خانه
یادگیری
ژاپنی
گرامر
توانایی و پیشرفت: بگو از پسش برمیای!
تسلط بر «توانستن»: استفاده از が به جای を (حالت پتانسیل)

1 حالت پتانسیل: آیا می‌توانید انجامش دهید؟ (افعال U) 2 فرم توانایی در ژاپنی: گفتن 'می‌توانم' برای افعال ru-verbs (～られる) 3 ساختار پتانسیل در ژاپنی: می‌توانی انجامش دهی؟ (Suru/Kuru) 4 تسلط بر «توانستن»: استفاده از が به جای を (حالت پتانسیل) 5 توانایی رسمی: استفاده از 'Koto Ga Dekiru' (توانستن) 6 توانا شدن در انجام کاری (～ようになる)

برگشت به فصل

B1 Advanced Verbs 7 min read متوسط

تسلط بر «توانستن»: استفاده از が به جای を (حالت پتانسیل)

وقتی می‌خوای از فعل‌های «توانستن» استفاده کنی، یادت باشه «を» رو به «が» تبدیل کنی تا مثل یه بومی‌زبان به نظر بیای.

علامت‌گذاری به عنوان یادگرفته

تمرین کن

Grammar Rule in 30 Seconds

When you change a verb to its potential form (can do), the object particle 'o' must change to 'ga'.

Change the verb to potential form: {読む|よむ} (read) becomes {読める|よめる} (can read).
Replace the object marker 'o' with 'ga': {本を読める|ほんをよめる} becomes {本が読める|ほんがよめる}.
The particle 'ga' emphasizes the ability or the object being capable of being acted upon.

Subject + は + Object + が + Potential Verb

مرور کلی

### Overview

در زبان ژاپنی، یکی از مباحثی که زبان‌آموزان فارسی‌زبان در سطح متوسط (B1) با آن مواجه می‌شوند، تغییر ذره (Particle) از を به が در زمان استفاده از «شکل پتانسیل» یا همان «توانستن» است. در فارسی، ما برای بیان توانایی از فعل کمکی «توانستن» استفاده می‌کنیم و ساختار جمله تغییر چندانی نمی‌کند (مثلاً «من کتاب را می‌خوانم» تبدیل می‌شود به «من می‌توانم کتاب را بخوانم»). اما در ژاپنی، وقتی فعل از حالت کنشی (Transitive) به حالت توانایی تبدیل می‌شود، ماهیت جمله از یک «عمل مستقیم» به یک «وضعیت وجودی یا امکان» تغییر می‌یابد.

به همین دلیل، مفعول مستقیم که قبلاً با を مشخص می‌شد، اکنون به فاعلِ آن وضعیت تبدیل شده و با が علامت‌گذاری می‌شود. این نکته برای ما فارسی‌زبانان که در زبان مادری‌مان مفهوم «مفعول» در هر دو حالت ثابت می‌ماند (کتاب را خواندن / کتاب را توانستن خواندن)، کمی چالش‌برانگیز است. درک این موضوع که در ژاپنی با اضافه شدن پسوند توانایی، فعل دیگر «روی مفعول اثر نمی‌گذارد» بلکه «امکان‌پذیری آن را بیان می‌کند»، کلید تسلط بر این مبحث است.

این تغییر ذره، نشان‌دهنده دقت ژاپنی‌ها در تفکیک بین «انجام دادن یک کار» و «قابلیتِ انجام شدنِ یک کار» است.

### How This Grammar Works

در دستور زبان فارسی، ما مفهومی به نام «فعل گذرا» (Transitive) داریم که مفعول آن با «را» مشخص می‌شود. وقتی می‌گوییم «من قهوه می‌نوشم»، «قهوه» مفعول مستقیم است. در ژاپنی، を دقیقاً نقش «را» را ایفا می‌کند.

اما وقتی فعل به حالت پتانسیل (Potential) می‌رود، ژاپنی‌ها آن را به یک «فعل ایستا» یا «حالت‌محور» تبدیل می‌کنند. در این حالت، دیگر «من» فاعلِ انجامِ کار بر روی یک مفعول نیستم، بلکه «قهوه» موضوعی است که «نوشیدنی بودن» یا «قابلیت نوشیدن» برای آن مطرح است. به همین دلیل، が که در فارسی برای نشان دادن فاعل یا موضوعِ یک صفت یا فعل ایستا به کار می‌رود، جایگزین を می‌شود.

مثال: コーヒーを飲む (قهوه را می‌نوشم) تبدیل می‌شود به コーヒーが飲める (قهوه قابل نوشیدن است / می‌توانم قهوه بنوشم). این ساختار مشابه زمانی است که در فارسی می‌گوییم «این کتاب خواندنی است» (به جای «این کتاب را می‌توان خواند»). در واقع، ژاپنی‌ها با استفاده از が تمرکز را از «فاعلِ انجام‌دهنده» به «موضوعِ دارای قابلیت» منتقل می‌کنند.

این یک تغییر بنیادین از دیدگاه دستوری است که باعث می‌شود جمله از حالت «کنش» خارج شده و به حالت «توصیف وضعیت» درآید.

### Formation Pattern

برای تبدیل فعل به حالت پتانسیل، باید ابتدا فعل را صرف کنید و سپس ذره مفعولی را تغییر دهید.

|---|---|---|---|---|

| گروه ۱ (Godan) | 書く | 書ける | を → が | 本が書ける |

| بی‌قاعده | する | できる | を → が | 勉強ができる |

نکته مهم در گروه دوم این است که در محاوره، ら حذف می‌شود (مثلاً 食べれる) که به آن ら抜き言葉 می‌گویند. اگرچه در مکالمات روزمره بسیار رایج است، اما در آزمون‌های رسمی و متون نوشتاری باید از همان شکل کامل یعنی 食べられる استفاده کنید.

### When To Use It

این ساختار در سه موقعیت اصلی به کار می‌رود: ۱. بیان توانایی شخصی (مهارت): مثلاً 日本語が話せます (من می‌توانم ژاپنی صحبت کنم). در اینجا «زبان ژاپنی» موضوعِ توانایی شماست.

۲. بیان امکان‌پذیری بر اساس شرایط محیطی: مثلاً この部屋でタバコが吸えます (در این اتاق می‌توان سیگار کشید). اینجا شرایط اتاق اجازه می‌دهد که سیگار کشیدن ممکن باشد.

۳. افعال ادراکی: افعالی مثل 見える (دیده شدن) و 聞こえる (شنیده شدن) ذاتاً پتانسیل هستند و همیشه با が می‌آیند. مثلاً 山が見えます (کوه دیده می‌شود).

در فارسی، ما گاهی برای این‌ها از مجهول استفاده می‌کنیم، اما در ژاپنی این‌ها افعال ایستا هستند که نشان‌دهنده «امکانِ درک شدن» توسط حواس پنج‌گانه ما هستند. استفاده صحیح از این ساختار به شما کمک می‌کند تا به جای جملات ساده، جملاتی با بار معنایی «وضعیت‌محور» بسازید که دقیقاً همان چیزی است که یک ژاپنی‌زبان در موقعیت‌های مختلف از آن استفاده می‌کند.

### Common Mistakes

1تداخل با فارسی (حفظ を): اکثر فارسی‌زبانان به دلیل عادت به ساختار «فعل + مفعول + را»، در جملات پتانسیل هم از を استفاده می‌کنند (مثلاً 日本語を話せます). این اشتباه به این دلیل رخ می‌دهد که در فارسی، نقش مفعول با تبدیل فعل به «توانستن» تغییر نمی‌کند. ۲. استفاده از が برای افعال ناگذر: برخی زبان‌آموزان فکر می‌کنند هر جا فعل پتانسیل شد باید が بیاورند. اگر فعل از ابتدا ناگذر باشد (مثل 行く به معنای رفتن)، نیازی به تغییر ذره نیست. 公園に行けます درست است نه 公園が行けます. ۳. استفاده از شکل محاوره‌ای در آزمون‌ها: استفاده از 食べれる به جای 食べられる در محیط‌های رسمی یا نوشتاری به عنوان خطای دستوری محسوب می‌شود، زیرا این فرم در واقع یک «کوتاه‌سازی غیررسمی» است که هنوز در دستور زبان استاندارد ژاپنی پذیرفته نشده است.

### Contrast With Similar Patterns

| ویژگی | を (مفعولی) | が (پتانسیل) |

|---|---|---|

| نوع فعل | کنشی (Active) | ایستا (Stative) |

| تمرکز | روی انجام عمل | روی قابلیت انجام عمل |

| مثال | 本を読む | 本が読める |

تفاوت اصلی در این است که を نشان‌دهنده هدفی است که عمل مستقیماً روی آن اجرا می‌شود، در حالی که が در اینجا نشان‌دهنده چیزی است که «امکانِ پردازش شدن» را دارد. اگر بگویید 本を読める، از نظر یک ژاپنی‌زبان، شما دارید به «کتاب» به عنوان هدفِ یک عملِ کنشی نگاه می‌کنید که با ماهیت «توانایی» در تضاد است.

### Quick FAQ

1آیا همیشه باید を را به が تبدیل کرد؟ بله، در صورتی که فعل اصلی گذرا باشد، این تغییر برای حفظ صحت دستوری الزامی است. ۲. آیا が می‌تواند با は جایگزین شود؟ بله، اگر بخواهید روی مفعول تأکید کنید یا آن را با چیز دیگری مقایسه کنید، می‌توانید از は استفاده کنید (مثلاً 日本語は話せますが、英語は話せません). ۳. چرا افعال گروه ۲ در محاوره ら را حذف می‌کنند؟ این یک تحول زبانی برای راحتی در تلفظ است، اما به یاد داشته باشید که این فرم در ژاپنیِ رسمی (Keigo) یا متون علمی پذیرفته نیست.

Potential Form Conjugation

Verb Type	Dictionary Form	Potential Form	Example
Group 1	書く (kaku)	書ける (kakeru)	本が書ける
Group 1	読む (yomu)	読める (yomeru)	本が読める
Group 2	食べる (taberu)	食べられる (taberareru)	寿司が食べられる
Group 2	見る (miru)	見られる (mirareru)	映画が見られる
Group 3	する (suru)	できる (dekiru)	仕事ができる
Group 3	来る (kuru)	来られる (korareru)	ここに来られる

Casual Potential (Ra-nuki)

Formal	Casual (Ra-nuki)
食べられる	食べれる
見られる	見れる
来られる	来れる

Meanings

The potential form expresses capability or possibility. It indicates that the subject has the ability to perform an action or that the action is possible under current circumstances.

Physical Ability

Possessing the skill or physical capacity to do something.

“{泳げます|およげます}”

“{ピアノが弾けます|ぴあのがひけます}”

Situational Possibility

The environment allows for the action to occur.

“{ここで食事ができます|ここでしょくじができます}”

“{明日なら会えます|あしたならあえます}”

Reference Table

Reference table for تسلط بر «توانستن»: استفاده از が به جای を (حالت پتانسیل)
جمله معمولی (انجام کار)	جمله توانشی (توانایی)	ترجمه
{寿司\|すし}を{食\|た}べる	{寿司\|すし}が{食\|た}べられる	می‌توانم سوشی بخورم
{漢字\|かんじ}を{書\|ک}く	{漢字\|かんじ}が{書\|ک}ける	می‌توانم کانجی بنویسم
{日本語\|にほんご}を{話\|はな}す	{日本語\|にほんご}が{話\|base}せる	می‌توانم ژاپنی صحبت کنم
{本\|ほん}を{読\|よ}む	{本\|ほん}が{読\|よ}める	می‌توانم کتاب بخوانم
{ピアノ\|ぴあの}を{弾\|ひ}く	{ピアノ\|ぴあの}が{弾\|ひ}ける	می‌توانم پیانو بزنم
{料理\|りょうり}をする	{料理\|りょうり}ができる	می‌توانم آشپزی کنم

طیف رسمیت

رسمی

これ、食べられますか？

これ、食べられますか？ (Dining)

خنثی

これ、食べられますか？

これ、食べられますか？ (Dining)

غیر رسمی

これ、食べれる？

これ、食べれる？ (Dining)

عامیانه

これ、いける？

これ、いける？ (Dining)

دنیای توانایی‌ها (حالت توانشی)

توانایی انجام کار

ارتباطات

{日本語|にほんご}が{話|はな}せる Can speak Japanese

مهارت‌های روزمره

{料理|りょうری}ができる Can cook

حواس پنج‌گانه

{声|こえ}が{聞|き}こえる Can hear a voice

انتخاب حرف اضافه: عمل در مقابل حالت

عمل مستقیم (を)

{本|ほん}を{読|よ}む کتاب می‌خوانم (عمل)

{寿司|すし}を{食|た}べる سوشی می‌خورم (عمل)

حالت توانایی (が)

{本|ほん}が{読|よ}める می‌توانم بخوانم (حالت)

{寿司|すし}が{食|た}べられる می‌توانم بخورم (حالت)

چطور بین を و が انتخاب کنیم؟

آیا فعل در حالت توانشی (eru/rareru) است؟

YES

مفعول را چک کن

از を استفاده کن (مفعول عادی)

آیا برای امتحان یا موقعیت رسمی می‌نویسی؟

YES

حتماً از が استفاده کن (استاندارد)

NO ↓

جفت‌فعل‌های رایج توانشی

✅

فعل‌هایی که が می‌گیرند

• {読|よ}める (Can read)
• {書|ک}ける (Can write)
• {作|つく}れる (Can make)

⭐

فرم‌های خاص

• {見|み}える (Visible)
• {聞|き}こえる (Audible)
• できる (Can do)

برای خواندن توضیح کامل رایگان ثبت‌نام کنید

مثال‌ها بر اساس سطح

{日本語が話せます|にほんごがはなせます}

I can speak Japanese.

{寿司が食べられます|すしがたべられます}

I can eat sushi.

{漢字が書けます|かんじがかけます}

I can write kanji.

{明日行けます|あしたゆけます}

I can go tomorrow.

{ここでタバコが吸えますか|ここでたばこがすえますか}

Can I smoke here?

{この店でカードが使えます|このみせでかーどがつかえます}

I can use a card at this store.

{泳げません|およげません}

I cannot swim.

{何が買えますか|なにがかえますか}

What can I buy?

{このアプリで日本語が学べます|このあぷりでにほんごがまなべます}

You can learn Japanese with this app.

{静かな場所なら勉強できます|しずかなばしょならべんきょうできます}

I can study if it's a quiet place.

{予約が取れました|よやくがとれました}

I was able to get a reservation.

{もっと速く走れます|もっとはやくはしれます}

I can run faster.

{この問題は解決できます|このもんだいにかいけつできます}

This problem can be solved.

{彼ならこの仕事を任せられます|かれならこのしごとをまかせられます}

I can entrust this job to him.

{景色が綺麗に見えます|けしきがきれいにみえます}

The scenery can be seen beautifully.

{予定が変更できます|よていがへんこうできます}

The schedule can be changed.

{この事実は否定できません|このじじつはひていできません}

This fact cannot be denied.

{誰にも真似できない技術です|だれにもまねできないぎじゅつです}

It is a technique that no one can imitate.

{状況が改善されると信じられます|じょうきょうがかいぜんされるとしんじられます}

I can believe that the situation will be improved.

{この機会を活かせます|このきかいをいかせます}

I can make the most of this opportunity.

{その真意は汲み取れます|そのしんいはくみとれます}

I can grasp the true meaning of that.

{歴史の教訓は無視し得ません|れきしのきょうくんはむししえません}

The lessons of history cannot be ignored.

{彼には抗い難い魅力がある|かれにはあらがいがたいみりょくがある}

He has an irresistible charm.

{事態を収拾し得たのは彼だけだ|じたいをしゅうしゅうしえたのはかれだけだ}

He was the only one who could have resolved the situation.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

Mastering 'Can Do': Using が instead of を (Potential Form) در مقابل Potential vs Koto ga dekiru

Both mean 'can'.

Mastering 'Can Do': Using が instead of を (Potential Form) در مقابل Potential vs Stative verbs

Some verbs already mean 'can'.

Mastering 'Can Do': Using が instead of を (Potential Form) در مقابل Potential vs Passive

Group 2 verbs look identical.

اشتباهات رایج

✗

本を読めます

✓

本が読めます

Potential verbs require 'ga'.

✗

寿司を食べれます

✓

寿司が食べられます

Group 2 needs 'rareru'.

✗

日本語を話せます

✓

日本語が話せます

Particle shift error.

✗

行けますか？

✓

行けますか？

Wait, this is correct, but check particles.

✗

分かりますができます

✓

分かります

Wakaru is already potential.

✗

泳ぐことができます

✓

泳げます

Potential is more natural.

✗

来れる

✓

来られる

Formal vs casual.

✗

見られることができます

✓

見られます

Double potential.

✗

食べられるます

✓

食べられます

Conjugation error.

✗

書くことが可能だ

✓

書けます

Too formal.

✗

無視し得られる

✓

無視し得ない

Negative potential logic.

✗

食べれる

✓

食べられる

Formal writing requires 'ra'.

✗

信じられることができる

✓

信じられる

Redundancy.

الگوهای جمله‌سازی

___が話せます。

ここで___が食べられます。

___なら、明日行けます。

この問題は___できます。

Real World Usage

Job Interview very common

日本語が話せます。

Restaurant constant

ここで食べられますか？

Texting very common

来れる？

Travel common

カードが使えますか？

Social Media common

綺麗に見える！

Business Email common

変更いただけます。

برای دیدن همه مثال‌ها رایگان ثبت‌نام کنید

💡

ذهنیت 'توصیفی'

فعل‌های توانشی رو مثل صفت ببین. همون‌طور که می‌گی «سوشی خوشمزه‌ست» و が میاری، واسه «سوشی قابل خوردنه» هم باید が بذاری: «寿司が食べられる。»

⚠️

تله امتحان

توی آزمون JLPT یا کتاب‌های درسی، فقط が قبوله. شاید توی انیمه یا سریال‌ها を بشنوی، ولی توی امتحان نمره‌ت رو کم می‌کنن: «漢字が書ける。»

🎯

کلک تأکید

اگه از を با فعل توانشی استفاده کنی، انگار داری روی خودِ 'انجام کار' تأکید می‌کنی، ولی が تمرکزش رو می‌ذاره روی خودِ اون 'شیء': «ピアノが弾ける。»

Smart Tips

Use 'koto ga dekiru' instead of the potential verb.

本が読めます。 → 本を読むことができます。

Drop the 'ra' to sound natural.

食べられますか？ → 食べれる？

Check if it's already stative.

分かれられます。 → 分かります。

Use full potential forms.

来れる？ → 来られますか？

تلفظ

tabe-ra-re-ru -> tabe-re-ru

Ra-nuki

In casual speech, the 'ra' is often dropped for flow.

Question

話せますか↑

Rising intonation for questions.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Think of 'ga' as the 'Goal' particle for potential. You have a goal, and you can reach it!

تداعی تصویری

Imagine a person trying to lift a heavy box. They switch from 'o' (struggling) to 'ga' (the box becomes light and they can lift it).

Rhyme

When you say 'can', change 'o' to 'ga', that's the rule, you're a star!

Story

Ken wanted to eat sushi. He said 'Sushi o taberu' (I eat sushi). Then he realized he had no money. He said 'Sushi ga taberarenai' (I cannot eat sushi). He learned the particle shift the hard way.

شبکه واژگان

کدوم جمله واسه یه امتحان رسمی مناسب‌تره؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:

با اینکه توی مکالمه ممکنه 'wo' شنیده بشه، ولی 'ga' استاندارد طلایی برای فعل‌های توانشی در ژاپنیه.

اشتباه این جمله توانشی رو پیدا و اصلاح کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:

در ژاپنی استاندارد، فعل‌های توانشی مثل 書ける (می‌تواند بنویسد) برای مفعولشون از が استفاده می‌کنن.

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises

Fill in the correct particle.

本 ___ 読めます。

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: b

Potential verbs take 'ga'.

Choose the correct potential form. چند گزینه‌ای

食べる -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: b

Standard potential is 'taberareru'.

Fix the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

日本語を話せます。