جمع «چیزها»: أَفْعَال (af'āl)
Grammar Rule in 30 Seconds
The 'Af'āl' pattern is a common way to make short, three-letter nouns plural by adding an 'a' at the start and middle.
- Add an Alif (أ) at the beginning of the word.
- Add an Alif (ا) after the second root letter.
- Keep the original three root consonants in their original order.
مرور کلی
أَفْعَال (af'āl) یکی از رایجترین راههای جمع بستن در زبان عربی است.أَفْعَال نوعی جمع مکسر است. این یعنی شما برای جمع بستن، مصوتهای اسم مفرد را تغییر میدهید و گاهی یک حرف در داخل آن اضافه میکنید. این کار مثل اضافه کردن پسوند در جمعهای سالم (-ūn یا -āt) نیست.أَفْعَال به طور خاص از یک قالب قابل پیشبینی أ-ْ-َا- پیروی میکند. شما حروف ریشه یک اسم مفرد را برمیدارید و آنها را در این ساختار جدید قرار میدهید. به عنوان مثال، قَلَم (qalam, خودکار) با ریشه ق-ل-م به أَقْلَام (aqlām, خودکارها) تبدیل میشود.أ، ق با سكون (بدون مصوت)، ل با فتحه و الف بلند و سپس م نهایی را ببینید. این الگو برای اسمهای مفرد سه حرفی بسیار رایج است، اما با کلمات دیگر نیز آن را خواهید دید. این یکی از آن الگوهایی است که وقتی آن را ببینید، دیگر نمیتوانید نادیدهاش بگیرید.این گرامر چطور کار میکنه
أَفْعَال یک قالب است. مثل قالبی است که حروف ریشه یک کلمه را در آن فشار میدهید. الگو أَفْعَال (af'āl) است. بیایید آن قالب را با استفاده از ریشه عمومی ف-ع-ل (F-'-L) که گرامردانان برای نمایش هر سه حرفی استفاده میکنند، تجزیه کنیم.أ(a): باهمزهرویالفشروع میشود.فْ(f): اولین حرف ریشهسكون(بدون مصوت) میگیرد. این یک توقف کوتاه و تیز است.عَا('ā): دومین حرف ریشهفتحهو به دنبال آن یک مصوتالفبلند میگیرد. این به آن صدای «آ» میدهد.ل(l): سومین حرف ریشه جایگاه نهایی را میگیرد.
لَوْن (lawn, رنگ)، با ریشه ل-و-ن، به أَلْوَان (alwān, رنگها) تبدیل میشود. کلمهای مانند وَقْت (waqt, وقت)، با ریشه و-ق-ت، به أَوْقَات (awqāt, وقتها) تبدیل میشود. الگو را میبینید؟الگوی ساخت
فَعْل (fa'l)، فِعْل (fi'l)، یا فُعْل (fu'l) اعمال میشود.
قَلَم (qalam)، ریشه ق-ل-م است.
الف اولیه: یک الف با همزه در ابتدا قرار دهید: أ.
سكون: اولین حرف ریشه (ق) را بردارید و روی آن سكون بگذارید: أَقْ.
فتحه و الف: دومین حرف ریشه (ل) را بردارید، به آن فتحه بدهید و به دنبال آن یک الف بیاورید: أَقْلَا.
م) را اضافه کنید: أَقْلَام (aqlām).
بَاب (bāb, در). ریشه یک حرف ضعیف در وسط دارد، ب-و-ب. وقتی الگو را اعمال میکنیم، حرف ضعیف و دوباره زنده میشود. این جادو نیست، فقط زبانشناسی است که سعی میکند شما را هوشیار نگه دارد.
ب-و-ب
الف اولیه: أ
سكون: أَبْ
فتحه + الف: أَبْوَا
أَبْوَاب (abwāb)
کی استفاده کنیم
أَفْعَال برای جمع بستن انواع خاصی از اسمها استفاده میکنید. هیچ قانون ۱۰۰٪ قابل پیشبینی وجود ندارد، اما تمایلات قوی وجود دارد.- اسمهای سه حرفی: برای اسمهای مفرد با سه حرف، به ویژه آنهایی که دارای الگوی مصوت
fa'lهستند، بسیار رایج است، مانندنَهْر(nahr, رودخانه) →أَنْهَار(anhār, رودخانهها). - فعلهای توخالی: اسمهایی با حرف میانی ضعیف، مانند
بَاب(bāb, در) →أَبْوَاب(abwāb, درها) یاثَوْب(thawb, لباس) →أَثْوَاب(athwāb, لباسها). - برخی از اسمهای چهار حرفی: اگر یک مفرد چهار حرفی قبل از حرف آخر یک مصوت بلند داشته باشد، گاهی اوقات میتواند این جمع را بگیرد. به عنوان مثال،
صَاحِب(ṣāḥib, دوست) →أَصْحَاب(aṣḥāb, دوستان). - کاربرد مدرن: در حالی که به طور سنتی برای شمارش ۳-۱۰ استفاده میشد، امروزه به طور کلیتر استفاده میشود. شما برای سه خودکار یا هزار خودکار از
أَقْلَاماستفاده میکنید. اگر عکسی از خود و دوستانتان در اینستاگرام پست کنید، زیر آن مینویسیدمع أَصْحَابِي(با دوستانم)، بدون اینکه نگران باشید ۴ نفر هستید یا ۱۴ نفر.
أَفْعَال جدید پیدا کردید، آن را اضافه کنید. این موثرترین راه برای تسلط بر آنهاست.اشتباهات رایج
- تعمیم بیش از حد الگو: بزرگترین اشتباه این است که فرض کنید *هر* اسم سه حرفی میتواند به جمع
أَفْعَالتبدیل شود. به عنوان مثال،رَجُل(rajul, مرد) بهأَرْجَال(arjāl) تبدیل *نمیشود*. جمع صحیحرِجَال(rijāl) است. شما فقط باید استثناها را یاد بگیرید. - فراموش کردن بازگرداندن حروف ضعیف: برای کلمهای مانند
بَيْت(bayt, خانه)، ریشهب-ي-تاست. جمع آنأَبَات(abāt) نیست. شما بایديرا احیا کنید! جمع صحیحأَبْيَات(abyāt) است، که معمولاً به معنای «ابيات شعر» است، در حالی که «خانهها»بُيُوت(buyūt) است. این یک مورد دشوار است که حتی گاهی بومیزبانان را نیز گیج میکند. میبینید؟ شما در جمع خوبی هستید. - مخلوط کردن آن با جمعهای سالم: یک زبان آموز ممکن است
فِلْم(film, فیلم) را ببیند و سعی کند آن راأَفْلَام(aflām) بسازد، که درست است! اما بعدمُعَلِّم(mu'allim, معلم) را میبیند و سعی میکند یک جمع مکسر بسازد. نه. آن یکی جمع سالم میگیرد:مُعَلِّمُون(mu'allimūn). سرنخ اغلب در الگوی مفرد است. - استرس و تلفظ: قرار دادن استرس در جای اشتباه میتواند آن را عجیب جلوه دهد. استرس در
أَفْعَالرویَابلند (-āl) است. بنابراینaq-LĀMاست، نهAQ-lam.
مقایسه با الگوهای مشابه
أَفْعَالدر مقابلفُعُول(fu'ūl): هر دو الگوهای جمع مکسر بسیار رایجی هستند.أَفْعَالاغلب از مفرداتی مانندفَعْلمیآید (به عنوان مثالوَقْت→أَوْقَات)، در حالی کهفُعُولنیز اغلب از مفرداتی مانندفَعْلمیآید، اما برای کلمات مختلف! به عنوان مثال،قَلْب(qalb, قلب) بهقُلُوب(qulūb) تبدیل میشود.نَجْم(najm, ستاره) میتواندأَنْجُم(anjum, بر روی الگوی دیگری) یانُجُوم(nujūm) باشد. هیچ راه مطمئنی برای دانستن اینکه از کدام یک استفاده کنید به جز حفظ کردن وجود ندارد. مثل این است که بپرسید چرا «goose» «geese» است اما «moose» «meese» نیست.
أَفْعَالدر مقابلفِعَال(fi'āl): این یکی پسرعموی نزدیک است.فِعَالنیز یک الگوی جمع مکسر است.جَبَل(jabal, کوه) →جِبَال(jibāl) را باوَلَد(walad, پسر) →أَوْلَاد(awlād) مقایسه کنید. آنها شبیه به هم به نظر میرسند، اما آنأاولیه درأَفْعَالتفاوت اصلی است. باز هم، این یک مورد است که کدام اسم کدام الگو را ترجیح میدهد.
أَفْعَالدر مقابل جمعهای سالم (-ūn/-īn,-āt): این واضحترین تضاد است. جمعهای مکسر کلمه را میشکنند؛ جمعهای سالم فقط یک پسوند اضافه میکنند.مُهَنْدِس(muhandis, مهندس) →مُهَنْدِسُون(muhandisūn). کلمه مفردmuhandisهنوز کاملاً دست نخورده است. باقَلَم→أَقْلَام،qalamاصلی دیگر دیده نمیشود. به طور کلی، کلمات برای مشاغل یا اسم فاعل (مانند «کننده») جمعهای سالم میگیرند، در حالی که بسیاری از اشیاء و مفاهیم غیر انسانی جمعهای مکسر میگیرند.
سؤالات رایج
أَفْعَال همیشه به معنای تعداد کمی از موارد (۳-۱۰) است؟أَفْعَال از نظر دستوری به عنوان یک اسم مفرد مؤنث در نظر گرفته میشود وقتی به غیرانسانها اشاره دارد. بنابراین شما میگویید هذه أقلامٌ جميلة (hādihi aqlāmun jamīla, اینها خودکارهای زیبایی هستند)، با استفاده از صفت مفرد مؤنث جميلة (زیبا). گیج کننده است، نه؟أَفْعَلَ (af'ala) وجود دارد؟أَفْعَلَ الگوی فعل باب چهارم است. به عنوان مثال، أَرْسَلَ (arsala, او فرستاد). شبیه به نظر میرسد، اما مصوت نهایی به شما میگوید که این یک فعل است. جمع اسم أَفْعَال دارای پایانههای اعرابی خواهد بود، نه یک فتحه ثابت مانند فعل ماضی.Formation of Af'āl Plurals
| Singular (Root) | Pattern | Plural |
|---|---|---|
|
ب-ح-ر
|
أ + Root + ا + Root
|
أَبْحَار
|
|
س-ي-ف
|
أ + Root + ا + Root
|
أَسْيَاف
|
|
ق-ل-ب
|
أ + Root + ا + Root
|
أَقْلَاب
|
|
س-ب-ب
|
أ + Root + ا + Root
|
أَسْبَاب
|
|
ن-ه-ر
|
أ + Root + ا + Root
|
أَنْهَار
|
|
ش-ك-ل
|
أ + Root + ا + Root
|
أَشْكَال
|
|
ع-م-ل
|
أ + Root + ا + Root
|
أَعْمَال
|
|
ف-ك-ر
|
أ + Root + ا + Root
|
أَفْكَار
|
Meanings
The 'Af'āl' pattern is a 'broken plural' (jam' taksir) used for many masculine nouns. Unlike 'sound' plurals that add a suffix, this pattern changes the internal structure of the word.
Standard Pluralization
Turning a singular 3-letter noun into its plural form.
“سَيْف (sword) -> أَسْيَاف (swords)”
“بَحْر (sea) -> أَبْحَار (seas)”
Reference Table
| مفرد (Singular) | جمع (Plural) | معنی |
|---|---|---|
|
`قَلَم` (qalam)
|
`أَقْلَام` (aqlām)
|
مداد / مدادها
|
|
`لَوْن` (lawn)
|
`أَلْوَان` (alwān)
|
رنگ / رنگها
|
|
`وَقْت` (waqt)
|
`أَوْقَات` (awqāt)
|
زمان / زمانها
|
|
`بَاب` (bāb)
|
`أَبْوَاب` (abwāb)
|
در / درها
|
|
`صَاحِب` (ṣāḥib)
|
`أَصْحَاب` (aṣḥāb)
|
دوست / دوستان
|
|
`رَقَم` (raqam)
|
`أَرْقَام` (arqām)
|
عدد / اعداد
|
|
`شَكْل` (shakl)
|
`أَشْكَال` (ashkāl)
|
شکل / شکلها
|
|
`فِعْل` (fi'l)
|
`أَفْعَال` (af'āl)
|
فعل / فعلها
|
طیف رسمیت
هَذِهِ هِيَ الْأَسْعَارُ. (Shopping)
هَذِهِ أَسْعَارٌ. (Shopping)
دي الأسعار. (Shopping)
دي الأسعار يا صاحبي. (Shopping)
نقشه مفهومی: الگوی جمع "أَفْعال"
الگوهای رایج مفرد
- فَعْل (fa'l) مثلاً: قَلَم -> أَقْلَام
- فِعْل (fi'l) مثلاً: عِلْم -> أَعْلَام
- فُعْل (fu'l) مثلاً: قُفْل -> أَقْفَال
- فَاعِل (fā'il) مثلاً: صَاحِب -> أَصْحَاب
نمودار مقایسه: جمع مکسر در برابر جمع سالم
فلوچارت: کی به جمع "أَفْعال" شک کنیم؟
آیا مفرد یه اسم سهحرفی مثل "فَعْل" هست؟
آیا اسم برای شغل یک شخص هست (مثلاً 'معلم')؟
انواع کلمات رایج با جمع "أَفْعال"
اشیاء
- • `أَقْلَام` (pens)
- • `أَبْوَاب` (doors)
- • `أَثْوَاب` (garments)
مفاهیم
- • `أَوْقَات` (times)
- • `أَلْوَان` (colors)
- • `أَشْكَال` (shapes)
افراد
- • `أَوْلَاد` (boys/children)
- • `أَصْحَاب` (friends)
- • `أَشْخَاص` (persons)
مثالها بر اساس سطح
هَذَا بَحْرٌ كَبِيرٌ.
This is a big sea.
تِلْكَ أَبْحَارٌ جَمِيلَةٌ.
Those are beautiful seas.
لَدَيَّ سَيْفٌ قَدِيمٌ.
I have an old sword.
هَذِهِ أَسْيَافٌ حَادَّةٌ.
These are sharp swords.
أَيْنَ أَسْعَارُ هَذِهِ الْكُتُبِ؟
Where are the prices of these books?
هَذِهِ أَقْلَابٌ طَيِّبَةٌ.
These are kind hearts.
يَجِبُ أَنْ نَعْرِفَ أَصْنَافَ الطَّعَامِ.
We must know the types of food.
هَذِهِ أَعْمَالٌ مُهِمَّةٌ.
These are important works/tasks.
تَتَطَلَّبُ هَذِهِ الْمُهِمَّةُ أَفْكَاراً جَدِيدَةً.
This task requires new ideas.
هَذِهِ أَحْدَاثٌ تَارِيخِيَّةٌ.
These are historical events.
هَلْ رَأَيْتَ أَشْكَالَ الْغُيُومِ؟
Have you seen the shapes of the clouds?
تَحْتَوِي الْخِزَانَةُ عَلَى أَثْوَابٍ كَثِيرَةٍ.
The closet contains many garments.
تُعْتَبَرُ هَذِهِ أَسْبَاباً مَنْطِقِيَّةً.
These are considered logical reasons.
تَكْثُرُ فِي هَذِهِ الْمِنْطَقَةِ أَنْهَارٌ عَظِيمَةٌ.
Great rivers abound in this region.
تَحْتَاجُ الْقَضِيَّةُ إِلَى أَبْحَاثٍ إِضَافِيَّةٍ.
The case needs additional research.
تَظْهَرُ فِي السَّمَاءِ أَنْوَارٌ سَاطِعَةٌ.
Bright lights appear in the sky.
تَتَضَمَّنُ الْخُطَّةُ أَجْزَاءً مُعَقَّدَةً.
The plan includes complex parts.
تُحَدِّدُ هَذِهِ الْقَوَانِينُ أَحْكَاماً صَارِمَةً.
These laws define strict rulings.
تُثِيرُ هَذِهِ الْأَخْبَارُ أَحْزَاناً عَمِيقَةً.
This news evokes deep sorrows.
تَتَطَلَّبُ الْحَالَةُ أَفْعَالاً حَاسِمَةً.
The situation requires decisive actions.
تَتَجَلَّى فِي هَذِهِ الْقَصِيدَةِ أَبْيَاتٌ بَلِيغَةٌ.
Eloquent verses manifest in this poem.
تُشَكِّلُ هَذِهِ الْعَنَاصِرُ أَبْعَاداً جَدِيدَةً.
These elements form new dimensions.
تَتَضَمَّنُ الْمَخْطُوطَةُ أَعْشَاراً مِنَ الْحِكْمَةِ.
The manuscript contains portions of wisdom.
تُعَدُّ هَذِهِ الْأَوْرَاقُ أَمْثَالاً لِلْإِبْدَاعِ.
These papers are considered examples of creativity.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners use -ūn for everything.
اشتباهات رایج
بَحْرُون
أَبْحَار
بَحَار
أَبْحَار
أَبْحَر
أَبْحَار
بَحْرَات
أَبْحَار
سَيْفُون
أَسْيَاف
أَسْيَف
أَسْيَاف
سَيْفَات
أَسْيَاف
أَفْكَر
أَفْكَار
فِكْرُون
أَفْكَار
أَفْكِير
أَفْكَار
أَشْكَل
أَشْكَال
شَكْلُون
أَشْكَال
أَشْكُول
أَشْكَال
الگوهای جملهسازی
هَذِهِ ___ كَثِيرَةٌ.
Real World Usage
ما هي الأسعار؟
به ریشه کلمه فکر کن
جمع غیرانسانها عجیبغریبن!
به این الگو گوش بده
نشانه فصاحت
Smart Tips
Use the Af'āl pattern.
تلفظ
Alif pronunciation
The initial Alif is a glottal stop.
Rising
أَبْحَار؟
Questioning if these are seas.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of 'Af'āl' as 'A-F-A-L'—A for the start, A for the middle, L for the end.
تداعی تصویری
Imagine a sea (Bahr) splitting into many seas (Abhār) by adding two 'A' shaped waves at the start and middle.
Rhyme
Start with A, add an A in the middle, your plural is ready, simple as a fiddle!
Story
Ali had one sea (Bahr). He wanted more, so he added an 'A' at the start and an 'A' in the middle. Suddenly, he had many seas (Abhār). Now he can sail everywhere!
شبکه واژگان
چالش
Find 3 objects in your room that have 3 letters. Try to apply the 'Af'āl' pattern to them.
نکات فرهنگی
Often used in daily speech for objects.
Root-and-pattern morphology is a hallmark of Semitic languages.
شروعکنندههای مکالمه
ما هي أجمل البحار؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
اشتريت ثلاثة `____` جديدة.
Choose the correct sentence for 'These doors are big.'
Find and fix the mistake:
أوقات جميلة قضيناها معاً.
Score: /3
تمرینهای عملی
1 exercisesهَذِهِ ___ (sea) كَبِيرَةٌ.
Score: /1
Practice Bank
10 exercisesما هي `____` علم بلدك؟
هؤلاء أصحاب أوفياء.
Choose the correct plural form.
These are new shapes.
Match the pairs.
أعرف / المدينة / شوارع / كل
للتمرين `____` مختلفة.
How do you say 'I read strange news'?
أنا أحب أفلام الكوميديا.
Translate the phrase.
Score: /10
سوالات متداول (1)
No, only for specific 3-letter nouns.
Scaffolded Practice
1
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Plural with -s/-es
Suffix vs. internal pattern.
Plural with -s
Suffix vs. internal pattern.
Plural with -e/-er/-n
Umlaut vs. full pattern.
No plural marker
No change vs. pattern change.
Broken plural
None.
No plural marker
Context vs. inflection.
Learning Path
Prerequisites
Related Grammar Rules
جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)
Overview تا حالا آرزو کردید که کاش میشد فقط با اضافه کردن یک «s» به آخر کلمه آن را جمع بست؟ خب، عربی همیشه اینطوری نیست...
جمع مکسر: الگوی مفاعل (مکانها و اشیاء)
### Overview یادگیری جمع بستن کلمات در زبان عربی برای فارسیزبانان، یکی از جذابترین و در عین حال چالشبرانگیزترین بخش...
اسمهای مذکر عربی: جنسیت پیشفرض (المذکر)
### Overview در زبان عربی، برخلاف زبان فارسی، هر اسم دارای یک «جنسیت دستوری» است. این یعنی هر اسمی که در عربی میشنوید ی...
اسمهای عربی: مذکر در برابر مؤنث (جادوی ة)
Overview آیا تا به حال در قاهره یک «قهوه کوچک» سفارش دادهاید و با نگاههای عجیب مواجه شدهاید؟ شاید ناخواسته جنسیت نوشی...
تنوین در عربی: صدای نون اضافه
### Overview تنوین (Tanween) یکی از اولین و در عین حال کلیدیترین مباحث در دستور زبان عربی است که برای زبانآموزان فارس...