استثنا با 'إلّا': استفاده از (إلّا)
Grammar Rule in 30 Seconds
Use 'illaa' (إلّا) to exclude an item from a group, similar to the English word 'except'.
- Use 'illaa' to subtract a specific item from a general category: 'I ate everything except the bread' (أكلتُ كلَّ شيءٍ إلّا الخبزَ).
- The noun following 'illaa' usually takes a fatha (accusative case) in simple affirmative sentences.
- If the sentence is negative, the case of the noun can vary depending on the context.
مرور کلی
حَضَرَ الطُلّابُ إلّا زَيْداً. (دانشجویان حاضر شدند به جز زید.)الطُلّابُ مستثنی منه است و چون فاعل است، مرفوع (ضمه) دارد. اما زَيْداً مستثنی است و به دلیل قاعده «إلّا»، حتماً باید تنوین نصب بگیرد.- 1
أَكَلْتُ الطَّعامَ كُلَّهُ إلّا صَحْناً.(همه غذا را خوردم به جز یک بشقاب.) - 2
زُرْتُ المَدائِنَ إلّا دِمَشْقَ.(شهرها را دیدم به جز دمشق.)
- 1بیان ترجیحات: وقتی میخواهید بگویید همه چیز را دوست دارید جز یک مورد خاص. مثلاً:
أُحِبُّ الفَواكِهَ إلّا المَوْزَ.(همه میوهها را دوست دارم جز موز.) - 2گزارش حضور و غیاب: در محیط دانشگاه یا کار، برای اعلام حضور افراد. مثلاً:
وَصَلَ الجَمِيعُ إلّا عَلِيّاً.(همه رسیدند جز علی.) - 3برنامهریزی: برای بیان استثنا در روتینهای روزانه. مثلاً:
أَعْمَلُ كُلَّ يَوْمٍ إلّا يَوْمَ الجُمُعَةِ.(هر روز کار میکنم جز جمعه.)
- 1عدم توجه به اعراب نصب: فارسیزبانان به دلیل اینکه در زبان مادریشان کلمه بعد از «به جز» تغییر نمیکند، اغلب فراموش میکنند که کلمه بعد از «إلّا» را منصوب کنند. مثلاً میگویند
جَاءَ الطُلّابُ إلّا زَيْدٌ(اشتباه)، در حالی که باید بگویندزَيْداً. - 2جابجایی اجزای جمله: برخی زبانآموزان سعی میکنند ساختار فارسی را عیناً کپی کنند و «إلّا» را در ابتدای جمله بیاورند، در حالی که در عربی «إلّا» باید حتماً بعد از مستثنی منه بیاید.
- 3اشتباه در جمعهای غیرسالم: گاهی در جمعهای مکسر، زبانآموزان در تشخیص علامت نصب دچار تردید میشوند. به یاد داشته باشید که در عربی، علامت نصب برای اکثر کلمات «فتحه» است.
- 1آیا همیشه کلمه بعد از إلّا منصوب است؟ در جملات مثبت و کامل بله، همیشه منصوب است.
- 2آیا میتوانم به جای إلّا از کلمه دیگری استفاده کنم؟ بله، اما قواعد دستوری آن متفاوت است و برای سطح A1 تمرکز بر إلّا بهترین راه است.
- 3آیا إلّا در جملات منفی هم همینطور عمل میکند؟ در جملات منفی، قواعد کمی پیچیدهتر میشوند که در سطوح بالاتر (A2 به بعد) خواهید آموخت.
Structure of Exception
| Type | Structure | Example |
|---|---|---|
|
Affirmative
|
Group + إلّا + Exception (Accusative)
|
أكلتُ الفاكهةَ إلّا تفاحةً
|
|
Negative
|
Negative + Group + إلّا + Exception
|
ما أكلتُ الفاكهةَ إلّا تفاحةً
|
|
Exclusive
|
Negative + إلّا + Exception
|
ما جاءَ إلّا محمدٌ
|
Meanings
The particle 'illaa' (إلّا) is used to exclude a noun or pronoun from the scope of a preceding statement.
Direct Exception
Removing one item from a complete set.
“قرأتُ الكتبَ إلّا كتاباً واحداً”
“وصلَ الضيوفُ إلّا ضيفاً”
Negative Constraint
Used in negative sentences to mean 'only'.
“ما جاءَ إلّا عليٌّ”
“لا أثقُ إلّا بكَ”
Reference Table
| الگوی عربی | کاربرد | مثال فارسی |
|---|---|---|
|
الكل + إلّا + اسم
|
جدا کردن یکی از همه
|
همه به جز...
|
|
كل يوم + إلّا + [day]
|
جدا کردن یک روز از برنامه روزانه
|
هر روز به جز جمعه
|
|
كل شيء + إلّا + [item]
|
جدا کردن یک مورد از همه چیز
|
همه چیز به جز سالاد
|
|
الطلاب + إلّا + [name]ً
|
جدا کردن یک نفر از دانشآموزان
|
دانشآموزان به جز زید
|
|
الساعة [X] إلّا [Y]
|
گفتن ساعت
|
وای دقیقه به ایکس
|
|
الفواكه + إلّا + التفاحَ
|
جدا کردن یک نوع از یک دسته
|
میوهها به جز سیب
|
طیف رسمیت
حضرَ الجميعُ إلّا علياً. (Social gathering)
كلُّ الناسِ حضروا إلّا علي. (Social gathering)
الكلُّ إجوا إلّا علي. (Social gathering)
الكلّ إجا ما عدا علي. (Social gathering)
The Exception Logic
Function
- استثناء Exception
Grammar
- منصوب Accusative
مثالها بر اساس سطح
أحبُّ كلَّ الألوانِ إلّا الأسودَ
I like all colors except black.
أكلتُ كلَّ شيءٍ إلّا الخبزَ
I ate everything except the bread.
كلُّ الطلابِ هنا إلّا أحمدَ
All students are here except Ahmad.
سأشتري كلَّ شيءٍ إلّا هذا
I will buy everything except this.
قرأتُ كلَّ القصصِ إلّا قصةً واحدةً
I read all the stories except one story.
سافرتُ إلى كلِّ المدنِ إلّا القاهرةَ
I traveled to all cities except Cairo.
الكلُّ موافقٌ إلّا زيداً
Everyone agrees except Zaid.
أعرفُ كلَّ الناسِ إلّا هذا الرجلَ
I know everyone except this man.
لم ينجحْ أحدٌ إلّا الطالبُ المجتهدُ
No one succeeded except the hardworking student.
لا أريدُ شيئاً إلّا السلامَ
I want nothing except peace.
ما رأيتُ أحداً إلّا صديقي
I saw no one except my friend.
لا أثقُ بأحدٍ إلّا بكَ
I trust no one except you.
حضرَ الجميعُ إلّا مَن كانَ مريضاً
Everyone attended except those who were sick.
لم يبقَ في الغرفةِ إلّا الكراسيُّ
Nothing remained in the room except the chairs.
لا يُقبلُ هذا الطلبُ إلّا بوجودِ وثيقةٍ
This request is not accepted except with a document.
ما كانَ لديهِ خيارٌ إلّا الرحيلَ
He had no choice except to leave.
لا يُدركُ قيمةَ الوقتِ إلّا مَن ضيَّعهُ
No one realizes the value of time except those who wasted it.
لم تكنْ هناكَ إجابةٌ إلّا الصمتَ
There was no answer except silence.
لا يُحققُ النجاحَ إلّا مَن يسعى إليهِ
Success is achieved only by those who strive for it.
لم يتبقَّ من القومِ إلّا قليلٌ
Only a few of the people remained.
ما جاءَ القومُ إلّا زيدٌ أو زيداً
The people did not come except Zaid (grammatical variation).
لا يُستثنى من هذا القانونِ إلّا مَن ذُكِرَ
No one is exempt from this law except those mentioned.
لم يأتِ أحدٌ إلّا أخوكَ
No one came except your brother.
لا يُعرفُ الحقُّ إلّا بالدليلِ
Truth is not known except by evidence.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners use 'lakin' (but) when they should use 'illaa' (except).
Both mean 'except' or 'other than'.
Both are used for exclusion.
اشتباهات رایج
أكلتُ كلَّ شيءٍ إلّا الخبزُ
أكلتُ كلَّ شيءٍ إلّا الخبزَ
أحبُّ الكلَّ لكن أحمدَ
أحبُّ الكلَّ إلّا أحمدَ
إلّا أحمدَ حضرَ
حضرَ الجميعُ إلّا أحمدَ
أكلتُ إلّا تفاحةً
أكلتُ كلَّ شيءٍ إلّا تفاحةً
ما حضرَ أحدٌ إلّا محمداً
ما حضرَ أحدٌ إلّا محمدٌ
لا أريدُ إلّا القهوةَ
لا أريدُ إلّا القهوةَ (Correct, but watch context)
كلُّهم ذهبوا إلّا هو
كلُّهم ذهبوا إلّا إيّاهُ
لم أرَ إلّا صديقاً
لم أرَ إلّا صديقي
لا أثقُ إلّا أنتَ
لا أثقُ إلّا بكَ
ما جاءَ إلّا الطلابُ
ما جاءَ إلّا الطلابُ (Correct)
لم يتبقَّ إلّا القليلَ
لم يتبقَّ إلّا القليلُ
لا يُستثنى إلّا المذكورَ
لا يُستثنى إلّا المذكورُ
ما كانَ خيارٌ إلّا الرحيلَ
ما كانَ خيارٌ إلّا الرحيلُ
الگوهای جملهسازی
أحبُّ ___ إلّا ___
حضرَ ___ إلّا ___
لا أريدُ ___ إلّا ___
لم يبقَ ___ إلّا ___
Real World Usage
أريدُ كلَّ شيءٍ إلّا البصلَ
أحبُّ كلَّ الأغاني إلّا هذه
أتقنُ كلَّ المهاراتِ إلّا البرمجةَ
زرتُ كلَّ المعالمِ إلّا المتحفَ
فهمتُ كلَّ الدرسِ إلّا هذه النقطةَ
الكلّ جاي إلّا محمد
حقه گفتن ساعت
فتحه رو جدی بگیر!
میانبر اساماس بازی
Smart Tips
Always identify the group first, then add 'illaa'.
Check if 'illaa' means 'except' or 'only'.
In casual speech, focus on the meaning first; case endings come with practice.
If you are filtering a list, use 'illaa'. If you are contrasting two ideas, use 'lakin'.
تلفظ
Emphasis
The 'll' in 'illaa' should be held slightly longer.
Falling
حضرَ الجميعُ إلّا علياً ↘
Finality and completion of the statement.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of 'Illaa' as a 'Minus' sign. If you have a group, 'Illaa' takes one away.
تداعی تصویری
Imagine a basket of 5 apples. You take one out. The basket is the group, the action is 'illaa', and the apple is the exception.
Rhyme
For every group that you can see, use 'illaa' to set one free.
Story
Ali had ten cookies. He gave them to his friends. He gave one to everyone except his brother. He said: 'أعطيتُ الجميعَ إلّا أخي'.
شبکه واژگان
چالش
Write 5 sentences about your day using 'illaa' to describe things you didn't do.
نکات فرهنگی
In daily speech, 'ma 'ada' (ما عدا) or 'ghayr' (غير) are often used instead of 'illaa'.
Formal 'illaa' is very common in news and official settings.
People often use 'illa' in casual speech, but 'ghayr' is also frequent.
The particle 'illaa' is a contraction of 'in' (if) and 'laa' (not).
شروعکنندههای مکالمه
ماذا تحبُّ أن تأكلَ؟
مَن حضرَ الاجتماعَ اليومَ؟
هل زرتَ كلَّ الأماكنِ في المدينةِ؟
هل تثقُ بكلِّ الناسِ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
حضر الطلاب ___ زيداً.
Choose the grammatically correct sentence:
Find and fix the mistake:
حضر الجميع إلّا طارقٌ.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesأكلتُ كلَّ الفاكهةِ إلّا تفاحةَ___
Which sentence is correct?
Find and fix the mistake:
حضرَ الطلابُ إلّا محمدٌ
إلّا / التفاحَ / أكلتُ / كلَّ / شيءٍ
I like all colors except black.
What does 'ما جاءَ إلّا عليٌّ' mean?
لا أريدُ شيئاً إلّا ___
Find and fix the mistake:
لا أثقُ إلّا أنتَ
Score: /8
Practice Bank
12 exercisesI read all the books except one.
زيداً / إلّا / حضر / الطلاب
Select the correct phrase:
الساعة الخامسة إلّا ___.
Match the following:
أحب كل اللغات إلّا الصينيةُ.
Translate to Arabic:
أكلتُ كلَّ الفواكهِ إلّا العنبَ.
شاهدتُ كلَّ الأفلامِ ___ هذا الفيلمَ.
إلّا / التفاح / أحب / الفواكه / كل
Translate to Arabic:
إلّا القهوة شربت كل شيء.
Score: /12
سوالات متداول (8)
Yes, but it is more common in formal speech. Dialects often use 'ma 'ada' or 'ghayr'.
Arabic uses case endings (i'rab) to show the grammatical role of a word. 'Illaa' affects this role.
No, it can be used for objects, places, and abstract concepts.
'Illaa' is for exceptions (filtering), 'lakin' is for contrast (connecting ideas).
No, it must follow the group it is excluding.
In negative sentences, it can mean 'only'.
Yes, but people often use simpler alternatives like 'ma 'ada'.
You will still be understood, but it won't be grammatically perfect.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
excepto / salvo
Arabic case endings change the noun after 'illaa', whereas Spanish does not.
sauf
Arabic 'illaa' can mean 'only' in negative contexts, which 'sauf' cannot.
außer
Case requirements differ significantly between the two.
~以外 (igai)
Word order is reversed compared to Arabic.
除了 (chúle)
Arabic requires specific case endings based on sentence structure.
إلّا
None, this is the reference point.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
حرف اِضراب در عربی: بلکه، در واقع (Bal)
### Overview در زبان عربی، دستیابی به مهارت ارتباطی دقیق، نیازمند استفاده درست از کلمات کوچک اما بسیار قدرتمند است. یکی...
کاف تشبیه (ك): چطور در عربی بگوییم «مثل»
### Overview زبان عربی به دلیل ایجاز و ساختار منسجم خود، ابزارهای زبانی بسیار قدرتمندی دارد که به ما اجازه میدهد مفاهی...
داستان منشأ: استفاده از مِن (Min)
Overview همین الان برچسب روی لباست رو چک کن. احتمالاً نوشته "Made ___ Cotton" یا "Made ___ China". اون حلقه گمشده؟ این چ...
حرف اضافه عربی "با" (ma'a)
امروز با چه کسی وقت میگذرانید؟ چه در حال نوشیدن لاته با یک دوست باشید و چه در هنگام پرداخت متوجه شوید که کیف پولتان همر...
حروف ربط عربی: هنر استفاده از "و" (Wa)
Overview تا حالا دقت کردید که عربزبانها انگار در یک جمله طولانی و بیپایان صحبت میکنند؟ اشتباه نمیکنید؛ شما با چسب د...