A2 Root Pattern 16 min read آسان

اسم مفعول (الگوی مکتوب)

با الگوی «مفعول» می‌تونی ریشه فعل رو تبدیل کنی به حالتی که نشون میده چه بلایی سر یه چیزی اومده، مثلاً باز کردن → «باز شده» یا نوشتن → «نوشته شده»!
علامت‌گذاری به عنوان یادگرفته
تمرین کن

Grammar Rule in 30 Seconds

The Passive Participle describes an object that has received an action, following the 'maf'ūl' pattern.

  • Add 'ma-' to the front of the root: 'kataba' becomes 'maktūb'.
  • The pattern is always 'ma-f-ū-l' for Form I verbs.
  • It acts like an adjective and must agree with the noun in gender and number.
ma + [Root 1] + [Root 2] + ū + [Root 3]

مرور کلی

تا حالا شنیدین کسی تو یه صحنه فیلم دراماتیک بگه «مکتوب» یا «نوشته شده»؟ دقیقاً همون چیزیه که امروز داریم در موردش حرف می‌زنیم! اسم مفعول یا Ism al-Ma'ful، معادل عربی اسم مفعول تو فارسیه، مثل «شکسته»، «خورده»، یا «شناخته شده».
این ساختار، فعل رو به صفتی تبدیل می‌کنه که شخص یا چیزی رو که کار روش انجام شده، توصیف می‌کنه. اگه یه لیوان رو بشکنی، تو فاعلی، اما لیوان شکسته (مکسور) است. تو عربی، اون حالت «شکسته»، اسم مفعول نامیده می‌شه.
تو زندگی روزمره خیلی رایجه—از چک کردن اینکه آیا صندلی «رزرو شده» (maḥjūz) تا پرسیدن اینکه آیا غذا «مجاز» (masmūḥ) هست. این تفاوت بین «فهمیدن» (فاعل) و «فهمیده شدن» (مفعول) هست.

این گرامر چطور کار می‌کنه

عربی عاشق الگوهاست. مثل لگو می‌مونه؛ یه ریشه داری (معمولاً سه حرفی) و اونو تو یه قالب یا الگوی خاص می‌ذاری تا معنی جدیدی بگیری. برای این قانون، ما روی الگویی تمرکز می‌کنیم که صفت مفعولی می‌سازه. بهش به عنوان یه برچسب نگاه کن که می‌چسبونی روی چیزی تا بگی «این کار روش انجام شده.»
اگه ریشه ک-ت-ب (نوشتن) باشه، اسم مفعول می‌شه maktūb (نوشته شده).
اگه ریشه ف-ه-م (فهمیدن) باشه، اسم مفعول می‌شه mafhūm (فهمیده شده).
این کلمات رو بیشتر به عنوان صفت می‌بینی (که تو جنسیت و تعداد با اسم مطابقت دارن) یا گاهی به عنوان اسم (مثل mashrū'، که یعنی «پروژه»—به معنی کلمه «چیزی که طرح‌ریزی/قانون‌گذاری شده»).

الگوی ساخت

1
ساختن این کلمات حس عجیب و رضایت‌بخشی داره. مثل یه بازی ریتمیکه.
2
برای ریشه‌های ۳ حرفی (باب اول):
3
الگوی جادویی مـ-َ-۱-۲-و-۳ (m-a-1-2-ū-3) هست.
4
(که ۱، ۲، و ۳ حروف ریشه شما هستن).
5
با پیشوند مَـ (ma) شروع کن.
6
حرف اول ریشه رو با سکون اضافه کن.
7
حرف دوم ریشه رو با یه صدای و (ū) بلند اضافه کن.
8
با حرف سوم ریشه تموم کن.
9
مثال‌ها:
10
ریشه: ش-غ-ل (مشغول کردن) ← ma + sh + ghū + l = mashghūl (مشغول).
11
ریشه: ع-ر-ف (شناختن) ← ma + ' + rū + f = ma'rūf (معروف/شناخته شده).
12
ریشه: ک-س-ر (شکستن) ← ma + k + sū + r = maksūr (مکسور/شکسته).
13
برای باب‌های دیگر (باب‌های II-X):
14
اگه فعل طولانی‌تر باشه (مثل darrasa - درس داد)، الگو کمی تغییر می‌کنه ولی در واقع آسون‌تره!
15
فعل زمان حال رو بگیر (مثلاً yudarrisu).
16
yu- اول رو با mu- عوض کن.
17
مطمئن شو که حرف قبل از آخر، حرکت َ (فتحه/a) داره.
18
فاعل: mudarris (مدرس/معلم).
19
مفعول: mudarras (تدریس شده).
20
*نکته حرفه‌ای: برای مبتدی‌ها، ۸۰٪ چیزی که الان نیاز دارید الگوی maf'ūl باب اوله. اول ریتم «m-a-1-2-ū-3» رو یاد بگیر!*

کی استفاده کنیم

شما دائماً تو سه موقعیت اصلی از این استفاده می‌کنید:
  1. 1توصیف حالت اشیاء:
«پنجره باز است.» ← Al-shubbāk maftūḥ.
«آیا این صندلی رزرو شده؟» ← Hal hādhā al-kursī maḥjūz?
  1. 1اسم‌های رایج:
خیلی از اسم‌های مدرن در واقع اسم مفعول هستن.
  • maḍmūn (مضمون/محتوا)
  • mawḍū' (موضوع - به معنی «پایین گذاشته شده»)
  • mashrū' (پروژه/مشروع)
  • ma'lūmāt (معلومات - جمع «چیزهای معلوم»)
  1. 1بیان «مجاز» یا «ممنوع»:
این رو روی تابلوها همه جا می‌بینید.
  • mamnū' (ممنوع)
  • masmūḥ (مسموح/مجاز)

اشتباهات رایج

اینجا جاییه که زبان‌آموزها معمولاً اشتباه می‌کنن:
  • قاظی کردن فاعل و مفعول:
اشتباه گرفتن kātib (کاتِب - فاعل) با maktūb (مکتوب - مفعول). اگه بگی «انا مکتوب»، داری می‌گی «من نوشته شده‌ام» (که عمیقه ولی عجیبه)، به جای «من می‌نویسم».
  • نادیده گرفتن مطابقت جنسیت:
یادت باشه، اینا مثل صفت رفتار می‌کنن! اگه داری در مورد ماشین (sayyārah - مؤنث) حرف می‌زنی، می‌شه maksūrah (مکسورة)، نه maksūr.
*مثال:* Al-sayyārah masrūqah! (ماشین دزدیده شده!) نه masrūq.
  • استفاده برای افعال لازم:
نمی‌تونی به راحتی از این الگو برای افعالی که مفعول نمی‌گیرن (مثل «رفتن» یا «خوابیدن») استفاده کنی مگه اینکه حرف اضافه اضافه کنی، ولی اون سطح پیشرفته‌ست. فعلاً به افعال متعدی (افعالی که روی چیزی اثر می‌ذارن) بچسب.

مقایسه با الگوهای مشابه

بیایید گیجی بین «انجام دهنده» و «دریافت کننده» رو رفع کنیم.
| الگو | نام | معنی | مثال (ریشه: ق-ت-ل) |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| Fā'il | اسم فاعل | انجام دهنده | qātil (قاتل) |
| Maf'ūl | اسم مفعول | دریافت کننده | maqtūl (مقتول) |
به یه رستوران فکر کن:
  • طالب (ṭālib) درخواست کننده (دانشجو/مشتری) هست.
  • مطلوب (maṭlūb) چیزیه که درخواست شده (سفارش/صورت‌حساب).

سؤالات رایج

س: می‌تونم اینو برای آدما استفاده کنم؟
ج: قطعاً! Mashghūl یعنی یه نفر مشغوله. Maḥbūb (محبوب) یعنی یه نفر دوست‌داشتنی/محبوبه.
س: آیا majnūn (مجنون) یکی از ایناست؟
ج: بله! از ریشه ج-ن-ن (پنهان کردن) میاد. به معنی کلمه یعنی «تسخیر شده (توسط جن)». ترسناکه، نه؟
س: آیا همیشه صدای 'ū' (و) رو کشیده تلفظ می‌کنم؟
ج: بله، اون و کشیده امضای این الگوئه. عجله نکن! maf-uuuuu-l هست.
س: چطور جمع ببندمش؟
ج: دقیقاً مثل هر صفت عادی. -ūn برای مذکر (آدما) یا -āt برای مؤنث/اشیاء اضافه کن.
mashghūlūn (آدم‌های مشغول).

Passive Participle Formation (Form I)

Root Masculine Feminine Plural
K-T-B
maktūb
maktūba
maktūbūn
F-T-Ḥ
maftūḥ
maftūḥa
maftūḥūn
D-R-S
madrūs
madrūsa
madrūsūn
S-R-Q
masrūq
masrūqa
masrūqūn
Ḥ-F-Ẓ
maḥfūẓ
maḥfūẓa
maḥfūẓūn
R-S-L
marsūl
marsūla
marsūlūn

Meanings

The passive participle is a noun/adjective derived from a verb that indicates the person or thing upon which the action has been performed.

1

State of completion

Describes an object that has undergone an action.

“الباب مفتوح (The door is opened)”

“الطعام مأكول (The food is eaten)”

Reference Table

Reference table for اسم مفعول (الگوی مکتوب)
ریشه معنی اسم مفعول معنی فارسی
K-T-B
نوشتن
مكتوب
نوشته شده / سرنوشت
F-H-M
فهمیدن
مفهوم
فهمیده شده
Sh-R-B
نوشیدن
مشروب
نوشیدنی
K-S-R
شکستن
مكسور
شکسته
F-T-Ḥ
باز کردن
مفتوح
باز
Q-B-L
قبول کردن
مقبول
قابل قبول / پذیرفته شده
L-'-N
لعنت کردن
ملعون
لعنت شده

طیف رسمیت

رسمی
الباب مفتوح.

الباب مفتوح. (General)

خنثی
الباب مفتوح.

الباب مفتوح. (General)

غیر رسمی
الباب مفتوح.

الباب مفتوح. (General)

عامیانه
الباب مفتوح.

الباب مفتوح. (General)

The Passive Participle Map

maf'ūl

Root

  • K-T-B Write

Result

  • maktūb Written
برای خواندن توضیح کامل رایگان ثبت‌نام کنید

مثال‌ها بر اساس سطح

1

هذا الدرس مكتوب.

This lesson is written.

2

الباب مفتوح.

The door is open.

3

الطعام مأكول.

The food is eaten.

4

البيت مبني.

The house is built.

1

هل الرسالة مرسلة؟

Is the message sent?

2

السيارة مصلوحة.

The car is repaired.

3

العمل مطلوب.

The work is required.

4

الصور ملتقطة.

The photos are taken.

1

القرار معروف للجميع.

The decision is known to everyone.

2

هذا المكان مقصود.

This place is intended.

3

الخطة مدروسة جيداً.

The plan is well-studied.

4

الخبر مسموع.

The news is heard.

1

المشروع مبني على أسس قوية.

The project is built on strong foundations.

2

هذه الفكرة مرفوضة.

This idea is rejected.

3

النتائج متوقعة.

The results are expected.

4

الكلمات مختارة بعناية.

The words are chosen carefully.

1

الحقائق معلومة للجميع.

The facts are known to all.

2

الوثيقة مختومة.

The document is sealed.

3

الهدف مرسوم بدقة.

The goal is drawn precisely.

4

الموقف محسوم.

The situation is decided.

1

القصيدة موزونة.

The poem is rhythmic/metered.

2

هذا الرأي مسموع.

This opinion is heard/respected.

3

العمل متقن.

The work is mastered/perfected.

4

السر مكتوم.

The secret is kept/hidden.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The Passive Participle (Maktūb Pattern) در مقابل Active vs Passive Participle

Both are derived from the root.

اشتباهات رایج

✗

al-kitāb kātib

✓

al-kitāb maktūb

Confusing active and passive participle.
✗

al-risāla maktūb

✓

al-risāla maktūba

Gender agreement error.
✗

al-bāb maftūḥūn

✓

al-bāb maftūḥ

Using plural for singular object.
✗

al-amr muf'ūl

✓

al-amr maf'ūl

Incorrect vowel pattern.

الگوهای جمله‌سازی

الـ ___ ___.

Real World Usage

Texting constant

الرسالة وصلت؟

Job Interview common

العمل مطلوب.

Travel common

الحجز مؤكد.

Food Delivery common

الطلب جاهز.

Social Media common

الصورة ملتقطة.

Legal occasional

الوثيقة مختومة.

برای دیدن همه مثال‌ها رایگان ثبت‌نام کنید
🎯

بررسی 'ما-'

اگه یه کلمه‌ای شنیدی که با 'ما-' شروع میشه و بعدش یه صدای 'او' کشیده داره، تقریباً مطمئن باش که اسم مفعوله. این یکی از آشناترین صداها توی عربیه. مثلاً: «مكتوب».
💬

انشالله و مکتوب

مفهوم 'مکتوب' (یعنی نوشته شده یا سرنوشت) توی فرهنگ عربی خیلی ریشه داره. این یه دیدگاه تقدیرگرایانه ولی آرامش‌بخشه که میگه هر چی بشه، حتماً «قرار بوده بشه». وقتی میگی: «كل شيء مكتوب.» (همه چیز سرنوشت است.)
⚠️

با اسم مکان‌ها اشتباه نگیر

بعضی کلمه‌ها با 'ما-' شروع میشن ولی اسم مکانن، نه اسم مفعول. مثل 'مکتب' (Maktab) که یعنی اداره یا میز. حواست به صدای 'او' کشیده باشه تا اشتباه نکنی. مثلاً: «المكتب بعيد.» (اداره دور است.)

Smart Tips

Use the passive participle for states.

He opened the door. → The door is opened (maftūḥ).

تلفظ

maf-OO-l

Vowel length

The 'ū' in 'maf'ūl' is a long vowel, hold it for two beats.

Statement

al-kitāb maktūb ↘

Falling intonation for a declarative sentence.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Remember 'Maf'ūl' as 'My-Full'—the object is 'full' of the action.

تداعی تصویری

Imagine a letter (maktūb) with a stamp on it. The stamp is the 'ma-' prefix.

Rhyme

For the action done, use ma-f-ū-l, it's the golden rule.

Story

Ahmed wrote a letter (kataba). Now the letter is sitting on the table. It is 'maktūb'. He feels happy because the task is 'maf'ūl'.

شبکه واژگان

maktūbmaftūḥmaḥfūẓmasrūqma'rūfma'mūl

چالش

Find 3 objects in your room and describe them using the 'maf'ūl' pattern.

نکات فرهنگی

In spoken Levantine, the passive participle is used very frequently to describe states.

Derived from the Semitic root system.

شروع‌کننده‌های مکالمه

“

هل الباب مفتوح؟

موضوعات نگارش

Describe your room using passive participles.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Sign up free to see all tips

Test Yourself

جمله رو با شکل صحیح 'باز کردن' کامل کن.

The window is ___ (maftūḥ).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: maftūḥ (مفتوح)
ما به صفت مفعولی (باز/باز شده) نیاز داریم که میشه 'مفتوح'. 'فاتح' یعنی باز کننده (فاعل)، و 'یفتح' فعل 'او باز می‌کند' است.
کدوم کلمه یعنی 'مشغول'؟

Select the correct word derived from Sh-Gh-L:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Mashghūl (مشغول)
الگو 'ما-۱-۲-او-۳' است. م-ش-غ-و-ل = مشغول. این کلمه حالت مشغول بودن رو نشون میده.
تطابق جنسیتی رو اصلاح کن.

Al-sayyārah (car - fem) masrūq (stolen).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-sayyārah masrūqah.
چون 'سیارة' (ماشین) مونثه، صفت هم باید 'ة' (تای گرد) داشته باشه -> 'مسروقة'. فراموش نکن صفات باید با موصوف تطابق داشته باشن.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank.

الدرس ___ (written).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: مكتوب
Passive participle pattern.
Choose the correct form. چند گزینه‌ای

الرسالة ___ (sent).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: مرسلة
Feminine agreement.
Fix the error. Error Correction

Find and fix the mistake:

الباب مفتوحة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الباب مفتوح
Gender agreement.
Reorder the words. Sentence Reorder

مكتوب / الدرس / هو

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الدرس هو مكتوب
Standard order.
Translate to Arabic. ترجمه

The door is open.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الباب مفتوح
Correct vocabulary.
Match the root to the participle. جفت کردن

K-T-B -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: maktūb
Root mapping.
Conjugate for feminine. Conjugation Drill

maftūḥ -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: maftūḥa
Feminine marker.
Build a sentence. Sentence Building

Use 'ma'rūf' (known).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الخبر معروف
Correct agreement.

Score: /8

Practice Bank

12 exercises
جای خالی رو با 'شناخته شده/معروف' پر کن. پر کردن جای خالی

This actor is very ___ (ma'rūf).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ma'rūf
ریشه رو به شکل صحیح 'اسم مفعول' خودش وصل کن. جفت کردن

Pair the root with the correct 'maf'ūl' form.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["K-T-B : Makt\u016bb","Sh-R-B : Mashr\u016bb","F-H-M : Mafh\u016bm","Q-B-L : Maqb\u016bl"]
برای گفتن 'در باز است' مرتب کن. Sentence Reorder

maftūḥ / Al-bāb

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-bāb maftūḥ
کدوم یک از این کلمه‌ها از الگوی 'مفعول' پیروی می‌کنه؟ چند گزینه‌ای

Which of these words follows the 'maf'ūl' pattern?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Majnūn
اشتباه رو اصلاح کن. Error Correction

Ana maktūb risālah (I am written a letter).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ana aktubu risālah
کلمه عربی برای 'ممنوع' که زیاد روی تابلوها میبینی چیه؟ ترجمه

What is the Arabic word for 'Forbidden' often seen on signs?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Mamnū'
آیا صندلی ___ است؟ پر کردن جای خالی

Hal al-kursī ___ (maḥjūz)?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: maḥjūz
معنی 'موجود' چیه؟ چند گزینه‌ای

What does 'Mawjūd' mean?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Present / Existing
شکل صحیح 'شکسته' رو اصلاح کن. Error Correction

Al-qalam (the pen) kāsir.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-qalam maksūr
مرتب کن: 'آیا غذا مجازه؟' Sentence Reorder

masmūḥ / Hal / al-ṭa'ām / ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Hal al-ṭa'ām masmūḥ?
این پروژه ___ است (رد شده). پر کردن جای خالی

Hādhā al-mashrū' ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: marfūḍ
کلمه‌ها رو با متضادشون تطبیق بده. جفت کردن

Match the words to their opposites.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["Mamn\u016b' (Forbidden) : Masm\u016b\u1e25 (Allowed)","Maft\u016b\u1e25 (Open) : Mughlaq (Closed)","Ma'r\u016bf (Known) : Majh\u016bl (Unknown)"]

Score: /12

سوالات متداول (8)

It is an adjective derived from a verb.

Use the 'maf'ūl' pattern.

Yes, add 'a' for feminine.

Yes, very often.

The pattern changes to 'mu-'.

Active is doer, passive is done.

Yes, use 'ūn' or 'āt'.

Yes, very similar.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

برای تمرین رایگان ثبت‌نام کنید

In Other Languages

Spanish high

Participio pasado

Arabic is prefix-based, Spanish is suffix-based.

French high

Participe passé

Arabic requires root-based pattern matching.

German moderate

Partizip II

Arabic 'ma-' prefix is more consistent.

Japanese low

Passive form

Arabic uses a noun-based participle.

Chinese none

Passive marker 'bei'

Arabic uses morphology.

Arabic high

Ism al-Maf'ūl

None.

Learning Path

Prerequisites

Previous
الگوی «کننده کار» در عربی (اسم الفاعل)

Learn These First

A1 Requires

ریشه‌های عربی: DNA کلمات (ک-ت-ب)

### Overview در قلب زبان عربی، سیستمی منحصربه‌فرد و قدرتمند وجود دارد که آن را «نظام ریشه» یا `الجذر` (al-jathr) می‌نامی...
A2 Requires

اسم مفعول عربی: توصیف حالت‌ها (مکتوب، مشغول)

Overview آیا تا به حال دقت کرده‌اید که چقدر کلمات عربی با حرف میم (`م`) شروع می‌شوند؟ از `maktūb` (مکتوب/سرنوشت) گرفته ت...

Related Grammar Rules

A1

ریشه‌های عربی: DNA کلمات (ک-ت-ب)

### Overview در قلب زبان عربی، سیستمی منحصربه‌فرد و قدرتمند وجود دارد که آن را «نظام ریشه» یا `الجذر` (al-jathr) می‌نامی...
A1

اسم‌های عربی از ریشه‌ها: فاعل و مفعول

### Overview زبان عربی، برخلاف بسیاری از زبان‌های هندواروپایی مانند فارسی، ساختار واژگان خود را بر پایه یک سیستم بسیار...
A1

اسم مفعول در عربی: کلماتی که کار روی آن‌ها انجام شده (ism al-maf'ul)

### Overview در زبان عربی، برای توصیف اشیاء یا افرادی که تحت تأثیر یک عمل قرار گرفته‌اند، از ساختاری به نام «اسم مفعول»...
A1

اسم‌های عربی از افعال: الگوی مفعول (maf'ūl)

### Overview زبان عربی بر پایه یک سیستم بسیار منطقی و منسجم از «ریشه‌ها» بنا شده است. برخلاف فارسی که در آن کلمات معمول...
A1

اسم مصدر: المصدر (خوردن، خوابیدن، کار کردن)

Overview تا حالا خواستید یک کار را به یک چیز تبدیل کنید؟ مثل اینکه «خوردن» (فعل) را به «خوردن» (اسم) تبدیل کنید تا بگویی...
Was this helpful?

نظرات (0)

برای نظر دادن وارد شوید
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!