حالت مفعولی در عربی: نشانهگذاری مفعول (النصب)
Grammar Rule in 30 Seconds
The accusative case (al-nasb) marks the direct object of a verb, usually indicated by a 'fatḥah' (a) vowel sound at the end.
- Direct objects take the accusative case: 'I ate the apple' (أكلتُ التفاحةَ).
- Indefinite accusative nouns often add an 'alif' and 'tanwin fatḥ' (an): 'I saw a man' (رأيتُ رجلاً).
- The accusative case also follows certain particles like 'inna' (إنَّ).
مرور کلی
النَّصْب (Accusative Case) روبرو هستیم که در آن، نقش کلمه در جمله، «شکل ظاهری» یا همان پایان کلمه را تغییر میدهد. این دقیقاً همان چیزی است که به عنوان مَنْصُوب شناخته میشود.النَّصْب مانند یک «برچسب نامرئی» است که به کلمه میچسبد تا به شنونده بگوید: «این کلمه هدفِ عمل است». تصور کنید در محیط کار یا دانشگاه هستید؛ وقتی میگویید «استاد را دیدم»، «استاد» مفعول است.فَتْحَة (ـَ) به پایان کلمه، این نقش را نشان دهید. این سیستم به عربی انعطافپذیری بالایی در جایگاه کلمات میدهد که در فارسیِ ما وجود ندارد. یادگیری این مبحث نه تنها برای فهم متون رسمی و قرآن ضروری است، بلکه به شما کمک میکند تا جملات خود را با دقت و ظرافت بیشتری بسازید و از اشتباهات رایج جلوگیری کنید.المَفْعُول بِه) با حرکت فَتْحَة (ـَ) یا تنوین نصب (ـًا) مشخص میشود. وقتی کلمهای مَنْصُوب میشود، یعنی «پذیرنده انرژیِ فعل» است.النَّصْب فقط برای مفعولبه نیست. این حالت در موارد دیگری هم کاربرد دارد: مثلاً وقتی میخواهید قید زمان یا مکان بسازید (مانند اليَوْمَ به معنی امروز)، یا وقتی بعد از حروف مشبهة بالفعل مثل إِنَّ قرار میگیرید. در فارسی، ما برای بیان «به راستی که هوا خوب است»، از ساختار ساده استفاده میکنیم، اما در عربی، إِنَّ باعث میشود اسمِ بعد از آن مَنْصُوب شود.إِنَّ الجَوَّ جَمِيلٌ. همانطور که میبینید، الجَوَّ به خاطر إِنَّ فتحه گرفته است. درک این «تغییر لباس» کلمات، کلید اصلی تسلط بر ساختار جملات عربی است.النَّصْب بسته به نوع کلمه تغییر میکند. در جدول زیر الگوهای اصلی را مشاهده میکنید:كِتَابٌ | كِتَابًا | قَرَأْتُ كِتَابًا |صَدِيقَانِ | صَدِيقَيْنِ | رَأَيْتُ صَدِيقَيْنِ |مُدَرِّسُونَ | مُدَرِّسِينَ | شَكَرْتُ المُدَرِّسِينَ |مُدَرِّسَاتٌ | مُدَرِّسَاتٍ | رَأَيْتُ المُدَرِّسَاتِ |الف اضافه میکنیم (كِتَابًا)، مگر اینکه کلمه به ة (تاء مربوطه) ختم شود.المَفْعُول بِه (مفعول مستقیم): وقتی میگویید أَكَلْتُ تُفَّاحَةً (سیبی خوردم)، تُفَّاحَةً منصوب است. دوم، در قیدها (ظُرُوف): وقتی میخواهید بگویید «امروز» (اليَوْمَ) یا «فردا» (غَداً)، این کلمات به صورت پیشفرض منصوب هستند.إِنَّ شروع میشوند: این حروف اسمِ بعد از خود را منصوب میکنند. چهارم، در ساختار المَفْعُول المُطْلَق برای تأکید: مثلاً وقتی میگویید دَرَسْتُ دِرَاسَةً (مطالعه کردم، مطالعهای دقیق). همچنین بسیاری از عبارات تعارفی و روزمره مثل أهلاً وَسَهْلاً (خوش آمدید) یا شُكْراً (متشکرم) در واقع کلمات منصوب هستند که در قدیم فعلی محذوف داشتهاند (مثلاً «خوش آمدی» در عربی به معنی «به جای وسیعی آمدی» است).- 1فراموش کردن الف تنوین: بسیاری از فارسیزبانان هنگام نوشتنِ تنوین نصب،
الفرا فراموش میکنند (مثلاً مینویسندكتابًبه جایكتابًا). این به دلیل عدم وجود چنین قاعدهای در فارسی است. - 2اشتباه در جمع مؤنث سالم: زبانآموزان به اشتباه فکر میکنند چون حالت نصب است، باید فتحه بگیرد (
مُدَرِّسَاتَ). اما در عربی، جمع مؤنث سالم در حالت نصب کسره میگیرد (مُدَرِّسَاتٍ). این تداخل ذهنی به دلیل انتظارِ یکسانیِ اعراب است. - 3تداخل با حروف اضافه: فارسیزبانان گاهی عادت دارند بعد از هر فعلی که در فارسی «را» میگیرد، در عربی هم از حرف اضافه استفاده کنند یا برعکس. مثلاً چون در فارسی میگوییم «به او نگاه کردم»، ممکن است در عربی هم به اشتباه از حرف اضافه استفاده کنند، در حالی که فعل
رأى(دیدن) مستقیماً مفعول را میپذیرد و آن را منصوب میکند.
النَّصْب (مفعول) و الجَرّ (مجرور) در این است که الجَرّ همیشه بعد از حروف اضافه یا در ساختار اضافه میآید. در فارسی، ما برای هر دو حالت معمولاً از جایگاه یا حروف اضافه استفاده میکنیم.النَّصْب (مفعول) | الجَرّ (مجرور) |ضَرَبَ زَيْدٌ عَمْرًا | ذَهَبْتُ إِلَى عَمْرٍو |سَيَّارَةً الف اضافه نمیشود؟ة ختم شده است. طبق قاعده، تنوین نصب روی ة قرار میگیرد و نیازی به الف نیست.كَانَ هم مفعول را منصوب میکند؟كَانَ اسمِ خود را مرفوع و خبرِ خود را منصوب میکند. این یک قاعده جداگانه است که باید به خاطر بسپارید.Accusative Case Endings
| Noun Type | Nominative | Accusative | Example (Acc) |
|---|---|---|---|
|
Singular Definite
|
al-kitabu
|
al-kitaba
|
الكتابَ
|
|
Singular Indefinite
|
kitabun
|
kitaban
|
كتاباً
|
|
Feminine (Ta Marbuta)
|
sayyaratun
|
sayyarat-an
|
سيارةً
|
|
Dual
|
kitabani
|
kitabayn-i
|
كتابينِ
|
|
Sound Masculine Plural
|
mu'allimuna
|
mu'allimina
|
معلمينَ
|
Meanings
The accusative case (al-nasb) is a grammatical state used primarily to identify the direct object of a transitive verb, showing who or what is receiving the action.
Direct Object
The entity receiving the action of the verb.
“قرأتُ الكتابَ (I read the book).”
“رأيتُ صديقاً (I saw a friend).”
Adverbial usage
Used to describe time or place (zaman/makan).
“ذهبتُ صباحاً (I went in the morning).”
“جلستُ أمامَ البيتِ (I sat in front of the house).”
Following Particles
Used after particles like 'inna' (إنَّ).
“إنَّ الجوَّ جميلٌ (Indeed, the weather is beautiful).”
“إنَّ الطالبَ ذكيٌّ (Indeed, the student is smart).”
Reference Table
| نوع اسم | علامت حالت | مثال نکره | مثال معرفه |
|---|---|---|---|
|
مفرد
|
فتحه (ـَ / ـًا)
|
بَيْتاً
|
البَيْتَ
|
|
مثنی
|
ـَيْنِ
|
بَيْتَيْنِ
|
البَيْتَيْنِ
|
|
جمع مذکر سالم
|
ـِينَ
|
مُدَرِّسِينَ
|
المُدَرِّسِينَ
|
|
جمع مونث سالم
|
کسره (ـِ / ـٍ)
|
مُدَرِّسَاتٍ
|
المُدَرِّسَاتِ
|
|
جمع مکسر
|
فتحه (ـَ / ـًا)
|
كُتُبًا
|
الكُتُبَ
|
|
اسمهای پنجگانه
|
الف (ـَا)
|
أَبَا
|
أَبَاكَ
|
طیف رسمیت
أرغبُ في تناولِ قهوةٍ. (Ordering coffee)
أريدُ قهوةً. (Ordering coffee)
بدي قهوة. (Ordering coffee)
عايز قهوة. (Ordering coffee)
The Accusative Target
Direct Objects
- أكلتُ تفاحةً I ate an apple
Time/Place
- صباحاً in the morning
Particles
- إنَّ الطالبَ Indeed, the student
مثالها بر اساس سطح
أكلتُ تفاحةً
I ate an apple.
شربتُ ماءً
I drank water.
أحبُّ البيتَ
I love the house.
رأيتُ قطةً
I saw a cat.
قرأتُ الكتابَ الجديدَ
I read the new book.
سافرتُ صباحاً
I traveled in the morning.
إنَّ الطالبَ مجتهدٌ
Indeed, the student is hardworking.
أريدُ سيارةً حمراءَ
I want a red car.
جلستُ أمامَ المكتبِ
I sat in front of the desk.
ليتَ الوقتَ يمرُّ بسرعةٍ
I wish time would pass quickly.
رأيتُ المعلمينَ في المدرسةِ
I saw the teachers at school.
ذهبتُ إلى السوقِ ليلاً
I went to the market at night.
إنَّ المسلمينَ صائمونَ
Indeed, the Muslims are fasting.
وجدتُ المفتاحَ تحتَ الطاولةِ
I found the key under the table.
تحدثتُ معَ المديرِ بوضوحٍ
I spoke with the manager clearly.
أحبُّ أنْ أزورَ مدينتَكم
I would like to visit your city.
ظننتُ الأمرَ سهلاً
I thought the matter was easy.
جاءَ الولدُ ضاحكاً
The boy came laughing.
اشتريتُ عشرينَ كتاباً
I bought twenty books.
إنَّ في ذلكَ لعبرةً
Indeed, in that is a lesson.
رأيتُ أباكَ في الحفلِ
I saw your father at the party.
إنَّ أخاكَ رجلٌ كريمٌ
Indeed, your brother is a generous man.
سافرتُ يومَ الخميسِ
I traveled on Thursday.
أحببتُ القصيدةَ التي قرأتَها
I loved the poem you read.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners often use the subject case for the object.
Both involve changing the ending, leading to confusion.
Learners add an alif to ta marbuta words.
اشتباهات رایج
أكلتُ تفاحة
أكلتُ تفاحةً
رأيتُ الولدُ
رأيتُ الولدَ
أريدُ كتاباًً
أريدُ كتاباً
شربتُ القهوة
شربتُ القهوةَ
سافرتُ يومٌ
سافرتُ يومَ
إنَّ الطالبُ ذكي
إنَّ الطالبَ ذكي
أريدُ سيارةًً
أريدُ سيارةً
رأيتُ المعلمونَ
رأيتُ المعلمينَ
جلستُ أمامُ البيتِ
جلستُ أمامَ البيتِ
ليتَ الوقتُ يمرُّ
ليتَ الوقتَ يمرُّ
جاءَ الولدُ ضاحكُ
جاءَ الولدُ ضاحكاً
اشتريتُ عشرون كتاباً
اشتريتُ عشرينَ كتاباً
إنَّ في ذلكَ لعبرةٌ
إنَّ في ذلكَ لعبرةً
الگوهای جملهسازی
أكلتُ ___.
سافرتُ ___.
إنَّ ___ جميلٌ.
رأيتُ ___ في السوقِ.
Real World Usage
أريدُ قهوةً
أرغبُ في وظيفةٍ
أريدُ بيتزا
إنَّ اليومَ جميلٌ
سافرتُ صباحاً
إنَّ الحقَّ منتصرٌ
الفِ "نامرئی" رو یادت نره!
رمز "إِنَّ"
فرق حرف زدن و نوشتن
Smart Tips
Always check if it's definite or indefinite to choose the right ending.
Remember that time words like 'morning' or 'tomorrow' are almost always accusative.
The noun immediately after 'Inna' must have a fatḥah.
Remember that sound masculine plurals use 'ya' and 'nun' in the accusative.
تلفظ
Fatḥah
A short 'a' sound like in 'cat'.
Tanwin Fatḥ
An 'an' sound, like 'an' in 'can'.
Statement
أكلتُ التفاحةَ ↘
Falling intonation at the end of a sentence.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Fatḥah is the 'a' that marks the target, like an arrow hitting the bullseye.
تداعی تصویری
Imagine a target board with an 'A' painted on it. Every time you see a direct object, imagine an arrow hitting that 'A'.
Rhyme
When the object is the target, add an 'a' to keep it market.
Story
Ahmed wanted an apple. He said 'Aridu tuffahatan'. The 'an' at the end was his way of saying 'I want that specific apple'. He ate it happily.
شبکه واژگان
چالش
Write 5 sentences about your daily routine using the accusative case for objects.
نکات فرهنگی
In spoken Levantine, case endings are often dropped entirely, but they remain essential for formal writing.
Egyptian Arabic also drops case endings in daily speech, favoring word order.
Formal Gulf Arabic retains more case usage in religious and official contexts.
The Arabic case system (i'rab) is a Semitic feature that has been preserved in Modern Standard Arabic.
شروعکنندههای مکالمه
ماذا أكلتَ اليوم؟
ماذا تريدُ أنْ تفعلَ غداً؟
كيفَ وجدتَ الكتابَ؟
ما رأيُكَ في هذا المشروعِ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
قَرَأْتُ ___ جَدِيداً أَمْسِ.
جملهی درست رو با استفاده از 'Inna' انتخاب کن:
Find and fix the mistake:
رَأَيْتُ المُدَرِّسَاتَ فِي المَدْرَسَةِ.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesأكلتُ ___ (apple).
Which is correct?
Find and fix the mistake:
رأيتُ الولدُ في الشارعِ.
حول إلى النصب: الكتابُ مفيدٌ (بعد إنَّ).
Match: 1. الكتابُ, 2. الكتابَ, 3. الكتابِ
أ: ماذا تريد؟ ب: أريدُ ___.
أكلتُ / التفاحةَ / أنا
Indefinite nouns ending in ta marbuta need an alif in the accusative.
Score: /8
Practice Bank
6 exercisesسَأُسَافِرُ إِلى مِصْرَ ___. لا تنس أن تضع علامة النصب.
The exam was difficult:
فِيلْماً - شَاهَدْتُ - مُمْتِعاً
I ordered a pizza.
Match the following:
اِشْتَرَيْتُ قَلَمَانِ جَدِيدَانِ.
Score: /6
سوالات متداول (8)
It is the grammatical state for direct objects, time expressions, and nouns after 'inna'.
Use a fatḥah (a) for definite nouns and tanwin fatḥ (an) for indefinite ones.
In most dialects, no. But it is essential for formal Arabic.
It is a spelling convention for the tanwin fatḥ.
Words ending in ta marbuta (ة) are exceptions to the alif rule.
No, nominative is for the subject (doer), accusative is for the object (receiver).
The noun following 'inna' must be in the accusative case.
Yes, adverbs of place (zaraf) are often in the accusative.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Akkusativ
German uses articles for case; Arabic uses noun endings.
Objeto Directo
Spanish relies on word order, not inflection.
Complément d'objet direct
French has no case inflection.
O-particle
Japanese uses a particle; Arabic uses a suffix.
None
Chinese has no inflection.
None
Dialects have lost the case system.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
حالت مجرور در عربی: مالکیت و حروف اضافه
### Overview در زبان عربی، سیستم پیچیدهای از «حالتهای دستوری» (Grammatical Cases) وجود دارد که نقش کلمات را در جمله م...
حالت اکشن: مفعول و جزئیات در عربی (منصوب)
### Overview در زبان عربی، سیستم اعراب (Case System) ستون فقرات ساختار جمله است. مفهوم `المنصوب` (حالت نصبی) در عربی، ن...
عبارات مفعولی ثابت (شکراً، أهلاً)
### Overview در زبان عربی، شما با عبارات کوتاهی مواجه میشوید که همیشه با صدای «اَن» (-an) تمام میشوند، مانند `شُكراً`...
اعراب جمع مکسر عربی: پایانههای ساده (-u, -a, -i)
Overview آیا تا به حال متوجه شدهاید که کلمات عربی وقتی جمع بسته میشوند، انگار منفجر شده و دوباره ساخته میشوند؟ در انگ...
سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)
### Overview زبان عربی دارای یک نظام دستوری بسیار دقیق و منظم به نام «إعراب» است. درک این مبحث برای کسی که زبان مادریا...
