یادداشت چسبان: حرف اضافه «على» (روی/بر)
Grammar Rule in 30 Seconds
The preposition 'على' (ala) means 'on' or 'upon' and is used to describe objects resting on surfaces.
- Use 'على' for physical contact: الكتاب على الطاولة (The book is on the table).
- Use 'على' for abstract obligations: يجب عليّ أن أدرس (It is upon me to study).
- Always attach pronouns to the end: عليها (on her), عليك (on you).
مرور کلی
عَلَى یکی از بنیادیترین و پرکاربردترین حروف اضافه در زبان عربی است. برای یک زبانآموز سطح A1، تسلط بر این کلمه نه تنها برای درک مکان اشیاء، بلکه برای فهم ساختارهای مهمی مانند «تکلیف»، «مسئولیت» و «اجبار» ضروری است. در زبان فارسی، ما برای مفاهیمی مثل «روی»، «بر»، «بالای» یا حتی در برخی ساختارها «به عهده» از معادلهای مختلف استفاده میکنیم.عَلَى مانند یک چسب دستوری عمل میکند که رابطه میان دو اسم یا یک فعل و یک اسم را برقرار میسازد.عَلَى یک «حرف جر» است که اسم بعد از خود را به حالت «مجرور» میبرد. این یعنی شما باید یاد بگیرید که پایان کلمات پس از این حرف اضافه، معمولاً با کسره (ـِ) تغییر میکند.عَلَى به عنوان یک «حرف جر» شناخته میشود. همانطور که در فارسی ما حروف اضافهای مثل «به»، «از»، «با» و «بر» داریم، عربی نیز ساختاری مشابه دارد، با این تفاوت کلیدی که در عربی، حرف جر «حاکم» بر کلمه بعدی است. این «حاکمیت» باعث میشود کلمه بعد از عَلَى به حالت «مجرور» درآید.عَلَى، پایان آن است. این کلمه به «الف مقصوره» (ى) ختم میشود. الف مقصوره در واقع یک حرف ضعیف است که وقتی میخواهیم ضمیری (مثل «او»، «من» یا «شما») به آن متصل کنیم، تغییر شکل میدهد.ى به ي (یای دو نقطه) صورت میگیرد. برای مثال، اگر بخواهیم بگوییم «بر او»، نمیگوییم عَلَىهُ، بلکه میگوییم عَلَيْهِ. این تغییرِ حرفِ آخر به «ی» برای این است که تلفظ دو حرف مصوت پشت سر هم، یعنی الف مقصوره و ضمیر، روانتر و زیباتر شود.إِلَى (به سوی) نیز وجود دارد. این همان جایی است که باید دقت کنید: در فارسی ما ضمیر را به صورت جدا میآوریم (رویِ او)، اما در عربی، ضمیر به حرف اضافه میچسبد و شکل حرف اضافه را هم تغییر میدهد.عَلَى بسیار منظم است. شما دو مسیر اصلی دارید: یا آن را با یک اسم به کار میبرید یا با یک ضمیر متصل.عَلَى + اسم (مجرور) | عَلَى الطَّاوِلَةِ | روی میز |عَلَيْـ + ضمیر | عَلَيْهِ | روی او |عَلَى به عَلَيْـ تبدیل میشود:- 1
عَلَيَّ: بر من - 2
عَلَيْكَ: بر تو (مذکر) - 3
عَلَيْكِ: بر تو (مؤنث) - 4
عَلَيْهِ: بر او (مذکر) - 5
عَلَيْهَا: بر او (مؤنث) - 6
عَلَيْنَا: بر ما - 7
عَلَيْكُمْ: بر شما (جمع)
عَلَى فقط به معنای «رویِ چیزی بودن» نیست. در عربی، این حرف اضافه کاربردهای انتزاعی و مهمی دارد:الكِتابُ عَلَى المَكْتَبِ (کتاب روی میز است). این کاربرد کاملاً با «روی» در فارسی مطابقت دارد.عَلَى استفاده میکنیم. مثلاً عَلَيَّ أَنْ أَكْتُبَ (بر من است که بنویسم / باید بنویسم). در اینجا عَلَى معنای «مجبور بودن» یا «وظیفه داشتن» میدهد.السَّلامُ عَلَيْكُمْ (سلام بر شما). در اینجا عَلَى به معنای «بر» یا «نثارِ» استفاده شده است که نشاندهنده انتقال یک مفهوم به سمت مخاطب است.- 1فراموش کردن کسره (ـِ): فارسیزبانان اغلب فراموش میکنند که اسم بعد از
عَلَىباید مجرور شود. مثلاً ممکن است بگویندعَلَى الطَّاوِلَةُ. این به دلیل نبودِ اعراب در فارسی است. همیشه به یاد داشته باشید: بعد از حرف جر، کسره میآید. - 2تغییر ندادن الف مقصوره: بسیاری از زبانآموزانِ فارسیزبان هنگام چسباندن ضمیر، همان
ىرا نگه میدارند و مینویسندعَلَىهُ. این اشتباه به دلیل عدم آشنایی با قواعد حروف ضعیف است. به یاد داشته باشید کهىهمیشه باید بهيتبدیل شود. - 3ترجمه تحتاللفظی: گاهی زبانآموزان سعی میکنند برای هر حرف اضافه فارسی، دقیقاً یک معادل در عربی پیدا کنند. مثلاً برای «به» همیشه
إِلَىرا انتخاب میکنند، در حالی که برخی افعال در عربی باعَلَىمیآیند. این تداخل زبانی (L1 interference) باعث میشود در انتخاب حرف اضافه مناسب برای افعال دچار تردید شوند.
عَلَى با سایر حروف مشخص شود:عَلَى | روی، بر، به عهده | سطح رویی، مسئولیت |فِي | در | درون، داخل |إِلَى | به، به سوی | جهت، مقصد |مِنْ | از | مبدأ، منشأ |- 1آیا میتوانم همیشه به جای «روی» در فارسی از
عَلَىاستفاده کنم؟
عَلَى بهترین انتخاب است.- 1چرا در
عَلَيَّدو تا «ی» داریم؟
عَلَيْـ آمده و «ی» دیگر ضمیر متصل «من» (ـِي) است. این دو در هم ادغام شده و با تشدید نوشته میشوند.- 1آیا
عَلَىهمیشه با کسره تمام میشود؟
عَلَى همیشه به صورت ثابت باقی میماند (مبنی است).- 1آیا این حرف در قرآن هم کاربرد دارد؟
Pronoun Attachments for 'على'
| Pronoun | Arabic | Transliteration |
|---|---|---|
|
I
|
عليّ
|
alayya
|
|
You (m)
|
عليك
|
alayka
|
|
You (f)
|
عليكِ
|
alayki
|
|
He
|
عليه
|
alayhi
|
|
She
|
عليها
|
alayha
|
|
We
|
علينا
|
alayna
|
|
You (pl)
|
عليكم
|
alaykum
|
|
They
|
عليهم
|
alayhim
|
Meanings
The preposition 'على' (ala) indicates that one object is resting on the surface of another, or that a duty is incumbent upon someone.
Physical Location
Resting on a surface.
“القطة على الكرسي”
“الصورة على الجدار”
Obligation
Something that is required of someone.
“يجب عليّ الذهاب”
“الدين عليّ”
Reference Table
| شکل | عربی | تلفظ | کاربرد |
|---|---|---|---|
|
ساده
|
على الطاولة
|
'alā l-ṭāwila
|
جای فیزیکی (روی میز)
|
|
با ضمیر (من)
|
عَلَيَّ
|
'alayya
|
عبارت مصطلح: مهمون من / وظیفه من
|
|
با ضمیر (او مذکر)
|
عَلَيْهِ
|
'alayhi
|
تغییر حرف صدا به -هی رو ببین
|
|
همراه فعل
|
رَدَّ على
|
radda 'alā
|
جواب دادن به (تلفن/ایمیل)
|
|
همراه فعل
|
سَلَّمَ على
|
sallama 'alā
|
سلام کردن به
|
|
اصطلاح
|
على فكرة
|
'alā fikra
|
راستی (برای شروع حرف جدید)
|
طیف رسمیت
الكتاب موجود على الطاولة. (Describing location.)
الكتاب على الطاولة. (Describing location.)
الكتاب فوق الطاولة. (Describing location.)
الكتاب ع الطاولة. (Describing location.)
Uses of 'على'
Physical
- طاولة table
- كرسي chair
Abstract
- واجب duty
- مسؤولية responsibility
مثالها بر اساس سطح
الكتاب على الطاولة
The book is on the table
القلم على الورقة
The pen is on the paper
القطة على السرير
The cat is on the bed
المفتاح على الباب
The key is on the door
عليك أن تدرس
You must study
نحن على الطريق
We are on the way
ليس عليّ واجب
I have no homework
هل الحقيبة على الكرسي؟
Is the bag on the chair?
على الرحب والسعة
You are welcome
اتفقنا على السعر
We agreed on the price
على الرغم من ذلك
Despite that
أنا على وشك الخروج
I am about to leave
بناءً على طلبك
Based on your request
على حد علمي
To my knowledge
على الأقل
At least
على سبيل المثال
For example
على قدم المساواة
On an equal footing
على مر العصور
Throughout the ages
على ما يبدو
Apparently
على أهبة الاستعداد
Ready and prepared
على حين غرة
Suddenly/Unexpectedly
على غير العادة
Unusually
على النقيض من ذلك
In contrast to that
على وجه السرعة
Urgent/Immediately
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Both mean 'on/above'.
Both are prepositions.
Both indicate location.
اشتباهات رایج
الكتاب في الطاولة
الكتاب على الطاولة
علىي
عليّ
القلم على في الطاولة
القلم على الطاولة
على الطاولة الكتاب
الكتاب على الطاولة
عليك الذهاب
عليك أن تذهب
على هو الطاولة
الكتاب على الطاولة
عليهما
عليه
على الرغم أن
على الرغم من أن
اتفقنا على أن نذهب
اتفقنا على الذهاب
على حد علم
على حد علمي
على حين غرة
على حين غرة
على وجه السرعة
على وجه السرعة
على النقيض
على النقيض من
الگوهای جملهسازی
___ على ___
عليّ أن ___
اتفقنا على ___
على أساس ___
Real World Usage
أنا على الطريق
أنا أوافق على الشروط
الطلب على الباب
نحن على متن الطائرة
على الرحب والسعة
بناءً على البحث
سر خوردن روی 'ی'!
مسابقه سر حساب!
جای 'به' از 'على' استفاده نکن!
Smart Tips
Check for contact.
Use 'عليّ' + 'أن'.
Change 'ى' to 'ي'.
Use 'على أساس'.
تلفظ
Alif Maqsura
The 'ى' is pronounced like a long 'a'.
Pronoun Suffixes
The 'y' sound becomes prominent.
Statement
الكتاب على الطاولة ↘
Falling intonation for facts.
Question
هل الكتاب على الطاولة؟ ↗
Rising intonation for questions.
حفظ کنید
روش یادسپاری
Think of 'على' as 'a-lie'—the book is 'a-lie' (on) the table.
تداعی تصویری
Imagine a sticky note (the preposition) being slapped onto a desk. The sticky note is 'على' the desk.
Rhyme
The book is on the table, it's 'ala' for sure, put it on the shelf, and keep it pure.
Story
Ahmed put his phone on the table. He said, 'الهاتف على الطاولة'. Then he realized he had a duty to study. He said, 'عليّ أن أدرس'. He placed his notes on the desk, 'على المكتب'.
شبکه واژگان
چالش
For 5 minutes, point to 5 objects in your room and say 'The [object] is on the [surface]' using 'على'.
نکات فرهنگی
Often shortened to 'ع' in casual speech.
Used similarly but with distinct pronunciation.
Very formal in business contexts.
Derived from classical Semitic roots indicating 'high' or 'above'.
شروعکنندههای مکالمه
أين الكتاب؟
ماذا عليك أن تفعل اليوم؟
هل توافق على هذا الرأي؟
على أي أساس اتخذت القرار؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
الكتاب ___ المكتب.
How do you say "on him" in Arabic?
Find and fix the mistake:
أنا سلمت بـ محمد أمس.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesالكتاب ___ الطاولة.
___ أن أدرس (I must study).
Find and fix the mistake:
الكتاب في الطاولة.
الطاولة / على / الكتاب
Match 'on us'.
على is used for containment.
أين القلم؟ - القلم ___ المكتب.
على + ك
Score: /8
Practice Bank
13 exercisesالسلام ___.
فعل رو به حرف اضافه درست وصل کن.
کلمات رو مرتب کن: الدفتر / القلم / على
___ أن أدرس.
جمله درست رو انتخاب کن.
الغداء على أنتَ today.
___ فكرة، أين أحمد؟
معنی کنایی 'على عيني' چیه؟
ترجمه این رو انتخاب کن: 'The project is on us'.
هو حصل ___ جائزة.
أنا ذاهب على البيت.
ضمیر رو به شکل 'على' متناسبش وصل کن.
رد ___ السؤال.
Score: /13
سوالات متداول (8)
Yes, to indicate responsibility, e.g., 'The responsibility is on me' (المسؤولية عليّ).
Mostly, but it also means 'upon' in abstract senses.
It's a phonetic rule to make the suffix easier to attach to the 'ya' sound.
Sometimes, like 'on time' (على الوقت).
It is used in all registers, from casual to formal.
'على' implies contact, 'فوق' implies above.
You will sound like you are saying 'in' instead of 'on'.
No, it's one of the most consistent prepositions in Arabic.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
sobre
Arabic 'على' is more frequently used for obligations.
sur
Arabic uses 'على' for abstract duties more often.
auf
German has case-based rules for 'auf'.
ue ni
Arabic is a single particle, Japanese is a phrase.
shàng
Arabic places the preposition before the noun.
on
English 'on' is not used for personal obligation.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
حرف اِضراب در عربی: بلکه، در واقع (Bal)
### Overview در زبان عربی، دستیابی به مهارت ارتباطی دقیق، نیازمند استفاده درست از کلمات کوچک اما بسیار قدرتمند است. یکی...
کاف تشبیه (ك): چطور در عربی بگوییم «مثل»
### Overview زبان عربی به دلیل ایجاز و ساختار منسجم خود، ابزارهای زبانی بسیار قدرتمندی دارد که به ما اجازه میدهد مفاهی...
داستان منشأ: استفاده از مِن (Min)
Overview همین الان برچسب روی لباست رو چک کن. احتمالاً نوشته "Made ___ Cotton" یا "Made ___ China". اون حلقه گمشده؟ این چ...
حرف اضافه عربی "با" (ma'a)
امروز با چه کسی وقت میگذرانید؟ چه در حال نوشیدن لاته با یک دوست باشید و چه در هنگام پرداخت متوجه شوید که کیف پولتان همر...
حروف ربط عربی: هنر استفاده از "و" (Wa)
Overview تا حالا دقت کردید که عربزبانها انگار در یک جمله طولانی و بیپایان صحبت میکنند؟ اشتباه نمیکنید؛ شما با چسب د...
