A1 Root Pattern 13 min read آسان

انجام‌دهنده (اسم فاعل)

اسم فاعل فعل رو تبدیل می‌کنه به «انجام‌دهنده» کار (مثل نویسنده) یا «حالتی» که طرف توشه (مثل در حال نوشتن).

Grammar Rule in 30 Seconds

The 'Doer' (Ism al-Fa'il) turns a verb into a noun describing who is doing the action.

  • For Form I verbs, use the pattern 'Fa'il' (e.g., Kataba -> Katib).
  • It acts like an adjective, so it must match the noun in gender and number.
  • It describes a person or thing currently performing the action or possessing a state.
Root (K-T-B) + Pattern (Fa'il) = Katib (Writer)

مرور کلی

بررسی اجمالی
آیا تا به حال توجه کرده‌اید که در انگلیسی برای «I am writing» (عمل) و «I am a writer» (شخص) از کلمات متفاوتی استفاده می‌شود؟ در عربی، این‌ها عملاً دوقلو هستند. این اسم فاعل (ism al-fāʿil) است، چاقوی سوئیسی دستور زبان عربی.
این اسم انجام‌دهنده یک عمل یا کسی که در یک حالت خاص است را توصیف می‌کند. چه در قاهره «ساکن» (sākin) باشید، چه در کافه «نشسته» (jālis) باشید، یا به عنوان «مدرس» (mudarris) کار کنید، احتمالاً از این الگو استفاده می‌کنید. اغلب ساده‌تر از صرف فعل است زیرا مانند یک صفت ساده رفتار می‌کند.
این دستور زبان چگونه کار می‌کند
اسم فاعل را مانند یک تغییرشکل‌دهنده در نظر بگیرید. به عنوان یک ریشه فعل (آن سه حرف جادویی) شروع می‌شود اما لباسی می‌پوشد تا به یک توصیف تبدیل شود.
  • فعل نیست. اسم یا صفت است.
  • جنسیت دارد. برای مؤنث یک تاء مربوطة () اضافه کنید.
  • شمار دارد. می‌تواند مانند هر اسم دیگری جمع بسته شود.
چون صفت است، زمان خاصی ندارد. معمولاً به معنای «در حال انجام» (همین الان) یا «انجام‌دهنده» (شغل/عادت) است.
الگوی ساخت
افعال عربی به «باب‌ها» (Forms) تقسیم می‌شوند. در اینجا نحوه ساخت اسم فاعل برای رایج‌ترین آن‌ها آمده است:
۱. برای افعال اصلی (ثلاثی مجرد): الگوی فاعل
این نان و کره است. حرف اول را می‌کشید و حرف دوم را می‌شکنید (کسره می‌دهید).
  • ریشه: ک - ت - ب (نوشتن)
  • الگو: ۱ - ا - ۲ - ِ - ۳
  • نتیجه: کاتب (نویسنده / در حال نوشتن)
۲. برای افعال پیشرفته (ثلاثی مزید): پیشوند مُـ
اگر فعل طولانی‌تر باشد، الگو کمی تغییر می‌کند.
  • پیشوند فعل (مثل یـ) را با مُـ عوض کنید.
  • مطمئن شوید که حرف قبل از آخر صدای i (کسره) دارد.
  • ریشه: درّس (درس دادن)
  • نتیجه: مُدرِّس (معلم / در حال درس دادن)
چه زمانی از آن استفاده کنیم
شما دائماً از این استفاده خواهید کرد. در اینجا سه سناریوی بزرگ وجود دارد:
۱. حالات مستمر (همین الان)
برای چیزهایی که *در حال حاضر* اتفاق می‌افتد، به ویژه وضعیت‌های بدنی یا موقعیت‌های زندگی استفاده کنید.
  • «من نشسته‌ام.» = Anā jālis
  • «او در دبی ساکن است.» = Hiya sākina fī Dubai
۲. مشاغل و ویژگی‌ها
بسیاری از عناوین شغلی فقط اسم فاعل هستند.
  • «دانشجو» = dāris (کسی که درس می‌خواند)
  • «شنونده» = mustamiʿ
۳. قصد آینده (با افعال حرکتی)
به ویژه در عربی محاوره، اسم فاعل‌های حرکتی به این معنی است که شما *در راه* هستید یا *برنامه‌ریزی* می‌کنید.
  • «من می‌روم.» = Anā dhāhib (فصیح) / Anā rāyiḥ (لهجه)
  • «من فردا مسافرم.» = Anā musāfir ghadan
اشتباهات رایج
۱. تله «هستم»
زبان‌آموزان اغلب سعی می‌کنند «am» انگلیسی را ترجمه کنند.
  • غلط: أنا أکون کاتب.
  • درست: أنا کاتب. «هست/هستم» نامرئی است!
۲. عدم تطابق جنسیت
چون مانند صفت عمل می‌کند، باید با شخص مطابقت داشته باشد.
  • اگر زن هستید، شما ساکن نیستید، شما ساکنة هستید.
  • «او منتظر است» = Huwa muntaẓir.
  • «او (زن) منتظر است» = Hiya muntaẓira.
مقایسه با الگوهای مشابه
فعل مضارع در برابر اسم فاعل
  • فعل (یکتب): بر *عادت* یا *فرآیند* تمرکز دارد.
  • اسم فاعل (کاتب): بر *حالت* یا *شخص* تمرکز دارد.
برای افعالی مانند «نشستن» یا «ایستادن»، اسم فاعل برای «همین الان» ترجیح داده می‌شود.
  • yajlis (می‌نشیند - عادت) در برابر jālis (نشسته است - حالت فعلی).
سوالات متداول سریع
س: آیا می‌توانم از این برای گذشته استفاده کنم؟
ج: بله، اگر قبل از آن کان (بود) اضافه کنید. Kāna kātib = «او داشت می‌نوشت.»
س: آیا این همان «-ing» انگلیسی است؟
ج: خیلی نزدیک! اما به یاد داشته باشید که می‌تواند «-er» (نویسنده، معلم) هم باشد.
س: آیا همه افعال از قوانین پیروی می‌کنند؟
ج: اکثراً! افعال «اجوف» (حرف صدادار در وسط مثل قال) کمی تغییر می‌کنند (قائل)، اما ریتم همان می‌ماند.

Form I Active Participle (Root K-T-B)

Gender Singular Dual Plural
Masculine
كاتب (Katib)
كاتبان (Katiban)
كاتبون (Katibun)
Feminine
كاتبة (Katiba)
كاتبتان (Katibatan)
كاتبات (Katibat)

Meanings

The 'Ism al-Fa'il' is a noun derived from a verb that indicates the person or thing performing the action.

1

Agent/Doer

The person performing the action.

“هو قارئ (He is a reader)”

“هي جالسة (She is sitting)”

Reference Table

Reference table for انجام‌دهنده (اسم فاعل)
نوع فعل الگو مثال (مذکر) مثال (مؤنث)
ثلاثی مجرد (ساده)
فاعِل
کَاتِب (در حال نوشتن/نویسنده)
کَاتِبَة
ثلاثی مجرد (اجوف)
فَائِل
زَائِر (در حال بازدید/بازدیدکننده)
زَائِرَة
باب تفعیل
مُـفَعِّل
مُدَرِّس (معلم)
مُدَرِّسَة
باب مفاعله
مُـفَاعِل
مُسَافِر (مسافر)
مُسَافِرَة
باب تفعل
مُتَفَعِّل
مُتَزَوِّج (متأهل)
مُتَزَوِّجَة
باب افتعال
مُفْتَعِل
مُسْتَمِع (شنونده)
مُسْتَمِعَة
باب استفعال
مُسْتَفْعِل
مُسْتَعْجِل (عجله‌کننده)
مُسْتَعْجِلَة

طیف رسمیت

رسمی
هو كاتبٌ

هو كاتبٌ (Describing profession)

خنثی
هو كاتب

هو كاتب (Describing profession)

غیر رسمی
هو كاتب

هو كاتب (Describing profession)

عامیانه
كاتب هو

كاتب هو (Describing profession)

کالبدشکافی اسم فاعل

اسم فاعل

الگوی فعل ثلاثی مجرد (ساده)

  • 1-ا-2-اِ-3 الگو
  • K-T-B -> Kātib نوشتن -> نویسنده

الگوی فعل‌های مزید (باب‌ها)

  • پیشوند مُـ با مُـ شروع میشه
  • M-S-K -> MumsiK گرفتن -> گیرنده

فعل در برابر اسم فاعل

فعل
یَدْرُس او درس می‌خواند (عمل)
یَسْکُن او زندگی می‌کند (عادت)
اسم فاعل
دارِس دانشجو (شخص)
سَاکِن در حال زندگی (حالت)

چطور بسازیمش

1

آیا فعل سه حرفیه؟ (ثلاثی مجرد)

YES
از الگوی فاعِل استفاده کن (بعد از حرف اول 'ا' اضافه کن)
NO
برو سراغ فعل‌های مزید (باب‌ها)
2

آیا فعل بیشتر از سه حرفه؟ (باب‌ها)

YES
پیشوند 'مُـ' اضافه کن و قبل از حرف آخر کسره بذار
NO ↓

کاربردهای رایج

🧘

حالت‌ها

  • جَالِس, نشسته
  • نَائِم, خوابیده
  • وَاقِف, ایستاده
💼

شغل‌ها

  • کَاتِب, نویسنده
  • مُدَرِّس, معلم
  • مُحَاسِب, حسابدار
🚶

حرکت

  • ذَاهِب, رونده
  • مُسَافِر, مسافر
  • قَادِم, آینده

مثال‌ها بر اساس سطح

1

أنا طالب

I am a student

2

هي جالسة

She is sitting

3

هو كاتب

He is a writer

4

نحن لاعبون

We are players

1

أنا منتظر الحافلة

I am waiting for the bus

2

هل أنت فاهم الدرس؟

Do you understand the lesson?

3

هم قادمون غداً

They are coming tomorrow

4

هي باحثة عن عمل

She is a job seeker

1

المدير مشغول في اجتماع

The manager is busy in a meeting

2

أنا ممتن لمساعدتك

I am grateful for your help

3

الوضع مقلق جداً

The situation is very worrying

4

هل أنت متأكد من قرارك؟

Are you sure about your decision?

1

المشروع متوقف بسبب نقص التمويل

The project is stopped due to lack of funding

2

أنا معجب بأسلوبك في الكتابة

I am impressed by your writing style

3

النتائج متوقعة في نهاية الأسبوع

The results are expected at the weekend

4

هو متفائل بشأن المستقبل

He is optimistic about the future

1

الشركة متعاقدة مع خبراء دوليين

The company is contracted with international experts

2

أنا غير مقتنع بهذه الحجج

I am not convinced by these arguments

3

القرار متخذ مسبقاً

The decision is already taken

4

هم متورطون في هذه القضية

They are involved in this case

1

المسألة معقدة وتتطلب تفكيراً عميقاً

The issue is complex and requires deep thinking

2

أنا متصالح مع ماضيّ

I am at peace with my past

3

النتائج متناقضة مع التوقعات

The results are contradictory to expectations

4

هو متمسك بمبادئه رغم الصعوبات

He is holding onto his principles despite difficulties

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The 'Doer' (Active Participle) در مقابل Active vs Passive Participle

Learners mix up the 'doer' and 'receiver'.

The 'Doer' (Active Participle) در مقابل Participle vs Present Verb

Both describe current actions.

The 'Doer' (Active Participle) در مقابل Participle vs Past Verb

Roots look the same.

اشتباهات رایج

أنا كتب

أنا كاتب

Used past tense instead of participle.

هي كاتب

هي كاتبة

Forgot feminine ending.

أنا كاتبون

أنا كاتب

Used plural for singular.

هو كاتب في غداً

هو قادم غداً

Used participle for future.

أنا منتظر الحافلة

أنا منتظرٌ الحافلة

Grammar case issues.

هم كاتب

هم كاتبون

Forgot plural ending.

هل أنت فاهمة؟ (to a man)

هل أنت فاهم؟

Gender mismatch.

المدير متوقف

المدير متوقفٌ

Case ending missing.

أنا ممتن لك

أنا ممتنٌ لك

Missing tanween.

النتائج متوقعة

النتائج متوقعةٌ

Agreement error.

القرار متخذ

القرار متخذٌ

Case ending.

هم متورط

هم متورطون

Plural agreement.

المسألة معقد

المسألة معقدة

Gender agreement.

الگوهای جمله‌سازی

أنا ___

هل أنت ___؟

هي ___ عن عمل.

النتائج ___ للجميع.

Real World Usage

Social Media Bio constant

أنا كاتب ومصور

Job Interview very common

أنا باحث عن تحديات

Texting very common

أنا قادم الآن

Travel common

أنا منتظر في المطار

Food Delivery common

السائق قادم

Classroom common

هل أنت فاهم؟

💡

ترفند 'همین الان'

اگه می‌خوای بگی کاری رو «همین الان» انجام میدی (مثل ایستادن، نشستن، منتظر بودن)، همیشه از اسم فاعل استفاده کن نه خود فعل. «أَنَا جَالِس» (من نشسته‌ام).
⚠️

هرگز 'هستم' رو ترجمه نکن!

اشتباهه که بگی 'Anā akūn kātib'. فقط بگو 'Anā kātib'. چون 'هستم' خودش توی اسم فاعل هست. «أَنَا كَاتِب» (من نویسنده‌ام).
💬

نه گفتن مؤدبانه

اگه می‌خوای مودبانه یه قرار رو رد کنی، بگو 'Anā mashghūl' (من سرم شلوغه). این یه راه رایج توی دنیای عربه. «أَنَا آسِف، أَنَا مَشْغُول» (متاسفم، من سرم شلوغه).
🎯

شغل‌ها رو حدس بزن!

اگه یه کلمه با 'مُـ' شروع شد و شبیه اسم آدم بود، احتمالاً یه شغلیه! (مثل «مُهَنْدِس» = مهندس، «مُدَرِّس» = معلم).

Smart Tips

Use the participle for your job.

أنا أعمل كاتب أنا كاتب

Use 'منتظر' for formal, 'ناطر' for informal.

أنا أنتظر أنا منتظر

Use 'فاهم' instead of the verb.

هل تفهم؟ هل أنت فاهم؟

Use the participle for static states.

هو يجلس هو جالس

تلفظ

Katibun -> Katib

Tanween

The 'un' sound at the end is often dropped in speech.

Question

أنت كاتب؟ ↗

Rising pitch for questions.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Think of 'Fa'il' as 'F-A-I-L' (Fail). If you fail to add the 'aa' sound, you aren't a doer!

تداعی تصویری

Imagine a person wearing a shirt with 'Fa-i-l' printed on it, holding a pen. Every time they act, the letters glow.

Rhyme

For the doer, keep it simple, add an 'aa' and make it nimble.

Story

Ahmed is a 'Katib' (writer). He is 'Jalis' (sitting) at his desk. He is 'Daris' (studying) his notes. He is a busy 'Fa'il'!

شبکه واژگان

كاتبجالسدارسفاهملاعبقادم

چالش

Look around your room and name 3 people or things using the 'Fa'il' pattern (e.g., 'Jalis' for sitting).

نکات فرهنگی

They often use 'naatir' instead of 'muntazir'.

They often use 'mustanni' for waiting.

They stick closer to the formal 'muntazir'.

Derived from the Semitic root system.

شروع‌کننده‌های مکالمه

ماذا تعمل؟

هل أنت فاهم الدرس؟

هل أنت متأكد من قرارك؟

هل أنت مقتنع بالنتائج؟

موضوعات نگارش

Describe your job using the Ism al-Fa'il.
Describe a person you admire.
Write about a current project.
Discuss a complex situation.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با شکل درست پر کن

Huwa ___ (living) fī al-Qāhira.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: sākin
چون 'هُوَ' (او) مذکره، به اسم فاعل مذکر 'سَاکِن' نیاز داریم. 'سَاکِنَة' مؤنثه.
کدوم جمله برای 'او دانشجو است' درسته؟ چند گزینه‌ای

Choose the correct Arabic sentence:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Hiya ṭāliba.
چون فاعل 'هِیَ' (او) مؤنثه، اسم فاعل باید علامت تأنیث 'تَاء مَرْبُوطَة' (ـَة) داشته باشه.
اشتباه جنسیتی رو پیدا کن Error Correction

Find and fix the mistake:

Anā (female) musāfir ghadan.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Anā musāfira ghadan.
اگه گوینده مؤنثه، باید بگه 'مُسَافِرَة' (با اضافه کردن صدای ـَة).

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank.

أنا ___ (writer).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كاتب
Fa'il pattern.
Choose the correct form. چند گزینه‌ای

هي ___ (sitting).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: جالسة
Feminine agreement.
Fix the error. Error Correction

Find and fix the mistake:

هو كاتبة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هو كاتب
Gender mismatch.
Reorder the sentence. Sentence Reorder

أنا / الحافلة / منتظر

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أنا منتظر الحافلة
Correct word order.
Translate to Arabic. ترجمه

He is a reader.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هو قارئ
Fa'il pattern.
Match the verb to the doer. جفت کردن

Kataba -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كاتب
Root K-T-B.
Pluralize. Conjugation Drill

كاتب (plural)?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كاتبون
Masculine plural.
Build a sentence. Sentence Building

Use 'قادم' (coming).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كل ما سبق
Flexible word order.

Score: /8

Practice Bank

12 exercises
ریشه فعل رو به اسم فاعل درست وصل کن. جفت کردن

Connect the verb root to the correct 'Doer' form.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["D-R-S -> D\u0101ris","K-T-B -> K\u0101tib","L-\u02bf-B -> L\u0101\u02bfib","J-L-S -> J\u0101lis"]
جمله رو کامل کن پر کردن جای خالی

Naḥnu ___ (going) ilā al-sīnamā.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: dhāhibūn
کلمه 'معلم' رو درست کن Error Correction

Huwa darris fī al-madrasa.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Huwa mudarris fī al-madrasa.
شکل درست برای 'او نشسته است' رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

Hiya ___ ʿalā al-kursī.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: jālisa
ترجمه کن: 'من سرم شلوغه' (مذکر) ترجمه

Translate: 'I am busy'

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Anā mashghūl
کلمات رو مرتب کن Sentence Reorder

Order these: / fāhim / ? / anta / Hal /

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Hal anta fāhim ?
پیشوند درست رو انتخاب کن پر کردن جای خالی

He is a photographer: Huwa ___ṣawwir.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: mu
اسم فاعل رو شناسایی کن چند گزینه‌ای

Which word is an Active Participle?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: kātib
اشتباه جمع رو درست کن Error Correction

Hum (They) musāfir.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Hum musāfirūn.
شنونده درست رو انتخاب کن پر کردن جای خالی

Are you (feminine) listening? Hal anti ___?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: mustamiʿa
کلمه 'بازدیدکننده' رو ترجمه کن ترجمه

Select the Arabic word for 'Visitor'

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: zāʾir
حالت در برابر عادت چند گزینه‌ای

Which is better for 'He is standing right now'?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Huwa wāqif.

Score: /12

سوالات متداول (8)

No, it's a noun that acts like an adjective.

Usually the 3-letter base form.

No, use the verb for past.

Because it names the person doing the action.

Yes, for verbs with weak letters.

Yes, but forms vary.

No, use future tense markers.

It's used in both formal and informal.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish high

Participio activo

Arabic is root-based.

French moderate

Participe présent

French is not root-based.

German moderate

Agent nouns

German uses compounding.

Japanese low

Te-form

Arabic is nominal.

Arabic high

Ism al-Fa'il

None.

Chinese low

Agent markers

Arabic is morphological.

Learning Path

Prerequisites

Continue With

A1 Requires

اسم فاعل: کننده کار در زبان عربی (Ism al-Fa'il)

### Overview در زبان عربی، مفهومی به نام `اِسْم الْفَاعِل` (اسم فاعل) وجود دارد که نقشی حیاتی در ساختار جملات ایفا می‌ک...

B1 Builds On

الگوی «مُـ»: اسم فاعل در باب‌های مزید

بررسی اجمالی تا حالا دقت کردید که کلماتی مثل `مُدَرِّس` (معلم)، `مُسْلِم` (مسلمان) و `مُهَنْدِس` (مهندس) همه با `مُـ` شر...

A2 Requires

الگوی «کننده کار» در عربی (اسم الفاعل)

Overview آیا تا به حال فکر کرده‌اید که زبان عربی چگونه یک فعل ساده را به عنوان شغلی یا یک حالت روحی تبدیل می‌کند؟ شما قب...

A2 Builds On

اسم فاعل عربی: انجام‌دهنده کار (كاتب/دارس)

Overview اگر حروف ریشه یک فعل عربی را بدانید، اغلب بدون باز کردن فرهنگ لغت، به‌طور خودکار کلمه مربوط به شخصی که آن کار ر...

A1 Builds On

اسم فاعل و اسم مفعول: انجام‌دهنده (Fā'il) و دریافت‌کننده (Maf'ūl)

بررسی اجمالی آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چرا کلمات «طالب» (`tālib`) و «کاتب» (`kātib`) آهنگی شبیه به هم دارند؟ یا چرا...

A1 Builds On

اسم‌های عربی از ریشه‌ها: فاعل و مفعول

### Overview زبان عربی، برخلاف بسیاری از زبان‌های هندواروپایی مانند فارسی، ساختار واژگان خود را بر پایه یک سیستم بسیار...

A1 Builds On

الگوی «انجام‌دهنده»: نویسنده، گیمر، رونده (اسم فاعل / Fāʿil)

Overview آیا تا به حال دقت کرده‌اید که کلمه «دانش‌آموز» (`ṭālib`) و عبارت «من درخواست می‌کنم» (`anā ṭālib`) دقیقاً یکسان...

C1 Builds On

استفاده از اسم فاعل و مفعول در عربی (اسم الفاعل والمفعول)

Overview تا حالا شده حس کنی برای گفتن یه چیز ساده در عربی به یه جمله کامل نیاز داری؟ با اسم فاعل و مفعول (participle) آ...

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!