Grammar Rule in 30 Seconds
Use 'जब' (jab) to start a time-based clause and 'तब' (tab) to introduce the result or main action.
- Always place 'जब' at the start of the dependent time clause: 'जब मैं आया...' (When I came...)
- Use 'तब' to begin the main clause: '...तब वह सो रहा था' (...then he was sleeping).
- You can omit 'तब' in casual speech, but keep 'जब' for clarity.
Overview
जब... तब (jab... tab)과 같은 상관 관계를 가진 쌍(pair)을 사용하여 문장을 구조화합니다. 이 구조는 힌디어의 논리적 흐름을 결정짓는 핵심 기둥입니다.जब (jab, 언제)이 나오면 반드시 तब (tab, 그때)이 뒤따라올 것이라는 예측 가능성을 제공합니다. 이는 영어의 'when...जब... तब (jab... tab) 구조는 '시간적 명시성'을 기반으로 합니다. 한국어의 '때'나 '~하면'에 해당하는 문법적 기능을 힌디어에서는 두 개의 단어로 나누어 담당하게 하는 것이죠. 한국어에서는 '도착하면 연락해'라고 말하지만, 힌디어는 '언제(jab) 네가 도착하면, 그때(tab) 연락해'라는 식으로 시간의 틀을 먼저 설정하고 그 틀 안에서 사건을 배치합니다.जब 절은 '시간 부사절' 역할을 하며, तब 절은 '주절'의 시작을 알리는 신호탄 역할을 합니다. 한국어에서는 '언제'라는 단어가 문장 중간에 들어가도 어색하지 않지만, 힌디어에서 जब은 반드시 절의 맨 앞에 위치해야 합니다.तब을 생략하고 싶어 하는 학습자가 많지만, 이는 한국어의 '그때'를 생략하는 것과는 차원이 다른 문법적 결함으로 느껴질 수 있습니다. 힌디어 원어민에게 जब은 '조건의 시작'을, तब은 '결과의 시작'을 의미하는 시각적 표지판과 같습니다.जब... तब이 수행한다고 이해하면 쉽습니다.जब + [절1] + , + तब + [절2] | जब तुम आओगे, तब हम खाएंगे। | 네가 오면, 그때 우리는 먹을 거야. |जभी + [절1] + , + तभी + [절2] | जभी मैं आया, तभी उसने देखा। | 내가 오자마자, 바로 그때 그가 봤어. |जब भी + [절1] + , + तब + [절2] | जब भी तुम आओ, तब मुझे बताना। | 네가 올 때마다, 그때 나한테 말해줘. |जब 뒤에는 종속절(시간, 조건)이 오고, तब 뒤에는 주절(결과, 행동)이 옵니다. 한국어와 달리 콤마(,)를 사용하여 두 절을 명확히 구분하는 것이 원어민 스타일의 문장 구성입니다.- 1미래의 계획이나 약속을 말할 때: «내일 회의가 끝나면, 그때 커피 마시러 가자.»와 같은 상황에서
जब मीटिंग ख़त्म होगी, तब हम कॉफ़ी पीने चलेंगे।와 같이 사용합니다. 이때तब은 시간적 순서를 명확히 해줍니다. - 2과거의 회상을 말할 때: «내가 어렸을 때, 그때는 정말 행복했어.»를
जब मैं छोटा था, तब मैं बहुत खुश था।로 표현합니다. 한국어의 '그때'와 정확히 일치하는 역할을तब이 수행합니다. - 3습관적인 행동을 강조할 때:
जब भी(whenever)를 사용하여 «네가 올 때마다»와 같은 반복성을 나타낼 수 있습니다. 한국어의 '~할 때마다'를 표현할 때 매우 유용합니다.
- 1
तब의 빈번한 생략: 한국어는 '언제 ~하면 ~한다'에서 '그때'를 생략하는 것이 매우 자연스럽습니다. 하지만 힌디어에서तब을 생략하면 문장이 미완성된 느낌을 줍니다. 이는 한국어의 '생략 중심' 언어 습관이 힌디어의 '명시적 상관 관계' 구조와 충돌하기 때문입니다. - 2절의 순서 뒤바꿈: 한국어는 '나는 먹을 거야, 네가 오면'과 같이 주절을 먼저 말하고 부사절을 뒤에 배치하는 경우가 많습니다. 힌디어에서도 가능은 하지만,
जब... तब구조를 사용할 때는 반드시जब절이 먼저 와야 합니다. 이를 어기면 힌디어 문법의 기본 골격이 무너집니다. - 3
जब과तब의 짝을 맞추지 못함:जब을 써놓고 뒤에तब대신तो(to)를 써서 문장을 잇는 경우가 많습니다.तो는 '그러면'이라는 뜻으로 쓰일 수 있지만,जब과의 상관 관계에서는तब이 훨씬 더 정확하고 격식 있는 표현입니다. 한국어의 '그러면'에 너무 의존한 나머지तब의 존재를 잊는 것입니다.
जब... तब과 혼동하기 쉬운 표현들을 비교해 보겠습니다.जब... तब | ~할 때, 그때 | 시간적 순서와 결과의 관계를 강조 |अगर... तो | 만약 ~라면, 그러면 | 순수한 조건(Condition)을 강조 |जैसे... वैसे | ~하는 대로, 그렇게 | 방식(Manner)이나 상태의 일치를 강조 |अगर는 '만약'이라는 가정의 의미가 강하고, जब은 '시간'의 의미가 강합니다. 한국어에서는 '비가 오면'이 가정과 시간을 모두 포함하지만, 힌디어에서는 이 둘을 명확히 구분하여 사용합니다. जैसे... वैसे는 '방법'에 초점을 맞추므로, 시간적 순서가 중요한 상황이라면 반드시 जब... तब을 사용해야 합니다.- 1Q:
तब을 아예 안 쓰면 틀린 문장인가요?
तब을 포함하는 연습을 하세요.- 1Q:
जब절의 동사 시제는 어떻게 결정하나요?
जब 절에 현재형(Subjunctive)을 쓰기도 합니다.- 1Q: 문장의 중간에
जब을 넣을 수는 없나요?
जब 절을 문장 맨 앞에 두는 것이 가장 자연스럽고 명확합니다.Correlative Adverb Structure
| Part 1 (Dependent) | Part 2 (Main) | Example |
|---|---|---|
|
जब (Jab)
|
तब (Tab)
|
जब तुम आओ, तब खाना खाओ
|
|
जब से (Jab se)
|
तब से (Tab se)
|
जब से वह गया, तब से मैं अकेला हूँ
|
|
जब तक (Jab tak)
|
तब तक (Tab tak)
|
जब तक वह आए, तब तक रुको
|
|
जब भी (Jab bhi)
|
तब (Tab)
|
जब भी वह गाती है, तब सब सुनते हैं
|
Meanings
These are correlative adverbs used to link a time-based condition to a subsequent action or state.
Temporal Sequence
Defining a specific time or condition for an event.
“जब तुम आओगे, तब हम खाना खाएंगे।”
“जब मैं छोटा था, तब मैं बहुत खेलता था।”
Conditional Logic
Linking a cause to an effect based on timing.
“जब काम खत्म हो जाए, तब मुझे फोन करना।”
“जब वह गुस्सा होता है, तब वह चुप हो जाता है।”
Reference Table
| 차원 | 상대 부사 (J) | 상관 부사 (T/W) | 의미 |
|---|---|---|---|
|
시간
|
जब (Jab)
|
तब (Tab)
|
~할 때... 그때
|
|
장소
|
जहाँ (Jahan)
|
वहाँ (Wahan)
|
~한 곳에... 그곳에
|
|
방식
|
जैसे (Jaise)
|
वैसे (Waise)
|
~하는 대로... 그렇게
|
|
성질/모양
|
जैसा (Jaisa)
|
वैसा (Waisa)
|
~와 같은... 그와 같은
|
|
양
|
जित나 (Jitna)
|
उतना (Utna)
|
~만큼... 그만큼
|
|
방향
|
जिधर (Jidhar)
|
उधर (Udhar)
|
~하는 쪽으로... 그쪽으로
|
격식 수준 스펙트럼
जब आप पहुँचें, तब मुझे सूचित करें। (Travel instructions)
जब आप पहुँचें, तब मुझे कॉल करें। (Travel instructions)
जब पहुँचे, तब फोन करना। (Travel instructions)
पहुँचते ही फोन कर। (Travel instructions)
수준별 예문
जब मैं सोता हूँ, तब मैं सपने देखता हूँ।
When I sleep, I dream.
जब बारिश होती है, तब मैं घर रहता हूँ।
When it rains, I stay home.
जब तुम आते हो, तब मैं खुश होता हूँ।
When you come, I am happy.
जब मैं भूखा हूँ, तब मैं खाता हूँ।
When I am hungry, I eat.
जब मैं छोटा था, तब मैं बहुत शरारती था।
When I was small, I was very naughty.
जब आप तैयार हों, तब मुझे बताएँ।
When you are ready, tell me.
जब उसने फोन किया, तब मैं काम कर रहा था।
When he called, I was working.
जब हम वहाँ पहुँचे, तब फिल्म शुरू हो चुकी थी।
When we reached there, the film had started.
जब तक तुम कोशिश नहीं करोगे, तब तक तुम नहीं सीखोगे।
Until you try, you won't learn.
जब भी मुझे समय मिलता है, तब मैं किताबें पढ़ता हूँ।
Whenever I get time, I read books.
जब से वह गया है, तब से घर खाली है।
Since he left, the house has been empty.
जब तक सूरज नहीं निकलता, तब तक ठंड रहती है।
Until the sun rises, it remains cold.
जब कभी भी मुझे मौका मिलता है, तब मैं यात्रा करना पसंद करता हूँ।
Whenever I get a chance, I like to travel.
जब आप इस समस्या का समाधान ढूँढ लेंगे, तब आपको शांति मिलेगी।
When you find the solution to this problem, you will find peace.
जब तक वह अपनी गलती नहीं मानता, तब तक मैं उससे बात नहीं करूँगा।
Until he admits his mistake, I will not talk to him.
जब से मैंने यह किताब पढ़ी है, तब से मेरा नज़रिया बदल गया है।
Since I read this book, my perspective has changed.
जब तक हम अपनी जड़ों को नहीं समझेंगे, तब तक हम अपनी पहचान नहीं बना पाएंगे।
Until we understand our roots, we won't be able to build our identity.
जब भी वह मंच पर आता है, तब पूरा हॉल तालियों से गूँज उठता है।
Whenever he comes on stage, the whole hall echoes with applause.
जब से तकनीक का विकास हुआ है, तब से दुनिया बहुत छोटी हो गई है।
Since technology has developed, the world has become very small.
जब तक आप जोखिम नहीं उठाएंगे, तब तक आप आगे नहीं बढ़ पाएंगे।
Until you take risks, you won't be able to move forward.
जब तक मनुष्य की जिज्ञासा जीवित है, तब तक ज्ञान का विस्तार होता रहेगा।
As long as human curiosity is alive, knowledge will continue to expand.
जब से समय का चक्र शुरू हुआ है, तब से प्रकृति अपना संतुलन बनाए हुए है।
Since the cycle of time began, nature has maintained its balance.
जब कभी भी इतिहास दोहराया जाता है, तब वह हमें सबक सिखाता है।
Whenever history repeats itself, it teaches us a lesson.
जब तक हम स्वयं को नहीं बदलेंगे, तब तक समाज में बदलाव नहीं आएगा।
Until we change ourselves, change will not come to society.
혼동하기 쉬운
Learners mix up 'when' and 'if'.
Learners use 'when' instead of 'until'.
Learners use 'तो' where 'तब' is required.
자주 하는 실수
जब मैं आया, वह सो रहा था।
जब मैं आया, तब वह सो रहा था।
तब मैं आया, जब वह गया।
जब वह गया, तब मैं आया।
जब मैं आया तो वह सो रहा था।
जब मैं आया तब वह सो रहा था।
जब मैं आया, तब मैं सो रहा था।
जब मैं आया, तब वह सो रहा था।
जब तक मैं नहीं आया, तब तक वह नहीं गया।
जब तक मैं नहीं आया, तब तक वह नहीं गया। (Wait, this is correct, but often learners use 'jab' instead of 'jab tak'.)
जब भी मैं आता हूँ, तब वह जाता है।
जब भी मैं आता हूँ, तब वह जाता है। (Correct, but learners often forget 'bhi'.)
जब से मैं आया, तब से वह सो रहा है।
जब से मैं आया हूँ, तब से वह सो रहा है।
जब मैं काम करूँगा, तब मैं थक जाऊँगा।
जब मैं काम करूँगा, तब मैं थक जाऊँगा। (Correct, but learners often use past tense in the first clause.)
जब तक वह नहीं आएगा, तब तक मैं नहीं जाऊँगा।
जब तक वह नहीं आता, तब तक मैं नहीं जाऊँगा।
जब से वह मिला, तब से मैं खुश हूँ।
जब से वह मिला है, तब से मैं खुश हूँ।
जब भी कभी वह आता है...
जब कभी वह आता है...
जब तक वह न आए, तब तक मैं नहीं जाऊँगा।
जब तक वह नहीं आता, तब तक मैं नहीं जाऊँगा।
जब से वह गया है, तब से मैंने नहीं देखा।
जब से वह गया है, तब से मैंने उसे नहीं देखा है।
문장 패턴
जब ___ , तब ___ ।
जब तक ___ , तब तक ___ ।
जब से ___ , तब से ___ ।
जब भी ___ , तब ___ ।
Real World Usage
जब फ्री हो, तब कॉल करना।
जब मैंने प्रोजेक्ट लीड किया, तब मैंने टीम को संभाला।
जब आप होटल पहुँचें, तब चेक-इन करें।
जब खाना आए, तब मुझे देना।
जब भी मैं खुश होता हूँ, तब मैं पोस्ट करता हूँ।
जब तक शोध पूरा नहीं होता, तब तक निष्कर्ष नहीं निकलेगा।
'Kab'의 함정에 빠지지 마세요
상관 부사 쿨하게 생략하기
짝꿍 단어에도 예의가 필요해요
Smart Tips
Add 'hi' to 'jab' (jab-hi) to mean 'exactly when'.
Use 'jab tak... tab tak' for logical arguments.
Use 'jab' to set the scene.
Use 'jab' to define the condition for the instruction.
발음
Jab/Tab
The 'j' in 'jab' is like the 'j' in 'jam'. The 't' in 'tab' is a soft dental 't'.
Rising-Falling
जब [rise]... तब [fall].
The first clause rises to indicate a condition, the second falls to indicate the result.
암기하기
기억법
JAB (Jab) the clock, TAB (Tab) the result.
시각적 연상
Imagine a clock striking (JAB) and a light bulb turning on (TAB) immediately after.
Rhyme
Jab se shuru, Tab se khatam, Hindi grammar, ab hai dam.
Story
Jab the alarm rang, I woke up. Tab I drank coffee. Jab I drank coffee, Tab I felt awake.
Word Web
챌린지
Write 5 sentences about your morning routine using 'जब... तब'.
문화 노트
Commonly used in daily speech; often shortened in casual conversation.
Used in literature and speeches to create balance.
Often uses 'jab' and 'tab' with Persian-derived vocabulary.
Derived from Sanskrit 'yada' (when) and 'tada' (then).
대화 시작하기
जब आप छोटे थे, तब आप क्या करते थे?
जब आप फ्री होते हैं, तब आप क्या करना पसंद करते हैं?
जब तक आप मेहनत नहीं करेंगे, तब तक क्या होगा?
जब से आपने हिंदी सीखना शुरू किया है, तब से आपको क्या सबसे कठिन लगा है?
일기 주제
자주 하는 실수
Test Yourself
Score: /3
연습 문제
8 exercises___ मैं घर आया, ___ वह सो रहा था।
Find and fix the mistake:
तब मैं आया, जब वह गया।
Which sentence is grammatically correct?
आता, जब, है, तब, वह, खुश, होता, हूँ, मैं
When I was a child, I played.
A: तुम कब आओगे? B: ___
Use: जब से, वह, गया, है, मैं, उदास, हूँ
___ भी मुझे मौका मिलता है, ___ मैं पढ़ता हूँ।
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesScore: /10
자주 묻는 질문 (8)
Yes, in casual speech, but it is better to keep it for clarity.
Usually, yes. It marks the beginning of the time clause.
It changes the meaning to 'if-then' or adds emphasis.
Yes, but ensure the verb tense is correct.
Use 'जब तक... तब तक'.
Yes, it is very common in formal Hindi.
Check your clause order and tense consistency.
Yes, like 'जहाँ... वहाँ' (where... there).
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Cuando... entonces
Spanish often uses the subjunctive mood after 'cuando' for future events.
Quand... alors
French requires strict tense agreement rules.
Wenn... dann
German word order changes after 'wenn'.
Toki... sono toki
Japanese is SOV but uses particles instead of correlative adverbs.
Indama... huna
Arabic is VSO/SVO and uses different particles for time.
Dang... de shihou
Chinese lacks the correlative 'then' (tab) structure entirely.
Learning Path
Prerequisites
Learn These First
Related Grammar Rules
힌디어 양 표현: ~만큼... ~하다 (jitnā/utnā)
### Overview 힌디어 학습을 하다 보면 '양'이나 '정도'를 비교해야 할 때가 많습니다. 이때 가장 핵심적인 역할을 하는 것이...
힌디어 어순: 동사 뒤로 단어 옮기기 (우측 전위)
### Overview 힌디어 학습자로서 여러분은 지금까지 `주어-목적어-동사(SOV)`라는 철칙을 지키며 문장을 만들어 오셨을 겁니다....
문체적 도치: SOV 어순 깨뜨리기
### Overview 힌디어 학습의 중급 단계를 지나 C1 수준에 도달하면, 문법책에서 배운 '주어-목적어-동사(SOV)'라는 고정된 틀이...
고급 부정문: ~하지 않도록(Kahin), 거의 ~않다, 그리고 감히
### Overview 힌디어 학습의 중급 단계를 넘어 C1 레벨로 진입하면, 단순히 '아니다'라는 의미의 `नहीं`(`nahin`)을 사용하는 것...
힌디어 여격 주어: 감정과 의무를 나타내는 'ko' 사용법
### Overview 힌디어 학습 과정에서 가장 흥미로우면서도 한국인 학습자들이 처음 접할 때 당황하는 문법 중 하나가 바로 'Dati...
