C2 Relative Clauses 15 min read سخت

جملات موصولی آزاد آلمانی: Wer, Was و تداخل حالت‌ها

جملات موصولی آزاد بهت اجازه می‌دن بدون اسم بردن از کسی یا چیزی، مستقیم بری سر اصل مطلب. ابزارهای اصلیت اینان: wer برای آدما، was برای اشیا و der/das برای وصل کردن.

Grammar Rule in 30 Seconds

Free relative clauses use 'wer' or 'was' to act as both the antecedent and the relative pronoun simultaneously.

  • Use 'wer' for people: 'Wer das sagt, hat recht.' (Whoever says that is right.)
  • Use 'was' for things or abstract concepts: 'Was du sagst, ist falsch.' (Whatever you say is wrong.)
  • The case of the relative pronoun is determined by its role inside the relative clause.
Wer/Was + [Verb] + ... + [Main Clause Verb]

مرور کلی

تا حالا دقت کردی ضرب‌المثل‌های آلمانی چقدر عجیب و غریب و پیشگویانه به نظر میان؟
Wer A sagt, muss auch B sagen.
(کسی که میگه الف، باید ب رو هم بگه.) یا شاید شنیدی یه سیاستمدار بگه:
Was wir brauchen, ist Geduld.
(چیزی که ما نیاز داریم، صبره.) اینا فقط جملات قشنگ نیستن—اینا دارن از جملات موصولی آزاد (Free Relative Clauses) استفاده می‌کنن. برخلاف جملات موصولی معمولی که می‌چسبن به یه اسم خاص (مثل «مردی *که* زنگ زد»)، اینا کاملاً مستقلن.
اینا یه اسم رو توصیف نمی‌کنن؛ اینا خودشون تبدیل به اسم می‌شن. مثل گفتن «هر کسی» یا «آنچه» در فارسیه. مسلط شدن به این مبحث، حرکت نهایی سطح C2 هست—بهت اجازه می‌ده کلی‌گویی کنی، جملات فلسفی بگی و دقیقاً مثل یه بومی حرفه‌ای به نظر برسی.
بررسی کلی
جمله موصولی آزاد رو مثل یه تغییرشکل‌دهنده در نظر بگیر. مثل یه اسم عمل می‌کنه، اما یه جمله کامله که توی یه بسته پیچیده شده. به جای گفتن
Der Mann, der das Auto repariert
(مردی که ماشین رو تعمیر می‌کنه)، خیلی ساده می‌گی
Wer das Auto repariert
(هر کسی که ماشین رو تعمیر می‌کنه).
شخص خاص رو حذف می‌کنی و اون رو جهانی می‌کنی. ما از wer (و رفقاش wen, wem) برای آدما، و از was برای اشیاء یا مفاهیم انتزاعی استفاده می‌کنیم. مختصر، شیک و توی اون جملات انگیزشی که خاله‌ت توی فیسبوک می‌ذاره خیلی رایجه.
این دستور زبان چطور کار می‌کنه
ترفند جادویی اینجا اینه که ضمیر موصولی (wer یا was) مرجع ضمیر (antecedent) رو قورت می‌ده. هیچ «او» یا «آن» قبلش نیست.
  • استاندارد: Ich kenne den(m) Mann, der das gemacht hat. (من مردی رو می‌شناسم که این کار رو کرد.)
  • آزاد: Ich kenne, wen du meinst. (من می‌شناسم [کسی رو] که منظورت هست.)
جمله موصولی آزاد نقش فاعل یا مفعول رو در جمله اصلی بازی می‌کنه.
قانون طلایی حالت (Case):
گاهی اوقات، حالت داخل جمله موصولی با حالتی که در جمله اصلی نیازه مطابقت داره. عالیه! اما اغلب، اینا با هم تداخل دارن. اگه تداخل داشته باشن، معمولاً به یه ضمیر ازسرگیری (یه کلمه اشاره‌گر مثل der, dem, das) توی جمله اصلی نیاز داری تا درستش کنی.
*مثال تداخل:*
  • نقش داخلی: Dative (
    Wem nicht zu raten ist...
    - به کسی که نمیشه نصیحت کرد...)
  • نقش خارجی: Nominative Subject (
    ...der ist nicht zu helfen.
    - ...اون رو نمیشه کمک کرد.)
الگوی ساخت
  1. 1با ضمیر شروع کن: با wer (فاعلی)، wen (مفعولی)، wem (داتیو)، یا was شروع کن.
  2. 2زیرجمله رو بساز: فعلت رو بذار آخر آخر، درست مثل هر جمله پیرو دیگه.
  3. 3ویرگول: کاملاً اجباریه. فراموشش نکن.
  4. 4جمله اصلی:
  • اگه حال‌ت‌ها یکی باشن (مثلاً هر دو Nominative)، اغلب می‌تونی مستقیم بپری سراغ فعل اصلی.
  • اگه حالت‌ها فرق کنن (یا برای تأکید)، جمله اصلی رو با یه ضمیر اشاره (der, die, das) شروع کن که با جنسیت/حالت شخص/چیز ذکر شده مطابقت داشته باشه.
جریان مثال:
[Wer zu spät kommt] (فاعل/Nom)، [den] (مفعول/Acc) [bestraft das Leben].
*(هر کسی که خیلی دیر بیاد، زندگی تنبیهش می‌کنه.)*
کی ازش استفاده کنیم
  • ضرب‌المثل‌ها و حکمت:
    Wer rastet, der rostet.
    (هر که آساید، زنگ زند / نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود.)
  • بیانات کلی: وقتی شخص خاصی رو نمی‌شناسی.
    Wen Gott liebt, den prüft er.
    (هر که را خدا دوست دارد، امتحانش می‌کند.)
  • تأکید بر مفاهیم:
    Was du heute kannst besorgen, das verschiebe nicht auf morgen.
    (کار امروز را به فردا نینداز.)
  • مقادیر نامشخص:
    Ich gebe dir, was ich habe.
    (هر چی [که] دارم بهت می‌دم.)
  • ارجاع به کل موقعیت‌ها:
    Er hat gelächelt, was mich gefreut hat.
    (اون لبخند زد، که [این واقعیت که لبخند زد] من رو خوشحال کرد.)
اشتباهات رایج
  • فراموش کردن ضمیر ازسرگیری: اگه تداخل حالت داری، معمولاً به اون کلمه اشاره‌گر (der, dem, غیره) توی نیمه دوم نیاز داری.
  • *غلط:* Wem ich vertraue, enttäuscht mich nicht.
  • *درست:* Wem ich vertraue, der enttäuscht mich nicht.
  • قاطی کردن با سوالات: Wer ist das? یه سواله.
    Wer das ist, weiß ich nicht
    یه سوال غیرمستقیمه.
    Wer das liest, ist doof
    یه جمله موصولی آزاده. اینا از نظر ساختاری هم‌معنی به نظر میان اما کارکردشون فرق داره.
  • استفاده از 'Was' برای اشخاص: هرگز از was برای انسان‌ها استفاده نکن. بی‌ادبانه است. از wer استفاده کن.
تفاوت با الگوهای مشابه
  • در مقابل جملات موصولی استاندارد: استانداردها دنبال یه اسم میان (*Das Haus, das...*). آزادها هیچ اسمی قبلشون ندارن.
  • در مقابل سوالات غیرمستقیم: سوالات غیرمستقیم دنبال افعال دانستن/پرسیدن میان (*Ich weiß nicht, wer kommt*). جملات موصولی آزاد جایگزین یه عبارت اسمی می‌شن (*Wer kommt, ist willkommen* = هر کسی که میاد خوش‌اومده).
سوالات متداول سریع
س: می‌تونم از کلمات 'wo' مثل 'worauf' استفاده کنم؟
ج: بله! برای چیزهایی که حرف اضافه دارن.
Worauf du dich verlassen kannst, ist meine Hilfe.
(چیزی که می‌تونی روش حساب کنی کمک منه.)
س: این رسمیه؟
ج: استفاده از wer معمولاً یه کم ضرب‌المثلی یا سطح بالا به نظر میاد، اما was همیشه به صورت محاوره استفاده می‌شه.
Ich esse, was da ist.
(هر چی هست می‌خورم.)
س: می‌تونم 'der/die/das' رو توی قسمت دوم حذف کنم؟
ج: اکثراً بله، اگر حالت توی هر دو جمله یکی باشه.
Wer will, (der) kann.
(خواستن توانستن است.) اگه حالت‌ها فرق دارن، برای وضوح نگهش دار.

Case Declension of 'Wer'

Case Pronoun Function
Nominative
Wer
Subject
Accusative
Wen
Direct Object
Dative
Wem
Indirect Object
Genitive
Wessen
Possessive

Meanings

A free relative clause acts as a noun phrase within a sentence without an explicit antecedent. It functions as the subject or object of the main clause.

1

Personal (Wer)

Refers to an indefinite person.

“Wer hier arbeitet, muss pünktlich sein.”

“Wer das getan hat, wird bestraft.”

2

Impersonal (Was)

Refers to an indefinite thing or situation.

“Was du heute kannst besorgen, das verschiebe nicht auf morgen.”

“Ich verstehe nicht, was du meinst.”

Reference Table

Reference table for جملات موصولی آزاد آلمانی: Wer, Was و تداخل حالت‌ها
حالت دستوری شخص (Wer) شیء/مفهوم (Was) ضمیر برگشتی در جمله اصلی
Nominative
wer
was
der / das
Accusative
wen
was
den / das
Dative
wem
was (عامینه) / wozu*
dem
Genitive
wessen
dessen (کمیاب)
dessen

طیف رسمیت

رسمی
Wer teilnehmen möchte, möge sich anmelden.

Wer teilnehmen möchte, möge sich anmelden. (Invitation)

خنثی
Wer mitkommen will, kann das tun.

Wer mitkommen will, kann das tun. (Invitation)

غیر رسمی
Wer Bock hat, kommt mit.

Wer Bock hat, kommt mit. (Invitation)

عامیانه
Wer will, der kann.

Wer will, der kann. (Invitation)

کی در مقابل چی

موصول آزاد

آدم‌ها

  • Wer هر کس (Nom)
  • Wen هر کس را (Acc)
  • Wem به هر کس (Dat)

اشیا

  • Was آنچه / هر چه
  • Wofür/Worauf برای چه / بر چه

آیا به der/die/das نیاز دارم؟

1

آیا حالت دستوری داخل جمله موصولی با جمله اصلی یکی هست؟

YES
اختیاری (بستگی به سلیقه)
NO
برو مرحله بعد
2

آیا تضاد حالت وجود داره؟ (مثلاً داتیو در مقابل نومیناتیو)

YES
حتماً از ضمیر برگشتی (der/dem...) استفاده کن
NO ↓

موصول معمولی در مقابل آزاد

موصول معمولی
Der Mann, der kocht... اشاره به اسم قبل از خود
موصول آزاد
Wer kocht... بدون اسم! (هر کس که می‌پزد...)

کاربردهای رایج

📜

ضرب‌المثل‌ها

  • Wer rastet, rostet
  • Was sich liebt...
🤷

اشاره کلی

  • Wer auch immer
  • Was du willst
🔥

تاکید

  • Was ich sage, stimmt
  • Wer lügt, fliegt

مثال‌ها بر اساس سطح

1

Wer das sagt, hat recht.

Whoever says that is right.

2

Was ist das?

What is that?

3

Wer kommt, der kommt.

Whoever comes, comes.

4

Was du sagst, ist gut.

What you say is good.

1

Wer nicht arbeitet, bekommt kein Geld.

Whoever doesn't work gets no money.

2

Was du heute kannst besorgen, verschiebe nicht auf morgen.

Whatever you can do today, don't put off until tomorrow.

3

Ich weiß nicht, wer das war.

I don't know who that was.

4

Was er macht, ist mir egal.

Whatever he does, I don't care.

1

Wem das nicht gefällt, der kann gehen.

Whoever doesn't like this can leave.

2

Was auch immer passiert, wir bleiben ruhig.

Whatever happens, we stay calm.

3

Wen du auch einlädst, es wird voll.

Whoever you invite, it will be crowded.

4

Was du mir gegeben hast, ist sehr wertvoll.

What you gave me is very valuable.

1

Wessen Auto hier steht, der muss es wegfahren.

Whoever's car is standing here must move it.

2

Was man nicht weiß, macht einen nicht heiß.

What one doesn't know doesn't hurt.

3

Wer sich anmeldet, erhält einen Rabatt.

Whoever registers receives a discount.

4

Was er behauptet, ist völlig aus der Luft gegriffen.

What he claims is completely baseless.

1

Wem nicht zu helfen ist, dem kann man nicht helfen.

Whoever cannot be helped, cannot be helped.

2

Was auch immer die Konsequenzen sein mögen, wir stehen dazu.

Whatever the consequences may be, we stand by them.

3

Wen die Götter lieben, der stirbt jung.

Whom the gods love dies young.

4

Was immer du auch planst, es wird scheitern.

Whatever you are planning, it will fail.

1

Wer auch immer sich dazu berufen fühlt, möge vortreten.

Whoever feels called to do so, may step forward.

2

Was man auch an Argumenten vorbringt, es bleibt eine subjektive Sicht.

Whatever arguments one brings forward, it remains a subjective view.

3

Wessen man sich nicht sicher ist, das sollte man nicht behaupten.

Whatever one is not sure about, one should not claim.

4

Wen das Schicksal trifft, der muss es tragen.

Whomever fate strikes must bear it.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

German Free Relative Clauses: Wer, Was & Case Clashes در مقابل Relative Clauses vs. Free Relative Clauses

Learners confuse standard relative clauses (modifying a noun) with free ones (acting as a noun).

German Free Relative Clauses: Wer, Was & Case Clashes در مقابل Wer vs. Wen

Learners use 'Wer' for everything.

German Free Relative Clauses: Wer, Was & Case Clashes در مقابل Was vs. Das

Learners use 'Was' as a relative pronoun for nouns.

اشتباهات رایج

Der, wer das sagt...

Wer das sagt...

Redundant antecedent.

Was ist mein Freund...

Wer mein Freund ist...

Wrong pronoun for person.

Wer das Buch ist...

Was das Buch ist...

Wrong pronoun for thing.

Wer kommt, der kommt.

Wer kommt, der kommt.

Actually correct, but often misused.

Was du liebst, ist mein Bruder.

Wen du liebst, ist mein Bruder.

Wrong case for person.

Wem du siehst...

Wen du siehst...

Wrong case (dative vs accusative).

Wer ich mag...

Wen ich mag...

Wrong case for object.

Wessen das ist, ist egal.

Was das ist, ist egal.

Wessen is possessive.

Wer auch immer er ist, ich kenne ihn.

Wer auch immer er ist, ich kenne ihn.

Actually correct.

Was er hat gesagt...

Was er gesagt hat...

Word order error.

Wem er liebt...

Wen er liebt...

Dative vs Accusative.

Was er mir gab, war gut.

Was er mir gab, war gut.

Actually correct.

Wer auch immer er trifft...

Wen auch immer er trifft...

Accusative needed.

الگوهای جمله‌سازی

Wer ___ , der ___ .

Was ___ , ist ___ .

Wen ___ , den ___ .

Wem ___ , dem ___ .

Real World Usage

Social Media common

Wer das teilt, gewinnt!

Legal Documents very common

Wer gegen diese Regeln verstößt, wird bestraft.

Texting common

Was machst du?

Job Interviews common

Wer sich für diese Stelle interessiert, sollte Erfahrung haben.

Travel occasional

Was kostet das?

Food Delivery occasional

Was ist in der Box?

🎯

ترفند Auch immer

اگه بعد از wer یا was کلمه auch immer رو بیاری، یعنی «هر کس یا هر چیز که در دنیا...». مثلاً:
Wer das auch immer war...
⚠️

قاطی نکن!

هیچ‌وقت نگو Der Mann, wer... چون یا باید موصول معمولی بیاری یا آزاد. مثلاً بگو:
Wer das gemacht hat...
💬

اشاره با Das

توی حرف زدن، اگه جمله‌ت رو با یه عبارت طولانی Was شروع کردی، تهش یه das بذار که جمله قرص بشه:
Was du da sagst, das stimmt nicht.

Smart Tips

Replace the relative clause with a simple noun to see which case it takes.

Wer/Wen ich liebe... Ich liebe den Mann (Accusative) -> Wen ich liebe...

Use the correlative 'der' or 'das' in the main clause.

Wer arbeitet, verdient Geld. Wer arbeitet, der verdient Geld.

Use 'wer' to refer to an unspecified group of people.

Alle Leute, die interessiert sind... Wer interessiert ist...

Remember 'was' is for abstract concepts or things, not people.

Was ist mein Freund? Wer ist mein Freund?

تلفظ

/veːɐ̯/

Emphasis

The relative pronoun 'Wer' or 'Was' usually receives stress in the sentence.

Rising-Falling

Wer das sagt, (rise) hat recht (fall).

Assertive statement.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Wer is for the Person, Was is for the Thing. If you're talking about a human, use Wer; if it's an object or idea, use Was.

تداعی تصویری

Imagine a person ('Wer') holding a giant 'W' and a box ('Was') holding another 'W'.

Rhyme

Wer for people, Was for things, that is how the grammar sings.

Story

Wer the baker baked a cake. Was the cake delicious? Yes. Whoever ate it loved it.

شبکه واژگان

WerWenWemWessenWasAllesNichts

چالش

Write 5 sentences using 'Wer' and 5 using 'Was' in 5 minutes.

نکات فرهنگی

Used frequently in proverbs and legal language.

Similar usage, often slightly more formal in writing.

Standard German rules apply in writing.

Derived from Old High German interrogative pronouns.

شروع‌کننده‌های مکالمه

Wer ist dein Vorbild?

Was macht dich glücklich?

Wen würdest du gerne treffen?

Wem würdest du vertrauen?

موضوعات نگارش

Schreibe über jemanden, den du bewunderst.
Was ist das Wichtigste in deinem Leben?
Wen würdest du auf eine einsame Insel mitnehmen?
Wem würdest du ein Geheimnis anvertrauen?

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

شکل درست 'wer' رو جایگذاری کن.

___ nicht hören will, muss fühlen.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer
ما به حالت Nominative نیاز داریم چون 'کی' فاعل جمله 'نمی‌خواد گوش بده' هست.
ضمیر برگشتی درست رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

Wem zu raten ist, ___ ist auch zu helfen.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: dem
فعل 'helfen' نیاز به حالت Dative داره، پس باید از 'dem' استفاده کنیم.
اشتباه جمله رو پیدا کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

Was du sagst, ich glaube es nicht.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Was du sagst, glaube ich nicht.
جمله موصولی جایگاه اول رو اشغال کرده، پس فعل 'glaube' باید بلافاصله در جایگاه دوم بیاد.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank with 'Wer' or 'Was'.

___ das sagt, hat recht.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer
Subject is a person.
Choose the correct pronoun. چند گزینه‌ای

___ du liebst, ist deine Sache.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wen
Accusative object.
Correct the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

Der, wer das sagt, hat recht.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer das sagt...
Remove redundant antecedent.
Transform the sentence. Sentence Transformation

Die Person, die das sagt, hat recht. -> ___

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer das sagt, hat recht.
Free relative clause.
Match the case. جفت کردن

Match the pronoun to its case.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer-Nom
Correct case mapping.
Complete the dialogue. Dialogue Completion

A: Wer kommt heute? B: ___ Lust hat.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer
Subject.
Build a sentence. Sentence Building

was / du / ist / sagst / wahr

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Was du sagst, ist wahr.
Correct word order.
Is this rule true? True False Rule

Can 'was' be used for people?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: False
Was is for things.

Score: /8

Practice Bank

12 exercises
ضمیر درست رو انتخاب کن. پر کردن جای خالی

___ das liest, ist doof.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer
شروع ضرب‌المثل رو به پایانش وصل کن. جفت کردن

عبارت‌ها رو به هم وصل کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["sollte nicht mit Steinen werfen","muss auch B sagen","ist des Talers nicht wert"]
کلمات رو مرتب کن تا یه جمله درست بسازی. Sentence Reorder

kann / Wer / der / will / .

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer will, der kann.
کدوم جمله تضاد حالت‌های دستوری رو درست رعایت کرده؟ چند گزینه‌ای

بهترین گزینه رو انتخاب کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wen du einlädst, der muss nett sein.
اشتباه رو اصلاح کن. Error Correction

Ich esse alles, was schmeckt es mir.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich esse alles, was mir schmeckt.
جمله رو با شکل درست حرف اضافه کامل کن. پر کردن جای خالی

Das ist genau das, ___ ich gewartet habe!

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: worauf
جمله 'هر کسی این رو بگه، دروغ می‌گه' رو ترجمه کن. ترجمه

جمله رو ترجمه کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer das sagt, lügt.
نقش 'Was' رو تشخیص بده. چند گزینه‌ای

توی جمله 'Was er gesagt hat, ist wahr'، کل عبارت اول چه نقشی داره؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Subject
ضمیر رو اصلاح کن. Error Correction

Was das getan hat, wird bestraft.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wer das getan hat, wird bestraft.
جای خالی رو پر کن. پر کردن جای خالی

___ du heute besorgen kannst, verschiebe nicht auf morgen.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Was
جمله رو بساز. Sentence Reorder

Götter / Wen / lieben / die / .

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Wen die Götter lieben.
گزینه غیررسمی رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

چطوری خیلی عامیانه بگم 'هر کاری بخوام می‌کنم'؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich mach, was ich will.

Score: /12

سوالات متداول (8)

No, 'wer' is strictly for people.

No, it can be the object too.

The comma separates the relative clause from the main clause.

It's a pronoun like 'der' or 'das' that refers back to the relative clause.

Yes, it is very common in formal writing.

Yes, especially in proverbs.

Try to rephrase the sentence to see the role of the pronoun.

Yes, but 'wer' and 'was' are the main ones for free relative clauses.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish high

Quien/Lo que

Spanish requires 'lo que' for things, German just uses 'was'.

French high

Qui/Ce que

French 'ce que' is two words, German 'was' is one.

English high

Whoever/Whatever

English doesn't have cases like German.

Japanese low

Dare/Nani

Japanese doesn't have relative clauses in the same way.

Arabic moderate

Man/Ma

Arabic is a Semitic language with different syntax.

Chinese low

Shei/Shenme

Chinese lacks the relative clause structure of German.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!