سیستم اعراب در عربی: چه کسی چه کاری انجام میدهد؟
Grammar Rule in 30 Seconds
Arabic uses short vowel endings (case markers) to show if a word is the subject, object, or follows a preposition.
- Nominative (Marfu'): Subject of the sentence ends in -u (e.g., 'Al-waladu' - The boy).
- Accusative (Mansub): Direct object ends in -a (e.g., 'Al-walada' - The boy).
- Genitive (Majrur): Word after a preposition ends in -i (e.g., 'lil-waladi' - For the boy).
مرور کلی
الإِعْرَاب (اعرابگذاری) روبرو هستیم که نقش کلمات در جمله را مشخص میکند. در فارسی، ما برای تعیین نقش کلمه (فاعل، مفعول، متمم) معمولاً به جایگاه کلمه در جمله یا حروف اضافه (مثل «را»، «به»، «از») تکیه میکنیم. اما در عربی، نقش دستوری کلمه با تغییر در حرف آخر آن (حرکتگذاری) نشان داده میشود.الإِعْرَاب برای درک متون عربی، خواندن قرآن و حتی صحبت کردن به زبان عربی استاندارد (فصیح) حیاتی است.الرَّفْع (حالت فاعلی)، النَّصْب (حالت مفعولی) و الجَرّ (حالت مجروری). درک این سه حالت به شما اجازه میدهد تا ساختار جملات عربی را به دقت رمزگشایی کنید. برخلاف فارسی که در آن کلمات «تغییر شکل» نمیدهند، در عربی کلمه با توجه به جایگاهش در جمله، «لباس» عوض میکند.- 1
الرَّفْع(حالت فاعلی): این حالت برای فاعل (الْفَاعِل) یا مبتدا و خبر استفاده میشود. نشانهی اصلی آنضَمَّة(ـُ) است. اگر اسم نکره باشد،تَنْوِين الضَّمّ(ـٌ) میگیرد. - 2
النَّصْب(حالت مفعولی): این حالت برای مفعولبه (الْمَفْعُول بِهِ) استفاده میشود. نشانهی آنفَتْحَة(ـَ) یاتَنْوِين الفَتْح(ـً) است. - 3
الجَرّ(حالت مجروری): این حالت بعد از حروف جر (حُرُوفُ الْجَرّ) یا در ساختار اضافه (الْمُضَاف إِلَيْهِ) میآید. نشانهی آنكَسْرَة(ـِ) یاتَنْوِين الكَسْر(ـٍ) است.
قَرَأْتُ الْكِتَابَ که در آن الْكِتَابَ با فتحه در انتها، مفعول بودن خود را فریاد میزند.الرَّفْع (ـُ / ـٌ) |النَّصْب (ـَ / ـً) |الجَرّ (ـِ / ـٍ) |- فاعل:
جَاءَ الطَّالِبُ(دانشجو آمد) -الطَّالِبُدر حالت رفع است. - مفعول:
رَأَيْتُ الطَّالِبَ(دانشجو را دیدم) -الطَّالِبَدر حالت نصب است. - متمم:
سَلَّمْتُ عَلَى الطَّالِبِ(به دانشجو سلام کردم) -الطَّالِبِدر حالت جر است.
الْبَيْتُ كَبِيرٌ)، هر دو کلمه در حالت رفع هستند. وقتی میگویید «من خانه را دیدم» (رَأَيْتُ الْبَيْتَ)، کلمه خانه به حالت نصب میرود.كِتَابُ الطَّالِبِ (کتابِ دانشجو). اینجا الطَّالِبِ به دلیل اضافه شدن، حالت جر میگیرد.مُعَلِّمُونَ در حالت رفع و مُعَلِّمِينَ در حالت نصب و جر). این ویژگی برای فارسیزبانان که در دستور زبان خود چنین تغییری در جمع ندارند، بسیار جالب و البته نیازمند تمرین است.- 1اشتباه در حالت مفعولی: فارسیزبانان اغلب فراموش میکنند که مفعول در عربی باید فتحه بگیرد و به اشتباه از ضمه استفاده میکنند. دلیل آن این است که در فارسی، مفعول با «را» مشخص میشود و ما ذهناً منتظر یک کلمه جداگانه هستیم، نه یک تغییر در انتهای کلمه.
- 2تداخل تنوین و ال: فارسیزبانان گاهی فکر میکنند میتوانند هم «ال» داشته باشند و هم تنوین (مثل
الْكِتَابٌ). این اشتباه به دلیل عدم وجود سیستم تنوین در فارسی رخ میدهد. به یاد داشته باشید: «ال» و «تنوین» مثل آب و روغن هستند؛ با هم جمع نمیشوند. - 3اعرابگذاری جمع مذکر سالم: فارسیزبانان تمایل دارند برای جمع مذکر سالم هم از حرکت استفاده کنند (مثلاً
الْمُهَنْدِسُونَرا به اشتباهالْمُهَنْدِسُتلفظ کنند در حالی که باید به «واو» و «نون» توجه کنند). این به دلیل عادت به ساختار ساده جمع در فارسی است که در آن کلمه اصلی تغییر نمیکند.
- 1چرا گاهی به جای ضمه از واو استفاده میشود؟ در کلمات جمع مذکر سالم، به دلیل طولانی بودن کلمه، از حروف (واو و نون) برای نشان دادن حالت رفع استفاده میشود تا تلفظ راحتتر باشد.
- 2آیا همیشه باید اعراب را در نوشتن رعایت کنیم؟ در متون عمومی و روزنامه خیر، اما در متون آموزشی و دینی بله. با این حال، در ذهن شما باید همیشه اعراب وجود داشته باشد تا بتوانید درست صحبت کنید.
- 3اگر اعراب را اشتباه بگوییم چه میشود؟ معنای جمله ممکن است تغییر کند یا شنونده عربزبان متوجه شود که شما هنوز در حال یادگیری قواعد هستید. اعراب درست، نشانه تسلط بر زبان است.
Case Endings for Singular Nouns
| Case | Grammatical Role | Ending (Indefinite) | Ending (Definite) |
|---|---|---|---|
|
Nominative
|
Subject
|
-un
|
-u
|
|
Accusative
|
Object
|
-an
|
-a
|
|
Genitive
|
Prepositional
|
-in
|
-i
|
Meanings
The system of 'I'rab' uses short vowels at the end of nouns to indicate their grammatical function within a sentence.
Nominative (Marfu')
The case for the subject performing the action.
“الطَّالِبُ يَكْتُبُ”
“الرَّجُلُ نَائِمٌ”
Accusative (Mansub)
The case for the direct object receiving the action.
“أَكَلْتُ التُّفَّاحَةَ”
“رَأَيْتُ الرَّجُلَ”
Genitive (Majrur)
The case for nouns following a preposition or possessive structure.
“فِي البَيْتِ”
“مِنَ المَدْرَسَةِ”
Reference Table
| حالت | کاربرد | علامت | مثال (نکره) |
|---|---|---|---|
|
اسمی (رفع)
|
فاعل / خبر
|
ضمه ( -ُ / -ٌ )
|
مُعَلِّمٌ (یک معلم)
|
|
نصبی (نصب)
|
مفعول مستقیم / قید
|
فتحه ( -َ / -ً )
|
مُعَلِّمًا (یک معلم)
|
|
جری (جر)
|
بعد از حرف اضافه / مالکیت
|
کسره ( -ِ / -ٍ )
|
مُعَلِّمٍ (یک معلم)
|
|
مثنی (رفع)
|
دو فاعل
|
الف و نون ( -َانِ )
|
طَالِبَانِ (دو دانشآموز)
|
|
مثنی (نصب/جر)
|
دو مفعول/بعد از حرف اضافه
|
یاء و نون ( -َيْنِ )
|
طَالِبَيْنِ (دو دانشآموز)
|
|
جمع مذکر سالم (رفع)
|
گروهی از فاعلها
|
واو و نون ( -ُونَ )
|
مُدَرِّسُونَ (معلمها)
|
طیف رسمیت
يَقْرَأُ الوَلَدُ الكِتَابَ. (Describing an action.)
الولد يقرأ الكتاب. (Describing an action.)
الولد عم يقرأ الكتاب. (Describing an action.)
الواد بيقرأ الكتاب. (Describing an action.)
سه ستون اصلی اعراب
اسمی (رفع)
- مَرْفُوع فاعل / فاعل جمله
نصبی (نصب)
- مَنْصُوب مفعول / دریافت کننده عمل
جری (جر)
- مَجْرُور حرف اضافهای / مالکیت
پایانهای معرفه در برابر نکره
پیدا کردن حرکت پایانی صحیح
آیا کلمه فاعل است؟
آیا بعد از حرف اضافه (در، به، با) آمده است؟
کلمات رایج برای هر حالت
اسمی (رفع)
- • فاعلها
- • خبر
- • نقشهای 'است/هست'
نصبی (نصب)
- • مفعولهای مستقیم
- • قیدها
- • کلمات زمان
جری (جر)
- • بعد از حروف اضافه
- • صاحب مالکیت
- • مکان
مثالها بر اساس سطح
الرَّجُلُ يَأْكُلُ
The man eats.
أَكَلْتُ التُّفَّاحَةَ
I ate the apple.
فِي البَيْتِ
In the house.
الطَّالِبُ يَقْرَأُ
The student reads.
يَشْرَبُ الوَلَدُ الحَلِيبَ
The boy drinks the milk.
ذَهَبْتُ إِلَى المَدْرَسَةِ
I went to school.
الكِتَابُ جَدِيدٌ
The book is new.
رَأَيْتُ مُعَلِّماً
I saw a teacher.
إِنَّ الطَّالِبَ مُجْتَهِدٌ
Indeed, the student is hardworking.
سَافَرْتُ بِالقِطَارِ
I traveled by train.
يُحِبُّ النَّاسُ العَدْلَ
People love justice.
هَذَا كِتَابُ الطَّالِبِ
This is the student's book.
جَاءَ الرَّجُلَانِ
The two men came.
رَأَيْتُ المُدَرِّسِينَ
I saw the teachers.
مَرَرْتُ بِالمُهَنْدِسِينَ
I passed by the engineers.
يَكُونُ الجَوُّ بَارِداً
The weather is cold.
عَادَ المُسَافِرُونَ سَالِمِينَ
The travelers returned safely.
لَا تَأْكُلْ طَعَاماً فَاسِداً
Do not eat spoiled food.
أَعْجَبَنِي خُلُقُ الرَّجُلِ
The man's character pleased me.
يَجِبُ عَلَى الطُّلَّابِ الدِّرَاسَةُ
Students must study.
مَا رَأَيْتُ أَحْسَنَ مِنْ هَذَا
I have not seen better than this.
سُبْحَانَ اللهِ
Glory be to God.
يَا أَيُّهَا النَّاسُ
O people!
لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ
Neither wealth nor sons will avail.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners often mix up the subject and object.
Learners confuse possessive structures with noun-adjective pairs.
Learners add both to the same word.
اشتباهات رایج
أكل الولدُ التفاحةُ
أكل الولدُ التفاحةَ
في البيتُ
في البيتِ
هذا كتابُ الطالبُ
هذا كتابُ الطالبِ
رأيتُ المعلمٌ
رأيتُ المعلمَ
إن الطالبُ ذكي
إن الطالبَ ذكي
كان الجوُ باردٌ
كان الجوُ بارداً
ذهبت إلى المدرسةُ
ذهبت إلى المدرسةِ
جاء المعلمونُ
جاء المعلمون
رأيت المعلمون
رأيت المعلمين
مررت بالمعلمون
مررت بالمعلمين
هذا من إبراهيمُ
هذا من إبراهيمَ
لا تأكل طعامٌ
لا تأكل طعاماً
يا محمدٌ
يا محمدُ
الگوهای جملهسازی
___ (Subject) يَفْعَلُ ___ (Object).
ذَهَبْتُ إِلَى ___ (Place).
إِنَّ ___ (Subject) ___ (Predicate).
كَانَ ___ (Subject) ___ (Predicate).
Real World Usage
يُعْلِنُ الوَزِيرُ القَرَارَ.
تُظْهِرُ الدِّرَاسَةُ النَّتَائِجَ.
شُكْراً لِكُلِّ الأَصْدِقَاءِ.
كيف حالك؟
أُرِيدُ بَيْتْزَا.
أَيْنَ المَطَارُ؟
ترفند «حالت خنثی»
هیچوقت «ال» و تنوین رو قاطی نکن!
رسمی یا کوچهبازاری؟
Smart Tips
Always make the next noun genitive (kasra).
Always make it accusative (fatha).
The noun following Inna must be accusative.
The predicate of Kana must be accusative.
تلفظ
Short Vowels
Pronounce the damma, fatha, and kasra clearly at the end of words.
Statement
Sentence ends with a slight drop.
Neutral tone.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Remember 'U-A-I': U for the User (Subject), A for the Action-receiver (Object), I for the In-between (Preposition).
تداعی تصویری
Imagine a boy (Subject) holding an apple (Object) while standing in a box (Preposition). The boy has a 'u' hat, the apple has an 'a' sticker, and the box has an 'i' label.
Rhyme
Subject ends in U, Object ends in A, Preposition ends in I, that's the Arabic way!
Story
Ahmed (Subject -u) bought a book (Object -a) from the store (Preposition -i). He read it happily.
شبکه واژگان
چالش
Write three sentences about your day: one with a subject, one with an object, and one with a preposition.
نکات فرهنگی
Case endings are strictly used in formal speech and media.
Case endings are almost entirely dropped in daily speech.
Case endings are dropped, and word order is strictly SVO.
The Arabic case system is inherited from Proto-Semitic, which had a complex system of inflection.
شروعکنندههای مکالمه
ماذا تَأْكُلُ؟
أَيْنَ تَذْهَبُ؟
مَنْ كَتَبَ الكِتَابَ؟
كَيْفَ كَانَ الجَوُّ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
Which sentence correctly marks the subject 'The boy'?
أَكَلْتُ التُفَّاحَ___ (the apple).
Find and fix the mistake:
Find the correct version of: 'He is in the office' (fii al-maktab...)
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesيَشْرَبُ الوَلَدُ ___ الحَلِيبَ.
Which sentence is correct?
Find and fix the mistake:
ذهبت إلى البيتُ.
الكتابَ / يقرأُ / الطالبُ
The teacher (subject) saw the student (object).
Nominative - Accusative - Genitive
رأيتُ ___
The definite article 'Al-' keeps the tanwin.
Score: /8
Practice Bank
8 exercisesهَذَا قَلَمٌ___ (a pen).
Translate: I saw a car (sayyarah).
Put in order: (الرَّجُلُ / التُّفَّاحَةَ / أَكَلَ)
Match the following:
Which is correct?
Fix: الكِتَابٌ جَمِيلٌ.
مَعَ المُعَلِّمِ___
How do you say 'Always'?
Score: /8
سوالات متداول (8)
You need it for reading, writing, and formal communication. It is the core of the language.
Damma is a short vowel (-u). Tanwin is a double vowel (-un) used for indefinite nouns.
Yes, but cases allow for more flexibility and emphasis in formal Arabic.
It becomes 'indeclinable' (mabni) and the case is implied.
Diptotes follow specific patterns and don't take tanwin or kasra.
No, verbs have their own mood system (indicative, subjunctive, jussive).
For emphasis. The case ending ensures the meaning remains clear.
Yes, indeclinable nouns and diptotes are the main exceptions.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Nominative, Accusative, Dative, Genitive
German changes the article; Arabic changes the noun ending.
Declensions
Latin has more cases (6) than Arabic (3).
Particles (wa, ga, o, ni)
Japanese particles are separate words; Arabic endings are attached.
Prepositions
Spanish has no noun inflection for case.
Word order
Chinese relies entirely on word order.
Prepositions
French has no case system for nouns.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
حالت مجرور در عربی: مالکیت و حروف اضافه
### Overview در زبان عربی، سیستم پیچیدهای از «حالتهای دستوری» (Grammatical Cases) وجود دارد که نقش کلمات را در جمله م...
حالت اکشن: مفعول و جزئیات در عربی (منصوب)
### Overview در زبان عربی، سیستم اعراب (Case System) ستون فقرات ساختار جمله است. مفهوم `المنصوب` (حالت نصبی) در عربی، ن...
عبارات مفعولی ثابت (شکراً، أهلاً)
### Overview در زبان عربی، شما با عبارات کوتاهی مواجه میشوید که همیشه با صدای «اَن» (-an) تمام میشوند، مانند `شُكراً`...
اعراب جمع مکسر عربی: پایانههای ساده (-u, -a, -i)
Overview آیا تا به حال متوجه شدهاید که کلمات عربی وقتی جمع بسته میشوند، انگار منفجر شده و دوباره ساخته میشوند؟ در انگ...
سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)
### Overview زبان عربی دارای یک نظام دستوری بسیار دقیق و منظم به نام «إعراب» است. درک این مبحث برای کسی که زبان مادریا...
