مصدر هندی: افعال به عنوان اسم و اجبار (-nā/-ne)
Grammar Rule in 30 Seconds
Hindi infinitives end in -nā, but change to -ne when followed by a postposition or used in oblique constructions.
- The base infinitive ends in -nā (e.g., khānā - to eat).
- Change -nā to -ne when a postposition like 'ke liye' (for) follows: khāne ke liye.
- Use -ne when the verb acts as the object of a prepositional phrase.
مرور کلی
-ना (-nā) نشان داده میشود. نکته بسیار مهم برای شما به عنوان یک فارسیزبان این است که در هندی، مصدر تنها یک فعل نیست؛ بلکه به عنوان یک «اسم» (Verbal Noun) نیز عمل میکند.-nā) و حالت مایل یا غیرمستقیم (-ne) حیاتی است. در فارسی، ساختار مایل نداریم و اسمها با تغییر جایگاه در جمله تغییر شکل نمیدهند (مگر با نقشنمای «را» یا «به»)، اما در هندی، مصدر وقتی قبل از حروف اضافه (Postpositions) قرار میگیرد، باید به شکل -ne تغییر یابد. این دقیقاً مشابه زمانی است که در فارسی میگوییم «برایِ خوردن»، اما در هندی ساختار بهگونهای است که مصدر خود دچار تغییر فرم دستوری میشود.पढ़ना (paṛhnā - خواندن) را در نظر بگیرید. وقتی میگوییم पढ़ना अच्छा है (paṛhnā acchā hai - خواندن خوب است)، این مصدر دقیقاً مانند یک اسم مذکر مفرد عمل کرده است. حالا اگر بخواهیم بگوییم «برایِ خواندن»، چون حرف اضافه के लिए (ke lie) به کار میرود، مصدر باید به حالت مایل (Oblique) برود و به पढ़ने (paṛhne) تبدیل شود.-nī) در میآید. این برای ما فارسیزبانان که در زبان مادریمان جنسیت دستوری نداریم، چالشبرانگیزترین بخش است.मुझे रोटी खानी है (mujhe roṭī khānī hai - من باید نان بخورم). در اینجا چون रोटी (roṭī - نان) مؤنث است، مصدر खाना (khānā) به खानी (khānī) تبدیل شده است. این توافق دستوری، تفاوت اصلی ساختار هندی با فارسی است.-ना از شکل دیکشنری فعل به دست میآید.लिख - نوشتن) | کاربرد |-ना | लिखना | اسم، فاعل، مفعول |-ने | लिखने | قبل از حروف اضافه |-नी | लिखनी | الزام با مفعول مؤنث مفرد |-ने | लिखने | الزام با مفعول مذکر جمع |देखना (dekhnā - دیدن)، ریشه देख (dekh) است. در جملات الزامی، اگر مفعول نداشته باشید یا مفعول مذکر مفرد باشد، از -ना استفاده میکنید.-नी استفاده میکنید. این الگو در تمام افعال هندی ثابت است.तैरना एक अच्छा व्यायाम है), از شکل -ना استفاده میکنید. این دقیقاً معادل «شنا کردن» در فارسی است. (mujhe ... hai`) به معنای «من باید ...» است. نکتهای که باید به خاطر بسپارید این است که در هندیِ محاورهای و رسمی، این ساختار برای بیان وظایف روزانه در محیط کار یا دانشگاه بسیار رایج است.मुझे रिपोर्ट लिखनी है (mujhe riporṭ likhnī hai - من باید گزارش بنویسم). در اینجا چون «گزارش» (Report) در هندی مؤنث است، فعل به लिखनी تغییر یافته است. این ساختار در فارسی وجود ندارد، پس سعی کنید آن را به عنوان یک «بسته دستوری» حفظ کنید.के लिए (برای)، से पहले (قبل از)، یا के बाद (بعد از) استفاده کنید، باید مصدر را به حالت -ने ببرید. مثلاً सोने से पहले (sone se pahle - قبل از خوابیدن).- 1عدم توافق مفعول در جملات الزامی: فارسیزبانان تمایل دارند فعل را همیشه به صورت
-नाبه کار ببرند (مثلاًमुझे रोटी खाना है). این اشتباه به دلیل عدم وجود جنسیت دستوری در فارسی است. یادتان باشد: اگر مفعول مؤنث است، مصدر حتماً باید-नीشود.
- 1فراموش کردن حالت مایل (
-ने): فارسیزبانان اغلب بعد از حروف اضافه، از همان شکل اصلی مصدر (-ना) استفاده میکنند (مثلاًपढ़ना के लिए). این به دلیل تداخل زبان مادری است که در آن «خواندن» تغییر نمیکند. همیشه به یاد داشته باشید: حرف اضافه در هندی، مصدر را به-नेتبدیل میکند.
- 1استفاده نادرست از فاعل: در فارسی ما میگوییم «من باید بروم» (فاعل فاعلی). در هندی، در جملات الزامی، فاعل به صورت مفعولی (
मुझे) میآید. اشتباه رایج این است که زبانآموز ازमैंاستفاده میکند (मैं जाना हैکه غلط است). همیشه از ضمیر مفعولی (मुझे,तुम्हें,उसे) استفاده کنید.
-ना) |-ने) + حرف اضافه |मुझे जाना है) ترجمه میشود. این تفاوت نگاه زبانی، کلید درک صحیح گرامر هندی است.- 1آیا همیشه باید مصدر را با مفعول تطبیق دهیم؟ خیر، فقط در جملات الزامی (Obligation) که فعل متعدی است و مفعول مشخصی دارد. اگر فعل لازم باشد (مثل رفتن یا آمدن)، مصدر همیشه به شکل
-नाباقی میماند.
- 1چرا در برخی جملات مصدر به
-नेتبدیل میشود؟ هرگاه مصدر قبل از یک حرف اضافه (Postposition) بیاید، باید به حالت مایل (-ने) برود. این یک قانون ثابت در هندی است.
- 1آیا میتوانم در زبان محاورهای از توافق مفعولی صرفنظر کنم؟ در هندیِ بسیار عامیانه، گاهی ممکن است شنیده شود که افراد از شکل
-नाبرای همه چیز استفاده کنند، اما این از نظر دستوری غلط است و برای شما که سطح B1 هستید، توصیه میشود حتماً قوانین توافق مفعولی را رعایت کنید تا دقیق و حرفهای صحبت کنید.
Infinitive Inflection Table
| Verb Root | Direct Infinitive (-nā) | Oblique Infinitive (-ne) | Example (Oblique) |
|---|---|---|---|
|
khā
|
khānā
|
khāne
|
khāne ke liye
|
|
jā
|
jānā
|
jāne
|
jāne wālā
|
|
so
|
sonā
|
sone
|
sone ka samay
|
|
padh
|
padhnā
|
padhne
|
padhne ke liye
|
|
dekh
|
dekhnā
|
dekhne
|
dekhne ke liye
|
|
kar
|
karnā
|
karne
|
karne mein
|
Meanings
The infinitive acts as a verbal noun. It represents the action itself rather than a conjugated event.
Verbal Noun
Using the verb as a noun subject or object.
“Sona zarūri hai.”
“Padhna achha hai.”
Purpose/Obligation
Using -ne with postpositions to show purpose or necessity.
“Pani pine ke liye lao.”
“Mujhe jane do.”
Reference Table
| نوع کاربرد | پسوند | مثال هندی | معنی |
|---|---|---|---|
|
مستقیم (فاعل)
|
-ना (-nā)
|
गाना (gānā)
|
آواز خواندن
|
|
غیرمستقیم (قبل حرف اضافه)
|
-ने (-ne)
|
गाने के लिए
|
برای آواز خواندن
|
|
اجبار (مذکر)
|
-ना / -ने
|
आम खाना है
|
باید انبه بخورم
|
|
اجبار (مؤنث)
|
-नी (-nī)
|
कॉफी पीनी है
|
باید قهوه بنوشم
|
|
دستور مودبانه
|
-ना (-nā)
|
यहाँ बैठना
|
لطفاً اینجا بنشینید
|
|
شروع کار (با लगना)
|
-ने (-ne)
|
बोलने लगा
|
شروع کرد به حرف زدن
|
طیف رسمیت
Main bhojan karna chahta hoon. (Dining)
Mujhe khānā khānā hai. (Dining)
Khānā khānā hai. (Dining)
Khānā hai kya? (Dining)
مثالها بر اساس سطح
Mujhe khānā pasand hai.
I like eating.
Sona achhā hai.
Sleeping is good.
Padhna zarūri hai.
Reading is necessary.
Daudna sehat ke liye hai.
Running is for health.
Main khāne ke liye taiyār hoon.
I am ready to eat.
Mujhe jāne do.
Let me go.
Woh sone wālā hai.
He is about to sleep.
Pani pine ke liye lao.
Bring water to drink.
Usne mujhe aane ke liye kaha.
He told me to come.
Kya tum khelne ke liye aaoge?
Will you come to play?
Mujhe padhne ka shauk hai.
I have a hobby of reading.
Woh ghar jaane ki taiyari kar raha hai.
He is preparing to go home.
Uske aane se pehle main nikal gaya.
I left before he came.
Mujhe is kaam ko karne mein maza aata hai.
I enjoy doing this work.
Woh jaane ki koshish kar raha hai.
He is trying to go.
Iske alawa kuch aur karne ka irada hai?
Do you intend to do anything else besides this?
Uske aane par sab khush ho gaye.
Everyone became happy upon his arrival.
Mujhe uske jaane ka dukh hai.
I am sad about his departure.
Kaam karne ke bajaye woh so raha hai.
Instead of working, he is sleeping.
Usne mujhe rukne ke liye majboor kiya.
He forced me to stay.
Uske aane ke bawajood, humne shuru kiya.
Despite his coming, we started.
Sone ke liye waqt nikalna mushkil hai.
Finding time to sleep is difficult.
Woh jaane ki halat mein nahi tha.
He was not in a condition to go.
Is baat ko karne ka koi fayda nahi.
There is no benefit in doing this.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Both use the word 'ne'.
When to use -nā vs -ne.
English uses -ing for both.
اشتباهات رایج
Khānā ke liye
Khāne ke liye
Jānā wālā
Jāne wālā
Mujhe jānā do
Mujhe jāne do
Padhnā mein
Padhne mein
Sone ka samay
Sone ka samay
Woh khānā ke liye gaya
Woh khāne ke liye gaya
Main karne ke liye
Main karne ke liye
Uske aane ke baad
Uske aane ke baad
Daudna ke liye
Daudne ke liye
Rukne ke bajaye
Rukne ke bajaye
Uske jaane ka irada
Uske jaane ka irada
Kaam karne ke bajay
Kaam karne ke bajaye
Sone ke liye
Sone ke liye
الگوهای جملهسازی
Mujhe ___ ke liye jana hai.
Woh ___ wālā hai.
Mujhe ___ do.
___ mein maza aata hai.
Real World Usage
Khāne ke liye kya hai?
Jāne wālā hoon.
Main kaam karne ke liye taiyār hoon.
Ghar jaane ka rasta.
Padhne mein maza aa raha hai.
Khāne ke liye order karein.
میانبر بمبئی
تله 'من'
Mujhe jānā hai.
ترفند ادب
Smart Tips
Immediately think: 'Change -nā to -ne'.
The verb before 'wālā' must be in the oblique -ne form.
Use 'do' with the oblique -ne form.
Use 'mein' with the oblique -ne form.
تلفظ
Nasalization
Ensure the -nā and -ne endings are clear, not nasalized unless the root is.
Question
Kya tum khāne ke liye aaoge? ↑
Rising intonation at the end for questions.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Nā is for Nouns, Ne is for Next-to-postpositions.
تداعی تصویری
Imagine a 'Nā' sign on a door (the noun). When you add a postposition, the sign flips to 'Ne'.
Rhyme
When you see a postposition, don't be a fool, change nā to ne, that's the rule!
Story
Ravi wanted to eat (khānā). But he needed a spoon for eating (khāne ke liye). He looked for the spoon, and realized the ending changed!
شبکه واژگان
چالش
Write 3 sentences using 'ke liye' with different verbs in 5 minutes.
نکات فرهنگی
The -ne oblique is standard in Delhi/UP Hindi.
Often used in poetic structures.
Some dialects might use different oblique markers.
The Hindi infinitive is derived from Sanskrit verbal nouns.
شروعکنندههای مکالمه
Aaj tum kya khāne ke liye bana rahe ho?
Kya tum kal jaane wāle ho?
Tumhe padhne mein maza aata hai?
Mujhe jaane do, kya tumne suna?
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesMain ___ (khānā) ke liye taiyār hoon.
Which is correct?
Find and fix the mistake:
Woh padhnā ke liye gaya.
ke liye / khāne / main / taiyār / hoon
What is the oblique form of 'sonā'?
Match: 1. khānā, 2. jānā, 3. padhnā
The infinitive always ends in -nā.
A: Kya tum ___ (aānā) ke liye taiyār ho? B: Haan.
Score: /8
Practice Bank
7 exercisesScore: /7
سوالات متداول (8)
It marks the verb as being governed by a postposition.
Yes, all Hindi infinitives end in -nā.
Keep the -nā form.
Yes, the infinitive form itself is constant.
No, they are different grammatical markers.
No, that is grammatically incorrect.
Use the sentence patterns provided.
Very few, it is a highly regular rule.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
para + infinitive
Hindi requires a morphological change to the verb (nā to ne).
pour + infinitive
French does not change the verb form.
zu + infinitive
German syntax is more rigid regarding placement.
tame ni + verb
Japanese particles follow the dictionary form.
li + masdar
Arabic uses a specific noun form (masdar).
verb + de + purpose
Chinese has no verb conjugation.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
05:07 Thodi Der | Half Girlfriend | Arjun K & Shraddha K |Farhan Saeed & Shreya Ghoshal | Kumaar | Lyrical
18:16 Uttarakhand का खूबसूरत गांव, जहां से रोज़ सुबह दिखते हैं महादेव । Wacham । Kapkot । Bageshwar ।
22:26 Journey Through Pakistan - Travel Documentary
آموزش زبان هندی از صفر - قسمت اول
Persian Hindi
Related Grammar Rules
انجام کارها توسط دیگران: افعال سببی دوم (-vana)
### Overview در زبان هندی، یادگیری ساختار «افعال سببی نوع دوم» (Second Causative Verbs) که با پسوند `-vānā` (`-वाना`) مش...
ممکن است مجبور شوم و شاید بتوانم: ترکیب افعال وجهی (सकنا، पड़ना، पाना)
### Overview در یادگیری زبان هندی در سطح پیشرفته (C1)، تسلط بر مفاهیم پیچیده وجهی (Modality) اهمیت حیاتی دارد. برای شما...
اتصال فعلها: خواستن، شروع کردن، اجازه دادن (Control & Raising)
Overview آیا تا به حال دقت کردهاید که در هندی، میتوانید آنقدر شدید پیتزا بخواهید که فعل «خواستن» به جای شما، با *پیتزا...
زنجیرهسازی افعال کمکی هندی: ترکیب چندین فعل کمکی با هم
### Overview تسلط بر زبان هندی در سطح C1 نیازمند درک عمیق سیستم افعال، بهویژه تعامل ظریف افعال کمکی (Auxiliary Verbs)...
ماتریس هینگلیش: استفاده از افعال انگلیسی در هندی (करना / होना)
Overview آیا تا به حال سعی کردهاید یک فیلم بالیوود را بدون زیرنویس تماشا کنید؟ احتمالاً متوجه شدهاید که نیمی از فعلها...
