A2 · مقدماتی فصل 5

فاعل و مفعول عربی: کی به کیه؟

4 مجموع قواعد
40 مثال‌ها
5 دقیقه
قواعد این فصل تمرین سریع

Chapter in 30 Seconds

Master the grammatical GPS that reveals the role of every word in an Arabic sentence.

  • Identify the grammatical function of words by their vowel endings.
  • Distinguish between subjects, objects, and possessed nouns.
  • Apply correct vocalization to nouns based on their sentence role.
Endings matter: Decode Arabic with the power of I'rab.

چی یاد می‌گیری

آقا، تو که تا الان تو عربی کلی پیشرفت کردی! حالا وقتشه یه پله حرفه‌ای‌تر بشی و واقعاً بفهمی کی داره چه کاری رو می‌کنه یا چی سرش میاد. توی این فصل هیجان‌انگیز، میریم سراغ یه بخش خیلی مهم: نظام حالت‌دهی کلمات (الإعراب). شاید اسمش سخت به نظر بیاد، ولی خیالت راحت، یه جور GPS گرامریه! یاد می‌گیریم که چطور با تغییرات کوچیک ته کلمات، می‌تونیم تشخیص بدیم که توی جمله، کی فاعله، کی مفعوله، یا اصلاً یه چیزی مال کیه. اول از همه، با حالت رفع (الرفع) آشنا میشی که بهت نشون میده 'کننده کار' کیه یا 'موضوع اصلی' چیه. بعدش می‌ریم سراغ حالت نصب (النصب) که بهت میگه 'کار روی کی یا چی انجام شده'. فکر کن داری یه خبر عربی می‌خونی و می‌خوای بدونی کی به کی حمله کرده یا کی چی رو دریافت کرده؛ اینجاست که این قواعد طلایی میشن! و در آخر هم حالت جر (الجر) رو یاد می‌گیریم که هم برای نشون دادن مالکیت (مثلاً 'کتابِ دانش‌آموز') عالیه، هم برای کلماتی که بعد از حروف اضافه میان. بعد از این فصل، دیگه هیچ‌وقت اشتباه نمی‌کنی و می‌تونی با اطمینان کامل بگی مثلاً 'پسر غذا رو خورد' یا 'من با دوستش رفتم'. این قواعد بهت کمک می‌کنه تا نه تنها عربی رو بهتر بفهمی، بلکه مثل یه نیتیو، واضح و درست حرف بزنی. پس بزن بریم که این راز بزرگ عربی رو کشف کنیم!

Learning Objectives

By the end of this chapter, you will be able to:

  1. 1
    By the end you will be able to correctly identify the subject of a sentence using the Nominative case (Al-Raf').
  2. 2
    By the end you will be able to construct sentences with direct objects using the Accusative case (Al-Nasb).
  3. 3
    By the end you will be able to express possession and use prepositions correctly using the Genitive case (Al-Jarr).

راهنمای فصل

مرور کلی

Welcome to an exciting new chapter in your A2 Arabic journey! You've built a solid foundation, and now it's time to unlock a fundamental secret of Arabic: the case system, known as 'I'rab (الإعراب). Understanding Arabic grammar at this level is crucial for fluency, and I'rab is the key to truly grasping how words function within a sentence.
Think of it as a grammatical GPS that guides you, showing you who is doing what, who is receiving an action, or even who owns something. This chapter will demystify these subtle but powerful changes at the end of words, making your understanding of Arabic much deeper.
This section is designed to equip you with the knowledge to navigate the core of Arabic sentence structure. We'll focus on the three main cases: the Nominative Case (Al-Raf'), which highlights the subject or topic; the Accusative Case (Al-Nasb), which marks the direct object; and the Genitive Case (Al-Jarr), used for possession and after prepositions. Mastering these concepts will significantly boost your confidence in both understanding and producing accurate Arabic.
This is a vital step for any A2 Arabic learner aiming for clarity and correctness.

این گرامر چطور کار می‌کنه

The Arabic case system, or 'I'rab (الإعراب), is a system of endings that change on nouns, adjectives, and sometimes verbs to indicate their grammatical function in a sentence. This is a core concept in Arabic grammar and differentiates it from many other languages. Let's break down the three main cases you'll encounter at the A2 Arabic level.
First, we have the Nominative Case (Al-Raf'). This is the default case and usually indicates the subject of a sentence (the doer) or the topic of a nominal sentence. For example, in the sentence The student reads, the word for student would be in the nominative case.
This is often marked by a *damma* (ـُ) at the end of the word.
Example

الطالبُ يقرأُ. (Aṭ-ṭālibu yaqra'u.) - The student reads.

Next is the Accusative Case (Al-Nasb). This case typically marks the direct object of a verb – the thing or person being acted upon. If someone reads a book, the word for book would be in the accusative case. This is often marked by a *fatha* (ـَ) at the end of the word.
Example

قرأ الطالبُ الكتابَ. (Qara'a aṭ-ṭālibu al-kitāba.) - The student read the book.

Finally, we have the Genitive Case (Al-Jarr). This case is primarily used to show possession, often in what's called an 'idafa construction (a possessive phrase), and also for nouns that follow prepositions. When you say
the book of the student,
the word for student would be in the genitive case.
This is usually marked by a *kasra* (ـِ) at the end of the word.
Example

كتابُ الطالبِ. (Kitābu aṭ-ṭālibi.) - The student's book.

Example with preposition: ذهبتُ إلى المدرسةِ. (Dhahabtu ilā al-madrasati.) - I went to the school.

اشتباهات رایج

  1. 1✗ Wrong: «أنا أحبُ التفاحةَ.» (Ana uhibbu at-tuffāḥa.) - I love the apple. (Assuming apple is the object and should be accusative)
✓ Correct: «أنا أحبُ التفاحةَ.» (Ana uhibbu at-tuffāḥa.)
*Explanation:* This is a correct sentence, but a common mistake learners make is not marking the object correctly. If the sentence was meant to say
The apple is delicious
and apple was the subject, it would need to be in the nominative case: «التفاحةُ لذيذةٌ.» (At-tuffāḥatu ladhīdhah.) The ending changes depending on the word's role.
  1. 1✗ Wrong: «هذا قلمُ زيد.» (Hādhā qalamu Zayd.) - This is the pen of Zayd. (Assuming Zayd should be genitive)
✓ Correct: «هذا قلمُ زيدٍ.» (Hādhā qalamu Zaydin.)
*Explanation:* In an 'idafa construction (possessive phrase), the second noun indicating possession is always in the genitive case. So, Zayd here needs the *kasra* ending.
  1. 1✗ Wrong: «ذهبتُ مع صديقُ.» (Dhahabtu ma'a ṣadīqu.) - I went with a friend. (Assuming friend should be genitive)
✓ Correct: «ذهبتُ مع صديقٍ.» (Dhahabtu ma'a ṣadīqin.)
*Explanation:* Words that follow prepositions (like «مع» - with) always take the genitive case. Therefore, «صديق» needs a *kasra* ending.

مکالمات واقعی

A

A

هذا كتابٌ جديدٌ. (Hādhā kitābun jadīdun.) - This is a new book.
B

B

قرأتُ الكتابَ. (Qara'tu al-kitāba.) - I read the book.
A

A

هل رأيتَ حقيبةَ أخي؟ (Hal ra'ayta ḥaqībata akhī?) - Did you see my brother's bag?
B

B

نعم، رأيتُ حقيبةَ أخي أمامَ البابِ. (Na'am, ra'aytu ḥaqībata akhī amāma al-bābi.) - Yes, I saw my brother's bag in front of the door.

سؤالات رایج

Q

What is the main benefit of learning Arabic case endings for A2 learners?

Learning Arabic case endings at the A2 level helps you correctly identify the subject and object in sentences, leading to more accurate and understandable communication.

Q

How does the Arabic case system differ from English grammar?

English primarily uses word order to show grammatical function, while Arabic relies more on word endings (case endings) to convey the same information.

Q

When do I use the genitive case in Arabic?

You use the genitive case (Al-Jarr) in Arabic for possession (e.g.,

the car of the man
) and for nouns that follow prepositions (e.g., in the house).

Q

Are there exceptions to Arabic case endings at the A2 level?

Yes, there are some exceptions and complexities, especially with certain types of nouns and verb conjugations. However, focusing on the general rules for nouns in the three main cases is essential for A2 learners.

بافت فرهنگی

Understanding 'I'rab is like understanding the musicality of Arabic. While modern spoken dialects often simplify or omit some case endings, mastering them is crucial for reading formal Arabic (like news, literature, or religious texts) and for sounding more polished and educated in formal speech. It’s a sign of deeper linguistic understanding.

مثال‌های کلیدی (8)

1

الرَّجُلُ هُنَا.

مرد اینجاست.

سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟
2

شَرِبْتُ القَهْوَةَ.

من قهوه نوشیدم.

سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟
3

Al-jawwu ḥārrun al-yawma.

امروز هوا گرم است.

پایان‌های فاعلی عربی: حالت رفع (Al-Raf')
4

Waṣala al-musāfirūna ilā al-maṭāri.

مسافران به فرودگاه رسیدند.

پایان‌های فاعلی عربی: حالت رفع (Al-Raf')
5

I drank the coffee in the café.

قهوه رو تو کافه خوردم.

حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)
6

I saw a very beautiful movie.

یه فیلم خیلی قشنگ دیدم.

حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)
7

أنا في المَكْتَبِ الآنَ.

من الان تو دفتر هستم.

حالت مجرور در عربی (Al-Jarr): مالکیت و حروف اضافه
8

هذا هاتِفُ الطالِبِ.

این گوشی دانش آموزه.

حالت مجرور در عربی (Al-Jarr): مالکیت و حروف اضافه

نکات و ترفندها (4)

🎯

ترفند «حالت خنثی»

توی صحبت‌های روزمره، معمولاً می‌تونی آخر کلمه‌ها رو ساکن بذاری. اما وقتی داری می‌خونی، به حرکت‌های آخر کلمه دقت کن تا «کی» و «چی» رو تشخیص بدی. «الكِتَابُ» رو ممکنه «الکتاب» بگی.
frontend.learn_grammar.from_rule: سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟
🎯

استراتژی پیش‌فرض تو چیه؟

اگه نمیدونی کلمه چه حالتی باید بگیره، اول حالت رفع رو حدس بزن (با «ـُ»). چون شکل اصلی کلمه‌ها همینه و معمولاً درست از آب درمیاد: «رَجُلٌ».
frontend.learn_grammar.from_rule: پایان‌های فاعلی عربی: حالت رفع (Al-Raf')
⚠️

الفِ "نامرئی" رو یادت نره!

تصور کن داری یه ایمیل رسمی می‌نویسی. اگه کلمه‌ای بدون ال تعریف باشه و مفعول باشه، آخرش یه «الف» ساکت میاد. صداش نمی‌کنی ولی نوشتنش خیلی مهمه! مثلاً: «كِتَاباً»
frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)
💡

قانون 'ای'

اگه یه حرف اضافه دیدی، آخر کلمه بعدی دنبال صدای 'ای' (کسره) باش. این یه قانون خیلی ثابته! مثلاً: «أنا في البيتِ.»
frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مجرور در عربی (Al-Jarr): مالکیت و حروف اضافه

واژگان کلیدی (6)

الْوَلَدُ the boy (al-waladu) التُّفَّاحَةُ the apple (at-tuffahatu) أَكَلَ ate (akala) الْكِتَابُ the book (al-kitabu) فِي in (fi) الْمَدْرَسَةُ the school (al-madrasatu)

Real-World Preview

coffee

Ordering at a Cafe

Review Summary

  • Noun + ـُ (u)
  • Noun + ـَ (a)
  • Noun + ـِ (i)

اشتباهات رایج

Swapping the Damma and Fatha makes the apple eat the boy! Always put the Damma (u) on the doer.

Wrong: أَكَلَ الْوَلَدَ التُّفَّاحَةُ
صحیح: أَكَلَ الْوَلَدُ التُّفَّاحَةَ

Nouns following prepositions like 'fi' or 'ala' MUST take a Kasra (i).

Wrong: فِي الْمَكْتَبُ
صحیح: فِي الْمَكْتَبِ

In an ownership pair (Idafa), the second word (the owner) always takes the Genitive case (i).

Wrong: كِتَابُ الطَّالِبَ
صحیح: كِتَابُ الطَّالِبِ

Next Steps

You've tackled one of the most unique parts of Arabic grammar. This logic will make your reading and speaking incredibly precise. Keep going, you're doing amazing!

Read a short Arabic paragraph and circle all the words ending in Damma.

Describe 3 items in your room and who they belong to using the Genitive case.

Continue to: قدرت توصیف و مقایسه تو عربی

تمرین سریع (10)

جمله رو با حالت مفعولی صحیح کامل کن.

أَكَلْتُ التُفَّاحَ___ (the apple).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ةَ
چون 'سیب' مفعولی هست که خورده میشه، باید در حالت نصب (فتحه) باشه.

frontend.learn_grammar.from_rule: سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟

اشتباه حرف اضافه‌ای رو اصلاح کن.

Find and fix the mistake:

Find the correct version of: 'He is in the office' (fii al-maktab...)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هُوَ فِي المَكْتَبِ.
بعد از حرف اضافه 'فی' (در)، اسم باید کسره (-ِ) بگیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟

جای خالی رو با شکل درست 'کتاب' (الكتاب) پر کن.

قَرَأْتُ ___ جَدِيداً أَمْسِ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الكِتَابَ
چون 'کتاب' مفعول مستقیم فعل 'خواند' هست، باید تو حالت مفعولی (فتحه) باشه.

frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)

کدوم جمله از نظر گرامری درسته؟

جمله‌ی درست رو با استفاده از 'Inna' انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: إِنَّ الطَّالِبَ مُجْتَهِدٌ
حرف 'إنّ' باعث میشه فاعل جمله حالت مفعولی (منصوب) بگیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)

اشتباه تو اسم جمع رو پیدا کن و درستش کن.

Find and fix the mistake:

رَأَيْتُ المُدَرِّسَاتَ فِي المَدْرَسَةِ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رَأَيْتُ المُدَرِّسَاتِ
جمع مونث سالم (اونایی که به 'ـات' ختم میشن) تو حالت مفعولی 'کسره' می‌گیرن، نه 'فتحه'.

frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مفعولی در عربی: نشانه‌گذاری مفعول (النصب)

حرکت فاعل رو درست کن.

Shariba al-qiṭṭa (الْقِطَّ) al-ḥalība.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Shariba al-qiṭṭu (الْقِطُّ)
گربه داره شیر می‌خوره، پس گربه فاعله. فاعل ضمه (ـُ) می‌گیره، نه فتحه (ـَ).

frontend.learn_grammar.from_rule: پایان‌های فاعلی عربی: حالت رفع (Al-Raf')

پایان صحیح فاعل رو انتخاب کن.

Which sentence correctly marks the subject 'The boy'?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الوَلدُ يَلْعَبُ.
فاعل‌ها تو عربی در حالت رفع هستن که نیاز به ضمه (-ُ) داره.

frontend.learn_grammar.from_rule: سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام می‌دهد؟

کدوم جمله از نظر گرامری درسته؟

ترکیب اضافی (Idafa) درست رو انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: سَيّارةُ الرَّجُلِ
تو ترکیب اضافی (اضافه ملکی)، کلمه اول هیچ‌وقت 'الـ' نمی‌گیره و کلمه دوم (مالک) باید تو حالت جر باشه.

frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مجرور در عربی (Al-Jarr): مالکیت و حروف اضافه

اشتباه رو تو شکل مثنی پیدا و درست کن

Find and fix the mistake:

ذَهَبْتُ إلى مَدينَتانِ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ذَهَبْتُ إلى مَدينَتَيْنِ.
بعد از حرف اضافه 'إلى'، اسم‌های مثنی پایانشون از 'ـانِ' به 'ـَيْنِ' تغییر می‌کنه.

frontend.learn_grammar.from_rule: حالت مجرور در عربی (Al-Jarr): مالکیت و حروف اضافه

حرکت آخر فاعل رو درست انتخاب کن.

The teacher (___) entered the class. / Dakhala al-mudarris___ al-faṣla.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: u (ُ )
معلم انجام دهنده کار (فاعل) هست، پس حالت رفع (ضمه) می‌گیره.

frontend.learn_grammar.from_rule: پایان‌های فاعلی عربی: حالت رفع (Al-Raf')

Score: /10

سوالات رایج (6)

اعراب سیستمیه که پایان اسم‌ها رو تغییر میده تا نقش گرامری‌شون تو جمله مشخص بشه. اینجوری دیگه قاطی نمی‌کنی کی فاعله و کی مفعول. مثلاً: «ضَرَبَ الْوَلَدُ الْكَلْبَ.» (پسر سگ را زد.)
خیلی کم. بیشتر لهجه‌های گفتاری برای سادگی علائم اعراب رو حذف می‌کنن. ولی برای عربی فصیح (MSA) خیلی مهمن. مثلاً تو لهجه میگی «الولد راح» (پسر رفت) ولی تو فصیح میگی «ذَهَبَ الْوَلَدُ.» (پسر رفت.)
این به معرفه یا نکره بودن کلمه ربط داره! اگه کلمه «الـ» داشته باشه (یعنی معرفه باشه)، یه دونه ضمه (ـُ) می‌گیره. اگه «الـ» نداشته باشه (نکره باشه)، دو تا ضمه (ـٌ) می‌گیره. مثلاً «الْكِتَابُ» (کتاب) در مقابل «كِتَابٌ» (یک کتاب).
بله! «مُحَمَّدٌ» حالت رفعشه. «مُحَمَّدًا» حالت نصبه. اسم‌ها هم از این قوانین پیروی می‌کنن.
علامت اصلی 'فتحه' (ـَ) برای اسم‌های معرفه است و 'تنوین فتحه' (ـًا) برای اسم‌های نکره. آخر کلمه میاد و بهت نشون میده که کلمه مفعوله. مثلاً: «قَلَماً» (یک خودکار).
این یه استثنای بامزه تو قواعد عربیه. کلماتی که آخرشون 'ـَات' دارن، هیچ وقت 'فتحه' نمی‌گیرن، به جاش 'کسره' میگیرن. مثل: «رَأَيْتُ المُدَرِّسَاتِ».
فصل قبلی
این و اون: مالکیت و اشاره!
فصل بعدی
قدرت توصیف و مقایسه تو عربی
برگشت به نقشه راه