خانه
یادگیری
عربی
گرامر
ساختن جمله‌های عربی: نقش کلمه‌ها
سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)

1 سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i) 2 نهاد در عربی: حالت فاعلی (ar-raf') 3 حالت مفعولی در عربی: شناسایی مفعول (Al-Nasb) 4 حالت مجرور در عربی: مالکیت و حروف اضافه 5 عبارات مفعولی ثابت (شکراً، أهلاً)

برگشت به فصل

A1 Case System 13 min read متوسط

سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)

اسم‌ها سه تا حرکت جادویی دارن: 'u' برای «فاعل»، 'a' برای «مفعول» و 'i' برای «مضاف‌الیه» یا بعد از حرف اضافه.

علامت‌گذاری به عنوان یادگرفته

تمرین کن

Grammar Rule in 30 Seconds

Arabic nouns change their ending vowel based on their job in the sentence: 'u' for subjects, 'a' for objects, and 'i' for possession.

Nominative (u): The subject doing the action. Example: 'Al-waladu' (The boy).
Accusative (a): The object receiving the action. Example: 'Al-walada' (The boy).
Genitive (i): Used after prepositions or in possession. Example: 'Lil-waladi' (For the boy).

Subject(u) + Verb + Object(a) + Preposition + Noun(i)

مرور کلی

### Overview

زبان عربی دارای یک نظام دستوری بسیار دقیق و منظم به نام «إعراب» است. درک این مبحث برای کسی که زبان مادری‌اش فارسی است، در ابتدا ممکن است کمی پیچیده به نظر برسد، زیرا در زبان فارسی ما چنین سیستم تغییر انتهای کلمات را نداریم. در فارسی، نقش کلمات در جمله عمدتاً با «ترتیب کلمات» (نهاد + مفعول + فعل) و حروف اضافه مشخص می‌شود.

برای مثال، در جمله «علی کتاب را خواند»، ما با اضافه کردن «را» متوجه می‌شویم که کتاب مفعول است. اما در عربی، این نقش‌ها با تغییر حرکت حرف آخر کلمه (ضمه، فتحه، کسره) مشخص می‌شوند. این سیستم «إعراب» به زبان عربی انعطاف‌پذیری بالایی در جای‌گذاری کلمات می‌دهد، در حالی که در فارسی جایگاه کلمات در جمله بسیار ثابت است.

به عنوان یک فارسی‌زبان، شما از قبل با بسیاری از کلمات عربی آشنا هستید، اما باید مراقب باشید که دانش واژگانی خود را با قوانین دستوری اشتباه نگیرید. در عربی، کلمات بر اساس نقشی که در جمله دارند (فاعل، مفعول، یا مجرور با حرف اضافه)، تغییر شکل می‌دهند. این تغییرات که به آن‌ها «حالات اعرابی» می‌گوییم، شامل سه حالت اصلی است: «رفع» (برای فاعل یا مبتدا)، «نصب» (برای مفعول)، و «جر» (برای بعد از حرف اضافه یا مضاف‌الیه).

این سیستم دقیقاً همان چیزی است که در متون رسمی، اخبار و قرآن می‌بینید. یادگیری این مبحث در سطح A1، زیربنای اصلی یادگیری شماست و اگر از همین ابتدا با دقت تمرین کنید، در آینده برای خواندن متون عربی بدون نیاز به اعراب‌گذاری، بسیار توانمند خواهید شد.

### How This Grammar Works

در عربی کلمات به دو دسته تقسیم می‌شوند: «معرب» و «مبنی». کلمات «معرب» همان‌هایی هستند که انتهایشان بسته به نقششان در جمله تغییر می‌کند. اکثر اسم‌ها و صفت‌ها در عربی معرب هستند.

در مقابل، کلمات «مبنی» (مانند اکثر ضمایر و اسم‌های اشاره مثل هذا) همیشه ثابت می‌مانند. برای اسم‌های معرب، سه حالت اصلی داریم:

1حالت رفع (Nominative): این حالت برای «فاعل» (انجام‌دهنده کار) یا «مبتدا» (شروع‌کننده جمله اسمیه) استفاده می‌شود. نشانه اصلی آن در حالت مفرد، «ضمه» ( ُ ) برای کلمات معرفه و «تنوین ضمه» ( ٌ ) برای کلمات نکره است. مثلاً در جمله الولدُ نائمٌ (پسر خواب است)، الولد مبتدا است و ضمه می‌گیرد.

1حالت نصب (Accusative): این حالت برای «مفعول‌به» (کسی یا چیزی که کار روی آن انجام شده) استفاده می‌شود. نشانه آن «فتحه» ( َ ) برای معرفه و «تنوین فتحه» ( ً ) برای نکره است. مثلاً در جمله قرأتُ کتابًا (کتابی خواندم)، کلمه کتابًا مفعول است و فتحه می‌گیرد.

1حالت جر (Genitive): این حالت زمانی به کار می‌رود که اسم بعد از حروف اضافه (مثل فی، إلى، على) بیاید یا مضاف‌الیه باشد. نشانه آن «کسره» ( ِ ) برای معرفه و «تنوین کسره» ( ٍ ) برای نکره است. مثلاً فی البیتِ (در خانه).

در فارسی ما چنین «حرکت‌گذاری» برای تعیین نقش نداریم. در فارسی، وقتی می‌گوییم «خانه»، چه فاعل باشد چه مفعول، کلمه «خانه» است. اما در عربی، شما باید همیشه به انتهای کلمه دقت کنید. این دقیقاً همان تفاوتی است که باعث می‌شود عربی زبانی با دقت ریاضی‌گونه باشد.

### Formation Pattern

برای درک بهتر، به این جدول توجه کنید که چگونه کلمه کتاب در حالت‌های مختلف تغییر می‌کند:

| حالت دستوری | اسم نکره (بدون ال) | اسم معرفه (با ال) |

|---|---|---|

| رفع (فاعل/مبتدا) | کتابٌ | الکتابُ |

| نصب (مفعول) | کتابًا | الکتابَ |

| جر (بعد از حرف اضافه) | کتابٍ | الکتابِ |

نکته مهم: حرف «ال» (الف و لام) نشانه معرفه بودن است. وقتی «ال» می‌آید، تنوین (دو حرکت) حذف می‌شود و به یک حرکت تبدیل می‌شود. یعنی شما هرگز نمی‌توانید هم «ال» داشته باشید و هم تنوین.

این یک قانون طلایی است: «ال» و تنوین با هم جمع نمی‌شوند. همچنین دقت کنید که در حالت نصب برای کلمات نکره، یک «الف» اضافه در انتهای کلمه می‌آید (کتابًا)، مگر اینکه کلمه به «ة» (تاء مربوطه) ختم شود.

### When To Use It

استفاده از این حالات به نقش کلمه در جمله بستگی دارد.

1حالت رفع: هرگاه کاری انجام می‌شود، فاعل آن باید مرفوع باشد. مثلاً ذهبَ الطالبُ (دانش‌آموز رفت). در جملات اسمیه، هم مبتدا و هم خبر مرفوع هستند: العلمُ نورٌ (دانش نور است).

1حالت نصب: هرگاه فعلی به مفعول نیاز دارد، مفعول منصوب است. أکلتُ تفاحةً (سیبی خوردم). همچنین بعد از کلماتی مثل إنّ (به معنی همانا/قطعاً)، اسم بعدی منصوب می‌شود: إنَّ اللهَ غفورٌ.

1حالت جر: این ساده‌ترین حالت برای فارسی‌زبانان است. هرگاه حرف اضافه‌ای مثل من (از)، إلى (به)، عن (درباره)، على (روی)، فی (در)، بـ (با) یا لـ (برای) آمد، اسم بعدی حتماً باید کسره بگیرد. مثلاً إلى المدرسةِ (به مدرسه).

این سیستم به شما کمک می‌کند تا بفهمید چه کسی چه کاری را روی چه چیزی انجام داده است، حتی اگر جای کلمات در جمله جابه‌جا شود. این یک مهارت کلیدی در درک متون عربی است.

### Common Mistakes

1استفاده همزمان از «ال» و تنوین: فارسی‌زبانان اغلب تمایل دارند بگویند الکتابٌ. این اشتباه ناشی از عدم درک تقابل معرفه و نکره است. به یاد داشته باشید: یا «ال» (معرفه) یا تنوین (نکره)، هرگز هر دو با هم.

1اشتباه گرفتن فاعل و مفعول: چون در فارسی ترتیب جمله ثابت است (فاعل+مفعول+فعل)، فارسی‌زبانان فکر می‌کنند کلمه اول همیشه فاعل است. در عربی، اگر حرکات را رعایت نکنید، معنای جمله عوض می‌شود. مثلاً ضربَ زیدٌ عمرًا یعنی «زید عمر را زد». اگر حرکات را جابجا کنید، معنا کاملاً برعکس می‌شود.

1فراموش کردن الفِ نصب: در حالت مفعولی نکره، فارسی‌زبانان گاهی فراموش می‌کنند که الفِ اضافه (مانند کتابًا) را بنویسند. این الف برای نشان دادن حالت نصب ضروری است.

### Contrast With Similar Patterns

| ویژگی | سیستم فارسی | سیستم عربی |

|---|---|---|

| تعیین نقش | ترتیب کلمات و «را» | حرکات آخر کلمات (اعراب) |

| معرفه/نکره | بدون علامت خاص | استفاده از «ال» و تنوین |

| تغییرات اسم | ثابت | تغییر بر اساس نقش (رفع/نصب/جر) |

در فارسی، ما برای مفعول از نشانه «را» استفاده می‌کنیم، اما در عربی هیچ کلمه‌ای معادل «را» وجود ندارد و کلِ بارِ معنایی مفعول بودن بر دوش «فتحه» است.

### Quick FAQ

1آیا همیشه باید این حرکات را بنویسیم؟ در متون آموزشی و قرآن بله، اما در نوشته‌های روزمره عربی، حرکات آخر کلمات معمولاً نوشته نمی‌شوند. با این حال، شما باید آن‌ها را در ذهن خود بدانید.

1چرا بعضی کلمات تغییر نمی‌کنند؟ برخی کلمات «مبنی» هستند. مثل ضمایر (هو، هی، أنت) یا اسم‌های اشاره (هذا، هذه). این‌ها در هر نقشی که باشند، شکلشان ثابت می‌ماند.

1آیا یادگیری این‌ها سخت است؟ در ابتدا بله، چون برای ذهن فارسی‌زبان جدید است. اما با تمرین جملات کوتاه، این حرکات به صورت ناخودآگاه در حافظه شما ثبت می‌شوند. به یاد داشته باشید که این سیستم زبان عربی را بسیار دقیق کرده است.

Case Endings for Indefinite Nouns

Case	Function	Ending (Vowel)	Example
Nominative	Subject	u (un)	Kitabun
Accusative	Object	a (an)	Kitaban
Genitive	Possession/Prep	i (in)	Kitabin

Definite Nouns (with Al-)

Case	Ending (Vowel)	Example
Nominative	u	Al-kitabu
Accusative	a	Al-kitaba
Genitive	i	Al-kitabi

Meanings

The Arabic case system, known as 'I'rab', uses short vowels at the end of nouns to indicate their grammatical role in a sentence.

Nominative (Marfu')

Indicates the subject of a verb or the predicate of a nominal sentence.

“الطَّالِبُ ذَكِيٌّ (The student is smart)”

“يَكْتُبُ المُعَلِّمُ (The teacher writes)”

Accusative (Mansub)

Indicates the direct object of a verb.

“أَكَلْتُ التُّفَّاحَةَ (I ate the apple)”

“رَأَيْتُ الرَّجُلَ (I saw the man)”

Genitive (Majrur)

Indicates the object of a preposition or the second part of a possessive construction (Idafa).

“ذَهَبْتُ إِلَى المَدْرَسَةِ (I went to the school)”

“بَيْتُ الرَّجُلِ (The man's house)”

Reference Table

Reference table for سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)
نام حالت	اصطلاح عربی	حرکت	نقش اصلی
حالت رفع	مرفوع	ضمه (u / un)	فاعل / خبر
حالت نصب	منصوب	فتحه (a / an)	مفعول مستقیم
حالت جر	مجرور	کسره (i / in)	بعد از حرف اضافه
رفع نکره	مرفوع تنوین	-un ( ٌ )	یک [اسم] به عنوان فاعل
نصب نکره	منصوب تنوین	-an ( ًا )	یک [اسم] به عنوان مفعول
جر نکره	مجرور تنوین	-in ( ٍ )	یک [اسم] بعد از حرف اضافه

طیف رسمیت

رسمی

يَأْكُلُ الرَّجُلُ

يَأْكُلُ الرَّجُلُ (Daily conversation)

خنثی

الرَّجُلُ يَأْكُلُ

الرَّجُلُ يَأْكُلُ (Daily conversation)

غیر رسمی

الرَّجُل بياكل

الرَّجُل بياكل (Daily conversation)

عامیانه

الراجل بياكل

الراجل بياكل (Daily conversation)

سه حالت اعرابی اصلی

سیستم اعراب‌گذاری

حالت رفع (u)

مرفوع فاعل / خبر

حالت نصب (a)

منصوب مفعول مستقیم

حالت جر (i)

مجرور بعد از حرف اضافه

مقایسه معرفه و نکره

معرفه (الـ)

الْكِتَابُ کتاب (رفع)

الْكِتَابَ کتاب (نصب)

الْكِتَابِ کتاب (جر)

نکره (بدون الـ)

كِتَابٌ یک کتاب (رفع)

كِتَابًا یک کتاب (نصب)

كِتَابٍ یک کتاب (جر)

چطوری حرکت آخر رو انتخاب کنیم؟

فاعل جمله هست؟

YES

ضمه (u) استفاده کن

بعدی رو بررسی کن

مفعول مستقیم هست؟

YES

فتحه (a) استفاده کن

بعدی رو بررسی کن

بعد از حرف اضافه اومده؟

YES

کسره (i) استفاده کن

NO ↓

لباس‌های حرکت آخر

👑

رفع

• ضمه
• فاعل
• خبر

🎯

نصب

• فتحه
• مفعول
• قید

🔗

جر

• کسره
• حرف اضافه
• مضاف‌الیه

برای خواندن توضیح کامل رایگان ثبت‌نام کنید

مثال‌ها بر اساس سطح

الطَّالِبُ يَقْرَأُ

The student reads.

أَكَلْتُ التُّفَّاحَةَ

I ate the apple.

فِي المَدْرَسَةِ

In the school.

الكِتَابُ جَدِيدٌ

The book is new.

يَكْتُبُ المُعَلِّمُ دَرْسًا

The teacher writes a lesson.

ذَهَبْتُ إِلَى البَيْتِ

I went to the house.

الرَّجُلُ طَوِيلٌ

The man is tall.

رَأَيْتُ الوَلَدَ

I saw the boy.

يُحِبُّ الطَّالِبُ القِرَاءَةَ فِي المَكْتَبَةِ

The student loves reading in the library.

بَابُ المَنْزِلِ مَفْتُوحٌ

The house door is open.

سَافَرَ المُسَافِرُ إِلَى بَلَدٍ بَعِيدٍ

The traveler traveled to a far country.

يَشْرَبُ الرَّجُلُ المَاءَ

The man drinks the water.

إِنَّ الطَّالِبَ مُجْتَهِدٌ

Indeed, the student is diligent.

يَكْتُبُ الكَاتِبُ رِوَايَةً جَدِيدَةً

The writer is writing a new novel.

يَجْلِسُ الضَّيْفُ عَلَى الكُرْسِيِّ

The guest sits on the chair.

هَذَا كِتَابُ المُعَلِّمِ

This is the teacher's book.

قَرَأْتُ الكِتَابَ بَعْدَ العَصْرِ

I read the book after the afternoon.

يُعَدُّ هَذَا القَرَارُ هَامًّا

This decision is considered important.

يَكْتُبُ الطَّالِبُ بِالقَلَمِ

The student writes with the pen.

شَاهَدْتُ الفِيلْمَ مَعَ الأَصْدِقَاءِ

I watched the film with friends.

لَقَدْ كَانَ النَّجَاحُ حَلِيفَ المُجْتَهِدِينَ

Success was the ally of the diligent.

يَجِبُ عَلَى المَرْءِ أَنْ يَعْمَلَ بِجِدٍّ

One must work diligently.

إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ

Indeed, to God belongs what He took.

يُقَدِّرُ النَّاسُ العَمَلَ الصَّالِحَ

People value good work.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The Arabic Case System: Subject, Object, and Possession (u, a, i) در مقابل Nominative vs Accusative

Learners often confuse the subject and object.

The Arabic Case System: Subject, Object, and Possession (u, a, i) در مقابل Genitive vs Accusative

Learners often use 'a' after prepositions.

The Arabic Case System: Subject, Object, and Possession (u, a, i) در مقابل Idafa vs Adjective

Learners confuse possessive structures with noun-adjective pairs.

اشتباهات رایج

✗

Al-walada yashrabu

✓

Al-waladu yashrabu

Subject must be nominative (u).

✗

A'kaltu al-tuffahu

✓

A'kaltu al-tuffaha

Object must be accusative (a).

✗

Fi al-baytu

✓

Fi al-bayti

Preposition requires genitive (i).

✗

Kitabu al-rajulu

✓

Kitabu al-rajuli

Possessor must be genitive (i).

✗

Dhahabtu ila al-madrasa

✓

Dhahabtu ila al-madrasati

Prepositional object needs kasra.

✗

Yaktubu al-mu'allima

✓

Yaktubu al-mu'allimu

Subject is nominative.

✗

Ra'aytu al-bintu

✓

Ra'aytu al-binta

Object is accusative.

✗

Inna al-rajulu

✓

Inna al-rajula

Inna makes the subject accusative.

✗

Qara'tu al-kitabi

✓

Qara'tu al-kitaba

Direct object is accusative.

✗

Baytu al-mu'allimu

✓

Baytu al-mu'allimi

Idafa second part is genitive.

✗

Kana al-jawwu baridan

✓

Kana al-jawwu baridan

Kana makes the predicate accusative.

✗

Laa rajula fil-dar

✓

Laa rajula fil-dari

Laa of negation makes the noun accusative.

✗

Ya ayyuha al-rajulu

✓

Ya ayyuha al-rajulu

Vocative case is nominative.

الگوهای جمله‌سازی

___ (u) يَشْرَبُ المَاءَ (a)

أَكَلْتُ ___ (a)

ذَهَبْتُ إِلَى ___ (i)

هَذَا كِتَابُ ___ (i)

Real World Usage

News Broadcast constant

يُعْلِنُ الرَّئِيسُ القَرَارَ

Academic Writing constant

يَدْرُسُ الطَّالِبُ الكِتَابَ

Social Media occasional

أحب القراءة

Travel common

أريد الذهاب إلى الفندق

Food Delivery common

أريد البيتزا

Job Interview very common

أنا أمتلك المهارات

برای دیدن همه مثال‌ها رایگان ثبت‌نام کنید

🎯

رمز یادگاری حرکت‌ها

تصور کن 'u' یعنی 'تو' (فاعل) یه کاری می‌کنی. 'a' یعنی کاری که 'انجام' میدی (مفعول). 'i' یعنی 'در' جایی یا چیزی (بعد از حرف اضافه): «أَنَا أُحِبُّ الْكِتَابَ.»

⚠️

الف شبح مفعول

وقتی اسمی نکره و مفعول باشه، معمولاً یه 'ا' اضافه آخرش میاد، مثل 'شُكْرًا'. یادت نره: «رَأَيْتُ وَلَدًا.» (دیدم یک پسر را)

💬

سکوت خیابانی

تو مکالمه روزمره و گویش‌های عربی، معمولاً این حرکت‌های آخر رو نمی‌گن و کلمه رو با ساکن تموم می‌کنن. فقط برای عربی فصیح (MSA) استفاده‌شون کن: «كَيْفَ حَالُكَ؟» (حالت چطوره؟ - 'ka' به جای 'ka').

Smart Tips

Identify the subject first.

Al-rajula akala → Al-rajulu akala

Always check the next word's ending.

Fi al-baytu → Fi al-bayti

Ask 'what' is being acted upon.

Qara'tu al-kitabu → Qara'tu al-kitaba

The second word is always genitive.

Baytu al-rajulu → Baytu al-rajuli

تلفظ

Damma (u)

Rounded lips, short sound.

Fatha (a)

Open mouth, short sound.

Kasra (i)

Smile, short sound.

Declarative

Sentence ends with a slight drop.

Statement of fact.

حفظ کنید

روش یادسپاری

U-A-I: Under-At-In. Subject is Under (the action), Object is At (the target), Possession is In (the relationship).

تداعی تصویری

Imagine a boy (u) throwing a ball (a) into a basket (i). The boy is the subject, the ball is the object, and the basket is the destination.

Rhyme

Subject ends in U, Object ends in A, Possession ends in I, that's the Arabic way!

Story

The boy (u) threw the ball (a) into the garden (i). He was happy because he remembered his vowels.

شبکه واژگان

چون 'کتاب' مفعول مستقیم هست (چیزی که خونده می‌شه)، باید حالت نصب (حرکت 'a') رو بگیره.

بعد از حرف اضافه، جای خالی رو با حرکت صحیح برای 'خانه' پر کن.

Ana fi al-bayt___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: i

کلمه 'فِی' حرف اضافه‌ست و اسم‌هایی که بعد از حرف اضافه میان، همیشه حالت جر (حرکت 'i') رو می‌گیرن.

اشتباه این جمله رو پیدا کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

Al-walada kabirun. (The boy is big)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-waladu kabirun.

'پسر' فاعل جمله هست، پس باید حالت رفع (حرکت 'u') رو بگیره.

Score: /3