A2 Root Pattern 13 min read آسان

الگوی «کننده کار» در عربی (اسم الفاعل)

این «ابزار جادویی» (اسم فاعل) بهت کمک میکنه یه کلمه رو از یه «عمل» پایه، تبدیل کنی به «توصیفی» از آدم‌ها یا «حالتی» که الان دارن.

Grammar Rule in 30 Seconds

The 'Doer' pattern turns a verb into a noun describing the person doing the action by adding an 'aa' sound.

  • For Form I verbs, use the pattern 'faa'il' (e.g., kataba -> kaatib).
  • The 'Doer' acts like an adjective and agrees with the subject in gender and number.
  • It describes someone currently doing or characterized by the action.
Root (K-T-B) + aa + i = KaaTib (Writer)

مرور کلی

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که زبان عربی چگونه یک فعل ساده را به عنوان شغلی یا یک حالت روحی تبدیل می‌کند؟ شما قبلاً آن را در کلماتی مانند طالب (دانشجو) یا كاتب (نویسنده) دیده‌اید. این جادو از طریق اسم فاعل یا اسم الفاعل (Ism al-Fa'il) اتفاق می‌افتد.
آن را به عنوان پسوند «-نده» در فارسی (مانند نویسنده) در نظر بگیرید. این یک ابزار همه‌کاره است. می‌تواند اسم (یک شخص)، صفت (یک توصیف) یا حتی فعل (عملی که همین الان در حال رخ دادن است) باشد.
اگر ریشه سه حرفی یک فعل را بدانید، می‌توانید بلافاصله این الگو را بسازید. این باعث می‌شود کمتر شبیه کتاب درسی و بیشتر شبیه یک بومی که در واتس‌اپ چت می‌کند به نظر برسید.

این گرامر چطور کار می‌کنه

در فارسی، ما از پسوند «-نده» یا ساختار «در حال ...» استفاده می‌کنیم. عربی بسیار کارآمدتر است و از الگوهای داخلی استفاده می‌کند. برای افعال پایه ثلاثی مجرد (آن ریشه‌های سه حرفی)، الگو تقریباً همیشه فَاعِل (Fā'il) است.
شما ریشه را می‌گیرید، حرف اول را می‌کشید و یک وزن کوچک روی حرف دوم می‌گذارید. ناگهان، درس (درس خواندن) به دارس (درس‌خوان/دانشجو) تبدیل می‌شود. این فقط در مورد کاری که کسی انجام می‌دهد نیست؛ بلکه در مورد این است که آن شخص در آن لحظه کی است.
شما این را همه جا خواهید دید - از زیرنویس‌های نتفلیکس تا پروفایل‌های رانندگان اوبر. وقتی می‌گویید أنا فاهم (می‌فهمم)، فقط از یک فعل استفاده نمی‌کنید. شما حالت فعلی خود را توصیف می‌کنید.

الگوی ساخت

1
ساخت الگوی فَاعِل یک فرآیند ساده سه مرحله‌ای است. تصور کنید ریشه كتب (K-T-B) را دارید که به معنای «نوشتن» است:
2
یک الف (ا) بعد از اولین حرف ریشه وارد کنید. این صدای کشیده aa ایجاد می‌کند. حالا كا دارید.
3
یک کسره (صدای i) زیر حرف دوم ریشه اضافه کنید. این به شما تِ می‌دهد.
4
حرف آخر را نگه دارید. نتیجه: كاتِب (کاتب).
5
صبر کنید، اگر ریشه کمی «عجیب» باشد چه؟
6
افعال اجوف (حرف میانی و یا ي است): مانند قال (گفتن). حرف میانی به یک همزه روی کرسی تبدیل می‌شود. نتیجه: قائل (قائل).
7
افعال ناقص (حرف آخر ضعیف است): مانند مشى (راه رفتن). این یکی حرف آخر را می‌اندازد مگر اینکه AL- قبل از آن باشد. بنابراین، «راه رونده» ماشٍ است، اما «آن راه رونده» الماشي است.
8
افعال مهموز: مانند أكل (خوردن). همزه اولیه و الف جدید ادغام شده و به آ تبدیل می‌شوند. نتیجه: آكل (آکل).

کی استفاده کنیم

شما از اسم الفاعل در سه سناریوی اصلی استفاده خواهید کرد:
  • عمل «همین الان»: در بسیاری از لهجه‌ها، اینگونه می‌گویید «من دارم [کاری انجام می‌دهم]».
  • شغل/هویت: بسیاری از شغل‌ها فقط اسم فاعل هستند. یک ساكن ساکن است. یک عامل کارگر است.
  • به عنوان توصیف: مانند یک صفت عمل می‌کند. اگر فیلمی ساحر (سحرآمیز) باشد، از این الگو استفاده می‌کند.
  • نکته حرفه‌ای: در رسانه‌های اجتماعی از آن استفاده کنید! هنگام کپشن زدن برای عکس پیاده‌روی؟ از أنا ماشٍ في الجبل استفاده کنید.

اشتباهات رایج

اجازه ندهید این اشتباهات رایج شما را متوقف کند:
  • نادیده گرفتن جنسیت: این الگو اساساً یک اسم/صفت است، بنابراین باید با فاعل مطابقت داشته باشد. اگر دختر هستید، باید بگویید أنا صائمة (من روزه هستم).
  • تله پایان ضعیف: فراموش کردن اینکه ماشٍ بدون AL- حرف yāʾ خود را از دست می‌دهد.
  • اختلاط وزن‌ها: به یاد داشته باشید، این الگوی فَاعِل فقط برای ثلاثی مجرد است.

مقایسه با الگوهای مشابه

تفاوت أنا فاهم (اسم فاعل) با أنا أفهم (فعل مضارع) چیست؟
  • فعل مضارع (أفهم): معمولاً به یک عادت کلی یا واقعیت ساده اشاره دارد.
  • اسم فاعل (فاهم): به یک حالت یا درک مداوم در لحظه اشاره دارد.
تفاوت بین «من می‌خورم» (عادت) و «من در حال خوردن هستم» (عمل الان) است.

سؤالات رایج

س: آیا هر فعلی اسم فاعل دارد؟
ج: تقریباً هر فعلی! حتی فعل «بودن» (كان) هم یکی دارد: كائن (یک موجود).
س: آیا این رسمی است یا غیررسمی؟
ج: هر دو! آن را در قرآن و در کامنت‌های تیک‌تاک پیدا خواهید کرد.
س: چگونه آن را جمع ببندم؟
ج: معمولاً با اضافه کردن ون برای آقایان و ات برای خانم‌ها.

Form I Active Participle

Root Verb Active Participle (M) Active Participle (F)
K-T-B
Kataba
Kaatib
Kaatiba
D-R-S
Darasa
Daaris
Daarisa
S-M-A
Sami'a
Saami'
Saami'a
Q-R-A
Qara'a
Qaari'
Qaari'a
F-H-M
Fahima
Faahim
Faahima
J-L-S
Jalasa
Jaalis
Jaalisa

Meanings

The Ism al-Fa'il identifies the person or thing performing the action of a verb.

1

Agent/Doer

The person performing the action.

“هو قارئٌ جيد (He is a good reader.)”

“الطالبُ دارسٌ للغة (The student is a learner of the language.)”

Reference Table

Reference table for الگوی «کننده کار» در عربی (اسم الفاعل)
ریشه فعل معنی اسم فاعل ترجمه
كتب
نوشتن
كاتب
نویسنده / در حال نوشتن
درس
درس خواندن
دارس
دانش‌آموز / در حال درس خواندن
شرب
نوشیدن
شارب
نوشنده / در حال نوشیدن
أكل
خوردن
آكل
خورنده / در حال خوردن
قال
گفتن
قائل
گوینده / در حال گفتن
مشى
راه رفتن
ماشٍ / الماشي
رهگذر / در حال راه رفتن
نجح
موفق شدن
ناجح
موفق / جانشین
جلس
نشستن
جالس
نشسته / در حال نشستن

طیف رسمیت

رسمی
هو كاتبٌ

هو كاتبٌ (Professional)

خنثی
هو كاتب

هو كاتب (Professional)

غیر رسمی
هو كاتب

هو كاتب (Professional)

عامیانه
هو بيكتب

هو بيكتب (Professional)

سه روی مختلف اسم فاعل

اسم فاعل

به عنوان اسم

  • كاتب نویسنده
  • طالب دانش‌آموز

به عنوان صفت

  • ناجح موفق
  • ساحر جذاب

به عنوان فعل (حالت)

  • فاهم در حال فهمیدن
  • ذاهب در حال رفتن

فعل‌ها در مقابل اسم فاعل

فعل مضارع (عمل)
أنا أشرب من می‌نوشم (عادت/واقعیت)
هو ينام او می‌خوابد (واقعیت)
اسم فاعل (حالت)
أنا شارب من دارم می‌نوشم (الان)
هو نائم او در حال خوابیدن است (الان/حالت)

چگونه اسم فاعل ثلاثی مجرد بسازیم؟

1

آیا ریشه فعل سه حرفیه (ثلاثی مجرد)؟

YES
برو مرحله ۲
NO
وزن با پیشوند 'مُـ' خواهد بود (این قانون نیست)
2

آیا حرف وسط 'الف' هست (اجوف)؟

YES
حرف وسط رو تبدیل کن به همزه (قائل)
NO
مرحله ۳ رو چک کن
3

آیا حرف آخر عله هست (ناقص)؟

YES
اگه نکره باشه، حرف آخر رو حذف کن (ماشٍ)
NO ↓

وزن‌های رایج اسم فاعل بر اساس دسته

💼

شغل‌ها و نقش‌ها

  • عامل (کارگر)
  • خادم (خدمتکار)
  • حاكم (حاکم)
🏠

حالت‌های روزمره

  • جالس (نشسته)
  • نائم (خوابیده)
  • صائم (روزه)
🚶

حرکت

  • راجع (برگشته)
  • قادم (در حال آمدن)
  • نازل (در حال پایین آمدن)

مثال‌ها بر اساس سطح

1

أنا طالب

I am a student

2

هو كاتب

He is a writer

3

هي معلمة

She is a teacher

4

أنا لاعب

I am a player

1

هل أنتَ فاهمٌ؟

Do you understand?

2

هي جالسةٌ هنا

She is sitting here

3

نحنُ ذاهبون

We are going

4

أنا لستُ خائفاً

I am not afraid

1

الرجلُ قاطعٌ الطريق

The man is a highwayman

2

أنا مُنتظرٌ ردَّك

I am awaiting your reply

3

هل أنتَ مُشاركٌ في الحفل؟

Are you participating in the party?

4

الشركةُ مُوظِّفةٌ لخبراء

The company is hiring experts

1

كانَ مُتحدثاً بارعاً

He was an eloquent speaker

2

النتائجُ مُبشرةٌ بالخير

The results are promising

3

أنا مُقدِّرٌ لجهودك

I am appreciative of your efforts

4

الوضعُ مُتغيرٌ باستمرار

The situation is constantly changing

1

هو مُتجاهلٌ لكلِّ التحذيرات

He is ignoring all warnings

2

القرارُ مُتخذٌ بالإجماع

The decision is taken unanimously

3

أنا مُستوعبٌ للموقف

I am grasping the situation

4

القصيدةُ مُعبرةٌ عن مشاعره

The poem is expressive of his feelings

1

إنَّه مُتسمٌ بالذكاء الحاد

He is characterized by sharp intelligence

2

الخطةُ مُنفذةٌ بدقة

The plan is executed with precision

3

أنا مُنحازٌ للحق

I am biased towards the truth

4

الظاهرةُ مُتكررةٌ تاريخياً

The phenomenon is historically recurring

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The Arabic 'Doer' Pattern (Ism al-Fa'il) در مقابل Present Tense Verb

Both describe current actions.

The Arabic 'Doer' Pattern (Ism al-Fa'il) در مقابل Ism al-Maf'ool

Both are derived from roots.

The Arabic 'Doer' Pattern (Ism al-Fa'il) در مقابل Adjectives

Both look like adjectives.

اشتباهات رایج

Ana kataba

Ana kaatib

Confusing verb with noun.

Huwa kaatiba

Huwa kaatib

Gender mismatch.

Ana saami'a (for male)

Ana saami'

Incorrect gender.

Muta'allim (for Form I)

Taalib

Using wrong form pattern.

الگوهای جمله‌سازی

أنا ___

هل أنتَ ___؟

هو ___ للقصة

الشركةُ ___ للخبراء

Real World Usage

Social Media Bio constant

أنا كاتبٌ ومُترجم

Job Interview very common

أنا مُتقدمٌ للوظيفة

Texting common

أنا مُنتظر

Travel common

أنا ذاهبٌ للمطار

Food Delivery occasional

أنا طالبٌ للوجبة

Academic very common

الباحثُ مُجتهد

💡

پُل لهجه‌ها

توی لهجه‌های مصری و شامی، برای فعل‌های حرکتی (رفتن، اومدن، برگشتن) تقریباً همیشه از اسم فاعل استفاده میشه، نه فعل مضارع معمولی. مثلاً به جای اینکه بگی 'میروم'، میگی 'من روندگانم'! «أنا رايح السوق.»
⚠️

مراقب 'یا' باش!

اگه فعلی مثل 'مشى' (راه رفتن) که آخرش حرف عله داره رو به اسم فاعل تبدیل می‌کنی، یادت باشه اگه الف و لام نگیره، 'یا' آخرش میفته و میشه 'ماشٍ'. ولی اگه 'ال' بهش بچسبونی، 'یا' برمیگرده: «الماشي في الشارع.»
🎯

واژگان فوری!

هر وقت یه فعل سه حرفی جدید یاد گرفتی، سعی کن بلافاصله اسم فاعلش رو بگی. با این کار انگار دو برابر کلمه یاد گرفتی بدون هیچ زحمت اضافه! مثلاً از «عرف» میشه «عارف».

Smart Tips

Use the Ism al-Fa'il pattern.

أنا أعمل كاتب أنا كاتب

Use the Ism al-Fa'il.

أنا أفهم أنا فاهم

Always add the taa marbuta.

هي كاتب هي كاتبة

Use the sound plural.

هم كاتب هم كاتبون

تلفظ

Kaa-tib

Vowel length

The 'aa' must be long.

Declarative

Ana kaatib.

Stating identity.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Think of 'aa' as the 'Agent' sound. If you want the agent, add the 'aa'.

تداعی تصویری

Imagine a person wearing a cape with 'AA' printed on it, holding a pen. They are the 'Agent' of writing.

Rhyme

Root plus 'aa' makes the doer, a simple trick for every viewer.

Story

Ahmed wanted to be a writer. He took his root K-T-B. He added the magical 'aa' sound. Now he is a Kaatib.

شبکه واژگان

KaatibDaarisJaalisSaami'FaahimQaari'

چالش

Find 5 verbs in your dictionary and turn them into 'Doers' in 5 minutes.

نکات فرهنگی

Often used in daily speech for professions.

Commonly used for states.

Formal usage is very common.

Derived from the Semitic root system.

شروع‌کننده‌های مکالمه

ماذا تعمل؟

هل أنتَ فاهمٌ الدرس؟

من هو كاتبُ هذا الكتاب؟

هل أنتَ مُشاركٌ في المشروع؟

موضوعات نگارش

Write about your job.
Describe a person you admire.
Describe your current state of mind.
Discuss a professional role you aspire to.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با اسم فاعل درست برای 'نوشتن' (مذکر) پر کن.

هو ___ رسالة لصديقه.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كاتب
برای ریشه‌های سه حرفی مثل 'ک-ت-ب'، وزن 'فَاعِل' هست که میشه 'كاتب'.
کدوم جمله یه خانوم رو که متوجه میشه، درست توصیف می‌کنه؟ چند گزینه‌ای

جمله درست گرامری رو انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هي فاهمة الدرس.
اسم فاعل باید با جنسیت فاعل مطابقت داشته باشه، برای همین 'ة' مونث رو اضافه می‌کنیم.
اشتباه این جمله رو برای 'من (مونث) دارم میرم' پیدا و درست کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

أنا ذاهب إلى الجامعة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا ذاهبة إلى الجامعة.
چون گوینده مونث فرض شده، 'ذاهب' باید بشه 'ذاهبة'.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank.

أنا ___ (write).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كاتب
Kaatib is the doer.
Choose the correct form. چند گزینه‌ای

هي ___ (study).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: دارسة
Feminine doer.
Fix the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

هو كاتبة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هو كاتب
Gender agreement.
Reorder the words. Sentence Reorder

كاتب / أنا / قصة / لل

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا كاتب للقصة
Correct word order.
Translate to Arabic. ترجمه

I am a player.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا لاعب
Laa'ib is player.
Match verb to doer. جفت کردن

Kataba -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kaatib
Root pattern.
Conjugate. Conjugation Drill

Jalasa (M)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Jaalis
Pattern.
Build a sentence. Sentence Building

Use 'Saami' (listener).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا سامع جيد
Adjective follows noun.

Score: /8

Practice Bank

10 exercises
این جمله رو با استفاده از اسم فاعل به عربی ترجمه کن. ترجمه

I (male) am sitting here.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا جالس هنا.
جمله رو با اسم فاعل 'گفتن' (قال) کامل کن. پر کردن جای خالی

أنا ___ الحقيقة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: قائل
شکل جمع درست رو برای 'دانش‌آموزان موفق' (مذکر) انتخاب کن. چند گزینه‌ای

الطلاب هم ___. و

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ناجحون
فعل رو به اسم فاعلش وصل کن. جفت کردن

Match the pairs:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: لعب:لاعب, شرب:شارب, عرف:عارف, سبح:سابح
اسم فاعل 'رهگذر' (معرفه) رو درست کن. Error Correction

الرجل الماشٍ في الحديقة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الرجل الماشي في الحديقة.
کلمات رو مرتب کن تا بگی 'من دارم قهوه می‌نوشم'. Sentence Reorder

Order the words: قهوة / أنا / شارب

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا شارب قهوة
کدوم کلمه به معنی 'خورنده' هست؟ پر کردن جای خالی

الرجل ___ التفاحة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: آكل
کدوم کلمه به معنی 'شاهد' (کسی که می‌بینه) هست؟ چند گزینه‌ای

The word for witness comes from 'to see' (شهد):

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: شاهد
ترجمه کن: 'آن‌ها (مونث) دانشجو (در حال درس خواندن) هستند'. ترجمه

Translate to Arabic:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هن دارسات
اسم فاعل 'زندگی کردن / ساکن بودن' (سکن) رو درست کن. Error Correction

هو سكون في دبي.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هو ساكن في دبي.

Score: /10

سوالات متداول (8)

It is the active participle, the 'doer' of an action.

Add 'aa' after the first root letter.

No, it functions as a noun or adjective.

Yes, add 'ة'.

Extremely common in daily life.

Present tense is an action; Ism al-Fa'il is an identity.

Yes, it is very professional.

Yes, for hollow or weak roots.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish moderate

Participio presente

Arabic is root-based.

French moderate

Participe présent

Arabic is root-based.

German low

Partizip I

Arabic is root-based.

Japanese low

Te-form + iru

Arabic uses noun patterns.

Arabic high

Ism al-Fa'il

None.

Chinese low

Verb + zhe

Arabic is morphological.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!