A2 Noun Gender 18 min read آسان

جمع «تغییر مصوت»: فُعَلاء (fuʿalāʾ)

«فُعَلاء» (fuʿalāʾ) یه الگوی جمع بستن کلمه‌هاست. این الگو بهت کمک می‌کنه یاد بگیری چطوری ویژگی‌های آدم‌ها مثل «خوشحال»، «دست و دلباز» یا «دانشمند» رو جمع ببندی.

Grammar Rule in 30 Seconds

The 'fuʿalāʾ' pattern is a common way to turn singular adjectives or nouns describing people into their plural forms.

  • Use this for adjectives describing human traits: 'karīm' (generous) becomes 'kuramāʾ' (generous people).
  • The pattern follows the structure: F-u-ʿ-a-l-āʾ, where F, ʿ, and L are the root letters.
  • Always ensure the noun or adjective refers to humans, as this pattern is rarely used for objects.
Root 1 + u + Root 2 + a + Root 3 + āʾ

مرور کلی

تا حالا به کلمه karīm (کریم) نگاه کردید و تعجب کردید چرا جمع آن فقط karīm-s نیست؟ در عوض، تبدیل به kuramāʾ (کرماء) می‌شود. به دنیای «جمع مکسر» خوش آمدید!
برخلاف انگلیسی که فقط یک «s» به آخر اضافه می‌کنید، عربی دوست دارد کلمه را بشکند و مثل لگو دوباره بسازد. این الگوی خاص، fuʿalāʾ (فُعَلاء)، ورودی VIP برای کلماتی است که افراد را توصیف می‌کنند. این الگوی جمع «باشگاه نخبگان» برای رهبران، دانشمندان و ویژگی‌های شخصیتی است.

این گرامر چطور کار می‌کنه

اسم‌ها و صفت‌های عربی اغلب از پسوند برای جمع استفاده نمی‌کنند. در عوض، ملودی داخلی خود را تغییر می‌دهند. به این «جمع مکسر» (jamʿ taksīr) می‌گویند.
الگوی fuʿalāʾ یک الگوی مهم است. معمولاً کلمات مفرد مذکری را هدف می‌گیرد که وزن faʿīl (فَعِيل) یا fāʿil (فاعِل) دارند.
به آن به عنوان تعویض مصوت فکر کنید: ī یا ā بلند در مفرد بیرون انداخته می‌شود و ملودی u-a-āʾ جای آن را می‌گیرد.

الگوی ساخت

1
بیایید کلمه «امیر» (amīr) را به «امرا» تبدیل کنیم.
2
ریشه را پیدا کنید: اسکلت A-M-R (أ - م - ر) است.
3
مصوت‌ها را حذف کنید: صدای ī را فراموش کنید. ما فقط صامت‌ها را می‌خواهیم.
4
ملودی جدید را اضافه کنید: fu - a - lāʾ.
5
حرف اول + ضمه (u): u (أُ).
6
حرف دوم + فتحه (a): ma (مَ).
7
حرف سوم + اء (āʾ): rāʾ (راء).
8
نتیجه: umarāʾ (أُمَراء).
9
می‌بینید؟ amīrumarāʾ.

کی استفاده کنیم

این الگو دقیقاً برای انسان‌ها است. هیچ میز یا کبابی را پیدا نمی‌کنید که از این جمع استفاده کند. از آن برای موارد زیر استفاده کنید:
  • ویژگی‌های شخصیتی: کریم (kuramāʾ)، بخیل (buḫalāʾ)، سعید (suʿadāʾ).
  • شغل‌ها و مقام‌ها: وزرا (wuzarāʾ)، وکلا (wukalāʾ)، شرکا (šurakāʾ).
  • مقام علمی: علما (ʿulamāʾ)، شعرا (šuʿarāʾ)، حکما (ḥukamāʾ).
اساساً، اگر نوعی از آدم را توصیف می‌کند، این الگو را امتحان کنید.

اشتباهات رایج

  • تله «سالم»: مبتدی‌ها دوست دارند بگویند karīmūn (کریمون). اگرچه از نظر فنی در برخی کتاب‌های قدیمی درست است، بومی‌ها با تعجب به شما نگاه خواهند کرد. kuramāʾ انتخاب طبیعی است.
  • فراموش کردن همزه: آن ʾ کوچک در آخر (ء) یک حرف کامل است! آن را قورت ندهید. یک توقف تیز است.
  • خلط الگوها: آن را با afʿilāʾ (مثل asdiqāʾ برای دوستان) اشتباه نگیرید. fuʿalāʾ همیشه با اولین حرف ریشه شروع می‌شود، نه یک الف اضافه.

مقایسه با الگوهای مشابه

  • در برابر جمع مذکر سالم (-ūn): ما از -ūn برای چیزهای موقتی استفاده می‌کنیم، مثل muʿallim (معلم) ← muʿallimūn. اما fuʿalāʾ دائمی‌تر یا ذاتی‌تر به نظر می‌رسد.
  • در برابر afʿilāʾ: کلماتی مثل ganīy (غنی) تبدیل به agniyāʾ (اغنیاء) می‌شوند. دقت کنید که با الف شروع می‌شود؟ الگوی امروز ما، fuʿalāʾ، اولین حرف ریشه را در جلو نگه می‌دارد: faqīrfuqarāʾ.

سؤالات رایج

س: آیا این فقط برای مردان است؟
ج: از نظر دستوری، بله. اما در عربی، گروه مختلط مردان و زنان از جمع مذکر استفاده می‌کنند. بنابراین suʿadāʾ می‌تواند به معنای یک گروه خوشحال از پسران و دختران باشد.
س: آیا استثناهایی وجود دارد؟
ج: همیشه! عربی عاشق استثناهاست. اما اگر کلمه‌ای با وزن faʿīl جور در می‌آید و طبیعت یک فرد را توصیف می‌کند، fuʿalāʾ مطمئن‌ترین شرط شماست.
س: می‌توانم این را برای حیوانات استفاده کنم؟
ج: نه. یک گربه بخشنده فقط یک گربه عجیب است، اما kuramāʾ نخواهد بود.

Formation of fuʿalāʾ

Singular Root Plural (fuʿalāʾ)
karīm
K-R-M
kuramāʾ
zakī
Z-K-Y
azkiyāʾ
saʿīd
S-ʿ-D
suʿadāʾ
ʿaẓīm
ʿ-Ẓ-M
ʿuẓamāʾ
ḥakīm
Ḥ-K-M
ḥukamāʾ
ʿalīm
ʿ-L-M
ʿulamāʾ

Meanings

This is a 'broken plural' pattern used primarily for adjectives describing human characteristics or status.

1

Human Adjective Plural

Pluralizing adjectives that describe human personality or physical traits.

“الطلابُ أذكياءُ (The students are smart.)”

“الناسُ سعداءُ (The people are happy.)”

Reference Table

Reference table for جمع «تغییر مصوت»: فُعَلاء (fuʿalāʾ)
مفرد (فَعِیل / فاعِل) جمع (فُعَلاء) معنی
karīm (كَرِيم)
kuramāʾ (كُرَماء)
دست و دلباز
baḫīl (بَخِيل)
buḫalāʾ (بُخَلاء)
خسیس
saʿīd (سَعِيد)
suʿadāʾ (سُعَداء)
خوشحال
faqīr (فَقِير)
fuqarāʾ (فُقَراء)
فقیر
amīr (أَمِير)
umarāʾ (أُمَراء)
شاهزاده
šarīk (شَرِيك)
šurakāʾ (شُرَكاء)
شریک
ʿālim (عالِم)
ʿulamāʾ (عُلَماء)
دانشمند
šāʿir (شاعِر)
šuʿarāʾ (شُعَراء)
شاعر

طیف رسمیت

رسمی
الرجالُ كرماءُ.

الرجالُ كرماءُ. (Describing friends)

خنثی
الرجالُ كرماءُ.

الرجالُ كرماءُ. (Describing friends)

غیر رسمی
الشباب كرماء.

الشباب كرماء. (Describing friends)

عامیانه
الشباب كرم.

الشباب كرم. (Describing friends)

The fuʿalāʾ Root Map

Root Letters (K-R-M)

Singular

  • كريم Generous

Plural

  • كرماء Generous (pl)

Sound vs Broken Plural

Sound (Suffix)
معلمون Teachers
Broken (Internal)
كرماء Generous

Is it a fuʿalāʾ plural?

1

Does it describe a human?

YES
Proceed to pattern
NO
Use another pattern

Common fuʿalāʾ words

👤

Adjectives

  • كرماء
  • أذكياء
  • سعداء
  • علماء

مثال‌ها بر اساس سطح

1

هم كرماءُ.

They are generous.

2

الطلابُ أذكياءُ.

The students are smart.

3

هل هم سعداءُ؟

Are they happy?

4

الرجالُ عظماءُ.

The men are great.

1

أصدقائي كرماءُ جداً.

My friends are very generous.

2

العلماءُ أذكياءُ في عملهم.

The scientists are smart in their work.

3

ليسوا سعداءَ اليوم.

They are not happy today.

4

هل هؤلاءِ الناسُ كرماءُ؟

Are these people generous?

1

يجب أن نكون كرماءَ مع الفقراءِ.

We must be generous with the poor.

2

المدراءُ أذكياءُ في اتخاذ القرارات.

The managers are smart in making decisions.

3

رأيتُ رجالاً عظماءَ في المؤتمر.

I saw great men at the conference.

4

هل تعتقدُ أنهم سعداءُ بقرارك؟

Do you think they are happy with your decision?

1

إنهم كرماءُ بطبعهم، لا يتغيرون.

They are generous by nature; they do not change.

2

تعتبرُ هذه المجموعةُ من أذكى الأذكياءِ.

This group is considered among the smartest of the smart.

3

لم يكونوا سعداءَ بالنتائجِ التي ظهرت.

They were not happy with the results that appeared.

4

يُعرفُ هؤلاءِ القادةُ بأنهم عظماءُ.

These leaders are known to be great.

1

تتجلى صفاتهم في كونهم كرماءَ في العطاءِ.

Their qualities manifest in their being generous in giving.

2

يُعدُّ هؤلاءِ الباحثون أذكياءَ في طرحهم.

These researchers are considered smart in their presentation.

3

لا يمكنُ وصفهم إلا بأنهم سعداءُ بالنجاحِ.

They can only be described as happy with the success.

4

لقد خلّد التاريخُ أسماءَ رجالٍ عظماءَ.

History has immortalized the names of great men.

1

إنَّ تفرّدَهم يكمنُ في أنهم كرماءُ بلا حدودٍ.

Their uniqueness lies in that they are generous without limits.

2

تتطلبُ هذه المعضلةُ عقولاً أذكياءَ لحلها.

This dilemma requires smart minds to solve it.

3

ليس من السهلِ أن نرى قوماً سعداءَ في هذه الظروفِ.

It is not easy to see people happy in these circumstances.

4

تظلُّ إنجازاتُهم شاهدةً على أنهم عظماءُ.

Their achievements remain a witness that they are great.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

The "Vowel Switch" Plural: fuʿalāʾ (فُعَلاء) در مقابل Sound Plural (-ūn)

Learners try to add -ūn to everything.

The "Vowel Switch" Plural: fuʿalāʾ (فُعَلاء) در مقابل Feminine Plural (-āt)

Learners use -āt for men.

The "Vowel Switch" Plural: fuʿalāʾ (فُعَلاء) در مقابل Singular Adjective

Learners use singular for plural nouns.

اشتباهات رایج

الكراسي كرماء

الكراسي كبيرة

fuʿalāʾ is for humans only.

الرجال كريمون

الرجال كرماء

Use the broken plural pattern for this adjective.

الطلاب أذكياءون

الطلاب أذكياء

Don't add -ūn to a broken plural.

الناس سعداءون

الناس سعداء

The pattern already implies plural.

العلماء كريم

العلماء كرماء

Adjective must match noun in number.

الرجال أذكياءات

الرجال أذكياء

Don't mix feminine suffixes with this pattern.

هؤلاء كرماء

هؤلاء كرماء

Actually correct, but watch for context.

الرجال ليسوا كرماءون

الرجال ليسوا كرماء

Redundant plural markers.

المدراء أذكياءين

المدراء أذكياء

Case endings don't work like this.

النساء كرماء

النساء كريمات

Use feminine sound plural for women.

هؤلاء العلماء أذكياءاً

هؤلاء العلماء أذكياءُ

Incorrect case ending.

الرجال العظماءون

الرجال العظماء

Incorrect pluralization.

هؤلاء كرماءُ

هؤلاء كرماءُ

Correct, but check for context.

الگوهای جمله‌سازی

الرجال ___.

هل ___ كرماء؟

هم ليسوا ___.

كانوا ___ جداً.

Real World Usage

Social Media very common

أصدقائي كرماء جداً.

Job Interview common

نحن أذكياء في العمل.

Texting constant

هم كرماء.

Travel common

الناس كرماء هنا.

Food Delivery occasional

الموظفون كرماء.

Academic Paper common

العلماء أذكياء.

💡

قافیه بازی

اگه کلمه مفردت شبیه «کریم» (مثل Karim انگلیسی) بود، کلمه جمعش احتمالاً شبیه «دراما» میشه. مثلاً: «كَرِيم» میشه «كُرَماء».
⚠️

همزه رو یادت نره

اون علامت همزه (ء) که آخر کلمه میاد، فقط برای قشنگی نیست. باید مثل یه توقف محکم تو گلوت تلفظش کنی! مثلاً: «سُعَداء».
💬

با کلاس حرف بزن

استفاده از این جمع‌های شکسته مثل «کُرَماء» (kuramāʾ) باعث میشه حرفت باکلاس‌تر و ادبی‌تر به نظر برسه تا اینکه از جمع‌های معمولی استفاده کنی. «هُم كُرَماء جِداً.»

Smart Tips

Use the fuʿalāʾ pattern for adjectives.

الرجال كريم. الرجال كرماء.

Check if it fits the faʿīl pattern.

الطلاب ذكي. الطلاب أذكياء.

Ensure the hamza is written correctly.

كرماءا كرماءُ

Don't overthink the case endings.

الرجال كرماءُ الرجال كرماء

تلفظ

kuramā-uh

Glottal Stop

The final 'ʾ' (hamza) should be a sharp stop in the throat.

aa

Long Vowel

The 'ā' is held for two beats.

Statement

الرجال كرماءُ ↘

Falling intonation for a fact.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Think of 'fuʿalāʾ' as 'Full-a-āʾ' — a full group of people.

تداعی تصویری

Imagine a group of people standing in a circle, each holding a letter of the word. The 'u' is a bowl of food they share, and the 'āʾ' is their hands raised in joy.

Rhyme

For people who are smart and kind, the fuʿalāʾ pattern you will find.

Story

A group of 'karīm' (generous) people gathered. They became 'kuramāʾ'. They were all 'zakī' (smart), so they became 'azkiyāʾ'. Together, they were 'saʿīd' (happy), so they became 'suʿadāʾ'.

شبکه واژگان

كرماءأذكياءسعداءعلماءعظماءحكماء

چالش

Write 5 sentences describing your friends using the fuʿalāʾ pattern.

نکات فرهنگی

In spoken Levantine, the hamza at the end is often dropped or softened.

The formal pronunciation is strictly maintained in media.

Often uses alternative plural forms for adjectives.

The fuʿalāʾ pattern is a Proto-Semitic remnant used to denote collective human traits.

شروع‌کننده‌های مکالمه

هل أصدقاؤك كرماء؟

هل تعتقد أن العلماء أذكياء؟

هل الناس سعداء في مدينتك؟

كيف تصف القادة العظماء؟

موضوعات نگارش

Describe your family members using adjectives.
Write about a group of people you admire.
Compare two groups of people.
Discuss the qualities of great leaders.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با شکل جمع درست پر کن.

My friends are very generous. = Aṣdiqāʾī ___ jiddan. (karīm)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: kuramāʾ
برای صفات انسانی مثل 'دست و دلباز' (کریم)، جمع شکسته 'کُرَماء' رایج‌ترین شکله.
کدوم کلمه جمع 'خوشحال' (سَعِید) هست؟ چند گزینه‌ای

شکل جمع درست رو انتخاب کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: suʿadāʾ
'سَعِید' الگوی 'فَعِیل' داره، پس جمعش به 'سُعَداء' (الگوی فُعَلاء) تبدیل میشه.
اشتباه این جمله رو پیدا کن. Error Correction

Find and fix the mistake:

The poets are here: Al-šāʿirūn hunā.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-šuʿarāʾ hunā.
جمع 'شاعِر' (شاعر) میشه 'شُعَراء'، نه جمع عادی 'شاعِرُون'.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the blank.

الرجال ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كرماء
fuʿalāʾ is the correct plural.
Choose the correct plural. چند گزینه‌ای

أذكياء is the plural of:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ذكي
The singular is zakī.
Correct the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

الكراسي كرماء.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الكراسي كبيرة
fuʿalāʾ is for humans.
Reorder the words. Sentence Reorder

كرماء / الرجال / هم

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: الرجال هم كرماء
Standard order.
Translate to Arabic. ترجمه

They are happy.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: هم سعداء
fuʿalāʾ pattern.
Match singular to plural. جفت کردن

Match: كريم, ذكي, سعيد

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: كرماء, أذكياء, سعداء
Correct patterns.
Conjugate the adjective. Conjugation Drill

Plural of ʿaẓīm:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: عظماء
fuʿalāʾ pattern.
Complete the dialogue. Dialogue Completion

A: هل هم أذكياء؟ B: نعم، هم ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: أذكياء
Agreement.

Score: /8

Practice Bank

10 exercises
مفرد رو به جمع شکسته‌ش وصل کن. جفت کردن

کلمه‌ها رو به درستی به هم وصل کن:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ["kar\u012bm-kuram\u0101\u02be","faq\u012br-fuqar\u0101\u02be","am\u012br-umar\u0101\u02be"]
کلمه‌ها رو بچین تا جمله 'دانشمندها باهوشند' رو بسازی. Sentence Reorder

hukamāʾ / Al-ʿulamāʾ / .

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-ʿulamāʾ hukamāʾ .
جمله رو کامل کن. پر کردن جای خالی

Don't be stingy! = Lā takūnū ___! (baḫīl)

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: buḫalāʾ
جمع درست برای 'شریک' (شَرِیک) رو انتخاب کن. چند گزینه‌ای

Huwa šarīk -> Hum ___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: šurakāʾ
اشتباه تو تطابق صفت رو درست کن. Error Correction

Al-rijāl (The men) saʿīd (happy).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-rijāl suʿadāʾ.
'رهبران' رو به عربی ترجمه کن. ترجمه

The leaders

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-zuʿamāʾ
جمع 'وکیل' (وَکیل) رو بنویس. پر کردن جای خالی

The agents are waiting. = Al-___ yantaẓirūn.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: wukalāʾ
کدوم یکی از این کلمه‌ها از الگوی جمع شکسته 'فُعَلاء' استفاده می‌کنه؟ چند گزینه‌ای

Identify the broken plural.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: kuramāʾ
اشتباه رو پیدا کن. Error Correction

My friends are not poor: aṣdiqāʾī laysū faqīrūn.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: aṣdiqāʾī laysū fuqarāʾ.
بگو 'شاهزاده‌ها دست و دلبازند'. Sentence Reorder

Al-umarāʾ / kuramāʾ / .

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Al-umarāʾ kuramāʾ.

Score: /10

سوالات متداول (8)

No, only for human adjectives.

Look for the 3 main consonants.

It is standard in all registers.

Because the internal structure changes.

Use the feminine sound plural.

Some words have irregular plurals.

Yes, it is very common.

Yes, the final hamza takes case markers.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish low

Adjective + s/es

Arabic broken plurals are internal; Spanish are suffix-based.

French low

Adjective + s

Arabic is non-concatenative.

German low

Adjective + e/er

Arabic template is unique to human adjectives.

Japanese low

Noun + tachi/ra

Arabic pluralization is morphological.

Chinese low

Noun + men

Arabic requires agreement; Chinese does not.

Arabic high

fuʿalāʾ

None.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!