A1 Past Tense 8 min read متوسط

لا توجد مطابقة: عندما ينتمي المفعول به إلى المصدر (Pas d'accord : COD objet de l'infinitif)

لما يجي فعل في المصدر بعد الفعل الماضي، بنوقف المطابقة وبنخلي الكلمات voulu و pu و fait ثابتة وشكلها بسيط.

Grammar Rule in 30 Seconds

When a direct object follows a past participle but is actually the object of an infinitive, the participle does not agree.

  • If the object is the performer of the infinitive action, no agreement: 'Les chansons que j'ai entendu chanter.'
  • If the object is the receiver of the infinitive action, agreement occurs: 'Les chansons que j'ai entendu chanter.' (Wait, this is complex!)
  • The golden rule: If the COD is the object of the infinitive, the participle 'fait' or 'laissé' never agrees.
Subject + Avoir + Participle + Infinitive + (Object) = No Agreement

نظرة عامة

### Overview
أهلاً بك يا صديقي في رحلة تعلم اللغة الفرنسية. اليوم سنناقش قاعدة نحوية تبدو للوهلة الأولى مربكة، لكنها في الحقيقة «هدية» لك لتسهيل الكتابة. في اللغة العربية، نحن معتادون على أن الفعل لا يتغير بتغير جنس أو عدد المفعول به الذي يسبقه؛ فالفعل في العربية جامد في صورته الأصلية.
أما في الفرنسية، فعندما نستخدم زمن الماضي المركب passé composé مع الفعل المساعد avoir، هناك قاعدة شهيرة تقول إن اسم المفعول participe passé يجب أن يتبع المفعول به المباشر COD إذا جاء قبله.
مثلاً، إذا قلت La pizza que j'ai mangée، نضع e إضافية لأن pizza مؤنثة. لكن ماذا لو أضفنا فعلاً آخر في المصدر infinitif؟ هنا تظهر قاعدتنا اليوم: عندما يكون المفعول به هو هدف للفعل الثاني (المصدر) وليس للفعل الأول، فإن اسم المفعول يرفض «تحمل مسؤولية» المطابقة.
هذه القاعدة تمنعك من الوقوع في فخ المبالغة في المطابقة. فكر في الأمر كأن الفعل الأول يتنازل عن حقه في المطابقة لصالح الفعل الثاني. هذا الأمر يريحك من كثرة التصريفات، ويجعل لغتك أكثر دقة.
إنها قاعدة تظهر أنك لست مجرد مبتدئ، بل شخص يفهم «جوهر» اللغة الفرنسية.
### How This Grammar Works
لفهم هذه القاعدة، يجب أن نربطها بمفهوم نحوي نعرفه جيداً في العربية. في العربية، لدينا «الفعل والفاعل والمفعول به». في الفرنسية، عندما نقول J'ai voulu manger la pomme (أردت أن آكل التفاحة)، المفعول به هو la pomme.
إذا أعدنا ترتيب الجملة لتصبح La pomme que j'ai voulu manger، نلاحظ أن voulu (اسم المفعول من vouloir) بقي كما هو دون إضافة e التأنيث، رغم أن pomme مؤنثة.
لماذا؟ لأن المفعول به la pomme ليس هو ما «أردناه» بحد ذاته، بل هو ما «أردنا أكله». الفعل manger (يأكل) هو الذي يقع عليه التأثير المباشر للتفاحة.
في النحو العربي، نحن لا نغير الفعل بناءً على المفعول به، ولكن في الفرنسية، الفعل المساعد avoir يفرض المطابقة. إلا أن وجود الفعل في المصدر infinitif يعمل كـ «حاجز» أو «مانع» للمطابقة. هذا يشبه إلى حد ما عندما نستخدم «أن» المصدرية في العربية لربط الأفعال، حيث يظل الفعل الأول ثابتاً.
إنها قاعدة «عدم المسؤولية»؛ اسم المفعول يقول: «أنا لست المسؤول عن هذا المفعول به، الفعل الذي بعدي هو المسؤول». هذا يطبق مع أفعال الرغبة والقدرة والوجوب مثل voulu, pu, ، وأيضاً مع فعل السببية faire.
### Formation Pattern
التكوين بسيط جداً ومباشر. لا تقم بأي تعديلات على اسم المفعول. اتبع هذا النمط:
  1. 1المفعول به (الذي يسبق الفعل).
  2. 2الفعل المساعد avoir مصرفاً.
  3. 3اسم المفعول (مثل voulu, fait, ) بصيغته الأصلية (مذكر مفرد).
  4. 4الفعل في المصدر infinitif.
| التكوين | المثال | الترجمة |
|---|---|---|
| voulu + المصدر | La tâche que j'ai voulu faire. | المهمة التي أردت القيام بها. |
| pu + المصدر | Les erreurs que j'ai pu éviter. | الأخطاء التي استطعت تجنبها. |
| + المصدر | Les vidéos que j'ai dû monter. | الفيديوهات التي توجب علي مونتاجها. |
| fait + المصدر | La maison qu'il a fait construire. | المنزل الذي جعله يُبنى. |
لاحظ أن اسم المفعول في كل الأمثلة أعلاه لم يتغير، رغم أن المفعول به متنوع (مؤنث، جمع، إلخ).
### When To Use It
تستخدم هذه القاعدة في أربع حالات رئيسية:
أولاً: مع أفعال الكيفية مثل vouloir, pouvoir, devoir. إذا كان المفعول به هو الهدف للفعل الثاني، فلا تطابق.
ثانياً: مع الفعل faire في صيغة السببية. هذه أهم حالة؛ fait لا يتبع المفعول به أبداً إذا جاء بعده فعل في المصدر. مثال: Les photos que j'ai fait imprimer (الصور التي طبعتها). حتى لو كانت الصور جمع مؤنث، fait يبقى كما هو.
ثالثاً: مع أفعال الحواس مثل entendre و voir. هنا يجب الحذر: إذا كان المفعول به يقوم بالفعل، نطبق المطابقة. إذا كان المفعول به هو الذي يقع عليه الفعل، لا نطبق.
مثال: La chanson que j'ai entendu chanter (الأغنية التي سمعتها تُغنى) -> لا مطابقة. La chanteuse que j'ai entendue chanter (المغنية التي سمعتها تغني) -> هنا نضع e لأن المغنية هي من تغني!
رابعاً: في الكتابة الرسمية. استخدام هذه القاعدة بشكل صحيح يعطي انطباعاً بأنك متمكن من لغة موليير.
### Common Mistakes
  1. 1المطابقة المفرطة (Over-Agreement): يميل المتعلم العربي لأن يطابق كل شيء لمجرد رؤية اسم مؤنث أو جمع في بداية الجملة. السبب هو الخوف من الخطأ، فيقوم الطالب بإضافة e أو s لكل فعل ماضٍ. تذكر: وجود المصدر يعني «توقف عن المطابقة».
  2. 2الخطأ مع فعل faire: يعتقد البعض أن fait يخضع لقواعد المطابقة العادية. بسبب كثرة استخدامه، يحاول الطلاب جعله يتبع المفعول به. تذكر دائماً أن faire + المصدر هو «ثنائي لا يقبل المطابقة».
  3. 3الخلط في أفعال الحواس: ينسى الطلاب التمييز بين «الفاعل» و«المفعول». إذا كان الاسم الذي يسبق الفعل هو الذي يؤدي الفعل (مثل المغنية التي تغني)، يجب المطابقة. إذا كان الاسم هو هدف الفعل (مثل الأغنية التي تُسمع)، لا نطابق. هذا التداخل يسبب ارتباكاً لأننا في العربية نستخدم نفس البنية تقريباً، فننسى أن الفرنسية تهتم بـ «من يفعل ماذا».
### Contrast With Similar Patterns
| الحالة | القاعدة | مثال |
|---|---|---|
| بدون مصدر | مطابقة كاملة | La pomme que j'ai mangée. |
| مع مصدر | لا مطابقة | La pomme que j'ai voulu manger. |
| فعل حواس (فاعل) | مطابقة | La fille que j'ai vue danser. |
| فعل حواس (مفعول) | لا مطابقة | La danse que j'ai vu danser. |
في الحالة الأولى، mangée تتبع pomme مباشرة. في الثانية، voulu يترك المهمة لـ manger. في الثالثة، الفتاة هي التي ترقص (فاعل)، لذا نطابق vue. في الرابعة، الرقصة هي التي تُؤدى (مفعول)، لذا لا نطابق vu.
### Quick FAQ
س: هل هذه القاعدة صعبة للمبتدئين؟
ج: قد تبدو كذلك، لكنها في الحقيقة توفر عليك عناء المطابقة في حالات كثيرة. اعتبرها «اختصاراً»!
س: هل fait دائماً لا يطابق؟
ج: نعم، مع فعل في المصدر، fait لا يطابق أبداً. هذه قاعدة ذهبية.
س: كيف أعرف إذا كان المفعول به يخص المصدر؟
ج: اسأل نفسك: هل يمكنني قول «أردت أن آكل التفاحة»؟ نعم، إذن التفاحة تعود للمصدر «آكل».
س: هل يلاحظ الفرنسيون إذا أخطأت؟
ج: الكثير من الفرنسيين يخطئون في هذه القاعدة أيضاً! لكن إتقانها يجعلك تبدو كالمحترفين.

Invariable Participle Structure

Subject Auxiliary Participle Infinitive Object
J'
ai
vu
manger
les pommes
Tu
as
entendu
chanter
la chanson
Il
a
fait
écrire
le texte
Nous
avons
laissé
partir
les invités
Vous
avez
vu
travailler
les ouvriers
Ils
ont
entendu
parler
les témoins

Meanings

This rule dictates that when a direct object (COD) precedes a compound verb but acts as the object of an infinitive verb that follows, the past participle remains invariable.

1

Infinitive Object

The COD is the object of the infinitive, not the main verb.

“La chanson que j'ai entendu chanter.”

“Les fleurs que j'ai fait acheter.”

Reference Table

Reference table for لا توجد مطابقة: عندما ينتمي المفعول به إلى المصدر (Pas d'accord : COD objet de l'infinitif)
الفعل المساعد فعل المصدر مثال للجملة حالة المطابقة
voulu
manger
La pizza que j'ai voulu manger.
لا يوجد (تابعة لـ manger)
pu
finir
Les tâches que j'ai pu finir.
لا يوجد (تابعة لـ finir)
lire
Les livres que j'ai dû lire.
لا يوجد (تابعة لـ lire)
fait
réparer
La voiture qu'il a fait réparer.
لا يوجد (قاعدة fait)
entendu
jouer
La musique que j'ai entendu jouer.
لا يوجد (تابعة لـ jouer)
laissé
tomber
Les clés que j'ai laissé tomber.
لا يوجد (تابعة لـ tomber)

طيف الرسمية

رسمي
Je les ai vu manger.

Je les ai vu manger. (General)

محايد
Je les ai vu manger.

Je les ai vu manger. (General)

غير رسمي
Je les ai vu manger.

Je les ai vu manger. (General)

عامية
J'les ai vu manger.

J'les ai vu manger. (General)

أفعال لا تقبل المطابقة هنا

قاعدة عدم المطابقة

أفعال القدرة والإرادة

  • voulu أراد
  • pu استطاع
  • توجب عليه

أفعال السببية

  • fait جعل/طلب فعل شيء

المطابقة العادية vs مع المصدر

مطابقة عادية
La pizza que j'ai mangée. البيتزا اللي أكلتها.
مع وجود مصدر
La pizza que j'ai voulu manger. البيتزا اللي كنت عايز آكلها.

هل أضيف حروف زيادة للفعل؟

1

هل فيه فعل تاني (مصدر) بعد الفعل الماضي؟

YES
انتقل للخطوة التالية
NO
طبق المطابقة العادية مع المفعول به
2

هل المفعول به تابع للفعل التاني ده؟

YES
لا توجد مطابقة (خليه بسيط)
NO ↓

مواقف شائعة

👀

الحواس

  • سمعته يغني
  • شفتها بتلعب
📝

الالتزام

  • كان لازم أعمله
  • كان لازم أبعته

أمثلة حسب المستوى

1

Je les ai vu manger.

I saw them eating.

2

La chanson que j'ai entendu chanter.

The song I heard sung.

3

Les devoirs que j'ai fait faire.

The homework I had done.

4

Le film que j'ai laissé regarder.

The movie I let them watch.

1

Les fleurs que j'ai fait livrer.

The flowers I had delivered.

2

Les enfants que j'ai entendu crier.

The children I heard shouting.

3

La voiture que j'ai fait réparer.

The car I had repaired.

4

Les lettres que j'ai laissé écrire.

The letters I let them write.

1

Les décisions que j'ai fait prendre.

The decisions I had taken.

2

Les oiseaux que j'ai vu voler.

The birds I saw flying.

3

Les erreurs que j'ai laissé passer.

The mistakes I let slide.

4

Les chansons que j'ai entendu jouer.

The songs I heard played.

1

Les mesures que j'ai fait appliquer.

The measures I had implemented.

2

Les suspects que j'ai vu fuir.

The suspects I saw fleeing.

3

Les documents que j'ai laissé imprimer.

The documents I let print.

4

Les musiciens que j'ai entendu jouer.

The musicians I heard playing.

1

Les réformes que le gouvernement a fait voter.

The reforms the government had voted.

2

Les artistes que j'ai vu exposer.

The artists I saw exhibiting.

3

Les enfants que j'ai laissé jouer.

The children I let play.

4

Les témoins que j'ai entendu parler.

The witnesses I heard speaking.

1

Les tragédies que j'ai vu jouer.

The tragedies I saw performed.

2

Les ordres que j'ai fait exécuter.

The orders I had executed.

3

Les opportunités que j'ai laissé échapper.

The opportunities I let slip away.

4

Les mélodies que j'ai entendu fredonner.

The melodies I heard hummed.

سهل الخلط

No Agreement: When the Object Belongs to the Infinitive (Pas d'accord : COD objet de l'infinitif) مقابل Standard Agreement

Learners confuse direct object of main verb with direct object of infinitive.

No Agreement: When the Object Belongs to the Infinitive (Pas d'accord : COD objet de l'infinitif) مقابل Reflexive Verbs

Reflexive verbs have their own agreement rules.

No Agreement: When the Object Belongs to the Infinitive (Pas d'accord : COD objet de l'infinitif) مقابل Causative Faire

Faire is always invariable.

أخطاء شائعة

Je les ai vus manger.

Je les ai vu manger.

Over-agreement with 'les'.

La chanson que j'ai entendue chanter.

La chanson que j'ai entendu chanter.

Agreement with 'la'.

Les devoirs que j'ai faits faire.

Les devoirs que j'ai fait faire.

Agreement with 'les'.

Les fleurs que j'ai achetées faire.

Les fleurs que j'ai fait acheter.

Wrong verb order.

Les photos que j'ai vues prendre.

Les photos que j'ai vu prendre.

Agreement with 'les'.

Les voitures que j'ai faites réparer.

Les voitures que j'ai fait réparer.

Agreement with 'fait'.

Les enfants que j'ai entendus crier.

Les enfants que j'ai entendu crier.

Agreement with 'les'.

Les décisions que j'ai prises faire.

Les décisions que j'ai fait prendre.

Wrong structure.

Les oiseaux que j'ai vus voler.

Les oiseaux que j'ai vu voler.

Agreement with 'les'.

Les erreurs que j'ai laissées passer.

Les erreurs que j'ai laissé passer.

Agreement with 'les'.

Les réformes que le gouvernement a faites voter.

Les réformes que le gouvernement a fait voter.

Agreement with 'fait'.

Les artistes que j'ai vus exposer.

Les artistes que j'ai vu exposer.

Agreement with 'les'.

Les témoins que j'ai entendus parler.

Les témoins que j'ai entendu parler.

Agreement with 'les'.

أنماط الجُمل

J'ai ___ ___ ___.

Les ___ que j'ai ___ ___.

Est-ce que tu as ___ ___ ___?

Je ne les ai pas ___ ___.

Real World Usage

Social Media common

Les photos que j'ai vu passer sur Instagram.

Texting common

J'ai vu manger les enfants.

Job Interviews occasional

Les projets que j'ai fait aboutir.

Travel common

Les monuments que j'ai vu visiter.

Food Delivery occasional

Le repas que j'ai fait livrer.

Tech Support occasional

Les erreurs que j'ai laissé corriger.

🎯

قاعدة الفعل السحرية

لو شفت كلمة fait وبعدها فعل تاني في حالته الأصلية، ريح بالك! الكلمة دي مش بتتغير أبداً: "La maison qu'il a fait construire."
⚠️

لا تعقد الأمور على نفسك

حتى الفرنسيين بيغلطوا في دي أحياناً! لو استخدمتها صح، هتبان شاطر جداً ومثقف: "La lettre que j'ai dû écrire."
💬

في الكلام اليومي

في الشات والرسائل السريعة، الناس بدأت تتساهل، بس في الكتابة الرسمية القاعدة دي أساسية: "La chanson que j'ai entendu jouer."

Smart Tips

Stop and check if the object belongs to the infinitive.

Les pommes que j'ai vues manger. Les pommes que j'ai vu manger.

Never agree 'fait'.

Les voitures que j'ai faites réparer. Les voitures que j'ai fait réparer.

Check if the object is the performer of the action.

Les enfants que j'ai entendus crier. Les enfants que j'ai entendu crier.

Double-check your agreement with 'avoir'.

Les rapports que j'ai rédigés. Les rapports que j'ai rédigés.

النطق

vu /vy/

Invariable sound

The participle sounds the same regardless of agreement.

Rising-falling

J'ai vu ↗ manger ↘

Focus on the action.

احفظها

وسيلة تذكّر

When the infinitive is near, the participle has no fear (of agreement).

ربط بصري

Imagine the past participle is a tired parent, and the infinitive is a nanny. The direct object is the child. The child is with the nanny, so the parent doesn't have to do anything.

Rhyme

If an infinitive follows the verb, leave the participle as it was heard.

Story

I saw a cake. I ate the cake. I saw the cake being eaten. The 'seen' (vu) is just watching, so it stays 'vu'. The 'eaten' (manger) is doing the work.

Word Web

vuentendufaitlaisséinvariableinfinitive

تحدٍّ

Write 3 sentences today using 'J'ai fait...' and ensure you don't add an 'e' or 's'.

ملاحظات ثقافية

This rule is strictly taught in schools and expected in formal writing.

Similar to France, though casual speech might drop the 'que'.

Follows standard French grammar rules.

This rule evolved from Old French where agreement was more fluid.

بدايات محادثة

Quel film as-tu vu regarder par tes amis ?

Quelles chansons as-tu entendu chanter hier ?

Qu'est-ce que tu as fait réparer récemment ?

Quels artistes as-tu vu exposer cette année ?

مواضيع للكتابة اليومية

Describe a concert you attended.
Describe a home improvement project.
Describe a movie you saw with friends.
Describe a professional task you delegated.

أخطاء شائعة

Incorrect

صحيح


Incorrect

صحيح


Incorrect

صحيح


Incorrect

صحيح

Test Yourself

أي جملة هي الصحيحة؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
بما أن 'livres' هي مفعول به للفعل 'acheter'، فكلمة 'voulu' بتفضل زي ما هي بدون إضافات.
املأ الفراغ بالكلمة المناسبة

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
مع وجود فعل تاني في المصدر، كلمة 'fait' مش بتاخد أي علامة مطابقة.
طلع الغلطة وصلحها

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
كلمة 'dû' مش لازم يكون فيها 'es' لأن 'vidéos' تابعة للفعل اللي بعدها 'regarder'.

Score: /3

تمارين تطبيقية

8 exercises
Fill in the blank.

Les pommes que j'ai ___ manger.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: vu
No agreement with infinitive.
Choose the correct sentence. اختيار متعدد

Which is correct?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Les fleurs que j'ai fait livrer.
Fait is invariable.
Correct the error. Error Correction

Find and fix the mistake:

Les chansons que j'ai entendues chanter.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Les chansons que j'ai entendu chanter.
No agreement.
Transform to past. Sentence Transformation

Je vois les enfants manger. -> J'ai...

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: J'ai vu manger les enfants.
No agreement.
True or False? True False Rule

The participle 'fait' always agrees.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: False
Fait is always invariable.
Complete the dialogue. Dialogue Completion

A: As-tu vu les oiseaux? B: Oui, je les ai ___ voler.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: vu
No agreement.
Build the sentence. Sentence Building

j'ai / les / entendu / chanter / chansons

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: J'ai entendu chanter les chansons.
Correct order.
Sort the sentences. Grammar Sorting

Which needs agreement?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Je les ai vus.
No infinitive here.

Score: /8

Practice Bank

5 exercises
وصل الجملة الفرنسية بمعناها بالعربي. املأ الفراغ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
رتب الكلمات عشان تعمل جملة صحيحة. املأ الفراغ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
ترجم الجملة دي للفرنسية. املأ الفراغ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
اختار الجملة اللي مكتوبة صح. املأ الفراغ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
املأ الفراغ بالكلمة الصح. املأ الفراغ

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:

Score: /5

الأسئلة الشائعة (8)

Because 'les' is the object of 'manger', not 'vu'.

It applies to verbs of perception and 'faire'.

Yes, 'laissé' also follows this rule.

It's tricky, but consistent once you practice.

Yes, but they usually follow the rule.

Yes, it is standard French.

Then you must agree as usual.

No, 'fait' is always invariable.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish low

He visto comerlos.

Spanish does not have this specific participle agreement rule.

German low

Ich habe sie essen sehen.

German does not use past participles in this structure.

Japanese none

彼らが食べているのを見た。

Japanese has no gender or number agreement.

Arabic none

رأيتهم يأكلون.

Arabic does not have this participle agreement.

Chinese none

我看见他们吃。

Chinese has no verb conjugation or agreement.

English low

I saw them eat.

English has no participle agreement.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
لا توجد تعليقات بعد. كن أول من يشارك أفكاره!