C1 Advanced Verbs 9 min read سخت

مجهول در عربی: عینیت در متون رسمی

فعل مجهول (المجهول) عربی، با تغییرات خاص توی اعراب کلمات، بهت کمک می‌کنه که متن‌های رسمی، بی‌طرف و معتبر بنویسی. این سه تا «ابزار جادویی» رو یادت باشه: «تغییر حرکات»، «حذف فاعل» و «بی‌طرفی».
علامت‌گذاری به عنوان یادگرفته
تمرین کن

Grammar Rule in 30 Seconds

The passive voice shifts focus from the doer to the action by changing vowel patterns in the verb.

  • For past tense, vocalize the first letter with a damma and the penultimate with a kasra (e.g., 'kutiba').
  • For present tense, vocalize the first letter with a damma and the penultimate with a fatha (e.g., 'yuktabu').
  • The original object becomes the 'na'ib al-fa'il' (deputy subject) and takes the nominative case (marfu').
Verb (vowel shift) + Object (becomes nominative)

مرور کلی

### Overview
در زبان عربی، مفهوم «مجهول» که در دستور زبان عربی با نام المجهول شناخته می‌شود، یکی از ارکان اصلی برای انتقال مفاهیم در متون رسمی، علمی، حقوقی و خبری است. برای شما که به عنوان یک فارسی‌زبان در سطح C1 عربی فعالیت می‌کنید، درک این مبحث فراتر از صرفِ تغییر حرکات است؛ در واقع، شما باید بتوانید «لحن» متن را تغییر دهید. در فارسی، ما برای مجهول کردن از فعل کمکی «شدن» استفاده می‌کنیم (مثلاً: «کتاب نوشته شد»).
اما در عربی، مجهول کردن یک فرآیند «درونی» است که با تغییر مصوت‌ها (حرکات) در ریشه فعل انجام می‌شود. این تفاوت بنیادین، یعنی تغییر ساختار درونی فعل به جای افزودن کلمه کمکی، باعث می‌شود که عربی زبانی بسیار فشرده و آهنگین باشد. در متون رسمی عربی، استفاده از المجهول برای حفظ بی‌طرفی و تمرکز بر «رخداد» به جای «فاعل» بسیار رایج است.
در حالی که در فارسی گاهی استفاده زیاد از مجهول باعث سنگینی متن می‌شود، در عربی این یک ضرورت برای بیانِ عینی و فاصله‌گذاریِ آکادمیک است. به یاد داشته باشید که در عربی، برخلاف فارسی، فاعلِ اصلی به کلی حذف می‌شود و مفعول به جایگاه او می‌نشیند و نقش نَائِبُ الْفَاعِلِ (نایب‌فاعل) را ایفا می‌کند که از نظر دستوری «مرفوع» است. این دقیقاً همان جایی است که بسیاری از فارسی‌زبانان به دلیل تداخل زبانی (L1 Interference) دچار اشتباه می‌شوند، زیرا در فارسی مفعولِ مجهول، نقش دستوری متفاوتی دارد.
### How This Grammar Works
ساختار المجهول در عربی بر پایه یک تغییر آوایی استوار است. وقتی شما یک جمله معلوم مانند كَتَبَ الطَّالِبُ الدَّرْسَ (دانش‌آموز درس را نوشت) را به مجهول تبدیل می‌کنید، نه تنها فاعل (الطَّالِبُ) را حذف می‌کنید، بلکه مفعول (الدَّرْسَ) را به جایگاه فاعل می‌آورید و آن را از حالت نصبی به حالت رفعی (الدَّرْسُ) تغییر می‌دهید. در دستور زبان عربی، به این عنصر جدید نَائِبُ الْفَاعِلِ می‌گویند.
نکته کلیدی این است که فعل باید با نایب‌فاعل از نظر جنس (مذکر یا مؤنث بودن) مطابقت داشته باشد. برای مثال اگر نایب‌فاعل مؤنث باشد، فعل نیز باید مؤنث شود (كُتِبَتِ الرِّسَالَةُ). تفاوت اصلی با فارسی در این است که در فارسی، فعل مجهول همیشه با «شدن» ترکیب می‌شود، اما در عربی، تغییرِ «حرکات» یا همان اعراب درونی فعل، نشان‌دهنده مجهول بودن است.
این تغییرات در افعال ثلاثی مجرد و مزید طبق قواعد مشخصی انجام می‌شود که در ادامه بررسی خواهیم کرد. درک این نکته که مجهول کردن در عربی یک فرآیند «مورفولوژیک» (صرفی) است و نه «سینتاکتیک» (نحویِ صرف)، به شما کمک می‌کند تا در سطح C1 متون عربی را با دقت و سرعت بیشتری تحلیل کنید.
### Formation Pattern
قاعده کلی مجهول کردن در عربی به شرح زیر است:
  1. 1در فعل ماضی: حرف اول ضمه می‌گیرد و حرف ماقبل آخر کسره.
  2. 2در فعل مضارع: حرف اول ضمه می‌گیرد و حرف ماقبل آخر فتحه.
| زمان فعل | ساختار معلوم | ساختار مجهول | مثال معلوم | مثال مجهول |
|---|---|---|---|---|
| ماضی | فَعَلَ | فُعِلَ | نَصَرَ | نُصِرَ |
| مضارع | يَفْعَلُ | يُفْعَلُ | يَنْصُرُ | يُنْصَرُ |
| مزید (باب ۲) | فَعَّلَ | فُعِّلَ | عَلَّمَ | عُلِّمَ |
| مزید (باب ۴) | أَفْعَلَ | أُفْعِلَ | أَرْسَلَ | أُرْسِلَ |
نکته: در باب‌هایی که با الف وصل شروع می‌شوند (مانند باب ۸ اِفْتَعَلَ و باب ۱۰ اِسْتَفْعَلَ)، علاوه بر حرف اول، حرف سوم نیز ضمه می‌گیرد (مثال: اِسْتَخْرَجَ تبدیل می‌شود به اُسْتُخْرِجَ).
### When To Use It
استفاده از المجهول در متون پیشرفته عربی برای موارد زیر ضروری است:
  1. 1حفظ بی‌طرفی: در گزارش‌های خبری یا علمی، برای اینکه نشان دهید اطلاعات از منبعی غیرشخصی است. مثلاً قِيلَ إِنَّ... (گفته شده است که...)، بدون اینکه مشخص کنید چه کسی گفته است.
  2. 2اهمیتِ رخداد: وقتی نتیجه کار مهم‌تر از عامل آن است. در متون حقوقی، سُرِقَ الْمَالُ (پول دزدیده شد) بر این تأکید دارد که مالی کم شده است، نه اینکه چه کسی آن را برده است.
  3. 3پرهیز از تکرار فاعل: وقتی فاعل در جملات قبلی مشخص شده و نیازی به تکرار آن نیست.
  4. 4ادب و تواضع: گاهی برای اینکه به شخصی نسبتِ مستقیمی ندهید، از مجهول استفاده می‌کنید. مثلاً به جای أَخْطَأْتَ (اشتباه کردی)، می‌گویید وُجِدَ خَطَأٌ (اشتباهی یافت شد).
### Common Mistakes
  1. 1تطابق نایب‌فاعل: فارسی‌زبانان گاهی فراموش می‌کنند که نایب‌فاعل در عربی باید «مرفوع» باشد. مثلاً می‌گویند كُتِبَ الدَّرْسَ در حالی که باید كُتِبَ الدَّرْسُ باشد. دلیل آن این است که در فارسی مفعول با «را» می‌آید و ما عادت داریم آن را در حالت نصبی ببینیم.
  2. 2حفظ فاعل: برخی فارسی‌زبانان به اشتباه فاعل را در جمله مجهول نگه می‌دارند (مثلاً كُتِبَ الدَّرْسُ مِن قِبَلِ الطَّالِبِ). اگرچه این ساختار در عربیِ معاصر تحت تأثیر ترجمه از انگلیسی/فارسی رایج شده، اما در عربیِ فصیحِ استاندارد، این کار نازیباست و بهتر است از ساختار معلوم استفاده شود.
  3. 3اشتباه در حرکات: بسیاری از دانشجویانِ سطح C1 در زمانِ مجهول کردنِ افعالِ معتل (مانند قَالَ که می‌شود قِيلَ) دچار سردرگمی می‌شوند، زیرا به اشتباه سعی می‌کنند قاعده افعالِ سالم را روی آن‌ها پیاده کنند.
### Contrast With Similar Patterns
تفاوت المجهول با ساختارهای مشابه در فارسی و عربی:
| ویژگی | مجهول عربی (المجهول) | مجهول فارسی | ساختار معلوم عربی |
|---|---|---|---|
| فاعل | حذف می‌شود | حذف می‌شود | حضور دارد |
| ساختار فعل | تغییر درونی (حرکات) | فعل کمکی «شدن» | ریشه اصلی |
| نایب‌فاعل | مرفوع است | فاقد علامت اعراب | مفعول (منصوب) |
در نهایت، به عنوان یک فارسی‌زبان، به خاطر داشته باشید که المجهول در عربی ابزاری برای «زیبایی و ایجاز» است. سعی کنید در نوشتار خود از آن به عنوان راهی برای افزایش سطحِ رسمیِ متن استفاده کنید.

Passive Voice Vowel Patterns

Tense First Letter Penultimate Letter Example
Past
Damma (u)
Kasra (i)
Kutiba
Present
Damma (u)
Fatha (a)
Yuktabu

Meanings

The passive voice (Al-Majhul) is used when the agent of the action is unknown, irrelevant, or intentionally omitted for stylistic objectivity.

1

Agent Omission

Focusing on the result rather than the actor.

“سُرِقَ البيتُ”

“قُرِئَ الكتابُ”

2

Polite Indirectness

Avoiding direct blame or responsibility.

“أُخْبِرْتُ بذلك”

“تُرِكَ الأمرُ”

3

General Truths

Describing universal or recurring events.

“يُقالُ إنَّ...”

“يُعْرَفُ هذا بـ...”

Reference Table

Reference table for مجهول در عربی: عینیت در متون رسمی
شکل فعل ماضی مجهول مضارع مجهول معنی (مجهول)
Form I
Futiha
Yuftahu
باز شد/می‌شود
Form II
Qurrira
Yuqarraru
تصمیم گرفته شد/می‌شود
Form IV
Urshida
Yurshadu
راهنمایی شد/می‌شود
Form V
Tuwuqqi'a
Yutuwaqqa'u
انتظار می‌رفت/می‌رود
Form VIII
Uchtubira
Yuchtabaru
آزمایش شد/می‌شود
Form X
Ustuchrija
Yustachraju
استخراج شد/می‌شود

طیف رسمیت

رسمی
أُتْمِمَ التقريرُ

أُتْمِمَ التقريرُ (Workplace)

خنثی
تَمَّ إتمامُ التقريرِ

تَمَّ إتمامُ التقريرِ (Workplace)

غیر رسمی
خَلَّصنا التقرير

خَلَّصنا التقرير (Workplace)

عامیانه
التقرير خلص

التقرير خلص (Workplace)

Passive Voice Logic

Passive Voice

Past

  • Kutiba Was written

Present

  • Yuktabu Is written
برای خواندن توضیح کامل رایگان ثبت‌نام کنید

مثال‌ها بر اساس سطح

1

فُتِحَ البابُ

The door was opened.

1

أُكِلَ الطعامُ

The food was eaten.

1

سُرِقَتِ السيارةُ

The car was stolen.

1

تُؤْخَذُ القراراتُ في الاجتماعِ

Decisions are taken in the meeting.

1

يُعْتَقَدُ أنَّ الحلَّ ممكنٌ

It is believed that the solution is possible.

1

قِيلَ ما قِيلَ في هذا الشأنِ

What was said has been said regarding this matter.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

Arabic Passive Voice: Formal Objectivity (Al-Majhul) در مقابل Reflexive (Form V)

Both involve changes to the verb.

اشتباهات رایج

✗

Kataba al-kitabu

✓

Kutiba al-kitabu

Used active instead of passive.
✗

Kutiba al-kitaba

✓

Kutiba al-kitabu

Kept accusative case.
✗

Takassara al-bab

✓

Futiha al-bab

Confused reflexive with passive.
✗

Yaqul al-nas

✓

Yuqal

Failure to use passive for impersonal reporting.

الگوهای جمله‌سازی

يُعْرَفُ ___ بـ ___

Real World Usage

News constant

أُعْلِنَ عن فوزِ المرشحِ

برای دیدن همه مثال‌ها رایگان ثبت‌نام کنید
💡

قاعده 'ضمه-فتحه'

توی فعل مجهول مضارع، حرف اول همیشه ضمه می‌گیره و حرف یکی مونده به آخر همیشه فتحه. این یه قانون ثابته و هیچ‌وقت عوض نمی‌شه! «يُكتَبُ، يُفتَحُ.»
⚠️

از 'مِن قِبَل' زیاد استفاده نکن

اگه می‌خوای بگی «توسط کی»، حتماً لازم نیست هر بار از «مِن قِبَل» استفاده کنی. اگه فاعل مشخصه، معمولاً عرب‌زبان‌ها ترجیح میدن که از جمله معلوم استفاده کنن: «جاءَ الأستاذُ بالكتابِ» بهتره.
🎯

از مصدر برای راحتی استفاده کن

اگه دیدی صرف کردن فعل مجهول یه کم پیچیده شد، یه راه راحت‌تر و مدرن‌تر اینه که از ترکیب «تَمَّ + مصدر» استفاده کنی. خیلی طبیعیه و زیاد شنیده می‌شه: «تَمَّ التَحليلُ.»

Smart Tips

Use passive to sound objective.

I finished the work. → The work was finished.

تلفظ

Koo-tee-ba

Vowel Emphasis

The initial damma must be clear.

Formal

Flat, objective tone.

Professionalism

حفظ کنید

روش یادسپاری

U-I for the past, U-A for the present. The 'U' is the umbrella that hides the doer.

تداعی تصویری

Imagine a person wearing a mask (the U-vowel) so you cannot see their face (the agent).

Rhyme

Past is U-I, present is U-A, the subject is hidden, the action is the way.

Story

The king (the agent) left the room. The servant (the verb) changed his clothes (vowels) to look like the king. Now, the chair (the object) sits on the throne (nominative case).

شبکه واژگان

KutibaYuktabuSuriqaYusraquQilaYuqalFutihaYuftahu

چالش

Take 5 active sentences from a news article and convert them to passive in 5 minutes.

نکات فرهنگی

Used in all formal media.

Root-based Semitic morphology.

شروع‌کننده‌های مکالمه

“

هل قُرِئَ الكتابُ؟

موضوعات نگارش

Write about a mystery.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Incorrect

صحیح

Sign up free to see all tips

Test Yourself

فعل رو به ماضی مجهول تبدیل کن: (Kataba) التقرير.

____ التقريرُ بعناية.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كُتِبَ
برای ساخت ماضی مجهول «کتب»، از الگوی فُعِلَ استفاده می‌کنیم: کُتِبَ.
کدوم جمله از مجهول مؤنث درست استفاده کرده؟ چند گزینه‌ای

Select the correct sentence for 'The story was told':

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: رُوِيَتِ القصةُ
چون «القصّة» (داستان) مؤنثه، فعل مجهول باید پسوند مؤنث «ت» رو داشته باشه.
اشتباه اعرابی رو تو مضارع مجهول اصلاح کن: (Yafhamu) الدرس. Error Correction

Find and fix the mistake:

يُفْهِمُ الدرسُ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: يُفْهَمُ الدرسُ
تو مضارع مجهول، حرف یکی مونده به آخر باید فتحه داشته باشه (یُفْهَمُ)، نه کسره.

Score: /3

تمرین‌های عملی

1 exercises
Convert to passive

Kataba al-waladu al-darsa.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: a
Correct vowel pattern and case.

Score: /1

Practice Bank

6 exercises
ترجمه

The decision was made.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: اتُّخِذَ القرارُ
Sentence Reorder

الرسالةُ / أُرسِلَت / أمسِ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أُرسِلَت الرسالةُ أمسِ
پر کردن جای خالی

____ (Istachda) التكنولوجيا في التعليم.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: تُستخدَمُ
جفت کردن

Match the following:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Match all correct pairs
چند گزینه‌ای

In 'Nushira al-kitabu', what is the case of 'al-kitabu'?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Nominative (Marfu')
Error Correction

يُعْتَقِدُ أنَّ النتائجَ دقيقةٌ.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: يُعْتَقَدُ أنَّ النتائجَ دقيقةٌ

Score: /6

سوالات متداول (1)

No, only transitive verbs.

Scaffolded Practice

1

1

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

برای تمرین رایگان ثبت‌نام کنید

In Other Languages

Spanish partial

Se dice

Arabic uses internal vowels.

Learning Path

Prerequisites

Previous
فعل امر مستقیم: دستور دادن (فعل الأمر)
Next
تضاد بلاغی: تقابل (المقابله)

Learn These First

B1 Builds On

ماضی مجهول: الگوی «انجام شد» (فُعِلَ)

بررسی اجمالی تا حالا دقت کردید که روی برچسب همه تی‌شرت‌ها نوشته `صُنِعَ في` (*Suni'a fi* - ساخته شده در...) و نه «یک کار...
B1 Builds On

مضارع مجهول عربی: الگوی (یُـ...ـا)

Overview تا حالا خواستی بگی «پیام فرستاده شد» بدون اینکه اعتراف کنی *تو* ساعت ۳ صبح فرستادیش؟ یا شاید تابلویی ببینی که ن...

Continue With

C2 Builds On

مجهول رسانه‌ای: استفاده از «تم» و «جری» (لحن رسمی)

Overview تا حالا دقت کردید که گویندگان اخبار، مدیرعامل‌ها و سیاستمدارها به ندرت می‌گن «من این کار رو کردم» یا «اون‌ها خر...

Related Grammar Rules

A1

مجهول در عربی: «انجام شد» (المبنی للمجهول)

### Overview در زبان عربی، همانند بسیاری از زبان‌های دیگر، ساختاری وجود دارد که به آن «مجهول» یا به تعبیر عربی `المبني...
A1

فعل مجهول: پنهان کردن فاعل

Overview تا حالا فکر کردید چطور اخبارگوها اینقدر بی‌طرف به نظر می‌رسند، یا چطور مودبانه بگویید «ظرف‌ها شسته نشدند» بدون...
A1

هنر پنهان کردن فاعل: فعل مجهول

تا حالا شده بخوای بدون بردن اسم کسی، خبری رو پخش کنی؟ یا بگی «پیتزا خورده شد» تا لو ندی که *تو* اون رو خوردی؟ اینجاست که...
B1

مضارع مجهول عربی: الگوی (یُـ...ـا)

Overview تا حالا خواستی بگی «پیام فرستاده شد» بدون اینکه اعتراف کنی *تو* ساعت ۳ صبح فرستادیش؟ یا شاید تابلویی ببینی که ن...
B1

ماضی مجهول: الگوی «انجام شد» (فُعِلَ)

بررسی اجمالی تا حالا دقت کردید که روی برچسب همه تی‌شرت‌ها نوشته `صُنِعَ في` (*Suni'a fi* - ساخته شده در...) و نه «یک کار...
Was this helpful?

نظرات (0)

برای نظر دادن وارد شوید
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!