پتنت

کلمه «پتنت» (Patent) که در فارسی با عنوان «حق اختراع» شناخته می‌شود، یکی از ارکان اصلی مالکیت فکری است. وقتی شخصی اختراعی جدید، کاربردی و غیربدیهی انجام می‌دهد، می‌تواند با ثبت آن نزد سازمان‌های مسئول، از حق انحصاری بهره‌برداری از آن برخوردار شود. این سند به دیگران اجازه نمی‌دهد که بدون اجازه مالک، محصول یا روش او را کپی کنند.

این واژه معمولاً در متون حقوقی، اقتصادی و تکنولوژیک به کار می‌رود. فعل‌های «ثبت کردن» (to file/register)، «نقض کردن» (to infringe) و «اعطا کردن» (to grant) بیشترین همراهی را با این واژه دارند. برای مثال، «ثبت پتنت» فرآیندی پیچیده است که نیاز به بررسی‌های کارشناسی دارد تا اصالت اختراع تایید شود.

پتنت‌ها در حوزه‌های نرم‌افزار، داروسازی، مهندسی و بیوتکنولوژی بسیار حیاتی هستند. شرکت‌های بزرگ تکنولوژی، بخش بزرگی از ارزش بازار خود را مدیون پتنت‌هایی هستند که در اختیار دارند. در محیط‌های آکادمیک و استارتاپی، داشتن پتنت به معنای اعتبار علمی و تجاری است.

پتنت با «کپی‌رایت» (Copyright) و «تجارتی» (Trademark) متفاوت است. کپی‌رایت مربوط به آثار ادبی و هنری است، در حالی که پتنت به ابداعات فنی تعلق می‌گیرد. همچنین برخلاف «راز تجاری» (Trade Secret) که ماهیت مخفی دارد، پتنت مستلزم افشای عمومی جزئیات اختراع در ازای دریافت حمایت قانونی است.