A1 · مبتدی فصل 3

دوتا، سه تا، کلی: اعداد و گروه‌ها در عربی

4 مجموع قواعد
43 مثال‌ها
6 دقیقه
قواعد این فصل تمرین سریع

Chapter in 30 Seconds

Master the art of counting and grouping things from pairs to crowds with simple ending changes.

  • Form the dual for exactly two items using specific suffixes.
  • Distinguish between regular masculine and feminine plural endings.
  • Recognize 'broken' plurals that follow unique internal patterns.
From one to many: Navigating the Arabic quantity landscape.

چی یاد می‌گیری

سلام رفیق! آماده‌ای که دیگه فقط در مورد «یک» چیز حرف نزنی و وارد دنیای «دوتا» و «کلی» بشی؟ تو این فصل قراره یه پرش بزرگ داشته باشیم و یاد بگیریم چطور تو عربی در مورد تعدادها و گروه‌های مختلف حرف بزنیم. اول از همه، با «دوتا» شروع می‌کنیم. خیلی راحته! یاد می‌گیری چطور بدون اینکه بخوای عدد «دو» رو بیاری، نشون بدی که داری در مورد دو چیز حرف می‌زنی، فقط با اضافه کردن «ـَان» یا «ـَین» به آخر اسم. دیگه لازم نیست بگی «دو تا کتاب»، می‌گی «کتابان» یا «کتابین» و تمام! بعدش می‌ریم سراغ جمع‌ها. یاد می‌گیری چطور اسم‌های مردانه مثل معلم یا دانشجو رو جمع ببندی و چه فرقی می‌کنه که اونها فاعل باشن یا مفعول، با «ـُون» یا «ـِین» درستشون کنی. فکر کن می‌خوای بگی «معلم‌ها درس دادن» یا «دانشجوها رو دیدم». اما حواست باشه، جمع‌های زنانه یه کوچولو قلق دارن! حتی وقتی مفعول باشن، آخرشون «ـِ» (کسره) می‌گیرن. این یه نکته کوچیکه ولی خیلی مهمه تا حرفت کاملا درست باشه. و در آخر، با «جمع‌های مکسر» آشنا می‌شی. نگران نباش، اسمش سخته ولی خودش نه! اینها مثل اسم‌های مفرد رفتار می‌کنن و تغییرات آخرشون خیلی ساده‌اس، فقط «ـُ»، «ـَ» یا «ـِ» می‌گیرن. چرا اینها مهمن؟ چون وقتی می‌خوای تو یه بازار عربی بگی «دو تا قهوه لطفا» یا «من چند تا دوست دارم»، باید بدونی چطور درست بیانشون کنی. یا مثلا وقتی در مورد تعداد زیادی از مردم یا اشیا حرف می‌زنی. بعد از این فصل، تو می‌تونی با اعتماد به نفس در مورد دو نفر یا دو چیز، و گروه‌های مختلف (چه مردانه چه زنانه چه مکسر) حرف بزنی و از تغییرات آخر کلمات نترسی. آماده‌ای بریم؟

Learning Objectives

By the end of this chapter, you will be able to:

  1. 1
    By the end you will be able to transform singular nouns into dual forms for subjects and objects.
  2. 2
    By the end you will be able to correctly pluralize masculine and feminine human nouns in different sentence positions.
  3. 3
    By the end you will be able to identify broken plural patterns and apply standard case endings to them.

راهنمای فصل

مرور کلی

Welcome, language adventurers, to a pivotal chapter in your A1 Arabic grammar journey! Learning to count and talk about groups isn't just about numbers; it's about expressing yourself more completely and confidently in Arabic. This guide will unlock the secrets to forming duals and various plurals, moving you beyond just talking about 'one' thing to discussing 'two' items or 'many' people with ease.
Mastering these concepts is crucial for everyday conversations, whether you're ordering coffee, describing friends, or understanding news headlines.
In this chapter, you'll discover the elegant system Arabic uses to denote quantity. We'll start with the straightforward Power of Two, where a simple suffix transforms a singular noun into a dual. Then, we'll tackle the world of plurals, distinguishing between the predictable Sound Masculine Plural and the unique Rebel Plural for feminine words.
Finally, we'll demystify Broken Plurals, which, despite their name, are simpler than they sound. This knowledge will significantly enhance your ability to communicate effectively and sound more natural, making your Arabic learning experience richer and more rewarding.

این گرامر چطور کار می‌کنه

Let's break down the exciting ways Arabic handles quantity, making your sentences more precise and expressive.
First, The Power of Two: Dual Case Endings (-ān / -ayn) allows you to talk about exactly two of something without saying the number 'two'. If a noun is the subject of a sentence (nominative case), you add -ān (ـانِ) to the singular form. For example, كتاب (kitāb - book) becomes كتابان (kitābān - two books).
If the noun is the object or follows a preposition (accusative or genitive case), you add -ayn (ـَيْنِ). So, you might say قرأت كتابين (qara'tu kitābayn - I read two books). This simple shift is a hallmark of Arabic grammar.
Next, for groups of men or male-associated professions, we use Arabic Plural Endings: -ūn and -īn (Sound Masculine Plural). This applies to masculine human nouns like معلم (muʿallim - teacher). In the nominative case (when it's the subject), you add -ūn (ـونَ), making it معلمون (muʿallimūn - teachers).
In the accusative or genitive case, you use -īn (ـينَ), so you'd say رأيت معلمين (ra'aytu muʿallimīn - I saw teachers).
Then comes The Rebel Plural: Feminine Words & The Kasra Trap. For most feminine nouns, you form the plural by adding -āt (ـات) to the singular, often after dropping the ت مربوطة (tāʾ marbūṭah). For example, طالبة (ṭālibah - female student) becomes طالبات (ṭālibāt - female students).
Here’s the trap: whether these plurals are in the nominative, accusative, or genitive case, they will always end with a Kasra (ـِ) sound for the last letter. So, طالبات (ṭālibāt) for nominative, and طالباتٍ (ṭālibātin) for accusative/genitive.
Finally, we have Arabic Broken Plurals: Simple Case Endings (-u, -a, -i). Many Arabic nouns, both masculine and feminine, form their plurals irregularly, changing their internal vowel structure. For instance, بيت (bayt - house) becomes بيوت (buyūt - houses), and مدينة (madīnah - city) becomes مدن (mudun - cities).
The good news is that once formed, these broken plurals behave just like singular nouns in terms of case endings! They take a Damma (ـُ) for nominative, a Fatha (ـَ) for accusative, and a Kasra (ـِ) for genitive. This makes them surprisingly easy to use once you learn the plural form itself.

اشتباهات رایج

  1. 1✗ Wrong: عندي كتابين جديدان. (ʿindī kitābayn jadīdān.) (I have two new books.)
✓ Correct: عندي كتابان جديدان. (ʿindī kitābān jadīdān.)
*Explanation:* When a dual noun is the subject or follows I have (عندي), it should be in the nominative case, using -ān (ـانِ), not the accusative/genitive -ayn (ـَيْنِ).
  1. 1✗ Wrong: قابلت معلمون جدد. (qābaltu muʿallimūn judud.) (I met new teachers.)
✓ Correct: قابلت معلمين جدد. (qābaltu muʿallimīn judud.)
*Explanation:* The verb قابلت (I met) requires its object to be in the accusative case. For sound masculine plurals, this means using the -īn (ـينَ) ending, not the nominative -ūn (ـونَ).
  1. 1✗ Wrong: رأيت طالباتٍ جميلةً. (ra'aytu ṭālibātin jamīlatan.) (I saw beautiful female students.)
✓ Correct: رأيت طالباتٍ جميلاتٍ. (ra'aytu ṭālibātin jamīlātin.)
*Explanation:* The adjective describing the sound feminine plural must also be a sound feminine plural and match its case. Here, جميلة (beautiful, singular feminine) should be جميلات (beautiful, plural feminine), both ending with a Kasra for accusative.

مکالمات واقعی

A

A

هل لديك قلمان؟ (Hal ladayka qalamān?) (Do you have two pens?)
B

B

نعم، لدي قلمان أزرقان. (Naʿam, ladayya qalamān azraqān.) (Yes, I have two blue pens.)
A

A

أين الطلاب الجدد؟ (Ayna al-ṭullāb al-judud?) (Where are the new students [broken plural]?)
B

B

شاهدت الطلاب في المكتبة. (Shāhadtu al-ṭullāb fī al-maktabah.) (I saw the students in the library.)
A

A

كم معلمة في الصف؟ (Kam muʿallimah fī al-ṣaff?) (How many female teachers are in the class?)
B

B

يوجد ثلاث معلمات. (Yūjad thalāth muʿallimāt.) (There are three female teachers.)

سؤالات رایج

Q

How do I know whether to use -ān or -ayn for dual nouns in Arabic grammar A1?

Use -ān (ـانِ) when the dual noun is the subject of the sentence (the one doing the action). Use -ayn (ـَيْنِ) when it's the object of the verb or follows a preposition.

Q

Are Arabic broken plurals really that difficult to learn?

Not at all! While their formation isn't always predictable (you often have to memorize them), once you know the plural form, they behave just like singular nouns in terms of case endings (Damma for nominative, Fatha for accusative, Kasra for genitive), which is quite straightforward.

Q

What's the main difference between masculine and feminine plural endings in A1 Arabic?

Sound masculine plurals use -ūn (ـونَ) for nominative and -īn (ـينَ) for accusative/genitive. Sound feminine plurals use -āt (ـات) for all cases, and their ending sound is always a Kasra (ـِ) for accusative and genitive, which is often called the Kasra trap.

Q

Why are there different endings for the same plural type, like -ūn and -īn?

These different endings indicate the grammatical case of the noun – whether it's the subject (nominative), object (accusative), or following a preposition (genitive). This system helps clarify the role of the noun in the sentence.

بافت فرهنگی

These plural and dual forms are integral to daily Arabic communication. From ordering كوبين قهوة (kūbayn qahwah - two cups of coffee) at a café to discussing الطلاب (al-ṭullāb - the students) with a friend, correctly using these endings is key to sounding natural and being understood. While formal Arabic (Fus'ha) strictly adheres to these case endings, in many spoken dialects, the final short vowels (like the damma, fatha, kasra) are often dropped, and sometimes the distinction between -ān and -ayn or -ūn and -īn is simplified, usually favoring the -ayn or -īn sound.
However, learning the standard forms is essential for foundational understanding and reading.

مثال‌های کلیدی (8)

1

urīd ithnayn shāwarmā (Wrong)

من دو تا شاورما می‌خوام (از نظر گرامری ضعیف)

قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)
2

urīd sandwīshatayn min faḍlik

من دو تا ساندویچ می‌خوام، لطفاً.

قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)
3

Al-mudarrisūn fī al-madrasah.

معلم‌ها توی مدرسه هستن.

جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین
4

Ra'aytu al-muhandisīn fī Zoom.

مهندس‌ها رو توی زوم دیدم.

جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین
5

Uḥibbu al-ḥayawānāt-i

من حیوان‌ها رو دوست دارم.

جمع یاغی: کلمات مؤنث و تله‌ی کسره
6

'Indī ijtimā'āt-un kathīra

من کلی جلسه دارم.

جمع یاغی: کلمات مؤنث و تله‌ی کسره
7

al-tullābu fī al-faṣl.

دانشجوها تو کلاس هستن.

اعراب جمع مکسر عربی: پایانه‌های ساده (-u, -a, -i)
8

qara'tu kutuban kathīratan.

کتاب‌های زیادی خوندم.

اعراب جمع مکسر عربی: پایانه‌های ساده (-u, -a, -i)

نکات و ترفندها (4)

💡

اعضای دوتایی بدن

اعضای بدن که جفت جفت هستن (مثل چشم، دست، پا) حتی اگه به نظر نیاد هم مؤنث حساب میشن! ولی فعلاً فقط یادت باشه که اینا خیلی فرم مثنی رو دوست دارن. «عينان جميلتان.»
frontend.learn_grammar.from_rule: قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)
💡

کیس ِ 'ین' بیشتر میاد

توی حرف زدن عادی و خیلی از جاها که اسم به حالت مفعولی یا بعد حرف اضافه میاد، بیشتر «ـين» رو می‌شنوی. مثلاً، «سَألتُ المُدَرِّسينَ عَنِ المَوعِدِ الجَديدِ.»
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین
⚠️

مراقب «ت» باش!

هر کلمه‌ای با «ت» تموم شد، جمع مؤنث سالم نیست. بعضی کلمات مثل «وقت» (زمان) که جمعش «اوقات» میشه، جمع مکسرن و می‌تونن «فتحه» بگیرن. مثلاً: «قَضَيْتُ أَوْقاتًا مُمْتِعَةً» (من اوقات خوشی رو گذروندم).
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع یاغی: کلمات مؤنث و تله‌ی کسره
💡

مثل مفرد فکر کن

اگه وسط مکالمه یهو یادت رفت، نگران نباش. فقط به این فکر کن که «جمع مکسر» دقیقاً مثل یه کلمه تکی (مفرد) حرکت میگیره. مثلاً «کتابٌ» مثل «کتبٌ» هست.
frontend.learn_grammar.from_rule: اعراب جمع مکسر عربی: پایانه‌های ساده (-u, -a, -i)

واژگان کلیدی (6)

مُعَلِّم (muʿallim) teacher (masc.) طَالِبَة (ṭāliba) student (fem.) كِتَاب (kitāb) book بِنْت (bint) girl/daughter مَدِينَة (madīna) city قَهْوَة (qahwa) coffee

Real-World Preview

coffee

At the Café

briefcase

Introducing Colleagues

Review Summary

  • Noun + ـَانِ / ـَيْنِ
  • Noun + ـُونَ / ـِينَ
  • Noun + ـَاتٌ / ـَاتٍ
  • Internal Change + -u / -a / -i

اشتباهات رایج

The speaker used the subject ending (-ūna) for an object. Objects must use -īna.

Wrong: رَأَيْتُ الْمُعَلِّمُونَ (Ra'aytu al-muʿallimūna)
صحیح: رَأَيْتُ الْمُعَلِّمِينَ (Ra'aytu al-muʿallimīna)

Feminine sound plurals cannot take a Fatha. They use Kasra for the object position.

Wrong: رَأَيْتُ الطَّالِبَاتَ (Ra'aytu aṭ-ṭālibāta)
صحیح: رَأَيْتُ الطَّالِبَاتِ (Ra'aytu aṭ-ṭālibāti)

Applying a 'Sound' ending to a 'Broken' plural. Broken plurals don't take -ūn/-īn.

Wrong: الْكُتُبُونَ جَمِيلَةٌ (Al-kutubūna jamīlatun)
صحیح: الْكُتُبُ جَمِيلَةٌ (Al-kutubu jamīlatun)

Next Steps

You've just conquered one of the most unique parts of Arabic grammar. The dual form is a beautiful rarity, and you're handling it like a native!

Label items in your room in dual and plural forms.

Listen to a basic Arabic counting song to hear the dual/plural rhythm.

Continue to: مال من، مال تو: مالکیت و ترکیب‌های وصفی

تمرین سریع (10)

اشتباه رو پیدا و درست کن

Find and fix the mistake:

Qara'tu kitābān (قرأت كتابان) fī al-bayt.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Qara'tu kitābayn (قرأت كتابين)
کتاب داره خونده میشه (مفعول)، پس باید با «ـين» تموم بشه، نه «ـان».

frontend.learn_grammar.from_rule: قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)

اشتباه پایان کلمه رو پیدا کن.

Find and fix the mistake:

I wrote comments: Katabtu ta'līqāt-an (كَتَبْتُ تَعْليقاتًا)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Katabtu ta'līqāt-in (كَتَبْتُ تَعْليقاتٍ)
مفعول‌های نکره معمولاً «ـً» می‌گیرن، اما جمع‌های مؤنث سالم «ـٍ» (کسرتین) می‌گیرن.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع یاغی: کلمات مؤنث و تله‌ی کسره

کدوم جمله از نظر گرامری درسته؟

Choose the correct sentence for 'I saw the engineers':

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رَأيتُ المُهَندِسينَ.
توی عربی، مفعول فعل (منصوب) باید برای جمع مذکر سالم از پسوند «-ین» استفاده کنه.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین

اشتباه این جمله رو پیدا کن: "فی المدنُ شوارع کثیرة."

Find and fix the mistake:

Fix the case ending for 'cities':

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: المدنِ
کلمه «المدن» بعد از حرف اضافه «فی» اومده، پس باید حالت کسره (جرّ) بگیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: اعراب جمع مکسر عربی: پایانه‌های ساده (-u, -a, -i)

جای خالی رو با پسوند جمع درست پر کن.

أَينَ المُدَرِّس___؟ (The teachers are the subject)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ون
چون «معلم‌ها» فاعل سوال هستن (مرفوع)، از پسوند «-ون» استفاده می‌کنیم.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین

اشتباه این جمله رو پیدا کن و درستش کن.

Find and fix the mistake:

سَلَّمتُ عَلى المُصَوِّرونَ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: سَلَّمتُ عَلى المُصَوِّرينَ.
بعد از حرف اضافه «علی» (بر)، اسم باید در حالت مجرور باشه که از پسوند «-ین» استفاده می‌کنه.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مذکر سالم در عربی: نشانه‌های -ون و -ین

جمله رو با فرم مثنی درست کامل کن

I visited two cities: Zurtu ___ (madīna).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: madīnatayn (مدينتين)
چون تو بازدید کردی، شهرها مفعول هستن. مفعول‌ها پسوند «ـين» رو می‌گیرن.

frontend.learn_grammar.from_rule: قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)

جمله درست برای "دانشجوها رو دیدم" چیه؟

Choose the sentence where 'students' is the object:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رأيتُ الطلابَ
«الطلابَ» مفعول مستقیم فعل «رأيتُ» (دیدم) هست، پس باید فتحه بگیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: اعراب جمع مکسر عربی: پایانه‌های ساده (-u, -a, -i)

کدوم جمله از نظر دستوری درسته؟

Select the correct case for 'Muslimāt' (Muslim women) as an object.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ra'aytu al-muslimāt-i (رَأَيْتُ المُسْلِماتِ)
مفعول‌ها معمولاً «فتحه» می‌گیرن، ولی اینجا جمع مؤنث سالمه، پس باید «کسره» بگیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع یاغی: کلمات مؤنث و تله‌ی کسره

کدوم جمله از نظر گرامری درسته؟

Choose the correct translation for: 'The two teachers arrived.'

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Waṣala al-mudarrisān (وصل المدرسان)
معلم‌ها کسانی هستن که رسیدن (فاعل)، پس از پسوند فاعلی «ـان» استفاده می‌کنیم.

frontend.learn_grammar.from_rule: قدرت عدد دو: پسوندهای مثنی (-ān / -ayn)

Score: /10

سوالات رایج (6)

آره، می‌فهمند چی میگی ولی یه کم بچگانه یا ناقص به نظر میاد. انگار بگی «دو کتاب» به جای «دو تا کتاب». فرم مثنی راه درستشه. «إثنان كتاب» (دو کتاب) اشتباهه.
کلماتی که به 'الف' یا 'یا' ختم میشن (مثل 'مستشفى' - بیمارستان) یه کم قلق دارن. معمولاً اون حرف صدادار قبل از اضافه کردن پسوند مثنی به 'ی' تبدیل میشه (مستشفيان).
بهش میگن «سالم» چون ریشه اصلی کلمه وقتی جمع بسته میشه تغییر نمی‌کنه. مثل «جمع‌های شکسته» نیست که ساختار کلمه رو بهم می‌زنه. مثلاً «المُعَلِّمونَ يُعَلّمونَ بِصِدقٍ.»
نه. برای گروه‌هایی که فقط خانم هستن، از «جمع مونث سالم» استفاده می‌کنیم که آخرش «-ات» (ـات) داره. این فرم‌های مردونه فقط برای آقایون یا گروه‌های مختلطه. مثلاً «المُعَلِّماتُ يَذهَبْنَ إلى المَكتَبَةِ.»
این یه قانون قدیمی زبان عربیه. احتمالاً برای اینکه تلفظش با «آ»ی کشیده آخر کلمه راحت‌تر باشه. فقط یادت باشه: «ـات» با «ـَ» میونه خوبی نداره! مثل: «بَناتٌ لا تَأْخُذُ الفَتْحَةَ» (دخترها فتحه نمی‌گیرند).
به مفردش نگاه کن. اگه با اضافه کردن «ـات» به مفردش، جمع شده باشه (مثل «أمّ» -> «أمّهات»)، جمع مؤنث سالمه. اگه حروف وسط کلمه عوض شده باشه (مثل «باب» -> «أبواب»)، جمع مکسره. مثل: "سَيّارَةٌ -> سَيّاراتٌ« (جمع مؤنث) در مقابل »بابٌ -> أَبْوابٌ" (جمع مکسر).
فصل قبلی
دنیاتو توصیف کن!
فصل بعدی
مال من، مال تو: مالکیت و ترکیب‌های وصفی
برگشت به نقشه راه