد دادن (باعث درس خوندن)
- nazzala دانلود کردن (باعث پایین اومدن)
شدتی (انجام کار با قدرت بیشتر)
- kassara خرد کردن (شکستن زیاد)
- qattaʿa تکه تکه کردن (بریدن زیاد)
ساخت فعل از اسم
- ṣawwara فیلم گرفتن (از کلمه 'عکس')
- khayyama کمپ زدن (از کلمه 'خیمه')
مقایسه وزن ۱ و وزن ۲
تشخیص فعلهای وزن ۲
آیا روی حرف دوم تشدید هست؟
آیا با 'ta-' شروع میشود؟
دستهبندیهای رایج وزن ۲
فعلهای تکنولوژی
- • nazzala (دانلود)
- • haddatha (آپدیت)
- • sajjala (ضبط)
فعلهای آموزشی
- • darrasa (درس دادن)
- • allama (یاد دادن)
- • dhakkara (یادآوری)
فعلهای اداری
- • nadhdhama (نظم دادن)
- • qarrara (تصمیم گرفتن)
- • wazzaʿa (توزیع کردن)
مثالها بر اساس سطح
عَلَّمَ أَبِي
My father taught.
سَجَّلَ صَوْتًا
He recorded a sound.
فَرَّحَ الطِّفْلَ
He made the child happy.
نَظَّفَ الغُرْفَةَ
He cleaned the room.
هَلْ دَرَّسَكَ؟
Did he teach you?
مَا سَجَّلَ الفِيدْيُو
He didn't record the video.
صَوَّرَ المَشْهَدَ
He photographed the scene.
قَطَّعَ الخُضَارَ
He chopped the vegetables.
يُفَكِّرُ فِي أَنْ يُوَظِّفَ عَامِلًا
He is thinking about hiring a worker.
لَمْ يُكَسِّرِ الزُّجَاجَ
He did not smash the glass.
يُحَدِّثُ بَرْنَامَجَهُ
He is updating his program.
يُخَيِّمُ فِي الصَّحْرَاءِ
He is camping in the desert.
يُقَدِّمُ تَقْرِيرًا مُفَصَّلًا
He is presenting a detailed report.
يُحَمِّلُ المَلَفَّاتِ
He is uploading the files.
يُعَظِّمُ الفَوَائِدَ
He is maximizing the benefits.
يُوَجِّهُ السَّيَّارَةَ
He is steering the car.
يُبَلْوِرُ فِكْرَتَهُ
He is crystallizing his idea.
يُجَسِّدُ المَعْنَى
He embodies the meaning.
يُحَيِّدُ الخَطَرَ
He neutralizes the danger.
يُفَعِّلُ النِّظَامَ
He activates the system.
يُهَيْمِنُ عَلَى المَوْقِفِ
He dominates the situation.
يُقَوِّضُ الأَسَاسَاتِ
He undermines the foundations.
يُحَوِّرُ النَّصَّ
He adapts the text.
يُسَوِّغُ القَرَارَ
He justifies the decision.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners forget the shadda.
Both are causative.
Vowel patterns are similar.
اشتباهات رایج
kataba (for taught)
ʿallama
yufʿilu
yufaʿʿilu
sajala
sajjala
dars
darrasa
yufakkiru (as he thinks)
yufakkiru (he makes think/reminds)
sajala
sajjala
kataba (for he made write)
kattaba
yufakkiru (for he thinks)
yufakkiru (he reminds)
yufʿilu
yufaʿʿilu
sajala
sajjala
yufakkiru (for he thinks)
yufakkiru (he reminds)
yufʿilu
yufaʿʿilu
sajala
sajjala
الگوهای جملهسازی
هُوَ ___ (root) ___ (object).
هَلْ ___ (root) ___؟
أَنَا أُرِيدُ أَنْ ___ (root).
مَا ___ (root) ___.
Real World Usage
سَجَّلَ المَقْطَعَ
عَلَّمَ الطُّلَّابَ
يُحَدِّثُ النِّظَامَ
قَطَّعَ الخُضَارَ
وَظَّفَ خِبْرَةً
يُخَيِّمُ فِي الجَبَلِ
گوشت رو برای تشدید تیز کن
قانون طلایی 'Yu'
عاشق تکنولوژی
بسیار کاربردی در معاشرت
Smart Tips
Try to turn it into a verb using the Form II pattern.
Use Form II instead of 'ja'ala'.
Assume it's a derived form.
Use Form II.
تلفظ
Shadda
Hold the consonant for a split second longer.
Statement
عَلَّمَ ↘
Falling intonation for facts.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Double the middle, double the power: Form II is the 'strong' hour.
تداعی تصویری
Imagine a letter 'T' being hit by a hammer, splitting into two letters (T-T). This represents the shadda doubling the middle radical.
Rhyme
Double the middle, make it strong, Form II is where you belong.
Story
Ahmed had a simple book (Form I). He wanted to teach, so he added a shadda to his pen (Form II). Now he is a teacher (mufaʿʿil) who records (sajjala) his lessons daily.
شبکه واژگان
چالش
Find 3 nouns in your room and try to turn them into Form II verbs.
نکات فرهنگی
Form II is used heavily in daily speech for causative actions.
Often used for technical verbs.
Standard usage in formal business contexts.
Form II is a Semitic morphological development used to intensify or transitivize roots.
شروعکنندههای مکالمه
مَاذَا عَلَّمَكَ الأُسْتَاذُ؟
هَلْ سَجَّلْتَ الفِيدْيُو؟
كَيْفَ تُنَظِّمُ وَقْتَكَ؟
مَاذَا صَوَّرْتَ فِي الرِّحْلَةِ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesهُوَ ___ (k-t-b) الدَّرْسَ.
He taught the students.
Find and fix the mistake:
مَا سَجَلَ الفِيدْيُو.
الطَّالِبَ / عَلَّمَ / الأُسْتَاذُ
He recorded the sound.
عَلَّمَ (Hum)
Match: 1. عَلَّمَ, 2. سَجَّلَ, 3. نَظَّفَ
He / made happy / the child.
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesHuwa ___ al-lugha al-faransiyya. (او فرانسوی درس میدهد).
Ahmād ___ būdkāst jadīd ams.
Error: Yaghayyiru al-walad thiyābahu.
الگوی مصدر برای وزن ۲ چیه؟
چطور میگی 'من سازماندهی کردم'؟
ra'yī / ghayyartu
فرآیند دانلود کردن میشه ___.
Al-muṣawwir ___ al-film al-ān.
Huwa yukattibunī.
فعلی که معنی 'یاد دادن' میده رو انتخاب کن:
Score: /10
سوالات متداول (8)
It is a symbol (ّ) that doubles the consonant it sits on.
No, only some roots support it.
Mostly, but it can also be intensive or denominative.
Look for the shadda on the middle letter.
Yes, it is very common in social media.
Form II is more common and often more direct.
Use the `yufaʿʿilu` pattern.
It is used in both registers.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Hacer + infinitive
Arabic uses a single word with a shadda.
Faire + infinitive
Arabic uses morphological change.
Ver- prefix
Arabic uses internal root modification.
Causative suffix -seru
Arabic modifies the root internally.
使 (shǐ)
Arabic is synthetic, Chinese is analytic.
Make/Let
Arabic is highly synthetic.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
05:57 شارع الأعشى يفوز بلقب أفضل مسلسل خليجي في Joy Awards!
13:13 مفاجأتي لعيد ميلاد اوسي❤️
22:58 رحلتي للجزائر و انطباعاتي الأولية عن العاصمة و كرم أهل الجزائر الغريب😍🇩🇿🇩🇿
آموزش صرف فعل عربی - باب تفعیل (وزن فَعَّلَ)
Arabic with Ali
ثلاثی مزید - آموزش باب تفعیل به زبان ساده
Learn Arabic
Related Grammar Rules
فعلهای اجوف عربی: حرف میانی ناپدید شونده (قال)
### Overview آیا تا به حال برای یک دوست عربزبان پیام دادهاید که «من خوابیدم» و متوجه شدهاید که نیمی از فعل شما ناپدی...
زمان ماضی دوم شخص عربی: 'تو انجام دادی' (-ta, -ti)
### Overview در زبان عربی، برخلاف زبان فارسی که ضمیر فاعلی (من، تو، او) معمولاً به صورت جداگانه در جمله میآید، فعل خود...
افعال جمع عربی: شما و آنها (ـون / ـن)
### Overview در زبان عربی، افعال برخلاف زبان فارسی، ساختاری ایستا ندارند و برای مطابقت با فاعل از نظر شخص، جنسیت و تعداد...
من مینویسم vs ما مینویسیم (مضارع اول شخص)
بررسی اجمالی تا حالا دقت کردی که توی انگلیسی برای گفتن «I am going» باید سه تا کلمه بگی، ولی توی عربی با تغییر یه صدا می...
من و ما در گذشته: فعل ماضی عربی (المتکلم)
### Overview در زبان عربی، زمان گذشته که با نام `الفِعْلُ الْمَاضِي` (`al-fiʿl al-māḍī`) شناخته میشود، سنگ بنای روایت...
