تعهد اجتماعی: به هیچ وجه نمیتوانم (〜わけにはいかない)
Grammar Rule in 30 Seconds
Use {〜わけにはいかない|〜わけにはいかない} to express that you cannot do something because of social pressure, duty, or common sense.
- Attach to the dictionary form of a verb: {行く|いく} → {行くわけにはいかない|いくわけにはいかない}.
- Use it when you want to do something but social circumstances prevent you.
- It implies a strong internal conflict between desire and social obligation.
مرور کلی
~わけにはいかない (~wake ni wa ikanai) یکی از ظریفترین و در عین حال کاربردیترین ابزارها برای بیان «ناتوانی» است. نکتهای که باید از همان ابتدا به آن توجه کنید این است که این ساختار، ناتوانیِ فیزیکی یا مهارتی را بیان نمیکند (مثلاً «من نمیتوانم شنا کنم»)، بلکه به ناتوانی ناشی از «ملاحظات اجتماعی»، «وظایف اخلاقی» یا «منطقِ حاکم بر موقعیت» اشاره دارد. در فارسی، ما برای بیان این مفهوم از عباراتی مثل «نمیشود که...»، «اصلاً راه ندارد که...»، «اخلاقاً نمیتوانم...» یا «شرایط اجازه نمیدهد که...» استفاده میکنیم.和|わ) بنا شده است، شما اغلب نمیتوانید به طور مستقیم بگویید «نه» یا «این کار را نمیکنم». استفاده از ~わけにはいかない به شما این امکان را میدهد که مسئولیتِ «نه» گفتن را از دوش خود بردارید و آن را به گردن «شرایط» یا «منطقِ موقعیت» بیندازید. این دقیقاً همان چیزی است که به آن «بیان غیرمستقیم» میگوییم.~わけにはいかない، در واقع دارید میگویید: «من شخصاً مشکلی با انجام این کار ندارم، اما منطقِ حاکم بر این شرایط به من اجازه نمیدهد که این کار را انجام دهم.» این ساختار به شما کمک میکند تا در محیطهای دانشگاهی یا کاری، بدون آسیب زدن به روابط انسانی، مرزهای خود را مشخص کنید.- 1
わけ(wake): در فارسی به معنای «دلیل»، «منطق» یا «شرایط» است. این کلمه به زیربنای فکری یک موقعیت اشاره دارد. - 2
には(ni wa): ترکیبی از ذرهに(برای مشخص کردن حوزه) وは(برای برجسته کردن موضوع). در واقع میگوید: «در این حوزه از دلایل...». - 3
いかない(ikanai): شکل منفی فعلいく(iku) به معنای «رفتن» است. در اینجا به معنای «پیش نرفتن» یا «مجاز نبودن» به کار میرود.
~わけにはいかない منحصراً برای دومی است.ない) میآورید و عبارت را به آن اضافه میکنید.休む (استراحت کردن) | نمیتوانم استراحت کنم (شرایط اجازه نمیدهد) |行かない (نرفتن) | نمیشود که نروم (باید بروم) |断るわけにはいかない | نمیشود که رد کنم (باید قبول کنم) |行かないわけにはいかない | نمیشود که نروم (مجبورم بروم) |- 1وظایف اجتماعی و سلسلهمراتب: در محیطهای کاری، وقتی رئیس از شما درخواستی دارد، نمیتوانید به سادگی بگویید «نمیخواهم». شما میگویید:
部長の頼みだから、断るわけにはいかない(چون درخواست رئیس است، نمیشود که رد کنم). این دقیقاً همان تعارفات یا ملاحظات سلسلهمراتبی است که در فرهنگ ما نیز وجود دارد.
- 1اصول اخلاقی: وقتی میخواهید بر اساس وجدان خود عمل کنید. مثال:
嘘をつくわけにはいかない(نمیشود که دروغ بگویم). اینجا «شرایط» در واقع «وجدان» شماست که اجازه انجام آن فعل را نمیدهد.
- 1محدودیتهای موقعیتی: وقتی شرایط محیطی مانع شماست. مثال:
図書館だから、大きな声で話すわけにはいかない(چون در کتابخانه هستیم، نمیشود که با صدای بلند حرف بزنیم). در فارسی، ما دقیقاً همین «نمیشود که» را برای این موقعیتها به کار میبریم.
- 1اشتباه گرفتن با ناتوانی فیزیکی: رایجترین اشتباه فارسیزبانان این است که فکر میکنند هر جا «نمیتوانم» دارند، باید از این ساختار استفاده کنند. مثلاً گفتن
納豆を食べるわけにはいかない(نمیتوانم ناتو بخورم) برای کسی که از طعم آن بدش میآید اشتباه است؛ چون این یک ناتوانی فیزیکی/ذائقهای است، نه اجتماعی. باید از食べられないاستفاده کنید.
- 1استفاده از آن برای مسائل مالی: فارسیزبانان گاهی برای «گرانی» از این ساختار استفاده میکنند (مثلاً نمیشود این ماشین را بخرم چون پول ندارم). این اشتباه است، چون دلیلِ شما «شرایط اجتماعی» نیست، بلکه «فقدان منابع» است. در اینجا باید از
買えない(نمیتوانم بخرم) استفاده کرد.
- 1تداخل با
~てはいけない: این ساختار برای نهی مستقیم (قانون) است. فارسیزبانان گاهی این دو را جابهجا میکنند.タバコを吸ってはいけない(سیگار کشیدن ممنوع است - قانون)، اما子供の前だから吸うわけにはいかない(جلوی بچهها نمیشود که سیگار بکشم - ملاحظه اخلاقی شخصی). تفاوت در «قانونِ بیرونی» در برابر «منطقِ درونیشده» است.
~わけにはいかない | ناتوانی ناشی از شرایط اجتماعی | نمیشود که... |~ないわけではない | تأکید بر اینکه «اینطور نیست که...» | اینطور نیست که... |~てはいけない | ممنوعیت مستقیم (قانون) | نباید... |- 1آیا میتوانم در مکالمه دوستانه از این ساختار استفاده کنم؟ بله، اما چون این ساختار بارِ «منطقی» و «اخلاقی» سنگینی دارد، استفاده بیش از حد آن در مکالمات بسیار خودمانی ممکن است شما را کمی رسمی یا بیش از حد جدی نشان دهد.
- 1آیا این ساختار فقط برای زمان حال است؟ خیر، میتوانید با تغییر فعل
いくبهいかなかった(گذشته) بگویید: «آن موقع شرایط طوری بود که نمیشد آن کار را انجام دهم».
- 1چرا در ساختار منفی
~ないわけにはいかないمعنای «باید» میدهد؟ چون در فارسی هم وقتی میگوییم «نمیشود که نروم»، در واقع داریم بر ضرورتِ رفتن تأکید میکنیم. این ساختار در ژاپنی هم دقیقاً همین «مجبور بودنِ ناشی از منطق» را میرساند.
Formation Table
| Verb Type | Dictionary Form | Result |
|---|---|---|
|
Group 1
|
行く
|
行くわけにはいかない
|
|
Group 2
|
食べる
|
食べるわけにはいかない
|
|
Group 3
|
する
|
するわけにはいかない
|
|
Group 3
|
来る
|
来るわけにはいかない
|
Meanings
Indicates that the speaker cannot perform an action due to social norms, personal responsibility, or situational constraints, despite perhaps wanting to.
Social Obligation
Cannot do something because it would be irresponsible or socially unacceptable.
“{親|おや}に{嘘|うそ}をつくわけにはいかない。”
“{会議|かいぎ}を{休|やす}むわけにはいかない。”
Reference Table
| فرم فعل | الگو | معنی | مثال |
|---|---|---|---|
|
فرم دیکشنری
|
〜わけにはいかない
|
اصلاً نمیشه انجام داد
|
休むわけにはいかない (نمیشه مرخصی گرفت)
|
|
فرم منفی (Nai)
|
〜ないわけにはいかない
|
باید انجام داد (نمیشه نداد)
|
行かないわけにはいかない (باید برم)
|
|
فرم دیکشنری (رسمی)
|
〜わけにはいきません
|
نمیتوان انجام داد (رسمی)
|
帰るわけにはいきません (نمیتوانم برگردم)
|
|
فرم منفی (رسمی)
|
〜ないわけにはいきません
|
باید انجام داد (رسمی)
|
言わないわけにはいきません (باید بگویم)
|
|
گذشته مثبت
|
〜わけにはいかなかった
|
اصلاً نمیشد انجام داد
|
笑うわけにはいかなかった (نمیشد خندید)
|
|
گذشته منفی
|
〜ないわけにはいかなかった
|
باید انجام میدادم
|
払わないわけにはいかなかった (باید پرداخت میکردم)
|
طیف رسمیت
行くわけにはまいりません。 (Declining an invitation.)
行くわけにはいきません。 (Declining an invitation.)
行くわけにはいかない。 (Declining an invitation.)
行けるわけないじゃん (different nuance, but used). (Declining an invitation.)
معنی わけにはいかない
وظیفه / تعهد
- 休むわけにはいかない نمیشه مرخصی گرفت (خیلی سرم شلوغه)
هماهنگی اجتماعی
- 私だけ帰るわけにはいかない نمیشه من تنها کسی باشم که میره
قوانین اخلاقی
- 飲むわけにはいかない نمیشه بنوشم (چون رانندگی میکنم)
ناتوانی فیزیکی در مقابل محدودیت اجتماعی
کدوم 'Wake' رو استفاده کنم؟
آیا از نظر فیزیکی غیرممکنه یا مهارتش رو نداری؟
آیا از نظر ریاضی یا منطقی غیرممکنه؟ (احتمال صفر)
آیا از نظر اجتماعی یا اخلاقی غیرممکنه؟ (عذاب وجدان/وظیفه)
الگوهای مثبت در مقابل منفی
فرم دیکشنری (نمیتوان انجام داد)
- • 帰るわけにはいかない (نمیشه رفت خونه)
- • 言うわけにはいかない (نمیشه گفت)
- • 笑うわけにはいかない (نمیشه خندید)
فرم Nai (باید انجام داد)
- • 行かないわけにはいかない (باید رفت)
- • 買わないわけにはいかない (باید خرید)
- • 手伝わないわけにはいかない (باید کمک کرد)
مثالها بر اساس سطح
{今|いま}は{勉強|べんきょう}するわけにはいかない。
I can't study right now.
{帰|かえ}るわけにはいかない。
I can't go home.
{寝|ね}るわけにはいかない。
I can't sleep.
{食|た}べるわけにはいかない。
I can't eat.
{明日|あした}は{試験|しけん}なので、{遊|あそ}ぶわけにはいかない。
I have an exam tomorrow, so I can't play.
{仕事|しごと}が{残|のこ}っているので、{帰|かえ}るわけにはいかない。
I have work left, so I can't go home.
{約束|やくそく}したから、{行|い}かないわけにはいかない。
I promised, so I have to go.
{親|おや}に{嘘|うそ}をつくわけにはいかない。
I can't lie to my parents.
{彼|かれ}を{一人|ひとり}にするわけにはいかない。
I can't leave him alone.
{会議|かいぎ}を{休|やす}むわけにはいかない。
I can't miss the meeting.
{今|いま}ここで{諦|あきら}めるわけにはいかない。
I can't give up here.
{予算|よさん}を{超|こ}えるわけにはいかない。
We can't exceed the budget.
{社長|しゃちょう}の{命令|めいれい}を{無視|むし}するわけにはいかない。
I can't ignore the president's order.
{責任|せきにん}を{放棄|ほうき}するわけにはいかない。
I can't abandon my responsibility.
{真実|しんじつ}を{隠|かく}すわけにはいかない。
I can't hide the truth.
{家族|かぞく}を{失望|しつぼう}させるわけにはいかない。
I can't disappoint my family.
{歴史|れきし}の{教訓|きょうくん}を{忘|わす}れるわけにはいかない。
We cannot forget the lessons of history.
{公人|こうじん}として{軽率|けいそつ}な{発言|はつげん}をするわけにはいかない。
As a public figure, I cannot make careless remarks.
{危機|きき}を{見過|みす}ごすわけにはいかない。
We cannot overlook the crisis.
{伝統|でんとう}を{軽視|けいし}するわけにはいかない。
We cannot disregard tradition.
{国民|こくみん}の{期待|きたい}を{裏切|うらぎ}るわけにはいかない。
I cannot betray the expectations of the people.
{芸術|げいじゅつ}の{本質|ほんしつ}を{歪|ゆが}めるわけにはいかない。
I cannot distort the essence of art.
{人類|じんるい}の{未来|みらい}を{危|あや|ぶ}むわけにはいかない。
We cannot jeopardize the future of humanity.
{法|ほう}の{精神|せいしん}を{曲|ま|げるわけにはいかない。
I cannot bend the spirit of the law.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Both use 'wake'.
اشتباهات رایج
泳ぐわけにはいかない (when you can't swim)
泳げない
行ったわけにはいかない
行くわけにはいかない
するわけにはいく
するわけにはいかない
行くわけにはいかなかった (used for future)
行くわけにはいかない
الگوهای جملهسازی
___わけにはいかない。
Real World Usage
残業しないわけにはいかない。
چک کردن توانایی فیزیکی
جادوی منفیِ دوبل
هنرِ خوندنِ جوّ محیط
جایگاه فرم محترمانه
Smart Tips
Use this to sound more responsible.
تلفظ
Rhythm
Keep the flow steady: wa-ke-ni-wa-i-ka-na-i.
Falling
〜いかない↓
Finality and decision.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of 'Wake' (reason) + 'Ikanai' (won't go). The reason is so strong that I won't go (do it).
تداعی تصویری
Imagine a person standing at a fork in the road. One path is 'What I want to do', the other is 'My Duty'. A giant wall labeled 'Social Duty' blocks the 'Want' path.
Rhyme
Duty is the key, I can't do it, you see.
Story
Ken wanted to play games all night. But he had a big test tomorrow. He looked at his console and said, 'I can't possibly play.' He studied instead.
شبکه واژگان
چالش
Write 3 sentences about things you cannot do today because of work or study.
نکات فرهنگی
Reflects the importance of 'honne' and 'tatemae'.
Derived from 'wake' (reason) and 'ikanai' (won't go).
شروعکنندههای مکالمه
今日、飲みに行かない？
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
明日は大事なテストだから、今夜は＿＿＿わけにはいかない。 (فردا امتحان مهمی دارم، پس امشب اصلاً نمیتونم بازیگوشی کنم.)
جمله درست رو انتخاب کن:
تولد مادرمه، پس «باید» براش کادو بخرم. (با استفاده از わけ에는いかない)
Score: /3
تمرینهای عملی
1 exercises明日試験なので、遊ぶ___。
Score: /1
Practice Bank
12 exercises先輩に誘われたから、＿＿＿わけにはいかない。 (چون سالبالایی دعوتم کرده، اصلاً نمیتونم رد کنم.)
اصلاً نمیتونم زودتر از رئیس برم خونه.
الان اصلاً نمیتونم بخوابم. (کلی درس دارم)
کدوم جمله یعنی «باید حقیقت رو بگم»؟
車を運転するので、飲むわけにはいかない。 (این جمله درسته یا غلط؟)
お客様の前で、スマホを＿＿＿わけにはいきません。
پول ندارم، ولی نمیشه که غذا نخورم (باید بخورم تا زنده بمونم).
چون رازه، اصلاً نمیتونم بگم.
کدوم معنی مال کدوم ساختار 'wake' هست؟
あの時は、笑う＿＿＿。 (اون موقع اصلاً نمیشد خندید.)
کدوم جمله از این گرامر «اشتباه» استفاده کرده؟
病気だから、病院に行くわけにはいかない。(منظور: چون مریضم «باید» برم بیمارستان)
Score: /12
سوالات متداول (1)
No, use 'dekinai'.
Scaffolded Practice
1
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
No puedo
Japanese distinguishes social vs physical.
Je ne peux pas
Japanese is more specific.
Ich kann nicht
Japanese adds social nuance.
できない
わけにはいかない is more formal.
لا أستطيع
Japanese is context-bound.
不能
Japanese is more nuanced.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
الگوی تأکید شدید: ~極まる / ~極まりない (Kiwamaru / Kiwamarinai)
تا به حال آنقدر عصبانی شدهاید که «خیلی آزاردهنده» کافی نباشد؟ اینجاست که `極まる` (kiwamaru) و `極まりない` (kiwamarina...
بیان خواسته: «میخوام...» (～たい)
Overview تا حالا شده به عکس یه کاسه رامن توی اینستاگرام خیره بشی و با خودت بگی: «باید اینو بخورم»؟ اون میل شدید و خام بر...
احساسات غیرقابل کنترل: ~てならない (~te naranai)
### Overview در زبان ژاپنی، برای بیان احساسات و افکاری که به طور خودجوش و خارج از کنترل ما در درونمان جوشش میکنند، ساخ...
قبل از انجام X (Mae ni)
### Overview در زبان ژاپنی، برقراری یک توالی زمانی دقیق برای برقراری ارتباط موثر حیاتی است. ساختار دستوری `前に` (mae ni...
تشبیهات ادبی: مانند و گویی (~gotoku / ~gotoki)
### Overview در زبان ژاپنی، برای بیان تشبیه (Simile) روشهای متعددی وجود دارد، اما عبارات `~ごとく` (gotoku) و `~ごとき...
