इसके अलावा कोई चारा नहीं... (-ㄹ/을 수밖에 없다)
Grammar Rule in 30 Seconds
Use -ㄹ/을 수밖에 없다 to express that a situation is inevitable or that you have no other choice.
- Attach -ㄹ 수밖에 없다 to verb stems ending in a vowel (e.g., 가다 -> 갈 수밖에 없다).
- Attach -을 수밖에 없다 to verb stems ending in a consonant (e.g., 먹다 -> 먹을 수밖에 없다).
- It implies a lack of alternatives, often due to external circumstances or logical necessity.
Overview
-(으)ㄹ 수밖에 없다 के बारे में बात करेंगे। जब आप B2 स्तर पर पहुँचते हैं, तो आप केवल बुनियादी बातें नहीं कहते, बल्कि अपनी परिस्थितियों और तर्कों की गहराई को समझाना चाहते हैं। यह व्याकरण पैटर्न बिल्कुल वही काम करता है। हिंदी में हम अक्सर कहते हैं, «मेरे पास कोई चारा नहीं था, मुझे जाना ही पड़ा» या «इतनी मेहनत की है, तो सफल होना ही है।» यही भाव कोरियाई में -(으)ㄹ 수밖에 없다 से व्यक्त होता है।- 1
-(으)ㄹ: यह एक भविष्यसूचक प्रत्यय है। जैसे갈(जाने वाला) या먹을(खाने वाला)। यह क्रिया को एक संभावित रूप देता है। - 2
수: इसका अर्थ है 'तरीका' या 'संभावना' (possibility)। यह वही수है जो आप갈 수 있다(जा सकता हूँ) में देखते हैं। - 3
밖에: यह सबसे महत्वपूर्ण कण (particle) है। इसका अर्थ है 'के सिवाय' या 'के बाहर'। हिंदी में 'के अलावा' या 'के सिवाय' का प्रयोग हम अक्सर नकारात्मक वाक्यों में करते हैं। - 4
없다: इसका अर्थ है 'नहीं होना'।
[क्रिया] + -(으)ㄹ 수 + 밖에 + 없다, तो इसका शाब्दिक अर्थ निकलता है: «[क्रिया] करने की संभावना के सिवाय, कोई और संभावना नहीं है।»밖에 की तरह हो रहा है। कोरियाई में, 밖에 के बाद हमेशा एक नकारात्मक क्रिया (जैसे 없다 या 모르다) आनी चाहिए। यह नियम हिंदी के «...के सिवाय कुछ नहीं» जैसा है। जैसे: «मैंने सिर्फ पानी पिया» (I drank nothing but water) -> «मैंने पानी के सिवाय कुछ नहीं पिया।» कोरियाई में भी यही तर्क चलता है। यह स्ट्रक्चर आपको यह कहने की आज़ादी देता है कि आप किसी निर्णय को लेने के लिए मजबूर हैं क्योंकि अन्य सभी रास्ते बंद हो चुके हैं।비가 너무 많이 와서 집에 있을 수밖에 없었어요.(इतनी बारिश हो रही है कि घर पर रहने के सिवाय कोई चारा नहीं है।)그는 천재니까 시험에 합격할 수밖에 없어요.(वह जीनियस है, इसलिए उसका परीक्षा पास करना निश्चित है।)
- 1परिस्थिति जन्य विवशता (Circumstantial Inevitability): जब बाहरी कारक (external factors) आपको मजबूर कर दें। जैसे, «बस छूट गई, तो पैदल चलना ही पड़ा।» यहाँ आपकी इच्छा नहीं है, लेकिन स्थिति ऐसी है।
차를 놓쳐서 걸어갈 수밖에 없었다.(गाड़ी छूट गई, तो पैदल जाने के सिवाय कोई रास्ता नहीं था।)
- 1तार्किक निष्कर्ष (Logical Inevitability): जब आप किसी परिणाम के बारे में 100% आश्वस्त हों। जैसे, «अगर तुम रोज़ मेहनत करोगे, तो सफल होना निश्चित है।»
매일 운동했으니 몸이 좋아질 수밖에 없지.(तुमने रोज़ व्यायाम किया है, तो शरीर का बेहतर होना तो तय ही है।)
- 1स्पेसिंग की गलती: छात्र
수और밖에के बीच स्पेस दे देते हैं (갈 수 밖에 없다), जो गलत है।밖에एक पार्टिकल है, इसे शब्द से चिपका कर लिखना चाहिए। हिंदी में 'के सिवाय' अलग शब्द है, इसलिए आदत के कारण छात्र यहाँ भी स्पेस दे देते हैं। - 2सकारात्मक क्रिया का प्रयोग: छात्र कभी-कभी
있다(है) के साथ इसका प्रयोग कर देते हैं। याद रखें,밖에का मतलब ही 'के सिवाय' है, इसलिए इसके बाद हमेशा नकारात्मक क्रिया (없다,모르다) ही आएगी। हिंदी में «सिवाय उसके पास कुछ है» कहना गलत है, वैसे ही कोरियाई में भी। - 3अति-प्रयोग (Overuse): छात्र हर जगह 'मजबूरी' दिखाने के लिए इसका प्रयोग करते हैं। अगर कोई सामान्य काम करना है, तो
해야 한다(must) का प्रयोग करें।수밖에 없다का प्रयोग तब करें जब सच में कोई और रास्ता न बचा हो।
-(으)ㄹ 수밖에 없다 | No choice but to... | विकल्पों की समाप्ति पर जोर (Lack of options) |-아/어야 하다 | Must / Have to | सामान्य कर्तव्य या नियम (General duty) |-기 마련이다 | Bound to / Natural | प्राकृतिक नियम (Natural tendency) |- 1क्या इसे भूतकाल में इस्तेमाल कर सकते हैं?
없다 को 없었다 में बदलें। जैसे: 갈 수밖에 없었다 (जाना पड़ा था)।- 1क्या यह केवल नकारात्मक स्थितियों के लिए है?
성공할 수밖에 없다 (सफल होना निश्चित है)।- 1क्या यह बहुत औपचारिक है?
없어요 (polite) या 없다 (casual) के साथ कहीं भी इस्तेमाल कर सकते हैं।Formation Table
| Verb Type | Stem Ending | Suffix | Example |
|---|---|---|---|
|
Vowel
|
가다
|
-ㄹ 수밖에 없다
|
갈 수밖에 없다
|
|
Consonant
|
먹다
|
-을 수밖에 없다
|
먹을 수밖에 없다
|
|
ㄹ-ending
|
만들다
|
-수밖에 없다
|
만들 수밖에 없다
|
|
ㄷ-irregular
|
듣다
|
-을 수밖에 없다
|
들을 수밖에 없다
|
|
ㅂ-irregular
|
돕다
|
-을 수밖에 없다
|
도울 수밖에 없다
|
|
ㅎ-irregular
|
빨갛다
|
-을 수밖에 없다
|
빨갈 수밖에 없다
|
Meanings
This grammar pattern expresses that a certain action is the only remaining option or an unavoidable result.
Inevitable Action
The subject is forced to act due to circumstances.
“그는 약속을 지키기 위해 올 수밖에 없었다.”
“상황이 안 좋아서 회사를 그만둘 수밖에 없었다.”
Reference Table
| Stem Type | नियम | उदाहरण (Base) | बदला हुआ रूप |
|---|---|---|---|
|
Vowel Ending
|
+ -ㄹ 수밖에 없다
|
하다 (करना)
|
할 수밖에 없다
|
|
Consonant Ending
|
+ -을 수밖에 없다
|
믿다 (मानना)
|
믿을 수밖에 없다
|
|
ㄹ Ending
|
ㄹ हटाओ + -ㄹ 수밖에...
|
팔다 (बेचना)
|
팔 수밖에 없다
|
|
ㄷ Irregular
|
ㄷ → ㄹ + -을 수밖에...
|
듣다 (सुनना)
|
들을 수밖에 없다
|
|
ㅂ Irregular
|
ㅂ → 우 + -ㄹ 수밖에...
|
눕다 (लेटना)
|
누울 수밖에 없다
|
|
Past Tense
|
없다 को बदलो
|
가다 (जाना)
|
갈 수밖에 없었어요
|
औपचारिकता का स्तर
받아들일 수밖에 없습니다. (Accepting a difficult situation.)
받아들일 수밖에 없어요. (Accepting a difficult situation.)
받아들일 수밖에 없어. (Accepting a difficult situation.)
어쩔 수 없지, 받아들여야지. (Accepting a difficult situation.)
मजबूरी का ढांचा
हिस्से
- 수 (Su) तरीका/रास्ता
- 밖에 (Bakke) के अलावा/बाहर
- 없다 (Eopda) नहीं है
ज़रूरत बनाम मजबूरी
सही रूप चुनने का तरीका
क्या वर्ब वोवेल पर खत्म होता है?
क्या यह 'ㄹ' पर खत्म होता है?
इस्तेमाल के तरीके
किस्मत/हालात
- • बस छूट गई
- • बारिश हो रही है
- • पैसे खत्म
तर्क/लॉजिक
- • सबूत साफ है
- • कीमतें बढ़ेंगी
- • वह टैलेंटेड है
स्तर के अनुसार उदाहरण
집에 갈 수밖에 없어요.
I have no choice but to go home.
이것을 먹을 수밖에 없어요.
I have no choice but to eat this.
공부할 수밖에 없어요.
I have no choice but to study.
잘 수밖에 없어요.
I have no choice but to sleep.
비가 와서 택시를 탈 수밖에 없었어요.
Because it rained, I had no choice but to take a taxi.
돈이 없어서 살 수밖에 없었어요.
I had no money, so I had no choice but to buy it.
약속이 있어서 갈 수밖에 없었어요.
I had an appointment, so I had to go.
너무 피곤해서 쉴 수밖에 없었어요.
I was so tired, I had to rest.
그는 상황이 나빠서 그만둘 수밖에 없었다.
He had no choice but to quit because the situation was bad.
우리는 이 계획을 바꿀 수밖에 없었습니다.
We had no choice but to change this plan.
그녀는 사실을 말할 수밖에 없었어요.
She had no choice but to tell the truth.
결과가 좋지 않아서 다시 할 수밖에 없어요.
The result wasn't good, so we have to do it again.
정부의 정책 때문에 가격을 올릴 수밖에 없습니다.
Due to government policy, we have no choice but to raise prices.
그는 자신의 실수를 인정할 수밖에 없었다.
He had no choice but to admit his mistake.
이런 상황에서는 침묵할 수밖에 없어요.
In this situation, one has no choice but to remain silent.
시간이 부족해서 서두를 수밖에 없었어요.
We were short on time, so we had to hurry.
역사의 흐름을 거스를 수밖에 없는 운명이었다.
It was a destiny that could not help but defy the flow of history.
그의 논리는 반박할 수밖에 없는 완벽함이 있었다.
His logic had a perfection that one could not help but refute.
사회적 압박으로 인해 타협할 수밖에 없었던 것이다.
Due to social pressure, it was inevitable to compromise.
그는 자신의 신념을 지키기 위해 고립을 택할 수밖에 없었다.
He had no choice but to choose isolation to protect his beliefs.
이러한 현상은 구조적 모순에서 기인하므로 개선할 수밖에 없다.
Since this phenomenon stems from structural contradictions, it must be improved.
그의 연설은 청중이 감동할 수밖에 없는 진정성이 있었다.
His speech had a sincerity that the audience could not help but be moved by.
경제적 위기 속에서 기업들은 생존을 위해 구조조정을 단행할 수밖에 없었다.
Amid the economic crisis, companies had no choice but to carry out restructuring for survival.
그의 천재성은 시대를 초월하여 인정받을 수밖에 없는 것이었다.
His genius was something that had to be recognized, transcending the era.
आसानी से भ्रमित होने वाले
Both express necessity.
Both mean 'must'.
Both express inevitability.
सामान्य गलतियाँ
가다 수밖에 없다
갈 수밖에 없다
먹을 수밖에 없어요
먹을 수밖에 없어요
공부할 수밖에 없다
공부할 수밖에 없다
자다 수밖에 없다
잘 수밖에 없다
택시 타 수밖에 없었다
택시를 탈 수밖에 없었다
살 수밖에 없었다
살 수밖에 없었다
갈 수밖에 없었다
갈 수밖에 없었다
쉴 수밖에 없었다
쉴 수밖에 없었다
그만둘 수밖에 없었다
그만둘 수밖에 없었다
바꿀 수밖에 없었습니다
바꿀 수밖에 없었습니다
말할 수밖에 없었어요
말할 수밖에 없었어요
다시 할 수밖에 없어요
다시 할 수밖에 없어요
거스를 수밖에 없는
거스를 수밖에 없는
반박할 수밖에 없는
반박할 수밖에 없는
타협할 수밖에 없었던
타협할 수밖에 없었던
택할 수밖에 없었다
택할 수밖에 없었다
वाक्य संरचनाएँ
___ 때문에 ___할 수밖에 없었어요.
상황이 ___라서 ___할 수밖에 없었습니다.
결국 ___할 수밖에 없게 되었어요.
___하지 않을 수밖에 없었어요.
Real World Usage
비 와서 못 가. 집에 있을 수밖에 없어.
회사가 어려워져서 그만둘 수밖에 없었습니다.
결국 이 길을 선택할 수밖에 없었다.
비행기가 취소되어 공항에서 잘 수밖에 없었어요.
재료가 없어서 주문을 취소할 수밖에 없었습니다.
이러한 결과는 재검토할 수밖에 없다.
डबल नेगेटिव का जादू
स्पेसिंग का अलर्ट
수밖에 को एक साथ लिखो। कभी भी 수 밖에 मत लिखना, यह एक व्याकरण का नियम है: «갈 수밖에 없어요»।ड्रामा क्वीन वाइब्स
Smart Tips
Use this to show you thought about it.
Use it to explain external factors.
Use it to show dedication.
Use it to show politeness.
उच्चारण
Linking
The 'ㄹ' in '수밖에' is pronounced clearly.
Resigned
갈 수밖에 없어요 (falling intonation)
Acceptance of the situation.
याद करें
स्मृति सहायक
Think of a 'dead end' road sign. You have no choice but to turn around.
दृश्य संबंध
Imagine a person standing in front of a locked door with only one key in their hand. They have no choice but to use that key.
Rhyme
No other way, no other path, use -ㄹ/을 수밖에 없다 to do the math.
Story
Min-su missed his bus. He looked at his watch. He had no choice but to walk to work. He walked for an hour. He had no choice but to be late.
Word Web
चैलेंज
Write 3 sentences about things you had to do today because of the weather or your schedule.
सांस्कृतिक नोट्स
Used frequently to express compliance with company policy.
Used by students to explain heavy study loads.
Used to explain social obligations.
Derived from the noun '수' (way/method) and '밖에' (nothing but).
बातचीत की शुरुआत
왜 어제 회식에 안 왔어요?
왜 이 일을 선택했어요?
왜 이사를 가기로 했어요?
왜 그 사람을 믿었어요?
डायरी विषय
सामान्य गलतियाँ
Test Yourself
버스가 안 와서 ___ ___ ___.
सही स्पेसिंग वाला वाक्य चुनें:
Find and fix the mistake:
시간이 없어서 택시를 잡을 수밖에 없었다.
Score: /3
अभ्यास प्रश्न
8 exercises비가 너무 많이 와서 집에 ___ 수밖에 없었어요.
그는 ___ 수밖에 없었다.
Find and fix the mistake:
나는 공부다 수밖에 없다.
나는 그를 믿어야 한다.
비가 온다 / 돈이 없다 / 배가 고프다
___
상황이 안 좋아서 ___ 수밖에 없었습니다.
그 / 사실 / 말하다 / 수밖에 없다
Score: /8
Practice Bank
10 exercises숙제가 많아서 밤을 새우다 (पूरी रात जागना) -> 밤을 ___.
कारण और परिणाम को जोड़ें।
그를 / 믿을 / 없다 / 수밖에
이곳에서 ___.
공부 할 수 밖에 없다.
कोरियाई में अनुवाद करें।
맛있어서 ___.
कौन सा वर्ब -을 수밖에 없다 का उपयोग करता है?
그 말을 듣을 수밖에 없었다.
물가가 / 오를 / 없다 / 수밖에
Score: /10
अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (8)
No, it must attach to a verb stem.
It can be used in both formal and informal contexts.
Just add '수밖에 없다'.
It implies a lack of choice rather than a direct command.
Yes, '갈 수밖에 없을 것이다'.
That's the past tense form.
Yes, very common.
It often implies a difficult situation, so it can sound slightly negative.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
No tener más remedio que
Spanish uses a fixed phrase, while Korean uses a verb-suffix construction.
N'avoir d'autre choix que
French structure is more analytical.
Nichts anderes übrig bleiben
German focuses on what remains, Korean on what is the only way.
～するしかない
Minimal difference; both are highly idiomatic.
不得不
Chinese is an adverbial modifier, Korean is a verb-ending.
لا خيار سوى
Arabic is noun-based, Korean is verb-based.
Learning Path
Prerequisites
संबंधित वीडियो
Related Grammar Rules
वर्तमान निरंतर: रहा हूँ (고 있다)
### Overview नमस्ते दोस्तों! आज हम कोरियन भाषा के एक बहुत ही महत्वपूर्ण ग्रामर पॉइंट को समझेंगे, जो है -고 있다 (`-go i...
परम सीमा तक: (-ㄹ/을 대로)
### Overview नमस्ते! आज हम कोरियाई भाषा के एक बहुत ही महत्वपूर्ण और उन्नत (B2 level) व्याकरण पैटर्न को समझेंगे: `-(ㄹ/...
सिर्फ/बस: ज़ोरदार सीमा (-ㄹ/을 뿐이다)
### Overview नमस्ते! आज हम कोरियाई भाषा के एक बहुत ही महत्वपूर्ण व्याकरण बिंदु `-(으)ㄹ 뿐이다` (-eul/l ppun-ida) पर चर्...
तार्किक अनुमान: -ㄹ/을 법하다
Overview क्या आपने कभी कोई के-ड्रामा देखा है जहाँ कहानी का मोड़ पागलपन भरा हो, लेकिन किसी तरह... यह वास्तव में समझ में आ...
दूसरों को दोष देना: -탓에 और -바람에
### Overview नमस्ते! आज हम कोरियाई भाषा के दो बहुत ही महत्वपूर्ण और बारीकी भरे व्याकरण पैटर्न `-탓에` (tase) और `-바람...
