B2 Advanced Verbs 7 min read متوسط

افعال مرکب هندی: تکمیل کارها برای دیگران (dena)

کافیه dena رو به ریشه فعل بچسبونی تا نشون بدی کار رو با قاطعیت یا برای «دیگران» تموم کردی. کلمات کلیدی: diyā، do و deṅge.
علامت‌گذاری به عنوان یادگرفته
تمرین کن

Grammar Rule in 30 Seconds

Use the verb 'dena' (to give) after the root of another verb to show that an action is performed for someone else.

  • Take the root of the main verb: 'karna' (to do) becomes 'kar'.
  • Add 'dena' conjugated to match the subject: 'maine kaam kar diya' (I did the work [for you/them]).
  • The main verb root never changes; only 'dena' conjugates for tense, gender, and number.
Verb Root + dena (conjugated) = Action done for someone else

مرور کلی

### Overview
در زبان هندی، افعال مرکب (Compound Verbs) یکی از ستون‌های اصلی بیان سلیس و دقیق هستند. این افعال لایه‌هایی از معنا را به جمله اضافه می‌کنند که یک فعل ساده به تنهایی قادر به بیان آن نیست. یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین این افعال کمکی، denā (देना) است که در لغت به معنای «دادن» است.
اما نکته کلیدی برای شما به عنوان یک فارسی‌زبان این است که وقتی denā به عنوان فعل کمکی (Vector Verb) در کنار ریشه یک فعل دیگر قرار می‌گیرد، معنای «دادن» را از دست داده و نقش دستوری متفاوتی پیدا می‌کند.
در دستور زبان فارسی، ما برای بیان مفاهیمی مانند «انجام دادن کاری برای کسی» یا «به اتمام رساندن قطعی یک کار»، از قیدها یا عبارات توضیحی استفاده می‌کنیم. برای مثال، ما می‌گوییم «این کار را برایت انجام دادم». اما در هندی، این مفهوم در دل فعل ادغام شده است.
استفاده از denā نشان‌دهنده یک عمل «برون‌گرا» (Outward-directed) است که یا برای منفعت دیگری انجام شده و یا با قاطعیت و نهایی‌سازی به پایان رسیده است. برای شما که در سطح B2 هستید، تسلط بر این ساختار تفاوت بین یک گفتار مبتدی و یک بیان نیتیو و دقیق را رقم می‌زند. در فارسی، ما گاهی از افعال پیشوندی استفاده می‌کنیم، اما سیستم «افعال برداری» (Vector Verbs) در هندی بسیار سیستماتیک‌تر است و مستقیماً با جهت‌گیری عمل (به سمت بیرون یا به سمت خود) سروکار دارد.
در اینجا denā به معنای حرکت عمل از فاعل به سمت بیرون یا به نفع دیگری است، که دقیقاً نقطه مقابل lenā (گرفتن) است که عمل را به سمت فاعل بازمی‌گرداند.
### How This Grammar Works
ساختار فعل مرکب در هندی شامل دو بخش است: «ریشه فعل اصلی» + «فعل کمکی (Vector) ». در این ساختار، فعل اصلی معنای لغوی را حمل می‌کند و فعل کمکی denā جنبه دستوری یا «نمود» (Aspect) فعل را تغییر می‌دهد. این دقیقاً مشابه زمانی است که در فارسی می‌گوییم «برداشتن» یا «گذاشتن» در ترکیب با افعال دیگر، اما در هندی این ترکیب بسیار گسترده‌تر است.
نکته بسیار مهم برای فارسی‌زبانان این است که در زبان فارسی، ما ساختار «ارگتیو» (Ergative) نداریم. اما در هندی، وقتی از denā در زمان‌های کامل (Perfective) استفاده می‌کنید، جمله ارگتیو می‌شود. این یعنی فاعل باید با پس‌اضافه ne (ने) همراه شود و فعل کمکی denā نه با فاعل، بلکه با «مفعول» جمله از نظر جنسیت و شمار مطابقت می‌کند.
این یک تفاوت ساختاری بزرگ با فارسی است. در فارسی، فعل همیشه با فاعل مطابقت دارد (من رفتم، تو رفتی). در هندیِ ارگتیو، اگر مفعول مذکر باشد، diyā و اگر مؤنث باشد dī استفاده می‌شود.
برای مثال: usne kaam kar diyā (او کار را انجام داد - کار مذکر است) در مقابل usne chitthī likh dī (او نامه را نوشت - نامه مؤنث است). این انعطاف در مطابقت، برای ذهن فارسی‌زبان که به مطابقتِ صرف با فاعل عادت کرده، نیازمند تمرین ذهنی مداوم است.
| ویژگی | ساختار در فارسی | ساختار در هندی (با denā) |
|---|---|---|
| جهت عمل | معمولاً با حرف اضافه «برای» | با فعل کمکی denā |
| مطابقت فعل | همیشه با فاعل | در زمان گذشته با مفعول |
| ساختار ارگتیو | ندارد | دارد (استفاده از ne) |
| معنای فعل | ثابت | تغییر می‌یابد (برداری) |
### Formation Pattern
برای ساخت این افعال، ابتدا مصدر فعل اصلی را در نظر بگیرید، پسوند -nā را حذف کنید تا ریشه به دست آید. سپس denā را بر اساس زمان، وجه و جنسیت مفعول صرف کنید.
| زمان | فرم denā | مثال (ریشه + denā) | معنا |
|---|---|---|---|
| حال ساده | detā/detī hai | kar detā hai | انجام می‌دهد (برای کسی) |
| گذشته ساده | diyā/dī | kar diyā | انجام داد (تمام کرد) |
| آینده | degā/degī | kar degā | انجام خواهد داد |
| امری | do | kar do | انجام بده (برای من) |
مثال کاربردی: main tumhārā kaam kar detā hū̃ (من کار تو را انجام می‌دهم). در اینجا kar ریشه فعل karnā است و detā hū̃ نشان‌دهنده تکرار و جهت‌گیری عمل به نفع دیگری است.
### When To Use It
استفاده از denā در سه موقعیت کلیدی ضروری است:
اول، برای نشان دادن «منفعت» (Benefactive). وقتی کاری را برای دیگری انجام می‌دهید، حتماً باید از این ساختار استفاده کنید. مثلاً usne mere liye pānī bhar diyā (او برای من آب پر کرد). در فارسی ما «برای» را می‌آوریم، اما در هندی فعل مرکب جایگزین آن می‌شود.
دوم، برای «اتمام قاطعانه». وقتی می‌خواهید بگویید کاری تمام شده و دیگر جای بحث نیست، مثلاً maine sab kuch batā diyā (من همه چیز را گفتم/لو دادم). این استفاده از denā حس «تمام کردنِ یک مسئله» را به شنونده منتقل می‌کند.
سوم، برای «جهت‌گیری به بیرون». وقتی چیزی را دور می‌ریزید یا از خود دور می‌کنید، مانند kachrā phenk do (زباله را دور بریز). در اینجا denā حسِ «خارج کردن از حیطه خود» را تقویت می‌کند. این برای B2 بسیار حیاتی است چون به گفتار شما رنگ و بوی طبیعی و بومی می‌دهد.
### Common Mistakes
  1. 1نادیده گرفتن ارگتیو (ne): فارسی‌زبانان به دلیل ساختار فاعلیِ فارسی، تمایل دارند بگویند usne را فراموش کرده و فاعل را به صورت نهادی ساده بیاورند. مثلاً می‌گویند woh kaam kar diyā که از نظر دستوری غلط است. علت: تداخل زبان مادری که در آن فاعل همیشه در حالت فاعلی است.
  2. 2مطابقت با فاعل به جای مفعول: دانش‌آموزان اغلب می‌گویند maine kaam kar diyā (درست) اما برای مؤنث می‌گویند maine chitthī kar diyā (غلط). علت: عادت ذهنی به مطابقت فعل با فاعل (من). در هندی باید با chitthī (مؤنث) مطابقت داده و بگویید likh dī.
  3. 3استفاده از denā برای کارهای درونی: گاهی دانش‌آموزان برای کارهایی که به نفع خودشان است (مثل خوردن غذا) از denā استفاده می‌کنند. این اشتباه است زیرا denā برون‌گراست. برای کارهای درونی باید از lenā استفاده کرد.
### Contrast With Similar Patterns
| تفاوت | denā (دادن) | lenā (گرفتن) |
|---|---|---|
| جهت عمل | برون‌گرا (به نفع دیگری) | درون‌گرا (به نفع خود) |
| حس معنایی | واگذاری، اتمام، بخشش | دریافت، تجربه، مالکیت |
| مثال | likh denā (نوشتن برای کسی) | likh lenā (یادداشت کردن برای خود) |
### Quick FAQ
  1. 1آیا همیشه باید از denā استفاده کنم؟ خیر، فقط زمانی که می‌خواهید بر «تمام شدن» یا «منفعت دیگری» تأکید کنید. اگر فقط به وقوع فعل اشاره دارید، فعل ساده کافی است.
  2. 2آیا denā با همه افعال می‌آید؟ با اکثر افعال متعدی (Transitive) می‌آید، اما با افعال لازم (Intransitive) مانند «رفتن» یا «خوابیدن» ترکیب نمی‌شود.
  3. 3چرا در زمان حال از ne استفاده نمی‌کنیم؟ چون ساختار ارگتیو فقط در زمان‌های کامل (Perfective) که فعل به مفعول وابسته است، رخ می‌دهد. در زمان حال، فاعل همچنان نقش اصلی را دارد.

Conjugation of 'dena' (Root + Dena)

Subject Root Dena (Past) Example
Main
Kar
Diya
Maine kar diya
Tum
Kar
Diya
Tumne kar diya
Woh
Kar
Diya
Usne kar diya
Hum
Kar
Diya
Humne kar diya
Aap
Kar
Diya
Aapne kar diya

Meanings

This construction indicates that the action is performed for the benefit of someone other than the subject, or as a service.

1

Benefactive

Performing an action for someone else's benefit.

“मैंने उसके लिए खाना बना दिया।”

“क्या तुम मेरे लिए यह पत्र लिख दोगे?”

Reference Table

Reference table for افعال مرکب هندی: تکمیل کارها برای دیگران (dena)
زمان/وجه ساختار مثال (فعل: Kar) بار معنایی
حال ساده (عادتی)
Root + detā/detī hū̃
Main kar detā hū̃
معمولاً برای دیگران انجامش میدم.
گذشته (نقلی/ساده)
Root + diyā/dī/diye
Maine kar diyā
تمومش کردم (رو به بیرون/کامل).
آینده
Root + dū̃gā/dū̃gī
Main kar dū̃gā
انجامش میدم (برای تو/بعداً).
امری (محترمانه)
Root + dījiye
Kar dījiye
لطفاً انجامش بدید (درخواست).
امری (دوستانه)
Root + do
Kar do
انجامش بده (درخواست/دستور).
التزامی
Root + dū̃
Kyā main kar dū̃?
بذار من انجامش بدم (برای تو)؟

طیف رسمیت

رسمی
Kripya ise kar dijiye.

Kripya ise kar dijiye. (Requesting a task)

خنثی
Ise kar do.

Ise kar do. (Requesting a task)

غیر رسمی
Ise kar de.

Ise kar de. (Requesting a task)

عامیانه
Ise nipta de.

Ise nipta de. (Requesting a task)

ظرافت‌های فعل کمکی 'Dena'

देना (Dena)

جهت

  • رو به بیرون Away from subject

بهره‌ور

  • برای دیگران Helping someone

جنبه

  • اتمام عمل Action is finished

مقایسه Dena و Lena

देना (Dena) - رو به بیرون
पढ़ देना خواندن برای دیگران
लिख देना نوشتن برای کسی
कर देना انجام دادن برای بقیه
लेना (Lena) - رو به درون
पढ़ लेना مطالعه برای خود
लिख लेना یادداشت برای خود
कर लेना انجام دادن برای خود

آیا می‌تونم اینجا از 'Dena' استفاده کنم؟

1

آیا فعل گذرا است (مفعول می‌گیرد)؟

YES
ادامه بده
NO
از 'Jana' استفاده کن
2

آیا عمل برای شخص دیگری یا 'رو به بیرون' است؟

YES
از 'Dena' استفاده کن!
NO ↓

ترکیب‌های رایج با Dena

📱

ارتباطات

  • • बता देना (خبر دادن)
  • • समझा देना (توضیح دادن)
  • • सुना देना (تعریف کردن)
📦

کارهای فیزیکی

  • • फेंक देना (دور انداختن)
  • • भेज देना (فرستادن)
  • • रख देना (زمین گذاشتن)
✅

کارهای روزمره

  • • कर देना (تموم کردن)
  • • साफ़ कर देना (تمیز کردن)
  • • बना देना (درست کردن)
برای خواندن توضیح کامل رایگان ثبت‌نام کنید

مثال‌ها بر اساس سطح

1

मैंने काम कर दिया।

I did the work (for you).

1

क्या तुम मुझे बता दोगे?

Will you tell me?

1

उसने मेरे लिए दरवाज़ा खोल दिया।

He opened the door for me.

1

कृपया मुझे यह किताब दे दीजिए।

Please give me this book.

1

उसने अपना सारा काम समय पर निपटा दिया।

He finished all his work on time.

1

उसने मुझे मुसीबत से निकाल दिया।

He got me out of trouble.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

Hindi Compound Verbs: Completing Actions for Others (dena) در مقابل Simple Verb vs Compound

Learners don't know when to add 'dena'.

اشتباهات رایج

✗

Main kar diya

✓

Maine kar diya

Missing ergative marker.
✗

Maine kiya diya

✓

Maine kar diya

Conjugating the root.
✗

Woh kar diya

✓

Usne kar diya

Wrong pronoun case.
✗

Maine kar dene

✓

Maine kar diya

Incorrect agreement.

الگوهای جمله‌سازی

Maine ___ kar diya.

Real World Usage

Food Delivery constant

Maine khana deliver kar diya.

برای دیدن همه مثال‌ها رایگان ثبت‌نام کنید
🎯

ترفند ادب و احترام

اگه می‌خوای از کسی بخوای کاری برات انجام بده بدون اینکه دستوری به نظر بیای، حتماً 'do' یا 'dījiye' رو اضافه کن. مثلاً به جای اینکه فقط بگی آب بیار، بگو:
Pānī lā do.
⚠️

تله ذرات Ne

یادت باشه استفاده از 'denā' توی زمان گذشته مجبورت می‌کنه که با فاعل از 'ne' استفاده کنی. مثلاً برای 'نوشتم' (به طور کامل) میگی: Maine likh diyā.
💬

حال و هوای بالیوود

توی آهنگ‌ها زیاد می‌شنوی که میگن: dil de diyā. اینجا استفاده از 'diyā' تاکید می‌کنه که دل دیگه کلاً واگذار شده و رفته! یعنی یه کار تموم شده و برگشت‌ناپذیر:
Dil de diyā hai.

Smart Tips

Use dena.

Maine kiya. → Maine kar diya.

تلفظ

deh-nah

Dena

The 'd' is soft dental, 'e' is long.

Rising

Kya tumne kar diya? ↑

Questioning completion

حفظ کنید

روش یادسپاری

Dena means to give, so when you add it, you are giving the action to someone else.

تداعی تصویری

Imagine handing a gift-wrapped box (the action) to a friend.

Rhyme

When you do a favor for a friend, add dena to the end.

Story

I wanted to help my friend. I took the verb 'help', added 'dena', and now the action is a gift for him.

شبکه واژگان

Kar denaBata denaLikh denaKhol denaBhej dena

چالش

Write 3 sentences today using 'dena' for things you did for others.

نکات فرهنگی

Using 'dena' is seen as polite and helpful.

Derived from the Sanskrit 'da' (to give).

شروع‌کننده‌های مکالمه

“

Kya aapne mera kaam kar diya?

موضوعات نگارش

Describe a time you helped someone.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Sign up free to see all tips

Test Yourself

جای خالی رو با شکل درست 'denā' در زمان گذشته پر کن.

मैंने सामान रख ___। (وسایل رو گذاشتم زمین/کنار).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: दिया
'Sāmān' (وسایل) در هندی مفرد مذکر محسوب میشه، پس فعل کمکی در گذشته میشه 'diyā'.
کدوم جمله نشون‌دهنده عملیه که برای شخص دیگه‌ای انجام شده؟ چند گزینه‌ای

جمله مناسب برای 'لطفاً داستان رو برام تعریف کن' رو انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: कहानी सुना do.
'Sunā denā' یعنی تعریف کردن برای دیگران. 'Sunā lenā' غلطه و 'suno' یعنی فقط 'گوش بده'.
اشتباه رو در مطابقت زمان گذشته پیدا کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

उसने मुझे अपनी किताब दे दिया।

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: उसने मुझे अपनी किताब दे दी।
کلمه 'Kitāb' (کتاب) مونثه. در زمان گذشته، فعل کمکی dena باید با مفعول (کتاب) مطابقت کنه و بشه 'dī'.

Score: /3

تمرین‌های عملی

1 exercises
Fill in the blank.

Maine kaam ___ diya.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: a
Root is needed.

Score: /1

Practice Bank

10 exercises
کلمات رو مرتب کن. Sentence Reorder

कर / मैसेज / दिया / मैंने / है

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: मैंने मैसेज कर दिया है
این درخواست رو به هندی طبیعی ترجمه کن. ترجمه

در رو (برای من) باز کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: दरवाज़ा खोल दो।
فعل رو با معنی درستش جفت کن. جفت کردن

گزینه‌های مرتبط رو وصل کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: फेक देना : To throw away
قول آینده رو کامل کن. پر کردن جای خالی

मैं तुम्हें पैसे लौटा ___। (پول رو بهت برمی‌گردونم).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: दूँगा
شکل درست مطابقت جمع مونث رو پیدا کن. چند گزینه‌ای

उसने सारी गलतियाँ बता ___। (اون همه اشتباهات رو گفت).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: दीं
فعل کمکی اشتباه رو برای فعل ناگذر اصلاح کن. Error Correction

वह सो दिया। (اون خوابید - با استفاده غلط از dena)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: वह सो गया।
برای یه درخواست رسمی جای خالی رو پر کن. پر کردن جای خالی

कृपया मुझे अपनी पेन ___।

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: दे दीजिए
کدوم فعل به معنی 'بلند خواندن برای بقیه' است؟ چند گزینه‌ای

کدوم فعل رو انتخاب می‌کنی؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: पढ़ देना
مرتب کن برای: 'من کار رو تموم کرده‌ام'. Sentence Reorder

काम / दिया / मैंने / कर / है

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: मैंने काम कर दिया है
ترجمه کن: 'قوانین رو برام توضیح بده'. ترجمه

قوانین رو برام توضیح بده.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: मुझे नियम समझा दो।

Score: /10

سوالات متداول (1)

Only for benefactive actions.

Scaffolded Practice

1

1

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

برای تمرین رایگان ثبت‌نام کنید

In Other Languages

Spanish partial

dar + participio

Hindi uses it as a vector verb.

French low

faire pour

Hindi uses verb-verb compounding.

German low

geben

Hindi is a serial verb language.

Japanese high

~te kureru

Structure is very similar.

Arabic low

li-ajl

Hindi is more compact.

Chinese moderate

gei

Hindi is more integrated.

Learning Path

Prerequisites

Previous
بیان 'تمام شده' با Chuknā
Next
اعمال ناگهانی در هندی: استفاده از فعل مرکب उठना (uṭhnā)

Learn These First

A2 Builds On

درخواست لطف با 'Dena' (دادن)

مرور کلی تا حالا شده بعد از سفر به دوستی پیام بدی و بگی «عکس‌ها رو بفرست»؟ اگه فقط از فعل ساده‌ی *bhejna* (فرستادن) استف...

Related Grammar Rules

B1

انجام کارها توسط دیگران: افعال سببی دوم (-vana)

### Overview در زبان هندی، یادگیری ساختار «افعال سببی نوع دوم» (Second Causative Verbs) که با پسوند `-vānā` (`-वाना`) مش...
C1

ممکن است مجبور شوم و شاید بتوانم: ترکیب افعال وجهی (सकنا، पड़ना، पाना)

### Overview در یادگیری زبان هندی در سطح پیشرفته (C1)، تسلط بر مفاهیم پیچیده وجهی (Modality) اهمیت حیاتی دارد. برای شما...
C1

اتصال فعل‌ها: خواستن، شروع کردن، اجازه دادن (Control & Raising)

Overview آیا تا به حال دقت کرده‌اید که در هندی، می‌توانید آنقدر شدید پیتزا بخواهید که فعل «خواستن» به جای شما، با *پیتزا...
C1

زنجیره‌سازی افعال کمکی هندی: ترکیب چندین فعل کمکی با هم

### Overview تسلط بر زبان هندی در سطح C1 نیازمند درک عمیق سیستم افعال، به‌ویژه تعامل ظریف افعال کمکی (Auxiliary Verbs)...
C1

ماتریس هینگلیش: استفاده از افعال انگلیسی در هندی (करना / होना)

Overview آیا تا به حال سعی کرده‌اید یک فیلم بالیوود را بدون زیرنویس تماشا کنید؟ احتمالاً متوجه شده‌اید که نیمی از فعل‌ها...
Was this helpful?

نظرات (0)

برای نظر دادن وارد شوید
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!