B1 Advanced Verbs 15 min read متوسط

ماضی مجهول: الگوی «انجام شد» (فُعِلَ)

یاد گرفتی که چطور فعلای گذشته رو 'مجهول' کنی! کافیه این الگو رو حفظ کنی: «فَعَلَ» میشه «فُعِلَ».

Grammar Rule in 30 Seconds

The passive voice shifts focus from the doer to the action by changing the vowel pattern to U-I-A.

  • Change the first vowel to 'u' and the penultimate to 'i' (e.g., kataba -> kutiba).
  • The subject (doer) is omitted; the object becomes the subject of the passive verb.
  • The new subject takes the nominative case (damma) instead of the accusative.
Action (U-I-A) + Object (Nominative)

مرور کلی

بررسی اجمالی
تا حالا دقت کردید که روی برچسب همه تی‌شرت‌ها نوشته صُنِعَ في (*Suni'a fi* - ساخته شده در...) و نه «یک کارگر کارخانه این را ساخت در...»؟ آن صدای ظریف u در ابتدا کار مهمی انجام می‌دهد. در عربی، وقتی می‌خواهیم به جای شخص انجام‌دهنده، روی نتیجه تمرکز کنیم (یا اگر واقعاً نمی‌دانیم چه کسی آن را انجام داده)، از مجهول (Passive Voice) استفاده می‌کنیم.
این معادل دستوری نگاه کردن به یک گلدان شکسته و گفتن «اشتباهاتی رخ داد» به جای «من آن را شکستم» است. این برای تیترها، اجتناب از سرزنش، یا توصیف زمانی که اتفاقات فقط... برای شما می‌افتند، عالی است.
این دستور زبان چگونه کار می‌کند
در فارسی، ما کلمات اضافی مانند «شد» اضافه می‌کنیم (مثلاً «نوشته شد»). عربی کارآمدتر است. کلمه اضافه نمی‌کند؛ فقط مصوت‌ها (حرکات) را در خود فعل تغییر می‌دهد.
شما ملودی معلوم (معمولاً صداهای A-A-A) را می‌گیرید و آن را به یک ملودی مجهول خاص (صداهای U-I-A) تغییر می‌دهید. حروف ریشه (اسکلت کلمه) دقیقاً یکسان می‌مانند؛ فقط «لباس» (حرکات) تغییر می‌کند. انگار فعل تغییر قیافه داده تا فاعل دستگیر نشود.
الگوی ساخت
بیایید یک فعل استاندارد ۳ حرفی مانند كَتَبَ (*kataba* - او نوشت) را در نظر بگیریم. در اینجا نحوه تبدیل «او نوشت» به «نوشته شد» آمده است:
  1. 1شکل زمان گذشته را بگیرید: كَتَبَ (*kataba*).
  2. 2اولین حرکت را به ضمه (صدای u) تغییر دهید. كَ (*ka*) می‌شود كُ (*ku*).
  3. 3حرکت ماقبل آخر را به کسره (صدای i) تغییر دهید. تَ (*ta*) می‌شود تِ (*ti*).
  4. 4حرکت آخر را به صورت فتحه (a) نگه دارید. بَ (*ba*) می‌ماند بَ (*ba*).
  5. 5نتیجه: كُتِبَ (*kutiba* - نوشته شد).
فرمول برای افعال استاندارد همیشه U - I - A است. آن را با صدای بلند بگویید: *Ku-ti-ba*.
چه زمانی از آن استفاده کنیم
از این الگو در سه سناریوی اصلی استفاده کنید:
  • فاعل «ناشناس»: بیرون می‌روید و ماشینتان نیست. نمی‌دانید چه کسی آن را برده است. سُرِقَت سيارتي (*Suriqat sayjarati* - ماشینم دزدیده شد).
  • فاعل «بی‌اهمیت»: «رئیس‌جمهور انتخاب شد.» نیازی نیست تک تک رأی‌دهندگان را لیست کنیم؛ نتیجه انتخابات خبر است.
  • پنهان‌کاری مؤدبانه/رسمی: اگر جلسه‌ای لغو شد، ممکن است به جای سرزنش مستقیم رئیس بگویید أُلْغِيَ الاجْتِمَاع (*Ulghiya al-ijtima'* - جلسه لغو شد). این حرفه‌ای و بی‌طرفانه به نظر می‌رسد.
اشتباهات رایج
  • تله «توسط»: در فارسی ممکن است بگوییم «سیب توسط جان خورده شد.» عربی از این متنفر است. سعی نکنید «توسط» (*min qibal*) را ترجمه کنید. اگر می‌دانید جان این کار را کرده، فقط از وجه معلوم استفاده کنید: «جان سیب را خورد.» مجهول دقیقاً برای زمانی است که فاعل ناشناخته یا بی‌ربط است.
  • اشتباه گرفتن با «من»: صدای «u» همچنین شروع صرف «من» در زمان حال است (مثلاً أَكْتُبُ - *aktubu* - من می‌نویسم). آنها را با هم قاطی نکنید! ماضی مجهول دارای u روی ریشه *گذشته* است.
  • تطابق جنسیت: به یاد داشته باشید، فعل باید با چیزی که روی آن عمل می‌شود مطابقت داشته باشد. اگر «پیام» (الرِسالة - *al-risala*، مؤنث) فرستاده شد، فعل نیاز به t مؤنث در آخر دارد: أُرْسِلَت (*Ursilat*)، نه أُرْسِلَ (*Ursila*).
مقایسه با الگوهای مشابه
بیایید تفاوت را کنار هم ببینیم:
  • معلوم (بازی سرزنش): كَسَرَ (*Kasara*) - او (چیزی را) شکست.
  • مجهول (تماشاچی بی‌گناه): كُسِرَ (*Kusira*) - شکسته شد.
  • معلوم: طَلَبَ (*Talaba*) - او سفارش داد/درخواست کرد.
  • مجهول: طُلِبَ (*Tuliba*) - سفارش داده شد/درخواست شد.
تغییر حرکت، کل دیدگاه جمله را از فاعل به دریافت‌کننده تغییر می‌دهد.
سوالات متداول سریع
س: آیا می‌توانم از این برای افعال بی‌قاعده استفاده کنم؟
ج: بله، اما آنها عجیب می‌شوند (مثل همیشه). قَالَ (*Qala* - او گفت) می‌شود قِيلَ (*Qila* - گفته شد). فعلاً، تا زمانی که راحت شوید، به افعال استاندارد بچسبید!
س: آیا این فقط برای عربی فصیح (Fusha) است؟
ج: علائم حرکتی دقیق فصیح هستند، اما این مفهوم در لهجه‌ها نیز وجود دارد، اغلب با صداهای کمی متفاوت (مثل *inkasar* برای «شکست»). با این حال، اصطلاحاتی مانند majhool (مجهول/ناشناس) جهانی هستند.
س: چگونه بگویم «من متولد شدم»؟
ج: شما بدون اینکه بدانید از مجهول استفاده می‌کردید! وُلِدْتُ (*Wulidtu*) - به معنای واقعی کلمه «من زاییده شدم».

Form I Passive Conjugation (Past)

Pronoun Active (He wrote) Passive (It was written)
Huwa
Kataba
Kutiba
Hiya
Katabat
Kutibat
Anta
Katabta
Kutibta
Anti
Katabti
Kutibti
Ana
Katabtu
Kutibtu
Nahnu
Katabna
Kutibna

Meanings

The passive voice is used when the focus is on the action itself rather than the person performing it. It is essential for formal reports, news, and objective writing.

1

Unknown Doer

When the agent is unknown or irrelevant.

“سُرِقَتِ المحفظةُ (The wallet was stolen).”

“وُجِدَ المفتاحُ (The key was found).”

2

Formal/Academic

Used to maintain an objective tone in research.

“أُجريتِ التجربةُ (The experiment was conducted).”

“تُمُّتِ الدراسةُ (The study was completed).”

Reference Table

Reference table for ماضی مجهول: الگوی «انجام شد» (فُعِلَ)
معنی اصلی معلوم (او انجام داد) مجهول (آن انجام شد) ترجمه
نوشتن
`كَتَبَ` (Kataba)
`كُتِبَ` (Kutiba)
نوشته شد
کشتن
`قَتَلَ` (Qatala)
`قُتِلَ` (Qutila)
کشته شد
نوشیدن
`شَرِبَ` (Shariba)
`شُرِبَ` (Shuriba)
نوشیده شد
ساختن
`صَنَعَ` (Sana'a)
`صُنِعَ` (Suni'a)
ساخته شد
مطالعه کردن
`دَرَسَ` (Darasa)
`دُرِسَ` (Durisa)
مطالعه شد
پذیرفتن
`قَبِلَ` (Qabila)
`قُبِلَ` (Qubila)
او/آن پذیرفته شد

طیف رسمیت

رسمی
كُتِبَ التقريرُ

كُتِبَ التقريرُ (Professional setting)

خنثی
تَمَّ كِتابةُ التقريرِ

تَمَّ كِتابةُ التقريرِ (Professional setting)

غیر رسمی
كَتَبوا التقريرَ

كَتَبوا التقريرَ (Professional setting)

عامیانه
التقرير اتكتب

التقرير اتكتب (Professional setting)

مقایسه آهنگ فعل معلوم و مجهول

معلوم (او انجام داد)
Kataba آ - آ - آ
Fataha آ - آ - آ
مجهول (آن انجام شد)
Kutiba اُ - ای - آ
Futiha اُ - ای - آ

آیا باید مجهول استفاده کنم؟

1

فاعل (انجام دهنده کار) رو می‌دونی؟

YES
از فعل معلوم استفاده کن (كَتَبَ)
NO
ادامه بده...
2

فاعل توی این داستان مهمه؟

YES
از فعل معلوم استفاده کن
NO ↓
3

می‌خوای مقصر رو پنهان کنی؟

YES
از فعل مجهول استفاده کن! (كُتِبَ)
NO
از فعل مجهول استفاده کن (تمرکز روی نتیجه)

موقعیت‌های رایج مجهول

🚔

اخبار بد

  • دزدیده شد (سُرِقَ)
  • کشته شد (قُتِلَ)
  • گم شد (فُقِدَ)
📜

رسمی/اداری

  • تصمیم گرفته شد (قُرِّرَ)
  • اعلام شد (أُعْلِنَ)
  • برگزار شد (أُقِيمَ)

آناتومی فعل مجهول

كُتِبَ

حرکت اول: اُ

  • كُ علامت مجهول

حرکت دوم: ای

  • تِ تغییر داخلی

پایان: آ

  • بَ نشانگر زمان گذشته

مثال‌ها بر اساس سطح

1

كُتِبَ الدرسُ

The lesson was written.

2

أُكِلَ الطعامُ

The food was eaten.

3

قُرِئَ الكتابُ

The book was read.

4

سُمِعَ الصوتُ

The sound was heard.

1

سُرِقَتِ المحفظةُ

The wallet was stolen.

2

وُجِدَ المفتاحُ

The key was found.

3

فُتِحَ البابُ

The door was opened.

4

غُلِقَ المحلُ

The shop was closed.

1

أُعْلِنَ القرارُ

The decision was announced.

2

أُجْرِيَتِ العمليةُ

The operation was performed.

3

تُمُّتِ الموافقةُ

The approval was completed.

4

عُرِفَ السببُ

The reason was known.

1

أُصْدِرَ القانونُ الجديدُ

The new law was issued.

2

تُمُّتِ السيطرةُ على الحريقِ

The fire was brought under control.

3

أُحِيطَ علماً بالموضوعِ

The matter was noted.

4

قُدِّمَ التقريرُ للجنةِ

The report was submitted to the committee.

1

أُشِيدَ بجهودِ الفريقِ

The team's efforts were praised.

2

أُدِيرَ النقاشُ بحكمةٍ

The discussion was managed wisely.

3

أُبْرِمَتِ الاتفاقيةُ

The agreement was signed.

4

أُسِّسَ المركزُ عامَ 1990

The center was founded in 1990.

1

أُسْتُحْدِثَتْ أساليبُ جديدةٌ

New methods were introduced.

2

أُسْتُقْبِلَ الضيوفُ بحفاوةٍ

The guests were received warmly.

3

أُسْتُعِيدَتِ الثقةُ بالنفسِ

Self-confidence was regained.

4

أُسْتُخْدِمَ المنهجُ التحليليُ

The analytical method was used.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

Past Passive: The "It was done" Pattern (U-I-A) در مقابل Active vs Passive

Learners mix up the subject and object.

Past Passive: The "It was done" Pattern (U-I-A) در مقابل Internal Passive vs Tamma

Both mean 'it was done'.

Past Passive: The "It was done" Pattern (U-I-A) در مقابل Passive vs Reflexive

Both can imply no agent.

اشتباهات رایج

Kataba al-darsu

Kutiba al-darsu

Used active instead of passive.

Kutiba al-darsa

Kutiba al-darsu

Kept the object in accusative.

Kutiba al-risalatu

Kutibat al-risalatu

Gender mismatch.

Suriqa al-rajulu

Suriqa al-malu

Attempted to passivize intransitive.

Tamma kataba

Tamma katbu

Used verb instead of masdar.

Kutibtu al-darsu

Kutiba al-darsu

Added extra pronoun.

Ma kutiba al-darsa

Ma kutiba al-darsu

Case error in negative.

U'lina al-khabara

U'lina al-khabaru

Case error.

Tamma al-kitaba

Tamma katbu

Incorrect masdar form.

Kutiba al-darsun

Kutiba al-darsu

Added nunation to definite noun.

U'turiqa al-bab

Turiqa al-bab

Incorrect vowel pattern for Form IV.

Tamma al-qatl

Qutila

Overusing periphrastic passive.

Kutiba al-darsu min Ahmed

Kutiba al-darsu min qibal Ahmed

Direct translation of 'by'.

الگوهای جمله‌سازی

___ (verb) ___ (noun) ___.

Ma ___ (verb) ___ (noun) ___.

Hal ___ (verb) ___ (noun) ___?

Tamma ___ (masdar) ___ (noun).

Real World Usage

News Report very common

أُعْلِنَ عن فوزِ المرشحِ

Academic Paper very common

أُجْرِيَتِ الدراسةُ

Police Report common

سُرِقَتِ المحفظةُ

Social Media occasional

تم نشر الصورة

Texting rare

اتعملت

Job Interview common

أُدِيرَ المشروعُ بنجاحٍ

🎯

فعل 'به دنیا آمدن' رو یادت نره!

بیشترین فعلی که باهاش سروکار داری، «وُلِدَ» (به دنیا آمد) یا «وُلِدْتُ» (من به دنیا آمدم) هست. مثل یه رمز عبور حفظش کن! «وُلِدْتُ في إيران.» (من در ایران به دنیا آمدم.)
⚠️

ممنوع! "توسط" گفتن!

توی عربی محاوره، اگه جمله مجهول ساختی، هرگز نگو «توسط»! خیلی تابلو میکنه که خارجی هستی. اگه می‌دونی کی کارو کرده، با جمله معلوم بگو: «كسر الطفلُ الكأسَ.» (بچه لیوان رو شکست.)
💬

معنی‌های پنهون فرهنگی

توی متن‌های مذهبی، گاهی فعل مجهول رو استفاده می‌کنن تا مستقیماً خدا رو مسئول کارهای منفی نشون ندن، یا چون معلومه که خدا انجامش داده: «خُلِقَ الإنسانُ.» (انسان آفریده شد.)

Smart Tips

Look for verbs starting with 'u'.

Al-ra'isu yaqulu... U'lina al-khabaru...

Use passive to sound objective.

I finished the report. Tamma al-intihau min al-taqrir.

Use passive.

Someone stole my bag. Suriqat haqibati.

Passive is your friend.

Ahmed broke the glass. Kusira al-zu'jaju.

تلفظ

/u/

Damma

The 'u' sound is short and rounded.

/i/

Kasra

The 'i' sound is short and high.

Declarative

Kutiba al-darsu ↓

Falling intonation for statements.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Remember 'U-I-A' as 'Under-In-Action'. The subject goes UNDER, the verb is IN the passive, and the ACTION is the focus.

تداعی تصویری

Imagine a book floating in the air. No one is holding it. It is just 'being read'.

Rhyme

Active is fast, Passive is slow, change the vowels to U-I-A so we know.

Story

The king's crown was stolen. Nobody saw who did it. The guards said 'Suriqa al-taju' (The crown was stolen). The thief remained a mystery.

شبکه واژگان

KutibaSuriqaQuri'aWujidaU'linaTamma

چالش

Write 3 sentences about your day using the passive voice (e.g., 'The coffee was drunk').

نکات فرهنگی

The internal passive is highly valued in formal writing and news.

They rarely use the internal passive, preferring 'it-' prefix.

They often use 'tamma' or active voice with 'they'.

The internal passive is a Proto-Semitic feature.

شروع‌کننده‌های مکالمه

هل كُتِبَ التقريرُ؟

ماذا فُعِلَ اليومَ؟

هل عُرِفَ السببُ؟

هل أُعْلِنَ عن الموعدِ؟

موضوعات نگارش

Write about a mystery object found in your house.
Describe a formal event you attended.
Report on a news event using passive voice.
Discuss the history of your city.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جمله رو کامل کن تا معنی 'کیف پول دزدیده شد' رو بده.

___ المحفظة (کیف پول). (ریشه: س-ر-ق)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: سرقت
چون 'کیف پول' (محفظة) مؤنثه، به پسوند 'ت' نیاز داریم. الگوی مجهول U-I-A هست، پس 'سُرِقَتْ' درست میشه.
کدوم ترجمه برای 'كُتِبَ' درسته؟ چند گزینه‌ای

معنی این رو انتخاب کن: `كُتِبَ`

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: آن نوشته شد
ضمه (ُ) روی حرف اول نشون میده که مجهوله.
اشتباه این جمله مجهول رو درست کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

کُسِرَ الباب من قِبَل علی. (در توسط علی شکسته شد.)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: کسر علی الباب.
عربی از 'توسط [شخص]' با فعل مجهول استفاده نمی‌کنه. اگه می‌دونی علی این کارو کرده، حتماً باید به معلوم تغییر بدی: 'علی در را شکست'.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Convert to passive.

Kataba al-waladu al-darsa. -> ___ al-darsu.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kutiba
U-I-A pattern.
Fix the case. Error Correction

Find and fix the mistake:

Kutiba al-darsa.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kutiba al-darsu
Subject must be nominative.
Which is passive? چند گزینه‌ای

Which sentence is passive?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kutiba al-darsu
U-I-A pattern.
Transform to passive. Sentence Transformation

Sariqa al-lissu al-malu.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Suriqa al-malu
Passive + nominative.
True or False? True False Rule

Can you use passive with intransitive verbs?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: False
Only transitive verbs.
Complete the dialogue. Dialogue Completion

A: Hal ___ al-kitabu? B: Na'am, quri'a.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: quri'a
Passive needed.
Order the words. Sentence Building

al-darsu / kutiba / amsi

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kutiba al-darsu amsi
Verb first.
Match active to passive. جفت کردن

Kataba -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Kutiba
Root match.

Score: /8

Practice Bank

10 exercises
مجهول فعل 'فَتَحَ' (او باز کرد) رو بساز. پر کردن جای خالی

پنجره ___ (باز شد).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: فُتِحَ
فعل معلوم رو به شکل مجهولش وصل کن. جفت کردن

جفت‌ها رو بهم وصل کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["\u0643\u064e\u062a\u064e\u0628\u064e (\u0646\u0648\u0634\u062a)-\u0643\u064f\u062a\u0650\u0628\u064e (\u0646\u0648\u0634\u062a\u0647 \u0634\u062f)","\u0633\u064e\u0631\u0650\u0642\u064e (\u062f\u0632\u062f\u06cc\u062f)-\u0633\u064f\u0631\u0650\u0642\u064e (\u062f\u0632\u062f\u06cc\u062f\u0647 \u0634\u062f)","\u0642\u064e\u062a\u064e\u0644\u064e (\u06a9\u0634\u062a)-\u0642\u064f\u062a\u0650\u0644\u064e (\u06a9\u0634\u062a\u0647 \u0634\u062f)"]
فعل مجهول رو شناسایی کن. چند گزینه‌ای

کدوم کلمه مجهوله؟ `نَشَرَ` (نشر کرد) در مقابل `نُشِرَ` (نشر شد)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: نُشِرَ
مرتب کن تا معنی: 'سوال فهمیده شد.' رو بده. Sentence Reorder

فُهِمَ / . / السؤال

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: فُهِمَ السؤال.
ترجمه کن 'آن در چین ساخته شد'. ترجمه

ترجمه کن: `صُنِعَ في الصين`

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ساخته شده در چین
چرا این اشتباهه: 'صُنِعَ السيارة'؟ Error Correction

اشتباه تطابق جنسیتی رو پیدا کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: باید 'صُنِعَتِ السيارة' باشه.
مجهول فعل 'دَرَسَ' (او مطالعه کرد) رو بساز. پر کردن جای خالی

برنامه ___ (مطالعه شد).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: دُرِسَتْ
موقعیت صحیح برای استفاده از مجهول رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

کی "سُرِقَ المال" (پول دزدیده شد) رو میگی؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: وقتی نمی‌دونی دزد کیه.
کامل کن: `___` (آن ذکر شد). پر کردن جای خالی

ریشه: ذ-ک-ر (ذَکَرَ). مجهول: ___

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ذُكِرَ
ریشه رو به معنی مجهولش وصل کن. جفت کردن

معنی رو وصل کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["\u062e-\u0644-\u0642-\u0622\u0641\u0631\u06cc\u062f\u0647 \u0634\u062f (\u062e\u064f\u0644\u0650\u0642\u064e)","\u0631-\u0641-\u0636-\u0631\u062f \u0634\u062f (\u0631\u064f\u0641\u0650\u0636\u064e)","\u0647-\u0632-\u0645-\u0634\u06a9\u0633\u062a \u062e\u0648\u0631\u062f (\u0647\u064f\u0632\u0650\u0645\u064e)"]

Score: /10

سوالات متداول (8)

It is the vowel change for Form I passive verbs.

It is rare in dialects; use 'tamma' instead.

Because it becomes the subject.

Yes, frequently.

Add 'at' to the end.

Only transitive verbs.

Yes, very.

Use 'min qibal'.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish partial

Se vende

Arabic is morphological; Spanish is syntactic.

French low

Il est fait

Arabic avoids auxiliary verbs.

German low

Es wird gemacht

Arabic is more concise.

Japanese partial

Taberareru

Arabic changes the root vowels.

Chinese low

Bei

Arabic is inflectional.

Arabic high

U-I-A

None.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!