اعداد ۱۱ تا ۱۹ در عربی: تسلط بر مطابقت جنسیت
Grammar Rule in 30 Seconds
For numbers 13-19, the first part of the number flips gender against the noun, while 'ten' matches it.
- Number 11: Both parts match the noun gender (e.g., أحدَ عشرَ كوكباً).
- Number 12: Both parts match the noun gender (e.g., اثنتا عشرةَ سنةً).
- Numbers 13-19: The first part is opposite gender, the second part matches (e.g., ثلاثَ عشرةَ بنتًا).
مرور کلی
الأعداد المركبة (اعداد مرکب) میگوییم، یکی از جذابترین و در عین حال چالشبرانگیزترین بخشهای دستور زبان برای فارسیزبانان هستند. در فارسی، وقتی میخواهیم بگوییم «یازده کتاب» یا «یازده مداد»، هیچ تغییری در کلمه «یازده» ایجاد نمیکنیم. عدد در فارسی کاملاً خنثی است و جنسیت در آن هیچ نقشی ندارد.تمييز (تمییز عدد) روبرو هستید که باید همیشه مفرد، نکره و منصوب باشد (یعنی با تنوین نصب ً تمام شود).- 1قانون موافقت (اعداد ۱۱ و ۱۲): در این دو عدد، هر دو جزء عدد (یکان و دهگان) باید با جنسیت معدود موافق باشند. یعنی اگر معدود مذکر باشد، هر دو جزء مذکر میآیند و اگر مؤنث باشد، هر دو مؤنث.
- مثال مذکر:
أحد عشرَ كتابًا(یازده کتاب). دقت کنید که همأحدو همعشرمذکر هستند. - مثال مؤنث:
إحدى عشرةَ مجلةً(یازده مجله). همإحدىو همعشرةمؤنث هستند.
- 1قانون مخالفت (اعداد ۱۳ تا ۱۹): اینجاست که ذهن فارسیزبان باید کمی «معکوس» فکر کند! در این اعداد، جزء اول (یکان) باید با معدود مخالف باشد، اما جزء دوم (دهگان) باید با معدود موافق باشد. این «بازی با جنسیت» در فارسی اصلاً وجود ندارد و به همین دلیل است که باید روی آن تمرکز کنید.
- مثال مذکر:
ثلاثة عشرَ كتابًا(سیزده کتاب). در اینجاثلاثةمؤنث آمده (چون کتاب مذکر است) وعشرمذکر آمده است. - مثال مؤنث:
ثلاث عشرةَ مجلةً(سیزده مجله). در اینجاثلاثمذکر آمده (چون مجله مؤنث است) وعشرةمؤنث آمده است.
مبني على فتح الجزأين). این یعنی چه در نقش فاعل باشید و چه مفعول، عدد تغییر نمیکند.أحد عشر | إحدى عشرة | هر دو جزء موافق |اثنا عشر | اثنتا عشرة | موافق (اعرابپذیر) |[عدد مخالف] + عشر | [عدد مخالف] + عشرة | یکان مخالف، دهگان موافق |- اگر معدود «قلم» (مذکر) باشد:
خمسة عشرَ قلمًا(پنجِ مؤنث + دهِ مذکر). - اگر معدود «حقيبة» (مؤنث) باشد:
خمس عشرةَ حقيبةً(پنجِ مذکر + دهِ مؤنث).
- هنگام خرید:
أريدُ أربعَ عشرةَ تفاحةً(چهارده سیب میخواهم). چون سیب (تفاحة) مؤنث است، عدد چهار باید مذکر (أربع) و ده مؤنث (عشرة) باشد. - هنگام گزارش تعداد دانشآموزان:
في الصفِّ تسعةَ عشرَ طالبًا(در کلاس نوزده دانشآموز است). چون طالب مذکر است، یکان (تسعة) مؤنث و دهگان (عشر) مذکر آمده است.
تسعة عشر طلابًا که غلط است).- 1جمع بستن معدود: فارسیزبانان به دلیل عادت به زبان فارسی، تمایل دارند بعد از اعداد از اسم جمع استفاده کنند (مثل «یازده کتابها»). در عربی، معدودِ اعداد ۱۱ تا ۹۹ باید مفرد باشد. علت تداخل این است که در فارسی عدد همیشه با اسم جمع میآید.
- 2نادیده گرفتن جنسیت در یکان: فارسیزبانان اغلب فراموش میکنند که یکان اعداد ۱۳ تا ۱۹ باید با معدود «مخالف» باشد. چون در فارسی ما «چهارده» را برای همه چیز به کار میبریم، ذهن ما به طور خودکار به دنبال یک فرم ثابت میگردد.
- 3اشتباه در اعراب عدد ۱۲: عدد ۱۲ به دلیل اینکه از خانواده «مثنی» است، در حالتهای رفع، نصب و جر تغییر میکند. فارسیزبانان اغلب فقط یک فرم (مثلاً
اثنا عشر) را یاد میگیرند و در جملات مفعولی هم از همان استفاده میکنند که باعث اشتباه نحوی میشود.
- 1آیا میتوانم بگویم «عشرة ثلاث طالبات»؟ خیر، ترتیب اعداد مرکب در عربی ثابت است؛ اول یکان و بعد دهگان.
- 2چرا عدد ۱۲ تغییر میکند؟ چون جزء اول آن (
اثنا) نشاندهنده عدد ۲ است و در عربی عدد ۲ (مثنی) تابع نقش دستوری در جمله است. - 3اگر معدود را فراموش کنم، چه میشود؟ جمله شما ناقص میماند. در عربی، تمییز عدد برای رفع ابهام عدد ضروری است.
- 4آیا تنوین نصب روی معدود همیشه الزامی است؟ بله، در اعداد ۱۱ تا ۹۹، معدود همیشه باید با تنوین نصب (
ً) بیاید مگر اینکه معدود باالبیاید که در این اعداد معمول نیست.
Gender Agreement for 13-19
| Number | Masculine Noun (e.g., Book) | Feminine Noun (e.g., Pen/Story) |
|---|---|---|
|
13
|
ثلاثَ عشرةَ كتابًا
|
ثلاثةَ عشرَ قصةً
|
|
14
|
أربعَ عشرةَ كتابًا
|
أربعةَ عشرَ قصةً
|
|
15
|
خمسَ عشرةَ كتابًا
|
خمسةَ عشرَ قصةً
|
|
16
|
ستَّ عشرةَ كتابًا
|
ستةَ عشرَ قصةً
|
|
17
|
سبعَ عشرةَ كتابًا
|
سبعةَ عشرَ قصةً
|
|
18
|
ثماني عشرةَ كتابًا
|
ثمانيةَ عشرَ قصةً
|
|
19
|
تسعَ عشرةَ كتابًا
|
تسعةَ عشرَ قصةً
|
Meanings
This rule governs the gender agreement between compound numerals (11-19) and the nouns they quantify.
Counting Objects
Used when specifying a quantity of items between 11 and 19.
“اشتريتُ أحدَ عشرَ كتابًا”
“في الفصلِ أربعَ عشرةَ طاولةً”
Reference Table
| عدد | با اسم مذکر (مثلاً كتاباً) | با اسم مؤنث (مثلاً رسالةً) | قانون مطابقت |
|---|---|---|---|
|
۱۱
|
أحد عشر (Ahada 'ashara)
|
إحدى عشرة (Ihda 'ashrata)
|
مطابقت کامل
|
|
۱۲
|
اثنا عشر (Ithna 'ashara)
|
اثنتا عشرة (Ithnata 'ashrata)
|
مطابقت کامل
|
|
۱۳
|
ثلاثة عشر (Thalathata 'ashara)
|
ثلاث عشرة (Thalatha 'ashrata)
|
یکان برعکس / دهگان موافق
|
|
۱۵
|
خمسة عشر (Khamsata 'ashara)
|
خمس عشرة (Khamsa 'ashrata)
|
یکان برعکس / دهگان موافق
|
|
۱۹
|
تسعة عشر (Tis'ata 'ashara)
|
تسع عشرة (Tis'a 'ashrata)
|
یکان برعکس / دهگان موافق
|
طیف رسمیت
لديَّ ثلاثةَ عشرَ كتابًا. (Possession)
عندي ثلاثةَ عشرَ كتابًا. (Possession)
معي ثلاثةَ عشرَ كتاب. (Possession)
عندي تلاتاشر كتاب. (Possession)
اعداد مرکب عربی (۱۱-۱۹)
زوجهای خوشبخت (۱۱-۱۲)
- مطابقت هر دو بخش با اسم ست میشوند
خواهر برادرهای لجباز (۱۳-۱۹)
- تضاد یکان برعکس، دهگان موافق
ماتریس جنسیت اعداد
چطور عدد رو بسازیم؟
آیا عدد ۱۱ یا ۱۲ است؟
آیا اسم مذکر است؟
سه جزء اصلی
بخش ۱: یکان
- • ۱ تا ۹
- • جنسیت برعکس برای ۱۳-۱۹
بخش ۲: دهگان
- • عشر یا عشرة
- • همیشه با اسم ست میشود
بخش ۳: اسم
- • حتماً مفرد
- • حتماً منصوب (-ً)
مثالها بر اساس سطح
عندي أحدَ عشرَ كتابًا
I have eleven books.
في الفصلِ اثنتا عشرةَ طالبةً
There are twelve female students in the class.
اشتريتُ ثلاثَ عشرةَ تفاحةً
I bought thirteen apples.
رأيتُ أربعَ عشرةَ سيارةً
I saw fourteen cars.
سافرتُ قبلَ خمسَ عشرةَ سنةً
I traveled fifteen years ago.
قرأتُ ستَّ عشرةَ قصةً
I read sixteen stories.
في الغرفةِ سبعَ عشرةَ طاولةً
There are seventeen tables in the room.
عندي ثماني عشرةَ دقيقةً
I have eighteen minutes.
وصلَ تسعَ عشرةَ طائرةً
Nineteen planes arrived.
رأيتُ أحدَ عشرَ رجلاً
I saw eleven men.
اشتريتُ اثني عشرَ قلمًا
I bought twelve pens.
أكلتُ ثلاثَ عشرةَ قطعةً
I ate thirteen pieces.
تتكونُ اللجنةُ من أربعَ عشرةَ عضوةً
The committee consists of fourteen members (female).
استغرقت الرحلةُ خمسَ عشرةَ ساعةً
The trip took fifteen hours.
هناك ستَّ عشرةَ مدينةً
There are sixteen cities.
سجلتُ سبعَ عشرةَ ملاحظةً
I recorded seventeen notes.
تضمُّ المكتبةُ ثماني عشرةَ مخطوطةً
The library houses eighteen manuscripts.
نحتاجُ تسعَ عشرةَ ورقةً
We need nineteen sheets of paper.
شاهدتُ أحدَ عشرَ فيلمًا
I watched eleven movies.
استقبلنا اثنتي عشرةَ ضيفةً
We received twelve guests (female).
تتطلبُ المهمةُ ثلاثَ عشرةَ خطوةً
The task requires thirteen steps.
تتضمنُ القائمةُ أربعَ عشرةَ مادةً
The list includes fourteen items.
قضيتُ خمسَ عشرةَ ليلةً
I spent fifteen nights.
تجاوزنا ستَّ عشرةَ عقبةً
We overcame sixteen obstacles.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners confuse the simple flip of 3-10 with the compound flip of 13-19.
Learners try to apply the flip to 20-99.
Learners try to flip 11 and 12 like 13-19.
اشتباهات رایج
ثلاثة عشر طالبة
ثلاثَ عشرةَ طالبةً
ثلاث عشر طلاب
ثلاثةَ عشرَ طالباً
أحد عشرة كتاب
أحدَ عشرَ كتاباً
اثنان عشرة بنت
اثنتا عشرةَ بنتاً
خمسة عشرة دقيقة
خمسَ عشرةَ دقيقةً
ستة عشرة قصة
ستَّ عشرةَ قصةً
سبعة عشرة طاولة
سبعَ عشرةَ طاولةً
ثمانية عشرة دقيقة
ثماني عشرةَ دقيقةً
تسعة عشرة طائرة
تسعَ عشرةَ طائرةً
أربعة عشرة غرفة
أربعَ عشرةَ غرفةً
ثلاثة عشرة مخطوطة
ثلاثَ عشرةَ مخطوطةً
أربعة عشرة ورقة
أربعَ عشرةَ ورقةً
خمسة عشرة ليلة
خمسَ عشرةَ ليلةً
الگوهای جملهسازی
عندي ___ ___.
رأيتُ ___ ___ في الشارع.
استغرقت الرحلةُ ___ ___.
في المكتبةِ ___ ___.
Real World Usage
أريدُ أربعَ عشرةَ غرفةً.
أريدُ ثلاثَ عشرةَ قطعةً.
شاهدتُ أحدَ عشرَ فيلمًا.
لديَّ خمسةَ عشرَ عامًا من الخبرة.
انتظرتُ ستَّ عشرةَ دقيقةً.
تتكونُ الدراسةُ من سبعةَ عشرَ فصلاً.
میانبر 'لجباز و رفیق'
فقط مفرد!
لهجه در مقابل فصیح
Smart Tips
Identify the noun gender first, then pick the opposite gender for the first digit.
Always use the singular accusative form for the noun.
Pause slightly before the noun to ensure you have the correct gender.
Remember: 11-12 match, 13-19 flip.
تلفظ
Tanween
The noun after 11-19 always ends in a tanween fath (an sound).
Stress
The stress usually falls on the first part of the compound number.
Declarative
عندي ثلاثةَ عشرَ كتابًا ↘
Falling intonation for statements.
حفظ کنید
روش یادسپاری
The first digit is a rebel; it always goes against the noun. The 'ten' is a loyal friend; it always matches the noun.
تداعی تصویری
Imagine a seesaw. If the noun is on the left (heavy/masculine), the first number digit sits on the right (light/feminine) to balance it out.
Rhyme
Thirteen to nineteen, the first part must flip, the second part matches, don't let it slip!
Story
Imagine a classroom with 13 boys. The boys are masculine, so the 'three' must be feminine (ثلاثَ). The 'ten' stays masculine (عشر). You see them walking in a line: 'ثلاثَ عشرَ ولداً'.
شبکه واژگان
چالش
Look around your room and count 13-19 of any object you see, ensuring you flip the gender of the first digit.
نکات فرهنگی
In spoken Levantine, the gender flip is often ignored, and a simplified form is used.
Egyptian dialect often uses 'خمستاشر' instead of 'خمسة عشر'.
Formal MSA rules are strictly followed in media and official documents.
These compound numbers evolved from ancient Semitic counting systems where gender concord was strictly enforced.
شروعکنندههای مکالمه
كم كتاباً قرأتَ هذا الشهر؟
كم دقيقةً تحتاجُ للوصول؟
كم طالباً في صفِّك؟
كم سنةً تعيشُ هنا؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
سافرت لمدة ___ يوماً.
جمله درست رو انتخاب کن:
Find and fix the mistake:
زرت أحد عشر مدينة.
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesعندي ___ عشرَ كتابًا.
رأيتُ ___ عشرةَ قصةً.
Find and fix the mistake:
عندي خمسة عشرة دقيقة.
كتابًا / عشرَ / ثلاثة / عندي
I have 16 pens.
Match 13-19 with correct gender.
17 + Book (masc)
Numbers 11-12 flip gender.
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesعملت لمدة ___ ساعة.
جاء ___ رجل.
عندي تسع عشر متابعاً.
رسالةً / عندي / ست / عشرة
پانزده کتاب
جفتهای درست رو وصل کن:
کدوم گزینه درسته؟
درجة الحرارة هي ___ درجة.
خمس عشرة سيارات.
یازده بازیکن
Score: /10
سوالات متداول (8)
They are considered 'fixed' compound numbers where both parts agree with the noun.
Yes, after 11-19, the noun is always singular and accusative.
It is grammatically incorrect in MSA.
Yes, but often in a simplified form.
No, the rule is consistent for all numbers 13-19.
Usually by the ta-marbuta ending.
Yes, it is required.
No, it is intuitive for them.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
trece libros
Arabic uses a compound structure and gender flip, Spanish does not.
treize livres
Arabic's gender flip is unique to Semitic languages.
dreizehn Bücher
Arabic's complex agreement is absent in German.
juusan satsu
Arabic is gender-based, Japanese is counter-based.
shisan ben
Arabic's gender flip is entirely absent.
shlosha asar
The underlying logic is identical.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
08:11 لا تحلف علي اي شئ و بدون سبب يا عمر .. شاهد ماذا فعل عمر بعدما كسر زجاج المدرسة
02:23 Ya Ana Ya Ana
03:29 Mounir (ft. Aggag) Leh Ya Donya (Music Video) | (محمد منير وخالد عجاج - ليه يا دنيا (فيديو كليب
آموزش اعداد ۱۱ تا ۱۹ در زبان عربی - قواعد عدد و معدود
Arabic with Ali
قواعد اعداد مرکب (۱۱ تا ۱۹) - گرامر عربی به زبان ساده
Persian Arabic Tutor
Related Grammar Rules
جمع مکسر با "جراحی داخلی": فِعَال (رِجال، جِبال)
Overview تا حالا آرزو کردید که کاش میشد فقط با اضافه کردن یک «s» به آخر کلمه آن را جمع بست؟ خب، عربی همیشه اینطوری نیست...
جمع مکسر: الگوی مفاعل (مکانها و اشیاء)
### Overview یادگیری جمع بستن کلمات در زبان عربی برای فارسیزبانان، یکی از جذابترین و در عین حال چالشبرانگیزترین بخش...
اسمهای مذکر عربی: جنسیت پیشفرض (المذکر)
### Overview در زبان عربی، برخلاف زبان فارسی، هر اسم دارای یک «جنسیت دستوری» است. این یعنی هر اسمی که در عربی میشنوید ی...
اسمهای عربی: مذکر در برابر مؤنث (جادوی ة)
Overview آیا تا به حال در قاهره یک «قهوه کوچک» سفارش دادهاید و با نگاههای عجیب مواجه شدهاید؟ شاید ناخواسته جنسیت نوشی...
تنوین در عربی: صدای نون اضافه
### Overview تنوین (Tanween) یکی از اولین و در عین حال کلیدیترین مباحث در دستور زبان عربی است که برای زبانآموزان فارس...
