حالت مجهول در هندی: استفاده از 'رفتن' (जाना)
Grammar Rule in 30 Seconds
Use the passive voice when the action matters more than the person doing it by adding 'जाना' to the verb root.
- Take the past participle of the main verb: 'किया' (done).
- Add the appropriate form of 'जाना' (to go): 'किया जाता है' (is done).
- Ensure the verb agrees with the object, not the subject.
مرور کلی
जाना (رفتن) ساخته میشود. برای شما که زبان مادریتان فارسی است، درک این مفهوم از یک نظر ساده و از نظر دیگر چالشبرانگیز است. در فارسی، ما مجهول را با استفاده از بن ماضی فعل + «شدن» میسازیم (مثلاً: «نامه نوشته شد»).जाना (رفتن) جایگزین «شدن» میشود. نکته کلیدی این است که در هندی، برخلاف فارسی، این فعل کمکی باید با «مفعولِ جمله معلوم» که حالا به «فاعلِ جمله مجهول» تبدیل شده، از نظر جنسیت و شمار تطابق پیدا کند.जाना در اینجا معنای «رفتن» را از دست میدهد و صرفاً یک نشانگر دستوری است، برای تسلط شما در سطح B2 حیاتی است.राहुल ने चाय पी (راهول چای نوشید) را در نظر بگیرید. در اینجا राहुल فاعل است.चाय (چای) که مونث است، به نقش اصلی میآید و فعل باید با آن تطابق یابد: चाय पी गई (چای نوشیده شد).जाना را با جنسیت و شمارِ مفعول هماهنگ کنید. اگر مفعول شما مذکر باشد، هر دو بخش فعل باید مذکر باشند. این همان جایی است که زبانآموزان فارسیزبان به دلیل تفاوت در سیستم تطابق، دچار خطا میشوند.काम किया गया (کار انجام شد)، چون काम (کار) مذکر است، किया و गया هر دو مذکر هستند. اما اگر بگویید किताब लिखी गई (کتاب نوشته شد)، چون किताब (کتاب) مونث است، باید از लिखी و गई استفاده کنید.- 1بن ماضی فعل اصلی + پسوند تطابقی (آ/ای/ای/ایم)
- 2فعل کمکی
जानाکه بر اساس زمان و جنسیت/شمارِ مفعول صرف میشود.
यह काम किया जाता है | این کار انجام میشود |पत्र लिखा गया | نامه نوشته شد |फैसला किया जाएगा | تصمیم گرفته خواهد شد |चोर पकड़ा गया (دزد دستگیر شد). در اینجا نیازی نیست بگوییم چه کسی دزد را گرفته است.यह बैठक कल आयोजित की जाएगी (این جلسه فردا برگزار خواهد شد).मुझसे यह नहीं पढ़ा जाता (من نمیتوانم این را بخوانم/این برای من خواندنی نیست). در اینجا از ساختار مجهول برای نشان دادن ناتوانی شخصی استفاده شده است که در فارسی معادل «از دستم بر نمیآید» یا «نمیتوانم» است.- 1عدم تطابق جنسیتی: فارسیزبانان چون در زبان مادری جنسیت ندارند، اغلب فراموش میکنند که فعل مجهول در هندی باید با مفعول تطابق یابد. مثلاً میگویند
पत्र लिखी गई(که غلط است چونपत्रمذکر است). - 2استفاده از فاعل در حالت فاعلی: فارسیزبانان گاهی فاعل را به صورت مستقیم میآورند. در هندی مجهول، فاعلِ اصلی اگر ذکر شود، باید با پسوند
से(توسط) بیاید، نه به صورت فاعلِ مستقیم. مثلاً نگوییدराहुल ने काम किया गयाبلکه بگوییدराहुल से काम किया गया. - 3ترجمه تحتاللفظی
जाना: برخی فکر میکنند چونजानाبه معنای «رفتن» است، باید در جمله مجهول هم مفهوم حرکت وجود داشته باشد. باید به خاطر داشته باشید که در اینجاजानाفقط یک «نشانه مجهولساز» است.
जाना (رفتن) | «شدن» |- 1آیا همیشه باید فاعل را با
सेبیاوریم؟ خیر، در مجهول معمولاً فاعل حذف میشود مگر اینکه بخواهیم تأکید خاصی بر عامل انجام کار داشته باشیم. - 2آیا این ساختار برای همه افعال استفاده میشود؟ بله، اما در افعال لازم (Intransitive) که مفعول ندارند، ساختار مجهول به شکلی متفاوت (معمولاً بدون مفعول) به کار میرود.
- 3چرا در زمان حال استمراری از
जा रहा हैاستفاده میکنیم؟ چونजा रहा हैنشاندهنده تداومِ عمل در زمان حال است و در مجهول، این تداوم به مفعول نسبت داده میشود.
Passive Voice Conjugation (Verb: करना - to do)
| Tense | Masculine Singular | Feminine Singular | Masculine Plural | Feminine Plural |
|---|---|---|---|---|
|
Present
|
किया जाता है
|
की जाती है
|
किए जाते हैं
|
की जाती हैं
|
|
Past
|
किया गया
|
की गई
|
किए गए
|
की गईं
|
|
Future
|
किया जाएगा
|
की जाएगी
|
किए जाएंगे
|
की जाएंगी
|
|
Continuous
|
किया जा रहा है
|
की जा रही है
|
किए जा रहे हैं
|
की जा रही हैं
|
|
Perfect
|
किया गया है
|
की गई है
|
किए गए हैं
|
की गई हैं
|
|
Subjunctive
|
किया जाए
|
की जाए
|
किए जाएं
|
की जाएं
|
Meanings
The passive voice in Hindi is used to shift focus from the agent (doer) to the object or the action itself. It is frequently used in formal, legal, or news contexts.
Standard Passive
Focusing on the action performed on an object.
“पत्र लिखा गया।”
“खाना खाया गया।”
Impersonal Passive
Used when the agent is unknown or irrelevant.
“यहाँ हिंदी बोली जाती है।”
“कल यहाँ बहुत शोर किया गया।”
Reference Table
| زمان | ساختار | مثال (هندی) | ترجمه |
|---|---|---|---|
|
حال ساده (عادتی)
|
Participle + जाता है/हैं
|
काम किया जाता है
|
کار (معمولاً) انجام میشود
|
|
حال استمراری
|
Participle + जा रहा है
|
चाय बनाई जा रही है
|
چای در حال آماده شدن است
|
|
گذشته ساده
|
Participle + गया/गये/गई
|
पत्र लिखा गया
|
نامه نوشته شد
|
|
ماضی نقلی
|
Participle + गया है
|
खाना खाया गया है
|
غذا خورده شده است
|
|
آینده
|
Participle + जाएगा
|
टिकट बुक किया जाएगा
|
بلیط رزرو خواهد شد
|
|
عدم توانایی (منفی)
|
से + ... नहीं + जाता
|
मुझसे चला नहीं जाता
|
نمیتوانم راه بروم
|
طیف رسمیت
कार्य पूर्ण किया गया। (Workplace)
काम पूरा किया गया। (Workplace)
काम हो गया। (Workplace)
काम निपट गया। (Workplace)
کاربردهای وجه مجهول هندی
رسمی/اداری
- सूचित किया जाता है اطلاع داده میشود
- घोषित किया गया اعلام شد
ناتوانی (فیزیکی)
- मुझसे चला नहीं जाता نمیتوانم راه بروم
- उससे उठा नहीं गया او نتوانست بلند شود
کارهای بدون فاعل مشخص
- आम बेचे जा रहे हैं انبهها در حال فروش هستند
معلوم در مقابل مجهول
چطوری مجهول بسازیم؟
آیا فعل گذرا (مفعولدار) است؟
از شکل گذشته (Perfective) استفاده کردی؟
فعل 'Jana' رو اضافه کردی؟
تغییرات زمان فعل
حال
- • किया जाता है (عادتی)
- • किया जा रहा है (استمراری)
گذشته
- • किया गया (ساده)
- • किया जा चुका था (بعید)
آینده
- • किया जाएगा (انجام خواهد شد)
مثالها بر اساس سطح
काम किया जाता है।
The work is done.
खाना खाया गया।
The food was eaten.
पानी पिया जाता है।
Water is drunk.
किताब पढ़ी गई।
The book was read.
पत्र नहीं लिखा गया।
The letter was not written.
क्या काम पूरा किया गया?
Was the work completed?
यहाँ हिंदी बोली जाती है।
Hindi is spoken here.
कल मैच खेला जाएगा।
The match will be played tomorrow.
यह निर्णय कल लिया गया था।
This decision was taken yesterday.
सड़क की मरम्मत की जा रही है।
The road is being repaired.
सभी को सूचित किया गया।
Everyone was informed.
क्या यह फिल्म देखी गई है?
Has this movie been watched?
कानून को संसद में पारित किया गया।
The law was passed in parliament.
इस समस्या पर विचार किया जाना चाहिए।
This problem should be considered.
उन्हें पुरस्कार से सम्मानित किया गया।
He was honored with an award.
क्या इस बारे में पहले चर्चा की गई थी?
Was this discussed before?
अतीत की गलतियों को सुधारा जाना आवश्यक है।
It is necessary that past mistakes be corrected.
यह निष्कर्ष साक्ष्यों के आधार पर निकाला गया है।
This conclusion has been drawn based on evidence.
परियोजना को समय पर पूरा किया जाना सुनिश्चित किया गया।
It was ensured that the project be completed on time.
इस सिद्धांत को व्यापक रूप से स्वीकार किया जाता है।
This theory is widely accepted.
साहित्यिक कृतियों का विश्लेषण करते समय तटस्थता बनाए रखी जानी चाहिए।
Neutrality should be maintained when analyzing literary works.
ऐतिहासिक संदर्भों में इन घटनाओं को अलग दृष्टि से देखा गया।
These events were viewed from a different perspective in historical contexts.
प्रशासनिक आदेशों का कड़ाई से पालन किया जाना अनिवार्य है।
Strict adherence to administrative orders is mandatory.
इस विमर्श को एक नई दिशा दी गई है।
This discourse has been given a new direction.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners often use the active voice when the passive is more appropriate for formal contexts.
Causative implies making someone do something, while passive implies the action happens to the object.
Stative describes a state, passive describes an action.
اشتباهات رایج
मैं काम किया जाता हूँ।
काम किया जाता है।
पत्र लिखा है।
पत्र लिखा गया है।
खाना खाया जाता है।
खाना खाया गया।
किताबें पढ़ा गया।
किताबें पढ़ी गईं।
काम ने किया गया।
काम किया गया।
पत्र लिखी गई।
पत्र लिखा गया।
मैच खेला जाएगा।
मैच खेला जाएगा।
उसे काम किया गया।
काम किया गया।
यह काम करना चाहिए।
यह काम किया जाना चाहिए।
बातें कही गई।
बातें कही गईं।
यह निर्णय लिया गया है।
यह निर्णय लिया गया है।
प्रक्रिया को पूरा किया गया।
प्रक्रिया पूरी की गई।
उनको सूचित किया गया।
उन्हें सूचित किया गया।
الگوهای جملهسازی
___ (object) ___ (verb) गया है।
क्या ___ (object) ___ (verb) गया?
___ (object) ___ (verb) जाना चाहिए।
___ (object) ___ (verb) जा रहा है।
Real World Usage
कानून पारित किया गया।
निष्कर्ष निकाला गया।
ईमेल भेजा गया है।
यहाँ कचरा फेंकना मना है।
फोटो पोस्ट की गई।
ऑर्डर तैयार किया जा रहा है।
مطابقت فعل خیلی مهمه!
فرار از مسئولیت!
اعلانهای رسمی
Smart Tips
Use the passive voice to maintain objectivity.
Use the passive voice to focus on the event.
Use the passive voice to list steps.
Use the passive to avoid blaming someone.
تلفظ
Jana
The 'j' is soft, like in 'jam'. The 'a' sounds are short.
Statement
काम किया गया। ↘
Falling intonation for declarative sentences.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of 'जाना' as the 'Go-Between' that carries the action to the object.
تداعی تصویری
Imagine a letter (object) floating in the air, and a 'जाना' (go) arrow pointing to it, showing the action is happening to the letter.
Rhyme
When the doer is out of sight, use 'जाना' to make it right.
Story
The king (subject) is busy, so the servants (passive) do the work. The work (object) is finished (participle) by the servants (जाना).
شبکه واژگان
چالش
Write 5 sentences about your daily routine using the passive voice.
نکات فرهنگی
Passive voice is preferred in official documents to maintain neutrality.
The passive construction in Hindi evolved from Sanskrit roots, utilizing 'जाना' as a helper verb.
شروعکنندههای مکالمه
क्या कल काम पूरा किया गया?
क्या यह फिल्म देखी गई है?
क्या यहाँ हिंदी पढ़ाई जाती है?
क्या इस बारे में चर्चा की गई?
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
चिट्ठी कल ___ (लिखना - Past Passive).
جمله درست برای «من نمیتوانم اینقدر بخورم» رو انتخاب کن:
किताब पढ़ा गया। (کتاب خوانده شد.)
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesपत्र लिखा ___ गया।
Which is correct?
Find and fix the mistake:
पत्र लिखी गई।
मैंने काम किया।
Match the passive form.
किताबें (पढ़ना) ___ गईं।
पत्र / लिखा / गया
Passive voice uses 'ने'.
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesمیوهها فروخته شدند.
जाएगा / काम / कल / किया
मैच टीवी पर ___ जा रहा है.
جفتها رو مطابقت بده:
نتایج به زودی اعلام خواهند شد.
खाना खाया हुआ। (غذا خورده شد.)
उससे झूठ ___ नहीं गया.
یه اعلان توی قطار:
मुझسه यह भारी बैग उठाया नहीं जाता।
क्या / है / की / जा / पढ़ाई / रही / ?
Score: /10
سوالات متداول (8)
It's possible, but it sounds formal. Use it sparingly.
It must agree with the object in gender and number.
Yes, it is the standard auxiliary for passive voice.
You can use an impersonal passive construction.
No, 'ने' is for active transitive verbs in the past.
Add 'नहीं' before the past participle.
Similar in function, but different in structure.
Avoid it when you want to be direct and personal.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Se + verb
Spanish uses a pronoun, Hindi uses a verb auxiliary.
Être + participe passé
French uses 'to be', Hindi uses 'to go'.
Werden + Partizip II
German uses 'become', Hindi uses 'go'.
Verb-reru/rareru
Japanese is agglutinative, Hindi is analytical.
Internal vowel change
Arabic is morphological, Hindi is syntactic.
Bei construction
Chinese uses a particle, Hindi uses a verb.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
انجام کارها توسط دیگران: افعال سببی دوم (-vana)
### Overview در زبان هندی، یادگیری ساختار «افعال سببی نوع دوم» (Second Causative Verbs) که با پسوند `-vānā` (`-वाना`) مش...
ممکن است مجبور شوم و شاید بتوانم: ترکیب افعال وجهی (सकنا، पड़ना، पाना)
### Overview در یادگیری زبان هندی در سطح پیشرفته (C1)، تسلط بر مفاهیم پیچیده وجهی (Modality) اهمیت حیاتی دارد. برای شما...
اتصال فعلها: خواستن، شروع کردن، اجازه دادن (Control & Raising)
Overview آیا تا به حال دقت کردهاید که در هندی، میتوانید آنقدر شدید پیتزا بخواهید که فعل «خواستن» به جای شما، با *پیتزا...
زنجیرهسازی افعال کمکی هندی: ترکیب چندین فعل کمکی با هم
### Overview تسلط بر زبان هندی در سطح C1 نیازمند درک عمیق سیستم افعال، بهویژه تعامل ظریف افعال کمکی (Auxiliary Verbs)...
ماتریس هینگلیش: استفاده از افعال انگلیسی در هندی (करना / होना)
Overview آیا تا به حال سعی کردهاید یک فیلم بالیوود را بدون زیرنویس تماشا کنید؟ احتمالاً متوجه شدهاید که نیمی از فعلها...
