جمعهای مکسر عربی: وزنهای تخصصی (مفاعل، فعائل)
Grammar Rule in 30 Seconds
Broken plurals change the internal structure of a word instead of adding a suffix, following specific rhythmic patterns like 'مفاعل'.
- Pattern 'مفاعل' (mafā‘il) is used for four-letter words like 'مساجد' (mosques).
- Pattern 'فعائل' (fa‘ā’il) is used for words with a long vowel, like 'رسائل' (letters).
- Broken plurals are treated as feminine singular for adjective agreement.
مرور کلی
این گرامر چطور کار میکنه
ک-ت-ب را تصور کنید.مكتب است. برای جمع بستن آن، از وزن مفاعل استفاده میکنید و مكاتب به دست میآید. یک قانون بسیار مهم: در عربی، اگر جمع به غیر انسان (مثل کتابها، ماشینها یا دفترها) اشاره داشته باشد، دستور زبان کل گروه را به عنوان یک واحد مفرد مؤنث در نظر میگیرد.kabīra) استفاده میکنید. شاید در ابتدا عجیب باشد که گروهی از میزها را «او» خطاب کنید، اما به آن عادت خواهید کرد!
الگوی ساخت
مفاعل): برای اسمهایی که با مـ شروع میشوند.
مكتب ← جمع: مكاتب (دفترها).
فعائل): برای کلمات مؤنث که قبل از حرف آخر مد دارند.
رسالة ← جمع: رسائل (پیامها).
فعلاء): مخصوص افرادی با موقعیت یا شغل خاص.
طبيب ← جمع: أطباء (پزشکان).
أفعلة): اغلب برای وسایلی که در یک مجموعه هستند.
سؤال ← جمع: أسئلة (سؤالات).
کی استفاده کنیم
مطاعم (رستورانها) را میبینید. در واتساپ، رسائل (پیامها) را میبینید.
اشتباهات رایج
-ون یا -ات به جمع سالم تبدیل کنید. مقاومت کنید! اضافه کردن -ات به مكتب معنای آن را به «کتابخانهها» تغییر میدهد. اشتباه دیگر قانون مطابقت است؛ مبتدیها اغلب صفت را هم جمع میبندند. به یاد داشته باشید: جمع غیر انسان = مطابقت با مفرد مؤنث.مقایسه با الگوهای مشابه
كتاب ← كتب اشتباه نگیرید. تفاوت در پیشوند است. اسمهای مکان (کلمات مـ) تقریباً همیشه از الگوی مفاعل پیروی میکنند. اسمهای معمولی شکلهای سادهتری دارند. همچنین آنها را با جمع سالم مؤنث (-ات) مقایسه کنید.سؤالات رایج
أطباء (پزشکان).Broken Plural Patterns
| Pattern | Singular | Plural | Meaning |
|---|---|---|---|
|
مفاعل
|
مسجد
|
مساجد
|
Mosque
|
|
مفاعل
|
مكتب
|
مكاتب
|
Office
|
|
فعائل
|
رسالة
|
رسائل
|
Letter
|
|
فعائل
|
صحيفة
|
صحائف
|
Newspaper
|
|
مفاعل
|
دفتر
|
دفاتر
|
Notebook
|
|
فعائل
|
سحابة
|
سحائب
|
Cloud
|
Meanings
Broken plurals are non-suffix plurals where the singular word's root letters are redistributed into a specific rhythmic template.
The Mafā‘il Pattern
Used for many four-letter nouns.
“مكتب -> مكاتب”
“مسجد -> مساجد”
The Fa‘ā’il Pattern
Used for nouns containing a long vowel (usually 'ā').
“رسالة -> رسائل”
“سحابة -> سحائب”
Reference Table
| اسم الگو | مثال مفرد | مثال جمع | مورد استفاده |
|---|---|---|---|
|
Mafā'il (مفاعل)
|
Maktab (مكتب)
|
Makātib (مكاتب)
|
جاها، ادارهها، میزها
|
|
Fa'ā'il (فعائل)
|
Risāla (رسالة)
|
Rasā'il (رسائل)
|
پیامها، نامهها، کیفها
|
|
Fu'alā' (فعلاء)
|
Tabīb (طبيب)
|
Atibbā' (أطباء)
|
مشاغل (انسانها)
|
|
Af'ila (أفعلة)
|
Su'āl (سؤال)
|
As'ila (أسئلة)
|
چیزها در مجموعهها/سوالها
|
|
Mafā'īl (مفاعيل)
|
Mashrū' (مشروع)
|
Mashārī' (مشاريع)
|
پروژهها یا کلمههای بلند
|
|
Marākiz (مراكز)
|
Markaz (مركز)
|
Marākiz (مراكز)
|
مرکزها، هابها، مالها
|
طیف رسمیت
المكاتبُ مغلقةٌ. (Workplace communication)
المكاتبُ مقفلةٌ. (Workplace communication)
المكاتبُ مسكرة. (Workplace communication)
المكاتب قفلت. (Workplace communication)
Broken Plural Roots
Singular
- مسجد Mosque
Plural
- مساجد Mosques
Sound vs Broken
Plural Decision Tree
Is it a person?
Common Patterns
مفاعل
- • مساجد
- • مكاتب
- • دفاتر
فعائل
- • رسائل
- • صحائف
- • سحائب
مثالها بر اساس سطح
هذه مساجد.
These are mosques.
عندي رسائل.
I have letters.
هذه مكاتب.
These are offices.
تلك دفاتر.
Those are notebooks.
المساجدُ كبيرةٌ.
The mosques are large.
قرأتُ رسائلَ كثيرةً.
I read many letters.
هذه المكاتبُ نظيفةٌ.
These offices are clean.
اشتريتُ دفاترَ جديدةً.
I bought new notebooks.
ذهبتُ إلى مساجدَ قديمةٍ.
I went to old mosques.
وصلتني رسائلُ من أصدقائي.
Letters arrived from my friends.
نظمتُ المكاتبَ في الشركةِ.
I organized the offices in the company.
كتبتُ في دفاترَ متنوعةٍ.
I wrote in various notebooks.
تتميزُ هذه المساجدُ بعمارةٍ فريدةٍ.
These mosques are distinguished by unique architecture.
تتضمنُ الرسائلُ معلوماتٍ هامةً.
The letters contain important information.
توزعت المكاتبُ في الطابقِ الثاني.
The offices were distributed on the second floor.
تعدُّ هذه الدفاترُ مرجعاً للطلابِ.
These notebooks are considered a reference for students.
تُعدُّ تلك المساجدُ تحفاً معماريةً.
Those mosques are considered architectural masterpieces.
تحتوي الرسائلُ على دلالاتٍ تاريخيةٍ.
The letters contain historical implications.
تتطلبُ المكاتبُ الإداريةُ تنظيماً دقيقاً.
Administrative offices require precise organization.
تُصنفُ الدفاترُ ضمنَ الأدواتِ المكتبيةِ.
Notebooks are classified among office supplies.
تتجلى عظمةُ المساجدِ في تفاصيلِها.
The greatness of the mosques is manifested in their details.
تُشكلُ الرسائلُ المتبادلةُ مادةً خصبةً للبحثِ.
The exchanged letters form fertile material for research.
تُدارُ المكاتبُ وفقَ معاييرَ عالميةٍ.
The offices are managed according to global standards.
تُحفظُ الدفاترُ في أرشيفِ المكتبةِ.
The notebooks are kept in the library archive.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners don't know when to use which.
Learners use plural adjectives for broken plurals.
Learners add tanwin to diptotes.
اشتباهات رایج
مسجدون
مساجد
مساجد كبار
مساجد كبيرة
مساجدٍ
مساجدَ
رسالات
رسائل
الگوهای جملهسازی
هذه ___ كبيرة.
رأيت ___ كثيرة.
في ___ معلومات مهمة.
تلك ___ جميلة.
Real World Usage
وصلتني رسائل كثيرة.
وين المكاتب؟
نظمنا المكاتب.
هذه مساجد تاريخية.
طلبت دفاتر.
تتضمن الصحائف أخباراً.
ترفند 'ما-'
قانون 'او مونث'
به آهنگ کلمهها گوش کن
Smart Tips
Always use feminine singular adjectives.
Try the 'مفاعل' pattern.
Try the 'فعائل' pattern.
Check if the noun is a diptote.
تلفظ
Rhythmic Stress
The stress usually falls on the long vowel in the pattern.
Declarative
هذه مساجدُ.
Falling intonation at the end.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Remember 'Mafā‘il' as 'My-Fat-Al' (My fat owl) — a big, broken, heavy bird.
تداعی تصویری
Imagine a mosque (مسجد) breaking into pieces and reassembling into the shape of the word 'مساجد'.
Rhyme
For the plural of the mosque, just change the middle, don't be a boss, use 'مساجد' and avoid the loss.
Story
I walked into a mosque (مسجد) and saw many mosques (مساجد). I wrote a letter (رسالة) and sent many letters (رسائل). The patterns are the rhythm of the city.
شبکه واژگان
چالش
Find 5 inanimate objects in your room, look up their singular form, and try to guess their broken plural pattern.
نکات فرهنگی
In spoken Levantine, broken plurals are used, but sometimes simplified.
Egyptian Arabic often uses broken plurals identically to MSA.
Formal usage is preferred in business contexts.
Broken plurals are a Semitic feature, evolving from internal vowel changes.
شروعکنندههای مکالمه
كم مسجداً في مدينتك؟
هل عندك رسائل كثيرة؟
أين المكاتب الجديدة؟
ماذا يوجد في هذه الدفاتر؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
هذه المدينة فيها ___ جميلة.
جمله درست گرامری رو انتخاب کن:
Find and fix the mistake:
عندي خمسة حقيبة في الغرفة.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesهذه ___ كبيرة.
Find and fix the mistake:
هذه مساجد كبار.
ما هو جمع مسجد؟
كبيرة / هذه / مساجد
I have letters.
مسجد -> ?
مكتب
Broken plurals take sound suffixes.
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesI have many questions.
اینا رو به هم وصل کن:
جديدة / المطاعم / هذه / .
يعمل الـ___ في المستشفى.
الگوی 'مکتب':
المشاريع كبيرون.
How do you say 'modern offices'?
وصل کن:
جمع 'حقيبة':
عندي ___ كثيرون.
Score: /10
سوالات متداول (8)
Because the singular form is 'broken' and rearranged into a new pattern.
No, it will sound incorrect to native speakers.
No, only some nouns follow these patterns.
You must memorize the pattern for each noun.
Yes, they are used in all registers.
Native speakers will understand, but it will sound non-native.
Many of them are, yes.
Yes, dictionaries list the plural form for each noun.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Irregular plurals (man/men)
Arabic patterns are highly systematic.
Suffixes (-s/-es)
Spanish lacks internal vowel-shifting plurals.
Umlaut plurals (Mann/Männer)
Arabic patterns are more complex.
Reduplication or context
Arabic is strictly morphological.
Contextual
Arabic is highly inflectional.
Broken Plurals
It is the standard.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)
Overview تا حالا آرزو کردید که کاش میشد فقط با اضافه کردن یک «s» به آخر کلمه آن را جمع بست؟ خب، عربی همیشه اینطوری نیست...
جمع مکسر: الگوی مفاعل (مکانها و اشیاء)
### Overview یادگیری جمع بستن کلمات در زبان عربی برای فارسیزبانان، یکی از جذابترین و در عین حال چالشبرانگیزترین بخش...
اسمهای مذکر عربی: جنسیت پیشفرض (المذکر)
### Overview در زبان عربی، برخلاف زبان فارسی، هر اسم دارای یک «جنسیت دستوری» است. این یعنی هر اسمی که در عربی میشنوید ی...
اسمهای عربی: مذکر در برابر مؤنث (جادوی ة)
Overview آیا تا به حال در قاهره یک «قهوه کوچک» سفارش دادهاید و با نگاههای عجیب مواجه شدهاید؟ شاید ناخواسته جنسیت نوشی...
تنوین در عربی: صدای نون اضافه
### Overview تنوین (Tanween) یکی از اولین و در عین حال کلیدیترین مباحث در دستور زبان عربی است که برای زبانآموزان فارس...
