A1 Case System 18 min read آسان

حالت مفعولی در عربی: شناسایی مفعول (Al-Nasb)

«حالت نصبی» بهت نشون میده چی داره فعل رو دریافت می‌کنه. با صدای «ـَ» یا «ـً» آخر کلمه‌ها دنبالش بگرد.

Grammar Rule in 30 Seconds

In Arabic, when you do something to an object, you add a 'fatha' (a short 'a' sound) to the end of the word.

  • The subject (doer) usually ends in 'u' (damma). Example: 'Al-waladu' (The boy).
  • The object (receiver) ends in 'a' (fatha). Example: 'Al-walada' (The boy as an object).
  • Add 'an' (tanwin fath) if the noun is indefinite. Example: 'Waladan' (A boy).
Subject (u) + Verb + Object (a)

مرور کلی

### Overview
در زبان عربی، برخلاف زبان فارسی که ساختار جملات عمدتاً بر پایه ترتیب کلمات (فاعل + مفعول + فعل) استوار است، ما با سیستمی به نام «اعراب» روبرو هستیم. در زبان فارسی، ما برای نشان دادن نقش کلمه در جمله از «نقش‌نماها» مثل «را» استفاده می‌کنیم (مثلاً: کتاب را خواندم). اما در عربی، کلمات با تغییر در انتهای خود (حرف آخر)، نقش خود را در جمله مشخص می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین این حالت‌ها، حالت «نصب» (Al-Nasb) است. در فارسی ما معادل مستقیمی برای این سیستم نداریم؛ یعنی کلمه «کتاب» در جمله «کتاب را دیدم» هیچ تغییری در ظاهر خود نمی‌کند، اما در عربی کلمه کتاب به کتابَ تبدیل می‌شود. این تغییرات برای یک فارسی‌زبان در ابتدا ممکن است عجیب به نظر برسد، اما مانند یک «برچسب» عمل می‌کند که به خواننده می‌گوید این کلمه «مفعول» است.
یادگیری این سیستم برای شما که فارسی‌زبان هستید، به دلیل آشنایی با کلمات عربی در متون ادبی و مذهبی، در واقع بازگشت به ریشه‌هایی است که در ذهن دارید. در این مبحث، ما یاد می‌گیریم چگونه با استفاده از «فتحه» (ـَ) یا «تنوین نصب» (ـً)، مفعول بودن کلمات را نشان دهیم. این یکی از اولین و کلیدی‌ترین مهارت‌ها در یادگیری عربی فصیح است.
### How This Grammar Works
در دستور زبان عربی، «نصب» حالتی است که برای نشان دادن مفعول‌به (کسی یا چیزی که فعل بر آن واقع شده) به کار می‌رود. در فارسی، وقتی می‌گوییم «من علی را دیدم»، کلمه «را» وظیفه نشان دادن مفعول را بر عهده دارد. در عربی، این وظیفه بر عهده «حرکت» آخر کلمه است.
اگر کلمه معرفه باشد (یعنی «ال» داشته باشد)، حرکت آخر آن فتحه (ـَ) می‌گیرد. اگر نکره باشد (یعنی «ال» نداشته باشد)، حرکت آخر آن تنوین نصب (ـً) می‌گیرد. این سیستم بسیار دقیق است؛ چرا که در عربی، برخلاف فارسی، گاهی جای کلمات در جمله عوض می‌شود (مثلاً فعل ابتدا می‌آید)، اما به دلیل همین حرکت‌های اعراب، ما هرگز دچار اشتباه نمی‌شویم که چه کسی کار را انجام داده و چه کسی آن را دریافت کرده است.
برای مثال در جمله قرأَ الطالبُ الكتابَ (دانش‌آموز کتاب را خواند)، با دیدن الطالبُ (با ضمه) می‌فهمیم او فاعل است و با دیدن الكتابَ (با فتحه) می‌فهمیم آن مفعول است. این دقیقاً همان کاری است که در فارسی با «را» انجام می‌دهیم، اما با ظرافت و انعطاف‌پذیری بیشتر در ساختار جمله. این سیستم حرکات، به زبان عربی خاصیت «موسیقایی» و «دقت ریاضی» می‌دهد که در فارسی به این شکل وجود ندارد.
### Formation Pattern
برای ساخت حالت نصب، باید به نوع کلمه توجه کنید. در اینجا جدولی برای یادگیری سریع آورده شده است:
| نوع کلمه | حالت رفعی (فاعل) | حالت نصبی (مفعول) | مثال |
|---|---|---|---|
| مفرد معرفه | البيتُ | البيتَ | خانه |
| مفرد نکره | بيتٌ | بيتًا | خانه‌ای |
| مثنی (دو تا) | معلمانِ | معلمينِ | دو معلم |
| جمع مذکر سالم | مهندسُونَ | مهندسينَ | مهندسان |
نکته مهم این است که در کلمات نکره مفرد، بعد از تنوین نصب، یک الف (ا) اضافه می‌شود (مثل کتابًا)، اما اگر کلمه به ة (تاء مربوطه) ختم شود، نیازی به این الف نیست (مثل مدرسةً). این تفاوت‌ها در نوشتار بسیار مهم هستند و باید به خاطر سپرده شوند.
### When To Use It
حالت نصب در چندین جایگاه اصلی کاربرد دارد. اولین و مهم‌ترین کاربرد آن «مفعول‌به» است؛ یعنی هرگاه فعلی بر روی چیزی یا کسی واقع شود، آن کلمه باید منصوب باشد. مثلاً أكلتُ تفاحةً (سیبی خوردم).
دومین کاربرد مهم، بعد از حروف مشبهة بالفعل مثل إنَّ است. در فارسی ما معادل این حروف را داریم اما آن‌ها تغییری در کلمات ایجاد نمی‌کنند. در عربی وقتی می‌گوییم إنَّ الطالبَ مجتهدٌ (همانا دانش‌آموز کوشا است)، کلمه الطالبَ به دلیل آمدن إنَّ منصوب می‌شود.
این دقیقاً معادل «همانا» یا «به‌راستی که» در فارسی است، اما با این تفاوت دستوری که کلمه بعد از آن حتماً باید «فتحه» بگیرد. این قاعده در متون قرآنی بسیار تکرار شده و برای کسانی که با متون مذهبی آشنایی دارند، بسیار ملموس است.
### Common Mistakes
  1. 1فراموش کردن تنوین نصب در کلمات نکره: فارسی‌زبانان به دلیل اینکه در فارسی «را» داریم، گاهی فراموش می‌کنند که در عربی باید از ـً استفاده کنند. مثلاً می‌گویند رأيتُ كتاب که اشتباه است و باید بگویند رأيتُ كتابًا.
  2. 2اشتباه گرفتن مثنی: در فارسی برای دو نفر از «دو» استفاده می‌کنیم (دو معلم). در عربی «مثنی» یک ساختار مستقل است (معلمينِ). فارسی‌زبانان گاهی سعی می‌کنند از همان ساختار جمع استفاده کنند که غلط است.
  3. 3تأثیرپذیری از ترتیب کلمات فارسی: چون در فارسی فاعل همیشه اول می‌آید، فارسی‌زبانان در عربی هم اصرار دارند فاعل را اول بیاورند. در حالی که در عربی اگر مفعول را اول بیاورند و فتحه را رعایت کنند (الكتابَ قرأَ الطالبُ)، جمله همچنان صحیح است. فارسی‌زبانان به دلیل عادت به ترتیب ثابت فارسی، این انعطاف عربی را نادیده می‌گیرند.
### Contrast With Similar Patterns
برای درک بهتر، تفاوت نصب با سایر حالت‌ها را ببینید:
| حالت | نقش در جمله | علامت اصلی | معادل در فارسی |
|---|---|---|---|
| رفع | فاعل | ضمه (ـُ) | نهاد (بدون نقش‌نما) |
| نصب | مفعول | فتحه (ـَ) | مفعول (با نقش‌نمای «را») |
| جر | مضاف‌الیه/بعد از حرف جر | کسره (ـِ) | مضاف‌الیه/متمم |
در فارسی ما فقط «را» را داریم، اما عربی برای هر نقش یک جایگاه مشخص دارد.
### Quick FAQ
  1. 1آیا همیشه باید فتحه بگذاریم؟ نه، اگر کلمه جمع مؤنث باشد، به جای فتحه از کسره استفاده می‌کنیم (الطبيباتِ).
  2. 2آیا الف بعد از تنوین نصب همیشه می‌آید؟ خیر، اگر کلمه به ة ختم شود یا به همزه (ء) که قبلش الف باشد، الف اضافه نمی‌شود.
  3. 3چرا گاهی در متون عربی فتحه نمی‌بینیم؟ چون در متون معمولی (روزنامه‌ها) حرکات را نمی‌نویسند، اما قواعد اعراب همچنان در ذهن و تلفظ گوینده وجود دارد.

Accusative Endings for Singular Nouns

Noun Type Nominative (Subject) Accusative (Object) Example (Accusative)
Definite
al-kitabu
al-kitaba
qara'tu al-kitaba
Indefinite
kitabun
kitaban
qara'tu kitaban

Meanings

The accusative case (Al-Nasb) marks the noun that receives the action of the verb, indicating it is the direct object.

1

Direct Object

The noun directly affected by the verb.

“شربَ الرجلُ ماءً”

“قرأتُ كتاباً”

Reference Table

Reference table for حالت مفعولی در عربی: شناسایی مفعول (Al-Nasb)
نوع اسم علامت آخر مثال (کلمه) مثال (مَنصوب)
مشخص (مفرد)
فتحه (ـَ)
al-kitaab
al-kitaaba
نامشخص (مفرد)
تنوین فتحه (ـً + ا)
kitaab
kitaaban
مونث (با تاء مربوطه)
تنوین فتحه (ـً)
sayyara
sayyaratan
قیدها
تنوین فتحه (ـً + ا)
shukr
shukran
بعد از «إِنَّ»
فتحه (ـَ)
al-walad
inna al-walada...
اسم‌های خاص
تنوین فتحه (ـً + ا)
Zayd
Zaydan

طیف رسمیت

رسمی
أريدُ ماءً

أريدُ ماءً (Ordering in a restaurant)

خنثی
أريدُ ماءً

أريدُ ماءً (Ordering in a restaurant)

غیر رسمی
بدي مي

بدي مي (Ordering in a restaurant)

عامیانه
عايز مية

عايز مية (Ordering in a restaurant)

The Accusative Flow

Action

Subject

  • al-waladu the boy

Object

  • al-tuffahata the apple

مثال‌ها بر اساس سطح

1

أكلتُ تفاحةً

I ate an apple.

2

شربتُ حليباً

I drank milk.

3

رأيتُ ولداً

I saw a boy.

4

قرأتُ كتاباً

I read a book.

1

أحبُّ القهوةَ

I love coffee.

2

فتحتُ البابَ

I opened the door.

3

كتبتُ رسالةً

I wrote a letter.

4

اشتريتُ سيارةً

I bought a car.

1

درستُ اللغةَ العربيةَ

I studied the Arabic language.

2

شاهدتُ فيلماً طويلاً

I watched a long movie.

3

قابلتُ مديراً جديداً

I met a new manager.

4

زرتُ مدينةً جميلةً

I visited a beautiful city.

1

إنَّ الطالبَ مجتهدٌ

Indeed, the student is hardworking.

2

سافرتُ صباحاً

I traveled in the morning.

3

أكلتُ طعاماً لذيذاً

I ate delicious food.

4

رأيتُ المعلمينَ في المدرسةِ

I saw the teachers at school.

1

قرأتُ الكتابَ قراءةً متأنيةً

I read the book a careful reading.

2

جاءَ زيدٌ راكضاً

Zaid came running.

3

إنَّ العلمَ نورٌ

Indeed, knowledge is light.

4

أكرمتُ الضيوفَ

I honored the guests.

1

إنَّ في ذلكَ لعبرةً

Indeed, in that is a lesson.

2

صمتَ صمتاً مطبقاً

He was silent a complete silence.

3

رأيتُ المهندسينَ يعملونَ

I saw the engineers working.

4

إنَّ اللهَ غفورٌ رحيمٌ

Indeed, God is forgiving and merciful.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The Arabic Accusative Case: Marking the Object (Al-Nasb) در مقابل Nominative vs Accusative

Learners mix up the subject and object endings.

The Arabic Accusative Case: Marking the Object (Al-Nasb) در مقابل Definite vs Indefinite

Adding tanwin to definite nouns.

The Arabic Accusative Case: Marking the Object (Al-Nasb) در مقابل Genitive vs Accusative

Confusing the object with the possessor.

اشتباهات رایج

Akala al-waladu al-tuffahu

Akala al-waladu al-tuffaha

Used nominative instead of accusative.

Akala al-waladu tuffahatan

Akala al-waladu tuffahatan

Actually correct, but often confused with 'tuffahatan'.

Akala al-waladu al-tuffahatan

Akala al-waladu al-tuffahata

Added tanwin to a definite noun.

Akala al-waladu tuffaha

Akala al-waladu tuffahatan

Missing the tanwin on an indefinite noun.

Uhibbu al-qahwu

Uhibbu al-qahwata

Wrong case ending.

Qara'tu al-kitabu

Qara'tu al-kitaba

Subject case used for object.

Ra'aytu al-rajulun

Ra'aytu al-rajula

Nominative ending on object.

Darasna al-lughatun

Darasna al-lughata

Incorrect case for object.

Sharahtu al-darsun

Sharahtu al-darsa

Nominative used for object.

Katabtu al-risalatu

Katabtu al-risalata

Wrong case.

Inna al-mudirun

Inna al-mudira

Inna requires accusative.

Ra'aytu al-muhandisun

Ra'aytu al-muhandisina

Wrong plural accusative.

Qara'tu qira'atun

Qara'tu qira'atan

Wrong adverbial case.

الگوهای جمله‌سازی

أكلتُ ___

رأيتُ ___

أحبُّ ___

كتبتُ ___

Real World Usage

Ordering food constant

أريدُ بيتزا

Social media very common

أحبُّ الشتاءَ

Job interview common

أتقنُ اللغةَ

Travel common

زرتُ المتحفَ

Texting constant

شفتُ الفيلمَ

News report very common

أعلنَ الوزيرُ القرارَ

💡

عصای الف

تصور کن تنوین نصبی (ـً) یه بار سنگینه. بیشتر حرف‌ها یه عصا (الف) لازم دارن تا نگهش دارن! فقط «تاء مربوطه» (ة) قویه و خودش به تنهایی از پسش برمیاد. «أُريدُ كِتاباً»
⚠️

زیادی فتحه نذار!

مبتدی‌ها گاهی رو فاعل هم فتحه می‌ذارن. یادت باشه: اونی که کار رو انجام میده، «ضمه» (ـُ) می‌گیره. اونی که کار رو دریافت می‌کنه، «فتحه» (ـَ) می‌گیره. «كَتَبَ الْوَلَدُ الرِّسالَةَ»
💬

محاوره‌ای یا رسمی؟

تو مکالمه‌های روزمره عربی، این صداهای آخر کلمه‌ها رو معمولاً نمی‌گن. ولی تو آهنگ‌ها، اخبار و قرآن، برای معنی و زیبایی خیلی مهمن! «أَهلاً و سَهْلاً»

Smart Tips

Ask yourself: who is receiving the action?

Akala al-waladu al-tuffahu Akala al-waladu al-tuffaha

Never add tanwin (the 'n' sound).

al-kitaban al-kitaba

Add the 'an' sound for the object.

Akala tuffahu Akala tuffahatan

Don't worry about the endings if you're nervous.

Struggling to remember Focusing on the verb

تلفظ

/a/

Fatha

A short 'a' sound like in 'cat'.

/an/

Tanwin Fath

An 'an' sound, like 'an' in 'tan'.

Statement

Akaltu tuffahatan ↘

Falling intonation for declarative sentences.

حفظ کنید

روش یادسپاری

A is for Accusative, A is for Apple, A is for the ending 'a'.

تداعی تصویری

Imagine a boy holding an apple. The apple has a big letter 'A' painted on it because it is the object being eaten.

Rhyme

When you do the action, use the U, when you receive it, the A is true.

Story

Ahmed is hungry. He sees an apple. He eats the apple. Ahmed is the subject (u), the apple is the object (a).

شبکه واژگان

fathanasbmaf'ulobjectendingcase

چالش

Write 5 sentences about things you ate today using the accusative case.

نکات فرهنگی

In spoken Levantine, case endings are often dropped entirely.

Egyptian Arabic also drops case endings in daily speech.

Case endings are strictly observed in formal speeches and news.

The Arabic case system is inherited from Proto-Semitic.

شروع‌کننده‌های مکالمه

ماذا أكلتَ اليوم؟

ماذا قرأتَ مؤخراً؟

ماذا شاهدتَ في التلفاز؟

ماذا درستَ في الجامعة؟

موضوعات نگارش

اكتب عن طعامك المفضل.
اكتب عن كتاب قرأته.
اكتب عن يومك في العمل.
اكتب عن رحلة قمت بها.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با شکل صحیح کلمه «ماشین» (سَيّارة) پر کن.

أُريدُ ___ (I want a car).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: سيارةً
«ماشین» اینجا مفعول مستقیمه، پس به تنوین فتحه نیاز داره. چون به «تاء مربوطه» ختم میشه، الف لازم نداره.
کدوم جمله از حالت صحیح برای مفعول استفاده کرده؟ چند گزینه‌ای

Select the correct sentence for 'I read the book':

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: قَرَأْتُ الكِتابَ
«کتاب» (الکتاب) مفعول مستقیمه و مشخصه، پس باید با یه فتحه (-َ) تموم بشه.
اشتباه رو تو کلمه «یه معلم» (مُدَرِّساً) تصحیح کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

رَأَيْتُ مُدَرِّسً (I saw a teacher).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: مُدَرِّساً
اسم‌های مذکر نامشخص در حالت نصبی نیاز به الف (ا) دارن تا تنوین فتحه رو نگه دارن.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the correct ending.

أكلتُ التفاح___

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: a
Definite object takes fatha.
Choose the correct sentence. چند گزینه‌ای

Which is correct?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Akala al-waladu al-tuffaha
Object takes fatha.
Correct the error. Error Correction

Find and fix the mistake:

رأيتُ الرجلُ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رأيتُ الرجلَ
Object must be accusative.
Build a sentence. Sentence Building

Order: (tuffahatan / akaltu)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: akaltu tuffahatan
Verb-Subject-Object.
Match the noun to its case. جفت کردن

Match: al-kitabu, al-kitaba

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Subject, Object
Nominative is subject, Accusative is object.
Change to accusative. Conjugation Drill

al-qahwatu

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: al-qahwata
Definite accusative.
Change to accusative. Sentence Transformation

al-mudiru (subject) -> object

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: al-mudira
Accusative ending.
Is this true? True False Rule

Indefinite nouns take tanwin fath in accusative.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: True
Yes, -an.

Score: /8

Practice Bank

10 exercises
به عربی ترجمه کن ترجمه

I drank a juice (Aseer).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: شَرِبْتُ عَصيراً
مرتب کن تا بگی: «پسر سیب را خورد.» Sentence Reorder

أَكَلَ | الوَلَدُ | التُّفّاحَةَ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أَكَلَ الوَلَدُ التُّفّاحَةَ
هر اسم رو به شکل نصبی صحیحش وصل کن. جفت کردن

Match these:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: بَيْتاً
جای خالی رو پر کن. پر کردن جای خالی

إِنَّ ___ جَميلٌ (Indeed, the house is beautiful).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: البَيْتَ
قید صحیح برای «همیشه» رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

Choose correctly:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: دائِماً
اشتباه رو پیدا کن. Error Correction

قَرَأْتُ كِتابَ جَديداً.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: قَرَأْتُ كِتاباً جَديداً.
چطور میگی «خیلی ممنون»؟ ترجمه

Translate:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: شُكْراً جَزيلاً
جمله رو کامل کن. پر کردن جای خالی

رَأَيْتُ ___ (I saw a girl).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: بِنْتاً
کدوم یکی مشخص و نصبیه؟ چند گزینه‌ای

Select:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الوَلَدَ
مرتب کن: «من عربی رو دوست دارم.» Sentence Reorder

أُحِبُّ | العَرَبِيَّةَ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أُحِبُّ العَرَبِيَّةَ

Score: /10

سوالات متداول (8)

It's the case used for the direct object of a verb.

If it receives the action of the verb, it's the object.

Most singular nouns do, but some are indeclinable.

Yes, but in dialects, endings are often dropped.

Yes, nominative is for subjects (-u), accusative for objects (-a).

They have different endings, like -ina.

It takes practice, but it's very logical.

It makes your Arabic sound professional and clear.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish partial

Direct object

Arabic uses inflection; Spanish uses prepositions.

French low

COD (Complément d'objet direct)

Arabic uses case endings.

German high

Akkusativ

Arabic changes the noun ending itself.

Japanese moderate

Particle 'o'

Arabic uses vowel changes.

Chinese none

Word order

Arabic is highly inflected.

Arabic high

Al-Nasb

N/A

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!