A2 · مقدماتی فصل 3

اسم، جنسیت و جمع‌های مکسر: دیگه حرفه‌ای می‌شی!

4 مجموع قواعد
40 مثال‌ها
5 دقیقه
قواعد این فصل تمرین سریع

Chapter in 30 Seconds

Master the art of Arabic pluralization by performing linguistic surgery on your favorite nouns.

  • Identify the logic behind non-patterned broken plurals.
  • Apply rhythmic patterns like Fu'ūl, 'af'āl, and Fi'āl.
  • Treat non-human plurals as feminine singular subjects.
Break the word, master the rhythm!

چی یاد می‌گیری

سلام رفیق! خب، تا اینجا که کلی از عربی رو یاد گرفتی، دمت گرم! حالا می‌خوایم بریم سراغ یه بخش خیلی مهم و جذاب: جمع‌های مکسر! می‌دونم، شاید اسمش یه کم سخت به نظر بیاد، ولی نگران نباش، با من آسون‌ترین حالتش رو یاد می‌گیری. تو این فصل، قراره یاد بگیریم که چطور کلمه‌ها توی عربی جمع بسته می‌شن، مخصوصاً اونایی که یه کم «خاص» هستن و قاعده مشخصی ندارن، مثل یه جور «جراحی داخلی» روی خود کلمه! بهت یاد می‌دم که چطور وقتی یه عالمه کلمه مثلاً «قلب» داری، بگی «قلوب» (قلب‌ها) یا چطور «قلم» رو تبدیل به «اقلام» (قلم‌ها) کنی، با الگوهای ریتمیکی مثل «فُعُول» یا «أَفْعَال» و «فِعَال». مهم‌تر از همه، یه قانون طلایی رو یادت می‌دم که خیلی به دردت می‌خوره: هر وقت توی عربی با جمع چیزهای غیرانسانی روبرو شدی (مثلاً کتاب‌ها، ماشین‌ها)، باید باهاش مثل یه دونه «مونث» رفتار کنی! این نکته کلیدیه برای اینکه جمله‌هات رو درست بسازی و شبیه بومی‌ها حرف بزنی. این مهارت‌ها کجا به دردت می‌خورن؟ فرض کن توی یه بازار عربی می‌خوای بگی «من چند تا کتاب می‌خوام» یا «این خونه‌ها قشنگن». اگه این قواعد رو ندونی، ممکنه حرفت رو درست نفهمن. اما وقتی این فصل رو تموم کنی، دیگه می‌تونی با اعتماد به نفس کامل در مورد چندین شیء حرف بزنی، اونا رو درست توصیف کنی و هیچ وقت توی جمع بستن کلمه‌های عربی کم نیاری. بیا شروع کنیم و این پله رو هم با هم رد کنیم!

Learning Objectives

By the end of this chapter, you will be able to:

  1. 1
    By the end you will be able to: Transform singular nouns into their broken plural forms using rhythmic patterns.

راهنمای فصل

مرور کلی

Welcome, language adventurer! You've reached a pivotal point in your Arabic grammar A2 journey. We're about to unlock the fascinating world of broken plurals – a core concept in Arabic that will dramatically enhance your fluency and comprehension.
While the idea of a broken plural might sound intimidating, think of it as a creative rearrangement of letters, a beautiful internal modification of a word. Mastering this is essential for navigating everyday conversations and truly understanding how Arabic nouns work. This chapter is designed to demystify these patterns, making them accessible and manageable for learners at the CEFR A2 Arabic level.
Understanding broken plurals is crucial because they are incredibly common. Unlike the simple, predictable sound plurals, broken plurals involve changing the internal vowel structure and sometimes the consonant order of a singular noun to form its plural. This is a hallmark of Arabic morphology and a key differentiator from many other languages.
By the end of this guide, you'll be equipped to recognize and use these vital plural forms, moving you closer to sounding more natural and confident in your Arabic.

این گرامر چطور کار می‌کنه

This chapter focuses on Arabic broken plurals, known as Jam' al-Taksir (جمع التكسير). Unlike sound plurals where you simply add an ending (like -uun or -aat), broken plurals involve changing the word's internal structure. We'll explore three common patterns: Fu'ūl (فُعُول), 'af'āl (أَفْعَال), and Fi'āl (فِعَال).
The Fu'ūl pattern often applies to concrete objects. For example, the singular 'qalb' (قَلْب - heart) becomes 'qulūb' (قُلُوب - hearts), and 'bayt' (بَيْت - house) becomes 'buyūt' (بُيُوت - houses). Notice the change in vowels and the addition of a 'wāw' (و) in the plural.
The 'af'āl' pattern is another frequent one. Consider 'qalam' (قَلَم - pen), which becomes 'aqlām' (أَقْلَام - pens). Similarly, 'walad' (وَلَد - boy) becomes 'awlād' (أَوْلَاد - boys). Here, the plural often starts with an 'alif' (أ) and a 'fathah' (ـَ).
Finally, the Fi'āl pattern involves a different vowel arrangement. The singular 'rajul' (رَجُل - man) becomes 'rijāl' (رِجَال - men), and 'jabal' (جَبَل - mountain) becomes 'jibāl' (جِبَال - mountains). This pattern often features a 'kasrah' (ـِ) in the first syllable of the plural.
A golden rule to remember for A2 Arabic learners: when forming plurals of non-human objects (things, animals), the plural form is treated as grammatically feminine singular. This means adjectives and verbs agreeing with them will take feminine singular forms. For instance, 'al-kutub kabīrah' (الكُتُب كَبِيرَة - the books are big), where 'kabīrah' is feminine singular.

اشتباهات رایج

  1. 1✗ Wrong:
    Ana aradtu khamsat kutub jamil.
    (I want five beautiful books.)
✓ Correct:
Ana aradtu khamsat kutub jamīlah.
(I want five beautiful books.)
*Explanation:* The noun 'kutub' (كُتُب - books) is a non-human plural. According to the rule, it's treated as feminine singular. Therefore, the adjective 'jamīlah' (جَمِيلَة - beautiful) must also be in the feminine singular form to agree with it.
  1. 1✗ Wrong: Hathihi al-buyut kabirun. (These houses are big.)
✓ Correct:
Hathihi al-buyut kabīrah.
(These houses are big.)
*Explanation:* 'Buyūt' (بُيُوت - houses) is a non-human plural. It's treated as feminine singular. The demonstrative pronoun 'Hathihi' (هَذِهِ - this/these) is already feminine singular, but the predicate adjective 'kabīrah' (كَبِيرَة - big) must also be feminine singular to match.
  1. 1✗ Wrong: Katabtu aqalam kathirun. (I wrote many pens.)
✓ Correct:
Katabtu aqalam kathīrah.
(I wrote many pens.)
*Explanation:* 'Aqalam' (أَقْلَام - pens) is a non-human plural. It's treated as feminine singular. The adjective 'kathīrah' (كَثِيرَة - many) needs to be in the feminine singular form to agree with 'aqalam'.

مکالمات واقعی

A

A

Ayna aqlamuka? (Where are your pens?)
B

B

Aqalami huna. Wa hadhihi qulūbi al-awlādi saghirah.
(My pens are here. And these children's hearts are small.)
A

A

"Hal ra'ayta rajulan?" (Did you see a man?)
B

B

"Na'am, ra'aytu rijālan kathīran yamsḥūna." (Yes, I saw many men walking.)
A

A

Kayfa al-jibāl fi al-ṣayf?
(How are the mountains in the summer?)
B

B

Al-jibāl jamīlah jiddan, walakin al-ḥarr shadīd.
(The mountains are very beautiful, but the heat is intense.)

سؤالات رایج

Q

What is the main difference between sound plurals and broken plurals in Arabic grammar?

Sound plurals add a suffix (like -uun or -aat) to the singular form, while broken plurals change the internal vowel structure and sometimes the order of letters of the singular noun to create the plural.

Q

How can I easily identify which pattern a broken plural follows in A2 Arabic?

For A2 learners, it's best to memorize common broken plural patterns and their associated singular forms. As you encounter more Arabic, you'll start to recognize them intuitively.

Q

What is the significance of treating non-human plurals as feminine singular in Arabic?

Treating non-human plurals as feminine singular is a fundamental rule that affects agreement with adjectives, pronouns, and verbs. Following this rule is essential for constructing grammatically correct sentences and sounding natural.

Q

Are there regional differences in how broken plurals are used in Arabic?

While the core patterns of broken plurals are standard across Arabic dialects, pronunciation and specific word choices might vary. However, the grammatical rules governing their use, especially the feminine singular treatment of non-human plurals, remain consistent.

بافت فرهنگی

In everyday Arabic, you'll hear broken plurals constantly, from discussing everyday objects like 'kutub' (books) and 'buyūt' (houses) to abstract concepts. The grammatical rule of treating non-human plurals as feminine singular is universally applied, ensuring clarity and correctness in communication, whether in formal settings or casual chats in a market.

مثال‌های کلیدی (8)

1

Qara'tu kutuban kathiratan hadha al-shahr.

من این ماه کتاب‌های زیادی خوندم.

جمع مکسر در زبان عربی (Jam' al-Taksir)
2

Hadhihi al-buyutu qadimatun jiddan.

این خانه‌ها خیلی قدیمی هستند.

جمع مکسر در زبان عربی (Jam' al-Taksir)
3

Hādhihi al-buyūtu qadīmatun jiddan.

این خانه‌ها خیلی قدیمی هستند.

جمع‌های مکسر عربی: الگوی فُعُول (قلب‌ها و خانه‌ها)
4

Shukran 'alā kull al-qulūb fī al-bath!

ممنون برای همه‌ی قلب‌ها توی لایو!

جمع‌های مکسر عربی: الگوی فُعُول (قلب‌ها و خانه‌ها)
5

Indī thalāthata aqlām fī ḥaqībatī.

من سه تا خودکار توی کیفم دارم.

جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)
6

Kayfa ḥāl al-awlād?

بچه‌ها/پسرها چطورن؟

جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)
7

Hā'ulā' ar-rijāl ya'malūn hunā.

این مردها اینجا کار می‌کنند.

جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)
8

Uḥibbu al-jibāl fī ash-shitā'.

کوه‌ها رو توی زمستون دوست دارم.

جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)

نکات و ترفندها (4)

⚠️

موقع انسان‌ها مراقب باش!

یادت باشه، این قاعده فقط برای غیرانسانی‌هاست. برای آدم‌ها باید جمع رو نگه داری. مثلاً:
The men are tall
میشه «الرِّجَالُ طِوَالٌ», نه «الرِّجَالُ طَوِيلَةٌ»
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر در زبان عربی (Jam' al-Taksir)
💡

نشونه‌ی حرف «و»

اگه نزدیک آخر کلمه‌ی جمع یه صدای کشیده «او» (مثل «قلوب») شنیدی، تقریباً مطمئن باش که از این الگو استفاده شده: «هذه بيوت جديدة.»
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع‌های مکسر عربی: الگوی فُعُول (قلب‌ها و خانه‌ها)
💡

قلق ریتم!

وقتی یه کلمه عربی می‌شنوی یا می‌خونی، سعی کن آهنگ «أ-بَ-دا» یا «أ-قْ-لام» رو روش پیاده کنی. اگه بهش خورد، به احتمال زیاد جمع مکسر «أفعال» هست. گوشت اینجا بهتر از چشمت کار می‌کنه! «مثلاً أبواب رو که میگی، ریتمش رو حس می‌کنی.»
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)
🎯

به ریتم گوش کن!

این الگو یه ریتم «کوتاه-کشیده» ( ِ - ا) خاص داره. اگه Ra-jāl (فتحه) بگی، مثل کاوها می‌شی! «رِجَال» رو با صدای کوتاه بگو.
frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)

واژگان کلیدی (6)

قَلْب (qalb) heart قُلُوب (qulūb) hearts قَلَم (qalam) pen أَقْلَام (aqlām) pens رَجُل (rajul) man رِجَال (rijāl) men

Real-World Preview

shopping-cart

Market Interaction

Review Summary

  • Root1-u-Root2-ū-Root3
  • a-Root1-Root2-ā-Root3
  • Root1-i-Root2-ā-Root3

اشتباهات رایج

You treated a non-human plural as masculine. Remember, non-human plurals are feminine singular.

Wrong: هَذَا أَقْلَام (Hadha aqlām)
صحیح: هَذِهِ أَقْلَام (Hadhihi aqlām)

Do not force the -ūn sound; that is for sound masculine plurals. Pens follow the internal pattern.

Wrong: قَلَمُون (Qalamūn)
صحیح: أَقْلَام (Aqlām)

Human plurals take human adjectives. Do not use feminine singular adjectives for people.

Wrong: رِجَالٌ كَبِيرَة (Rijāl kabīrah)
صحیح: رِجَالٌ كِبَار (Rijāl kibār)

Next Steps

You have mastered one of the most unique features of Arabic! Keep practicing these rhythms, and they will become second nature.

Create flashcards for 10 broken plural nouns.

Continue to: این و اون: مالکیت و اشاره!

تمرین سریع (10)

اشتباه گرامری جمله را اصلاح کنید.

Find and fix the mistake:

عندي قلبون كثيرة في الانستقرام.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: عندي قلوب كثيرة في الانستقرام.
نمی‌تونی به «قلب» پسوند «ـون» اضافه کنی. باید از جمع مکسر «قلوب» استفاده بشه.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع‌های مکسر عربی: الگوی فُعُول (قلب‌ها و خانه‌ها)

کلمه داخل پرانتز رو به جمع تبدیل کن.

أين (الرجل)؟ ___ ذهبوا إلى السوق.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الرجال
جمع «رَجُل» (مرد) از الگوی فِعَال پیروی می‌کنه و میشه «رِجَال».

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)

شکل جمع رو اصلاح کن.

Find and fix the mistake:

عندي ثلاثة كلب في البيت.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: عندي ثلاثة كلاب في البيت.
با اعداد ۳ تا ۱۰، از جمع استفاده می‌کنیم. جمع «کَلْب» (سگ) میشه «کِلَاب».

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)

کدوم جمله قانون مطابقت جمع غیرانسانی رو درست رعایت کرده؟

Choose the correct sentence:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الأَقْلامُ جَدِيدَةٌ.
جمع‌های غیرانسانی مثل 'أَقْلَام' (قلم‌ها) صفت مفرد مونث مثل 'جَدِيدَة' میگیرن.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر در زبان عربی (Jam' al-Taksir)

کلمه‌ی داخل پرانتز را به شکل جمع تبدیل کنید.

أحب مشاهدة ___ (فَنّ) الرسم.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: فُنُون
جمع «فَنّ» (هنر) از الگوی «فُعُول» پیروی می‌کنه و میشه «فُنُون».

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع‌های مکسر عربی: الگوی فُعُول (قلب‌ها و خانه‌ها)

جای خالی رو با شکل جمع درست "قلم" (قلم) پر کن.

اشتريت خمسة ___ جديدة.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أقلام
جمع «قلم» از الگوی «أفعال» پیروی می‌کنه که میشه «أقلام».

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)

اشتباه توی ساختار جمع رو پیدا کن و درستش کن.

Find and fix the mistake:

رأيت أفلامون جميلة أمس.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رأيت أفلام جميلة أمس.
جمع «فيلم» میشه «أفلام»، نه «أفلامون». جمع‌های مکسر از پسوند «ـون» استفاده نمی‌کنن.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)

کدوم جمله از جمع صحیح برای "بزرگ" استفاده کرده؟

Select the correct phrase for "big houses":

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: بيوت كبار
در حالی که جمع اشیاء بی‌جان معمولاً صفت مفرد می‌گیره، «کِبَار» اغلب برای تأکید بر اندازه یا تعداد در بافت جمع استفاده میشه، خصوصاً توی گفتار. هرچند «کَبِیرَه» هم از نظر گرامری استاندارده. اینجا الگوی «کِبَار» رو تمرین می‌کنیم.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)

اشتباه این جمله رو که خانه‌ها رو توصیف میکنه، درست کن.

Find and fix the mistake:

هَذِهِ البُيُوتُ كَبِيرُونَ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هَذِهِ البُيُوتُ كَبِيرَةٌ.
'بُیُوت' یک جمع غیرانسانیه، پس صفتش باید مفرد مونث باشه ('كَبِيرَة').

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر در زبان عربی (Jam' al-Taksir)

کدوم جمله از جمع درست برای "روزها" استفاده کرده؟

Choose the correct sentence:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: سأبقى هنا ثلاثة أيام.
«أيام» جمع مکسر درست «يوم» (روز) هست که از الگوی «أفعال» پیروی می‌کنه.

frontend.learn_grammar.from_rule: جمع مکسر عربی: الگوی 'af'āl' (أقلام، أولاد)

Score: /10

سوالات رایج (6)

یه جمعیه که ساختار داخلی کلمه رو تغییر میده، به جای اینکه فقط آخرش پسوند اضافه کنه. مثلاً 'كِتَابٌ' میشه 'كُتُبٌ'.
این یه قانون اصلی تو گرامر عربیه برای جمع‌های غیرانسانی. اینطوری مطابقت صفت و فعل برای گروه‌های اشیا ساده‌تر میشه. مثلاً: «الْكُتُبُ جَمِيلَةٌ»
چون کلمه‌ی مفرد رو «می‌شکنی» تا حرف‌های جدیدی بهش اضافه کنی، برعکس انگلیسی که فقط یه «s» آخرش میذاری. مثلاً برای «قلب» نمی‌گی «قلبس»!
خیلی کم. بیشتر برای ریشه‌های مذکر استفاده میشه. اسم‌های مؤنث معمولاً با «ـات» جمع بسته میشن.
نه دقیقاً! این الگو خیلی رایجه ولی عربی الگوهای جمع مکسر دیگه هم داره. باید یاد بگیری هر اسم با چه الگویی جمع بسته میشه. اما برای اشیا، «أفعال» یه حدس خیلی خوبیه. «مثلاً برای قلم میشه أقلام.»
بستگی به قواعد گرامر (نقش کلمه) داره. توی حرف زدن روزمره، بیشتر همون «أولاد» رو میگی. اون پسوندها (ـٌ، ـً، ـٍ) بیشتر برای نوشته‌های رسمی و متخصصای گرامره. «مثلاً توی جمله هؤلاء أولاد (اینها بچه‌اند) همون أولاد کفایت می‌کنه.»
فصل قبلی
ریشه‌های عربی: رمزگشایی دنیای کلمات!
فصل بعدی
این و اون: مالکیت و اشاره!
برگشت به نقشه راه