مفعول مطلق: تاکید و بیان جزئیات
Grammar Rule in 30 Seconds
The Absolute Object uses a noun derived from the verb to emphasize the action or describe its manner or frequency.
- Use it to emphasize the verb: 'I slept a deep sleep' (نِمْتُ نَوْماً).
- Use it to describe the manner: 'He walked a fast walk' (مَشَى مَشْياً سَرِيعاً).
- Use it to indicate frequency: 'I visited him two visits' (زُرْتُهُ زِيَارَتَيْنِ).
مرور کلی
المفعول المطلق (مفعول مطلق) یکی از زیباترین و در عین حال دقیقترین ابزارهای زبانی برای تأکید، توصیف کیفیت یا بیان تعداد انجام یک فعل است. اگر بخواهیم این مفهوم را با دستور زبان فارسی مقایسه کنیم، باید بگوییم که در فارسی ما ساختاری دقیقاً معادل با مفعول مطلق نداریم. در فارسی برای تأکید بر انجام فعل، معمولاً از قیدهای تأکیدی مانند «واقعاً»، «بهطور قطع» یا تکرار فعل استفاده میکنیم (مثلاً: «او واقعاً درس خواند» یا «او درس خواند و چه خواندنی!»).منصوب بلافاصله پس از خودِ فعل است. برای مثال، وقتی میگویید کَتَبْتُ کِتابَةً، در واقع دارید میگویید «نوشتم، نوشتنی». این ساختار در متون ادبی، قرآنی و حتی در مکالمات رسمی و رسانهای عربی بسیار رایج است.مفعول مطلق برخلاف مفعول به (که در فارسی همان مفعول مستقیم است)، اصلاً به شخص یا شیء خاصی اشاره نمیکند، بلکه بر خودِ «عمل» تمرکز دارد. برای یک فارسیزبان، درک این نکته کلیدی است که در عربی، «عمل» و «فاعلِ عمل» در یک پیوند ریشهای (Root System) قرار دارند و مفعول مطلق بازتابدهنده این پیوند است.مفعول مطلق به این صورت است که مصدر فعل را به عنوان یک اسمِ منصوب در جمله میآوریم. در دستور زبان فارسی، ما «مفعول» داریم که گیرنده فعل است، اما در عربی مفعول مطلق اصلاً گیرنده نیست. این ساختار صرفاً برای تقویت یا تشریح فعل میآید.نامَ نَوْماً عَمِيقاً (خوابید، خوابی عمیق). در اینجا نَوْماً همان مفعول مطلق است که از ریشه ن-و-م (خوابیدن) گرفته شده است.مفعول مطلق همیشه باید منصوب باشد. این یعنی اگر اسم مفرد باشد، تنوین نصب (ـاً) میگیرد. اگر کلمه با ال بیاید، فتحه میگیرد.مفعول مطلق بسیار نظاممند است. شما ابتدا باید مصدر فعل خود را بدانید و سپس آن را در حالت منصوب قرار دهید. در جدول زیر نحوه ساخت آن را مشاهده میکنید:شَكَرَ | شُكْر | شُكْراً | سپاسی کردم |دَرَسَ | دِراسَة | دِراسَةً | مطالعهای کردم |عَلَّمَ | تَعْلِيم | تَعْلِيماً | تعلیمی دادم |أكْرَمَ | إكْرام | إكْراماً | اکرامی کردم |اِسْتَغْفَرَ | اِسْتِغْفار | اِسْتِغْفاراً | طلب آمرزشی کردم |ة ختم شود، تنوین مستقیماً روی آن مینشیند.مفعول مطلق در سه سطح طبقهبندی میشود:- 1تأکید (التوکید): وقتی میخواهید بر وقوع فعل تأکید کنید بدون اینکه جزئیات بیشتری بدهید. مثال:
أكَّدْتُ الْخَبَرَ تَأْكِيداً(خبر را تأیید کردم، تأییدی قطعی). در فارسی ما میگوییم «خبر را قطعاً تأیید کردم».
- 1بیان نوع (بیان النوع): وقتی میخواهید بگویید فعل «چگونه» انجام شده است. در اینجا بعد از مفعول مطلق، صفت یا مضافالیه میآید. مثال:
سارَ الْجُنْدِيُّ سَيْرَ الأبْطالِ(سرباز راه رفت، راه رفتنِ قهرمانان). در فارسی ما میگوییم «سرباز مانند قهرمانان راه رفت».
- 1بیان عدد (بیان العدد): وقتی میخواهید تعداد دفعات را بگویید. مثال:
سَجَدْتُ سَجْدَتَيْنِ(دو سجده کردم). در فارسی ما از عدد استفاده میکنیم، اما در عربی مفعول مطلقِ مثنی یا جمع به کار میرود.
- 1تداخل با مفعول به: بسیاری از فارسیزبانان به دلیل عادت به ساختار «فعل + مفعول مستقیم» در فارسی، فکر میکنند مفعول مطلق هم باید یک شیء باشد. مثلاً میگویند
قَرَأْتُ كِتاباً(کتابی خواندم). این مفعول به است، نه مفعول مطلق. مفعول مطلق حتماً باید از ریشه خودِ فعل باشد.
- 1فراموشی حالت نصب: در فارسی ما اعراب نداریم، بنابراین دانشجو ممکن است مفعول مطلق را به صورت مرفوع (
ضَرْبٌ) یا مجرور (ضَرْبٍ) تلفظ کند. این بزرگترین اشتباه است؛ مفعول مطلق در عربی فصیح همیشه بایدمنصوبباشد.
- 1عدم تطابق صفت و موصوف در بیان نوع: وقتی مفعول مطلق را با صفت میآورید، صفت باید از نظر اعراب (نصب) با مفعول مطلق مطابقت داشته باشد. دانشجویان گاهی صفت را مرفوع میآورند که اشتباه است.
مفعول مطلق | مفعول به | حال |ضَرَبْتُ ضَرْباً | ضَرَبْتُ الْكُرَةَ | جاءَ ضاحِكاً |مفعول مطلق کاملاً از نظر ماهیتِ ریشهای با سایر مفاعیل متفاوت است.- 1آیا میتوان مفعول مطلق را در مکالمه روزمره استفاده کرد؟ بله، اما در حد بسیار محدود. استفاده زیاد از آن در لهجهها غیرطبیعی است، اما در سخنرانیهای رسمی یا متون نوشتاری، نشاندهنده سطح بالای دانش شماست.
- 1آیا هر فعلی میتواند مفعول مطلق داشته باشد؟ اکثر افعال میتوانند، اما برخی افعال که معنای انتزاعی بسیار خاصی دارند ممکن است در متون کلاسیک کمتر با مفعول مطلق دیده شوند.
- 1چرا در قرآن زیاد از این ساختار استفاده شده است؟ چون مفعول مطلق برای ایجاد تأکید بلاغی (Rhetorical Emphasis) بینظیر است و در زبان عربی فصیح، ابزاری برای بیان قطعیت و عمقِ عمل محسوب میشود.
Formation of Maf'uul MuTlaq
| Verb | Masdar (Noun) | Accusative Form | Example |
|---|---|---|---|
|
كَتَبَ
|
كِتَابَة
|
كِتَابَةً
|
كَتَبْتُ كِتَابَةً
|
|
نَامَ
|
نَوْم
|
نَوْماً
|
نِمْتُ نَوْماً
|
|
ضَرَبَ
|
ضَرْب
|
ضَرْباً
|
ضَرَبْتُهُ ضَرْباً
|
|
جَلَسَ
|
جُلُوس
|
جُلُوساً
|
جَلَسْتُ جُلُوساً
|
|
قَرَأَ
|
قِرَاءَة
|
قِرَاءَةً
|
قَرَأْتُ قِرَاءَةً
|
Meanings
The Absolute Object is a verbal noun (masdar) placed in the accusative case (mansoub) that shares the same root as the verb in the sentence.
Emphatic
Used solely to emphasize the occurrence of the action.
“أَكَّدَ الرَّئِيسُ تَأْكِيداً”
“ضَرَبْتُهُ ضَرْباً”
Descriptive
Used to describe how the action was performed.
“تَكَلَّمَ خَطِيبُنا كَلاماً بَلِيغاً”
“يَجْرِي اللَّاعِبُ جَرْياً سَرِيعاً”
Numerical
Used to denote how many times the action occurred.
“سَجَدْتُ سَجْدَتَيْنِ”
“دَقَقْتُ البَابَ دَقَّاتٍ”
Reference Table
| فعل | مفعول مطلق | نوع | معنی فارسی |
|---|---|---|---|
|
NajaHa (He passed)
|
NajaaHan (A passing)
|
تأکید
|
او واقعاً قبول شد
|
|
Darasa (He studied)
|
Diraasatan 'amiiqatan
|
حالت
|
او عمیقاً مطالعه کرد
|
|
Qafaza (He jumped)
|
Qafzatayn
|
تعداد
|
او دو بار پرید
|
|
Salla (He prayed)
|
Salaatan khaashi'atan
|
حالت
|
او با خشوع نماز خواند
|
|
Kataba (He wrote)
|
Kitaabatan sarii'atan
|
حالت
|
او سریع نوشت
|
|
Akala (He ate)
|
Aklan kathiiran
|
حالت
|
او خیلی غذا خورد
|
طیف رسمیت
عَمِلْتُ عَمَلاً جَادّاً (Professional setting)
عَمِلْتُ بِجِدٍّ (Professional setting)
تَعِبْتُ كَثِيراً (Professional setting)
شَقَيْتُ شَقَاءً (Professional setting)
انواع مفعول مطلق
تأکید
- نَجَحَ نَجاحاً او واقعاً قبول شد
بیان حالت
- جَرى جَرْياً سَريعاً او سریع دوید
بیان تعداد
- أَكَلَ أَكْلَتَيْنِ او دو بار خورد
مفعول مطلق در برابر فقط صفت
نحوه ساخت پایان کلمه
آیا برای تأکید کلی یا بیان حالت است؟
آیا دو بار اتفاق افتاده؟
جفتهای رایج فعل-مصدر
باب اول (ساده)
- • كتب -> كتابةً
- • شرب -> شرباً
- • نام -> نوماً
باب دوم (شدید)
- • نظف -> تنظيفاً
- • سجل -> تسجيلاً
- • علم -> تعليماً
مثالها بر اساس سطح
نِمْتُ نَوْماً هَادِئاً
I slept a calm sleep.
أَكَلْتُ أَكْلَةً لَذِيذَةً
I ate a delicious meal.
دَرَسْتُ الدَّرْسَ دِرَاسَةً جَيِّدَةً
I studied the lesson a good study.
تَحَدَّثَ الرَّئِيسُ تَحَدُّثاً مُقْنِعاً
The president spoke a convincing speech.
انْتَشَرَ الخَبَرُ انْتِشَاراً وَاسِعاً
The news spread a wide spread.
صَبَرْتُ صَبْراً جَمِيلاً
I endured a beautiful endurance.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Both are in the accusative case.
Both describe the action.
Both are accusative nouns.
اشتباهات رایج
أَكَلْتُ طَعَاماً
أَكَلْتُ أَكْلاً
نِمْتُ نَوْمُ
نِمْتُ نَوْماً
أَكَلْتُ أَكْلَةً سَرِيع
أَكَلْتُ أَكْلَةً سَرِيعَةً
ضَرَبْتُ ضَرْب
ضَرَبْتُ ضَرْباً
سَجَدْتُ سَجْدَة
سَجَدْتُ سَجْدَةً
قَرَأْتُ قِرَاءَةً كِتَاب
قَرَأْتُ قِرَاءَةً جَيِّدَةً
مَشَيْتُ مَشْي
مَشَيْتُ مَشْياً
تَكَلَّمْتُ تَكَلُّم
تَكَلَّمْتُ تَكَلُّماً
سَافَرْتُ سَفَرَيْنِ
سَافَرْتُ سَفْرَتَيْنِ
يَجْرِي جَرْي
يَجْرِي جَرْياً
انْتَشَرَ انْتِشَار
انْتَشَرَ انْتِشَاراً
صَبَرْتُ صَبْر
صَبَرْتُ صَبْراً
دَقَقْتُ دَقَّات
دَقَقْتُ دَقَّاتٍ
عَمِلْتُ عَمَل
عَمِلْتُ عَمَلاً
الگوهای جملهسازی
___ (Verb) ___ (Masdar) ___ (Adjective).
___ (Verb) ___ (Masdar) ___ (Number).
___ (Verb) ___ (Masdar) ___ (Adjective).
___ (Verb) ___ (Masdar) ___ (Adjective).
Real World Usage
انْتَشَرَ الخَبَرُ انْتِشَاراً وَاسِعاً
أَكَّدَ الرَّئِيسُ تَأْكِيداً قَوِيّاً
تَمَّتِ الدِّرَاسَةُ دِرَاسَةً مُتَأَنِّيَةً
ضَحِكْتُ ضَحِكاً!
وَكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيماً
مَشَيْتُ مَشْياً طَوِيلاً
میانبر 'خیلی زیاد'
حساسیت اعراب
طنین معنوی
Smart Tips
Use the Maf'uul MuTlaq to emphasize your actions.
Use it to add descriptive detail.
Use the dual or plural masdar.
Use the emphatic masdar.
تلفظ
Tanween Fath
The 'an' sound at the end of the noun must be pronounced clearly.
Emphatic Stress
نَجَحَ نَجَاحاً!
Rising intonation on the masdar to show excitement.
حفظ کنید
روش یادسپاری
The Absolute Object is the 'Mirror Noun'—it reflects the verb's root back at itself.
تداعی تصویری
Imagine a person running, and a ghost of the same person running right behind them, mimicking their every move. The ghost is the Maf'uul MuTlaq.
Rhyme
The verb is the root, the noun is the fruit, add the 'an' sound to make it absolute.
Story
Ahmed wanted to emphasize his work. He said, 'I worked a work!' (عَمِلْتُ عَمَلاً). His boss was impressed by the intensity of his grammar. He then said, 'I studied a study!' (دَرَسْتُ دِرَاسَةً) and got the promotion.
شبکه واژگان
چالش
Write three sentences today using the Maf'uul MuTlaq: one for emphasis, one for description, and one for counting.
نکات فرهنگی
Used heavily in news and political speeches to emphasize points.
Used for rhythmic beauty and emphasis in sacred texts.
Used by novelists to create descriptive, flowing prose.
The Maf'uul MuTlaq is a Semitic construction found in ancient Arabic to provide emphasis.
شروعکنندههای مکالمه
هَلْ نِمْتَ نَوْماً هَادِئاً؟
كَيْفَ كَانَ عَمَلُكَ اليَوْمَ؟
هَلْ قَرَأْتَ الكِتَابَ قِرَاءَةً جَيِّدَةً؟
كَيْفَ تَصِفُ نَجَاحَكَ؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
أَحَبَّ العَمَلَ ___ شَديداً. (Love)
جمله صحیح رو انتخاب کن:
Find and fix the mistake:
قَفَزَ الرِيادي قَفْزَةٌ عالِيَةً.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesنَجَحَ الطَّالِبُ ____ (نَجَاحاً / نَجَاحٌ / نَجَاحٍ)
Find and fix the mistake:
أَكَلْتُ أَكْلَةٌ لَذِيذَةٌ
مَشَى مَشْياً سَرِيعاً
نَامَ بِهُدُوءٍ -> نَامَ ____
The Maf'uul MuTlaq is always in the nominative case.
A: هَلْ نِمْتَ؟ B: نَعَمْ، ____
كَتَبَ / كِتَابَة / جَمِيلَة
نَامَ -> ?
Score: /8
Practice Bank
6 exercisesصَبَرَ الرَّجُلُ ___. (صبر)
He hit the ball hard.
أَكلاً / الوَلَدُ / أَكَلَ / كَثيراً
جفتهای صحیح را با هم تطبیق بده:
کدوم یکی "تعداد" دفعات انجام کار رو نشون میده؟
نامَ الطِّفْلُ نَوْمُ الهادِئِ. (کودک خواب آرام کرد)
Score: /6
سوالات متداول (8)
It is a verbal noun (masdar) used for emphasis or description.
Because it is not restricted by a preposition.
Yes, as long as you can form the masdar.
It is more common in formal speech and writing.
Remember it is always accusative (ends in -an).
The direct object is a separate noun; the absolute object is the verb itself.
Yes, very frequently for emphasis.
Try writing sentences using the masdar of your favorite verbs.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Cognate Object
In English, it is stylistic; in Arabic, it is a core grammatical requirement.
Complemento cognado
Arabic uses it for emphasis much more frequently.
Complément d'objet interne
Arabic has a much wider range of verbs that accept this.
Kognates Objekt
Arabic is more systematic in its formation.
Nai-doushi
Arabic relies on root-based morphology.
Tong-yuan-bin-yu
Arabic uses case endings to mark it.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
حالت مجرور در عربی: مالکیت و حروف اضافه
### Overview در زبان عربی، سیستم پیچیدهای از «حالتهای دستوری» (Grammatical Cases) وجود دارد که نقش کلمات را در جمله م...
حالت اکشن: مفعول و جزئیات در عربی (منصوب)
### Overview در زبان عربی، سیستم اعراب (Case System) ستون فقرات ساختار جمله است. مفهوم `المنصوب` (حالت نصبی) در عربی، ن...
عبارات مفعولی ثابت (شکراً، أهلاً)
### Overview در زبان عربی، شما با عبارات کوتاهی مواجه میشوید که همیشه با صدای «اَن» (-an) تمام میشوند، مانند `شُكراً`...
اعراب جمع مکسر عربی: پایانههای ساده (-u, -a, -i)
Overview آیا تا به حال متوجه شدهاید که کلمات عربی وقتی جمع بسته میشوند، انگار منفجر شده و دوباره ساخته میشوند؟ در انگ...
سیستم حالات عربی: فاعل، مفعول و مالکیت (u, a, i)
### Overview زبان عربی دارای یک نظام دستوری بسیار دقیق و منظم به نام «إعراب» است. درک این مبحث برای کسی که زبان مادریا...
