فعل امر مستقیم: دستور دادن (فعل الأمر)
Grammar Rule in 30 Seconds
The imperative (فعل الأمر) is used to give direct commands or requests by conjugating the verb into the second person.
- Use the second person present tense (Jussive mood) as a base.
- Drop the prefix (e.g., 'ta-') to form the command.
- Ensure the verb ending matches the gender and number of the listener.
مرور کلی
اِقرأ (مفرد مذکر)، اِقرئي (مفرد مونث) و اِقرأوا (جمع مذکر) کاملاً متمایز هستند. این دقتِ دستوری، به زبان شما در محیطهای آکادمیک یا کاری، ظرافت و اعتبار بیشتری میبخشد.اُدخل (وارد شو)، ضمه به خاطر حضور ضمه در تدخُل است.اِغفِر لنا (ما را ببخش). این یکی از زیباترین کاربردهای فعل امر است که در متون دینی و ادبی به وفور دیده میشود. در دنیای دیجیتال و اپلیکیشنها، امر برای دکمههای فراخوان (CTA) کاربرد دارد؛ مثلاً اشترك (مشترک شوید) یا حمّل (دانلود کنید).اِذهَبوا برای مخاطب قرار دادنِ یک گروه مختلط، استانداردِ زبانی است، در حالی که در فارسی ما چنین تفکیک جنسیتی در فعل نداریم.- 1اشتباه در همزه وصل و قطع: بسیاری از فارسیزبانان به اشتباه برای تمام افعال از همزه قطع (أ) استفاده میکنند. در حالی که امرِ ثلاثی مجرد، همزه وصل (ا) دارد. دلیل آن تداخل با ساختارِ مصدرها در فارسی است.
- 2حذف نکردن حرف عله: در افعال معتل (مانند دعا کردن: یدعو)، فارسیزبانان تمایل دارند حرف عله را نگه دارند (ادعوا). در حالی که قانونِ «جزم» در امر میگوید حرف عله باید حذف شود (ادعُ). این به دلیل عادتِ زبانی ما به ثابت بودنِ ریشه در فارسی است.
- 3فراموشیِ «نون» در صیغههای فرعی: در مخاطبِ مونث (أنتِ)، بسیاری فراموش میکنند که «ی» (یاء مخاطب) باید باقی بماند (اُکتُبی)، و تصور میکنند چون امر است، باید همه چیز را کوتاه کنند. این ناشی از سادهسازیِ بیش از حدِ دستور زبان در ذهنِ فارسیزبان است.
- 1آیا میتوانم در محیط کار از فعل امر استفاده کنم؟ بله، اما حتماً با عباراتی مثل «مِن فَضلِک» ترکیب کنید تا لحن دستوری آن به «درخواست» تبدیل شود.
- 2چرا در فعل «أکل» (خوردن) همزه امر حذف میشود؟ چون عربها برای فرار از «توالیِ دو همزه» (اِأکُل)، آن را به «کُل» تبدیل کردهاند که بسیار روانتر است.
- 3آیا امر برای اول شخص (من) وجود دارد؟ خیر، برای اول شخص (من/ما) از «لام الامر» استفاده میکنیم؛ مثلاً
لِنَذهَب(بیایید برویم). - 4چرا فعل امر در قرآن زیاد دیده میشود؟ چون در متون دینی، امر برای بیانِ «دعاء» و «تکلیف» استفاده میشود که از ارکانِ اصلیِ زبانِ عربیِ فصیح است.
Imperative Conjugation (Form I)
| Pronoun | Present Tense | Imperative |
|---|---|---|
|
Anta (M.S)
|
Taktubu
|
Uktub
|
|
Anti (F.S)
|
Taktubina
|
Uktubi
|
|
Antuma (Dual)
|
Taktubani
|
Uktuba
|
|
Antum (M.P)
|
Taktubuna
|
Uktubu
|
|
Antunna (F.P)
|
Taktubna
|
Uktubna
|
Meanings
The imperative mood is used to issue direct orders, make requests, or provide instructions to a listener.
Direct Command
An authoritative instruction.
“اِجْلِسْ هُنَا”
“اِفْتَحِ الْبَابَ”
Polite Request
Softened command using particles.
“مِنْ فَضْلِكَ، اِقْرَأْ هَذَا”
“اِفْعَلْ هَذَا لِي”
Reference Table
| باب فعل | فعل امر (مفرد مذکر) | مثال | معنی |
|---|---|---|---|
|
باب اول (U-type)
|
اُفْعُلْ
|
اُكْتُبْ
|
بنویس!
|
|
باب اول (I-type)
|
اِفْعِلْ
|
اِجْلِسْ
|
بنشین!
|
|
باب دو
|
فَعِّلْ
|
سَجِّلْ
|
ثبت نام کن/ضبط کن!
|
|
باب سه
|
فَاعِلْ
|
شَارِكْ
|
به اشتراک بگذار/شرکت کن!
|
|
باب چهار
|
أَفْعِلْ
|
أَرْسِلْ
|
بفرست!
|
|
باب پنج
|
تَفَعَّلْ
|
تَعَلَّمْ
|
یاد بگیر!
|
|
باب هشت
|
اِفْتَعِلْ
|
اِشْتَرِكْ
|
عضو شو!
|
|
باب ده
|
اِسْتَفْعِلْ
|
اِسْتَخْدِمْ
|
استفاده کن!
|
طیف رسمیت
تَفَضَّلْ بِالْجُلُوسِ (Giving a command to sit.)
اِجْلِسْ (Giving a command to sit.)
اِقْعُدْ (Giving a command to sit.)
اِقْعُدْ يَا وَاد (Giving a command to sit.)
کاربردهای فعل امر
شبکههای اجتماعی
- اشترك Subscribe
- شارك Share
زندگی روزمره
- تفضل Come in
- اسرع Hurry up
مقایسه: فعل امر مستقیم در مقابل غیرمستقیم
قانون الف کمکی در باب اول
آیا حرف دوم ریشه ضمه (ُ) دارد؟
آیا باب چهار است؟
حذف حروف عله در فعلهای ناقص
اجوف (وسط)
- • قال -> قُل
- • باع -> بِع
ناقص (آخر)
- • دعا -> ادعُ
- • مشى -> امشِ
مثالها بر اساس سطح
اِشْرَبِ الْمَاءَ
Drink the water.
اِجْلِسْ هُنَا
Sit here.
اِفْتَحِ الْكِتَابَ
Open the book.
اِذْهَبْ إِلَى الْمَدْرَسَةِ
Go to school.
اِكْتُبِي اسْمَكِ
Write your name (fem).
اِسْمَعُوا لِي
Listen to me (pl).
اِفْعَلْ هَذَا
Do this.
اِنْظُرْ إِلَى هُنَا
Look here.
اِقْرَأِ الْقِصَّةَ بِصَوْتٍ عَالٍ
Read the story aloud.
اِحْفَظِ الْكَلِمَاتِ الْجَدِيدَةَ
Memorize the new words.
اِخْتَرْ إِجَابَةً وَاحِدَةً
Choose one answer.
اِجْعَلْ هَذَا أَوْلَوِيَّةً
Make this a priority.
اِسْتَمْتِعْ بِوَقْتِكَ فِي السَّفَرِ
Enjoy your time while traveling.
اِسْتَخْدِمِ الْقَامُوسَ لِفَهْمِ النَّصِّ
Use the dictionary to understand the text.
اِعْتَمِدْ عَلَى نَفْسِكَ
Rely on yourself.
اِقْبَلِ التَّحَدِّيَ
Accept the challenge.
اِسْتَوْعِبِ الْأَفْكَارَ الْفَلْسَفِيَّةَ
Grasp the philosophical ideas.
اِضْبِطْ إِيقَاعَ الْحَدِيثِ
Control the pace of the conversation.
اِسْتَنْبِطِ الْحَقَائِقَ مِنَ الْبَيَانَاتِ
Deduce facts from the data.
اِصْطَفِ أَعْمَالَكَ بِعِنَايَةٍ
Select your works carefully.
اِضْطَلِعْ بِمَهَامِّكَ بِكُلِّ جِدِّيَّةٍ
Undertake your tasks with full seriousness.
اِسْتَشِفَّ الْمَعَانِيَ بَيْنَ السُّطُورِ
Infer the meanings between the lines.
اِقْتَفِ أَثَرَ الْحِكْمَةِ
Follow the path of wisdom.
اِضْطَرِمْ حَمَاسَةً لِلْعَمَلِ
Ignite enthusiasm for the work.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners use imperative for 'don't'.
Learners use present tense for commands.
Learners use verbal noun for commands.
اشتباهات رایج
Taktub!
Uktub!
Uktub (to a girl)
Uktubi
Uktub (to a group)
Uktubu
La uktub
La taktub
Iktub (for a verb with 'u' vowel)
Uktub
Iftah (for a verb with 'a' vowel)
Iftah
Isma (for a verb with 'i' vowel)
Isma
Iqra (for weak verb)
Iqra
Taja (for hollow verb)
Tij
I'ti (for 'give')
A'ti
Ista'mil (for Form X)
Ista'mil
Iftah (in formal speech)
Iftah
La ta'mal (as command)
I'mal
الگوهای جملهسازی
اِفْعَلْ ___
مِنْ فَضْلِكَ، ___
يَا صَدِيقِي، ___
اِقْرَأْ ___ لِتَفْهَمَ ___
Real World Usage
اِجْلِبْ لِي الْقَائِمَةَ
اِفْتَحِ الْكِتَابَ
اِشْتَرِكْ فِي الْقَنَاةِ
اِتَّجِهْ يَمِينًا
اِقْرَأْ هَذَا الْعَقْدَ
اِتَّصِلْ بِي
تلهی همزه
میانبر فعلهای اجوف
نکات مودبانه
Smart Tips
Add 'min fadlak' before the command.
Use the plural suffix 'u'.
Check the middle vowel for the alif.
Drop the final vowel.
تلفظ
Hamzat al-Wasl
The initial alif is only pronounced if it starts a sentence.
Command
Uktub! ↘
Falling intonation for authority.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Drop the 'Ta', add the 'Alif' (if needed), and make it snappy!
تداعی تصویری
Imagine a conductor pointing a baton at different sections of an orchestra to tell them when to play.
Rhyme
Drop the T, set the key, command them all with ease and glee.
Story
Ali wanted to learn Arabic. He told his friend, 'Uktub' (write). His friend wrote. Then he told the group, 'Uktubu' (write all). They all wrote. It was a successful lesson.
شبکه واژگان
چالش
Give 5 commands to your pet or a plant in Arabic today.
نکات فرهنگی
Often uses 'i' instead of 'u' for the initial alif.
Often shortens the imperative significantly.
Very formal and precise with the hamzat al-wasl.
Derived from the Proto-Semitic imperative forms.
شروعکنندههای مکالمه
اِكْتُبْ لِي اسْمَكَ
اِقْرَأْ هَذِهِ الْجُمْلَةَ
اِشْرَحْ لِي هَذِهِ الْقَاعِدَةَ
اِقْتَرِحْ عَلَيَّ كِتَابًا لِلْقِرَاءَةِ
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
یا خالد، ___ الملف الآن.
جملهی صحیح رو برای دستور دادن به یک خانم برای نشستن انتخاب کن:
Find and fix the mistake:
قول الصدق!
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercises___ (Write) الدَّرْسَ!
___ (Sit) هُنَا!
Find and fix the mistake:
تَكْتُبْ الدَّرْسَ!
الْبَابَ / اِفْتَحْ
Drink the water!
A: ___ (Go) مَعِي! B: حَسَنًا.
___ (Choose) ___ (the answer).
Uktub (M.S) -> ?
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesیا أصدقاء، ___ هذا الفيديو.
ادعو الله دائماً.
من فضلك - الباب - أغلق
Drink the water.
فعل باب ده رو شناسایی کن:
مطابقت بده:
یا ولدان، ___ الغرفة.
أجلس هنا.
Tell me (f)!
شکل جمع مؤنث رو انتخاب کن:
Score: /10
سوالات متداول (8)
It depends on the vowel of the second radical in the present tense.
No, you cannot command yourself.
It can be, so use 'min fadlak'.
Use 'la' + present tense.
The final vowel is dropped.
Yes, some common verbs like 'give' have unique forms.
Use polite phrases to soften it.
It is a distinct mood for commands.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Imperativo
Spanish has more irregular forms.
Impératif
French doesn't have the hamzat al-wasl.
Imperativ
German uses the infinitive for polite commands.
Meireikei
Japanese uses particles for politeness.
Imperative
Chinese has no verb conjugation.
فعل الأمر
N/A
Learning Path
Prerequisites
Learn These First
فعل امر: به بقیه بگو چیکار کنن! (uktub, ishrab)
Overview تا حالا خواستی به عربی به کسی بگی «بشین»، «گوش کن» یا فقط «وایسا»؟ نمیشه همینجوری فعل «نشستن» رو پرت کنی طرفش...
عربی مؤدبانه: چطور با لطافت درخواست کنیم (Law Samaht)
### Overview در زبان عربی، نحوه بیان یک درخواست به طور جداییناپذیری با بافتار اجتماعی آن گره خورده است. در فارسی، ما ب...
Continue With
ادب پیشرفته در عربی: رعایت اتیکت اجتماعی (at-Ta'addub)
### Overview در زبان عربی، سطح C1 فراتر از تسلط بر صرف و نحو، به معنای ورود به دنیای «ادب» (at-Ta'addub) و «مراعات مقام...
درخواستهای مودبانه: نرم کردن کلام (التلطف)
### Overview در سطح C1، عبور از ارتباطات ساده و روزمره در زبان عربی نیازمند تسلط بر مفهوم «التلطف» (نرم کردن کلام) است....
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
زمان حال و آینده در عربی: فعل مضارع (Al-Mudari')
### Overview در زبان عربی، فعلی که برای بیان زمان حال یا آینده به کار میرود، «فعل مضارع» یا همان `الفِعْل المُضَارِع` ن...
حالت 'منصوب': گفتن 'که'، 'تا' و 'نخواهد' (an, lan, li)
Overview میدانید چطور در فارسی میگوییم "میخواهم بخوابم" (I want to sleep) یا "نخواهم خورد" (I will not eat) و فعل اصل...
صحبت با خانمها در عربی: زمان حال (أنتِ)
### Overview در زبان عربی، دقت در خطاب قرار دادن افراد از اهمیت ویژهای برخوردار است. برخلاف زبان انگلیسی یا فارسی که در...
گذشته در عربی: او انجام داد (kataba)
### Overview یادگیری زمان گذشته در زبان عربی، بهویژه ساختار «او انجام داد» (مانند `كَتَبَ` - kataba)، اولین و مهمترین...
گذشته عربی: تو انجام دادی! (-ta)
### Overview در زبان عربی، برای بیان یک عمل انجامشده که توسط یک مخاطب «مذکر» صورت گرفته است، از ساختار زمان ماضی استفاد...
