A2 Pronouns 15 min read آسان

ضمیر عائد (Resumptive Pronouns)

وقتی داری چیزی رو با جزئیات توصیف می‌کنی، همیشه یه ضمیر «برگردنده» به فعل وصل کن. این ضمیر برمی‌گرده به همون چیزی که اول گفتی. مثل سه تا کلید جادویی: «هُ» برای آقاها، «ها» برای خانم‌ها و «فِیهِ» برای توی چیزی.

Grammar Rule in 30 Seconds

In Arabic relative clauses, you must repeat the object using a pronoun if it refers back to the subject of the main clause.

  • Use a suffix pronoun to 'resume' the noun: الرجل الذي رأيتُه (The man whom I saw him).
  • The pronoun must match the gender and number of the noun: المرأة التي رأيتُها (The woman whom I saw her).
  • If the noun is the direct object of the relative verb, the pronoun is mandatory.
Noun + الذي/التي + Verb + [Suffix Pronoun]

مرور کلی

بررسی اجمالی
تا حالا شده حس کنید برای اثبات خریدتان نیاز به رسید دارید؟ گرامر عربی هم همین حس را دارد. وقتی شخص یا چیزی خاص را توصیف می‌کنید—مثل «فیلمی که دیدم» یا «دوستی که به او پیام دادم»—عربی به یک «رسید» به شکل یک ضمیر کوچک در آخر جمله نیاز دارد.
ما به این ضمیر عائد می‌گوییم. برای فارسی‌زبانان، این کاملاً اضافی به نظر می‌رسد، مثل اینکه بگوییم «پیتزایی که آن را خوردم»، اما در عربی، اگر آن ضمیر کوچک را نگویید، جمله از هم می‌پاشد. مثل این است که پیغام صوتی بگذارید اما شماره‌تان را نگویید—ارتباط قطع می‌شود.
این گرامر چگونه کار می‌کند
در فارسی، ما می‌گوییم «ماشینی که خریدم.» جای ماشین را در جمله دوم خالی می‌گذاریم. عربی جاهای خالی را دوست ندارد. می‌خواهد ۱۰۰٪ مطمئن شود که درباره چه صحبت می‌کنیم.
بنابراین، به جای جای خالی، آن را با ضمیری که به فعل یا حرف اضافه چسبیده پر می‌کند. شما به معنای واقعی کلمه می‌گویید: «ماشینی که خریدمش» یا «صندلی‌ای که روی آن نشستم.»
این ضمیر مثل یک لنگر عمل می‌کند و توضیحات را به اسم اصلی وصل می‌کند.
الگوی ساخت
فکر کردن مثل یک عرب‌زبان شامل چهار مرحله است:
  1. 1اسم: با چیزی که درباره‌اش حرف می‌زنید شروع کنید.
  • مثال: الکتاب (کتاب)
  1. 1پل: اگر اسم معرفه است، از اسم موصول (الذی برای مذکر، التی برای مؤنث) استفاده کنید.
  • مثال: الکتاب الذی... (کتابی که...)
  1. 1عمل: بگویید چه کردید، اما قبل از مفعول توقف کنید.
  • مثال: قرأتُ... (خواندم...)
  1. 1رسید: ضمیر متصلی را اضافه کنید که با مرحله ۱ مطابقت دارد.
  • مثال: ...ـهُ (آن را)
  • جمله کامل: الکتاب الذی قرأتُهُ. (کتابی که خواندمش.)
کی از آن استفاده کنیم
در دو حالت اصلی به این ضمیر «رسید» نیاز دارید:
  • مفعول مستقیم: وقتی اسم دریافت‌کننده عمل است. (مردی که دیدمش).
  • مفعول حرف اضافه: وقتی اسم بعد از حرف اضافه می‌آید. (خانه‌ای که در آن زندگی می‌کنم).
اشتباهات رایج
  • حذف ضمیر: گفتن السیارة التی اشتریتُ (ماشینی که خریدم [خالی]). این ناقص به نظر می‌رسد. باید بگویید اشتریتُها (خریدمش).
  • عدم تطابق جنسیت: استفاده از ـهُ برای همه چیز. اگر درباره القهوة (قهوه - مؤنث) حرف می‌زنید، باید آن را بنوشید (شربتُها)، نه او را.
پرسش و پاسخ سریع
س: آیا واقعاً باید در جمله «مردی که دیدم» بگویم «دیدمش»؟
ج: بله! اولش عجیب است، اما در عربی لازم است.
س: اگر اسم نکره باشد (یک کتاب به جای آن کتاب) چه؟
ج: الذی را حذف می‌کنید، اما ضمیر را نگه می‌دارید! کتابٌ قرأتُهُ (کتابی که خواندمش).

Resumptive Pronoun Suffixes

Person Masculine Suffix Feminine Suffix
1st (I)
ـني
ـني
2nd (You)
ـك
ـكِ
3rd (He/She/It)
ـه
ـها
1st (We)
ـنا
ـنا
2nd (You Plural)
ـكم
ـكن
3rd (They)
ـهم
ـهن

Meanings

A resumptive pronoun is a pronoun that appears in a relative clause, referring back to the antecedent (the noun modified by the clause). In Arabic, it is grammatically required when the relative clause describes an object.

1

Direct Object Resumption

Connecting a relative clause to a direct object.

“الرجل الذي قابلتُه”

“البيت الذي اشتريتُه”

2

Prepositional Resumption

Connecting a relative clause to a noun governed by a preposition.

“الكرسي الذي جلستُ عليه”

“المدينة التي سافرتُ إليها”

Reference Table

Reference table for ضمیر عائد (Resumptive Pronouns)
جنسیت اسم کلمه وصل‌کننده (که) فعل + پسوند منطق فارسی (چیزی که ما میگیم)
مذکر (کتاب)
الذي
قرأته
که من "آن را" خواندم
مونث (ماشین)
التي
اشتريتها
که من "آن را" خریدم
مذکر (خودکار)
الذي
كتبت به
که من با "آن" نوشتم
مونث (شهر)
التي
سافرت إليها
که من به "آن" سفر کردم

طیف رسمیت

رسمی
الكتاب الذي قرأتُه

الكتاب الذي قرأتُه (General)

خنثی
الكتاب اللي قرأتُه

الكتاب اللي قرأتُه (General)

غیر رسمی
الكتاب اللي قريته

الكتاب اللي قريته (General)

عامیانه
الكتاب اللي قريته

الكتاب اللي قريته (General)

The Resumptive Bridge

Noun

Relative

  • الذي that

Action

  • سكنتُ I lived

Resumptive

  • فيه in it

مثال‌ها بر اساس سطح

1

هذا هو الكتاب الذي قرأتُه

This is the book that I read (it).

2

هذه هي السيارة التي اشتريتُها

This is the car that I bought (it).

3

هذا هو الرجل الذي رأيتُه

This is the man that I saw (him).

4

هذه هي البنت التي عرفتُها

This is the girl that I knew (her).

1

البيت الذي أسكن فيه جميل

The house that I live in (it) is beautiful.

2

المدينة التي ولدتُ فيها كبيرة

The city that I was born in (it) is big.

3

الطعام الذي طبختُه لذيذ

The food that I cooked (it) is delicious.

4

الدرس الذي درستُه سهل

The lesson that I studied (it) is easy.

1

الشركة التي أعمل معها ممتازة

The company that I work with (it) is excellent.

2

الصديق الذي تحدثتُ معه سافر

The friend that I spoke with (him) traveled.

3

المشروع الذي عملتُ عليه صعب

The project that I worked on (it) is difficult.

4

القصة التي سمعتُها حزينة

The story that I heard (it) is sad.

1

الرجل الذي سلمتُ عليه هو مديري

The man whom I greeted (him) is my manager.

2

المعلومات التي حصلتُ عليها دقيقة

The information that I obtained (it) is accurate.

3

القرار الذي اتخذتُه كان صائباً

The decision that I made (it) was correct.

4

الرسالة التي أرسلتُها وصلت

The message that I sent (it) arrived.

1

النظرية التي استندتُ إليها قوية

The theory that I relied on (it) is strong.

2

الهدف الذي أسعى إليه بعيد

The goal that I strive for (it) is far.

3

الأسلوب الذي كتبتُ به الكتاب متميز

The style that I wrote with (it) the book is distinct.

4

المكان الذي انطلقتُ منه بعيد

The place that I started from (it) is far.

1

المنهج الذي اعتمدتُ عليه في بحثي شامل

The methodology that I relied on (it) in my research is comprehensive.

2

القيم التي نشأتُ عليها راسخة

The values that I grew up on (them) are deeply rooted.

3

الظروف التي مررتُ بها كانت قاسية

The circumstances that I went through (them) were harsh.

4

الرؤية التي أطمح إليها طموحة

The vision that I aspire to (it) is ambitious.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The 'Returning' Pronoun (Resumptive Pronouns) در مقابل Relative Pronoun vs. Demonstrative

Learners confuse 'الذي' (that) with 'هذا' (this).

The 'Returning' Pronoun (Resumptive Pronouns) در مقابل Suffix Pronoun vs. Independent Pronoun

Learners use 'هو' instead of 'ـه'.

The 'Returning' Pronoun (Resumptive Pronouns) در مقابل Gender Agreement

Using masculine suffix for feminine nouns.

اشتباهات رایج

البيت الذي سكنت

البيت الذي سكنتُ فيه

Missing the resumptive pronoun.

السيارة التي اشتريت

السيارة التي اشتريتُها

Missing the pronoun.

الرجل الذي رأيت

الرجل الذي رأيتُه

Missing the pronoun.

الكتاب الذي قرأت

الكتاب الذي قرأتُه

Missing the pronoun.

البيت الذي سكنتُها

البيت الذي سكنتُ فيه

Wrong gender/preposition.

السيارة التي اشتريتُه

السيارة التي اشتريتُها

Gender mismatch.

الرجل الذي رأيتُها

الرجل الذي رأيتُه

Gender mismatch.

الشركة التي أعمل معها

الشركة التي أعمل معها

Correct, but ensure the preposition matches.

القرار الذي اتخذتُها

القرار الذي اتخذتُه

Gender mismatch.

القصة التي سمعتُه

القصة التي سمعتُها

Gender mismatch.

النظرية التي استندتُ عليها

النظرية التي استندتُ إليها

Wrong preposition.

الهدف الذي أسعى له

الهدف الذي أسعى إليه

Wrong preposition.

الأسلوب الذي كتبتُ به

الأسلوب الذي كتبتُ به

Correct.

المكان الذي انطلقتُ منه

المكان الذي انطلقتُ منه

Correct.

الگوهای جمله‌سازی

هذا هو ___ الذي ___

هذه هي ___ التي ___

___ الذي أعمل عليه هو ___

___ التي أسكن فيها هي ___

Real World Usage

Social Media constant

هذا هو الفيديو الذي شاهدتُه اليوم.

Texting constant

الفيلم اللي شفته حلو.

Job Interview common

المشروع الذي عملتُ عليه كان ناجحاً.

Travel occasional

المدينة التي زرتُها جميلة.

Food Delivery common

الطعام الذي طلبتُه وصل.

Academic Writing very common

النظرية التي استندتُ إليها دقيقة.

💡

ترفند اشاره کردن با انگشت

تصور کن داری به چیزی اشاره می‌کنی. جمله رو شروع می‌کنی و آخرش با انگشتت دوباره به همون چیز اشاره می‌کنی. مثل اینه که میگی: «کتاب، که من خوندم... همون یکی!» «الكتاب الذي قرأته.»
⚠️

اسامی جمع غیرانسان

قانون طلایی رو یادت نره: هرچیزی که جمع باشه ولی آدم نباشه (ماشین، کتاب، خودکار)، مثل «اون خانم» باهاش رفتار می‌کنیم. یعنی از «ها» استفاده کن. «الكتب التي قرأتها.»
💬

حذف کردن "که"

توی صحبت‌های روزمره (مثل لهجه مصری یا شامی)، ممکنه کلمه «الذی» یا «التی» رو حذف کنیم ولی ضمیر «برگردنده» باید باشه! مثلاً برای «فیلمی که دیدم»: «الفيلم اللي شفته»

Smart Tips

Always ask: 'Did I echo the noun?'

البيت الذي سكنت البيت الذي سكنتُ فيه

Attach the pronoun to the preposition.

الكرسي الذي جلست الكرسي الذي جلستُ عليه

Use the feminine suffix (ـها).

السيارة التي اشتريتُه السيارة التي اشتريتُها

Pause slightly before the pronoun to emphasize it.

الفيلم الذي شاهدته الفيلم الذي شاهدتُه

تلفظ

qara'tuhu

Suffix attachment

The suffix pronoun is attached directly to the verb without a space.

Rising-Falling

الذي قرأتُه ↗↘

Indicates the end of the relative clause.

حفظ کنید

روش یادسپاری

The 'Shadow' Rule: The pronoun is a shadow that must follow the noun into the relative clause.

تداعی تصویری

Imagine a person walking into a room (the relative clause). Their shadow must follow them inside. If the shadow stays outside, the person is incomplete.

Rhyme

When you use 'alladhi', don't be shy, add the suffix or the sentence will die.

Story

Imagine you are a detective. You found a clue (the noun). You enter a room (the relative clause). You must bring the clue with you (the suffix pronoun) to solve the case.

شبکه واژگان

الذيالتيـهـهاـهُمـنا

چالش

Write 3 sentences about objects in your room using the 'that' structure with a suffix pronoun.

نکات فرهنگی

In Levantine, 'اللي' is used instead of 'الذي'.

In Egyptian, 'اللي' is standard and the suffix pronoun is often shortened.

More formal usage of 'الذي' is common in media.

The resumptive pronoun is a legacy of Semitic syntax, where relative clauses are essentially independent clauses linked by a pronoun.

شروع‌کننده‌های مکالمه

ما هو الفيلم الذي شاهدتُه مؤخراً؟

ما هو الكتاب الذي قرأتُه في الصيف؟

ما هي المدينة التي ولدتُ فيها؟

ما هو المشروع الذي تعمل عليه الآن؟

موضوعات نگارش

Write about your favorite movie.
Write about your hometown.
Write about your current job.
Write about a life lesson you learned.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با ضمیر درست پر کن.

القهوة التي شربت___ كانت ساخنة. (قهوه‌ای که من نوشیدم داغ بود.)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ها (her)
«القهوة» (قهوه) مونثه، پس به پسوند مونث «ها» نیاز داریم.
ضمیر گم شده رو پیدا کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

الفيلم الذي شاهدت ممل. (فیلمی که من دیدم خسته کننده است.)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الفيلم الذي شاهدته ممل.
باید پسوند «هُ» (آن) رو به فعل وصل کنی چون «فِلم» مذکره.
کدوم جمله 'خونه‌ای که توش زندگی می‌کنم' رو درست ترجمه می‌کنه؟ چند گزینه‌ای

ساختار صحیح عربی رو انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: البيت الذي أسكن فيه.
توی عربی مثل فارسی نمی‌تونی جمله رو با حرف اضافه تموم کنی. باید بگی 'توی آن' (فیه).

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank with the correct suffix.

هذا هو الكتاب الذي قرأتُ___

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ه
Book is masculine.
Choose the correct sentence. چند گزینه‌ای

Which is correct?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: السيارة التي اشتريتُها
Car is feminine.
Correct the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

البيت الذي سكنت

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: البيت الذي سكنتُ فيه
Need preposition + pronoun.
Transform to relative clause. Sentence Transformation

قرأتُ الكتاب. هذا هو...

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هذا هو الكتاب الذي قرأتُه
Need resumptive pronoun.
Match the noun to the pronoun. جفت کردن

Match: 1. كتاب 2. سيارة

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: 1-ه, 2-ها
Gender matching.
Build the sentence. Sentence Building

الرجل / الذي / رأيتُ / هو

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الرجل الذي رأيتُه هو
Need pronoun.
Choose the correct preposition. چند گزینه‌ای

الكرسي الذي جلستُ ___

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: عليه
Sit on = جلس على.
Fill in the blank.

المدينة التي ولدتُ ___ كبيرة

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: فيها
Born in = وُلد في.

Score: /8

Practice Bank

12 exercises
جمله رو کامل کن تا ماشین رو توصیف کنی. پر کردن جای خالی

السيارة التي اشتريت___ جديدة. (ماشینی که من خریدم نو است)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ها
جمله درباره خودکار رو کامل کن. پر کردن جای خالی

القلم الذي كتبت ب___ (خودکاری که من با آن نوشتم)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: hi
اشتباه توی این جمله رو درست کن. Error Correction

الولد الذي رأيت في الشارع. (پسری که من در خیابان دیدم.)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الولد الذي رأيته في الشارع.
ترجمه صحیح 'ایمیلی که نوشتم' رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

الرسالة (پیام/ایمیل) مونثه.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الرسالة التي كتبتها.
کدوم جمله از نظر گرامری کامله؟ چند گزینه‌ای

دنبال ضمیر برگردنده هستیم.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الشيء الذي أريده.
'فیلمی که دیدم' رو ترجمه کن (فیلم = فیدیو، مذکر). ترجمه

به عربی ترجمه کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الفيديو الذي شاهدته.
'مشکلی که درباره‌ش صحبت کردیم' رو ترجمه کن (مشکل = مشكله، مونث). ترجمه

از "تكلمنا عن" (درباره صحبت کردیم) استفاده کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: المشكلة التي تكلمنا عنها.
اسم رو به پسوند ضمیر برگردنده صحیح خودش وصل کن. جفت کردن

جنسیت رو درست مطابقت بده.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: All match.
شکل صحیح 'عکس‌هایی که گرفتم' رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

عکس‌ها (صُوَر) جمع غیرانسان هستن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الصور التي أخذتها.
عبارت حرف اضافه‌ای رو درست کن. Error Correction

الكرسي الذي جلست على. (صندلی‌ای که من روی آن نشستم.)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الكرسي الذي جلست عليه.
دوستی (مونث) که من دیدم... پر کردن جای خالی

الصديقة التي زرتُ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
معرف (اسمی که به آن اشاره شده) رو مشخص کن. چند گزینه‌ای

توی 'التفاحة التي أكلتها' (سیبی که من خوردم)، 'ها' به چی اشاره می‌کنه؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: التفاحة (سیب)

Score: /12

سوالات متداول (8)

It's a grammatical requirement to link the relative clause back to the noun.

No, it's mandatory in standard Arabic.

Yes, use the plural suffix (ـهم, ـهن).

Attach the suffix to the preposition.

Yes, it's used in all registers.

Mostly, though the relative pronoun might change to 'اللي'.

Omitting the pronoun entirely.

Write sentences about things you own.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

English low

Relative clauses with gapping.

Arabic requires a resumptive pronoun.

Spanish low

Relative clauses with 'que'.

Arabic requires a resumptive pronoun.

French low

Relative clauses with 'que'.

Arabic requires a resumptive pronoun.

German low

Relative clauses with relative pronouns.

Arabic requires a resumptive pronoun.

Japanese none

Relative clauses preceding the noun.

Arabic uses resumptive pronouns.

Chinese none

Relative clauses with 'de'.

Arabic requires a resumptive pronoun.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!