ضمایر مرجع در عربی: پیوند جملات موصولی (العائد)
Grammar Rule in 30 Seconds
When using a relative clause (alladhī), you must include a 'returning' pronoun inside the clause that refers back to the antecedent.
- If the relative clause refers to a direct object, add a suffix pronoun: 'The book that I read IT' (al-kitāb alladhī qaraʾtuhu).
- If it refers to a prepositional object, add the pronoun to the preposition: 'The house that I live IN IT' (al-bayt alladhī askunu fīhi).
- The returning pronoun must match the antecedent in gender and number.
مرور کلی
العائد) است. در دستور زبان فارسی، وقتی ما از یک «جمله وصفی» (Relative Clause) استفاده میکنیم، اغلب از کلمه «که» استفاده کرده و نیازی به تکرار ضمیر در جمله دوم نداریم.العائد است.العائد وظیفه دارد به «اسم موصول» (الذي، التي و غیره) و در نهایت به «مرجع» (Antecedent) بازگردد. نبود این ضمیر در جملات عربی باعث میشود جمله از نظر نحوی ناقص بماند. برای یک فارسیزبان، این مسئله شاید در ابتدا زائد به نظر برسد، اما باید بدانید که این ضمیر، ستون فقرات انسجام متن در عربی فصیح است.العائد یک «ضمیر متصل» است که در درون جمله وصفی (صلة الموصول) پنهان شده و مانند یک قلاب، جمله را به اسم اصلی متصل میکند.ضمير متصل) است که در داخل جمله وصفی قرار میگیرد. نکته کلیدی اینجاست که این ضمیر باید از نظر «جنس» (مذکر/مؤنث) و «عدد» (مفرد/مثنی/جمع) با اسم پیشین خود (مرجع) مطابقت کامل داشته باشد. در فارسی، ما چنین تطابق پیچیدهای در جملات وصفی نداریم، زیرا در فارسی ضمیر بازگشتی حذف میشود.- 1نقش مفعولبه: وقتی فعلِ جمله وصفی متعدی باشد، ضمیر عائد به انتهای فعل میچسبد. مثال:
الرجلُ الذي رأيتُهُ(مردی که او را دیدم). در اینجا-هُهمان عائد است که بهالرجلبرمیگردد. - 2نقش مجرور به حرف جر: اگر فعل جمله وصفی به حرف جر نیاز داشته باشد، ضمیر عائد به آن حرف جر میچسبد. مثال:
البيتُ الذي سكنتُ فيه(خانهای که در آن ساکن شدم). در اینجا-هِ(درفيه) عائد است. - 3نقش مضافالیه: اگر ضمیر عائد به اسمی در جمله وصفی بچسبد که مالکیت را نشان میدهد. مثال:
الطالبُ الذي كتابُهُ جديدٌ(دانشآموزی که کتابش جدید است). در اینجا-هُدركتابُهُعائد است.
جمع غير عاقل)، عربی آنها را در حکم «مؤنث مفرد» میداند.الكتبُ باشد، ضمیر عائد شما باید -ها باشد، نه -هم. این دقیقاً همان جایی است که فارسیزبانان به دلیل تفاوت در سیستم جمع بستن، دچار اشتباه میشوند.الذي | الطالبُ | -هُ (مثلاً رأيتُهُ) |التي | الطالبةُ | -ها (مثلاً رأيتُها) |اللذان | الطالبان | -هما (مثلاً رأيتُهما) |الذين | الطلابُ | -هم (مثلاً رأيتُهم) |التي | الكتبُ | -ها (مثلاً قرأتُها) |[اسم مرجع] + [اسم موصول] + [فعل/حرف/اسم] + [ضمیر عائد]الرجلُ الذي قابلتُهُ في الجامعةِ محترمٌ.(مردی که او را در دانشگاه ملاقات کردم، محترم است.)السيارةُ التي اشتريتُها غاليةٌ.(ماشینی که آن را خریدم، گران است.)
العائد در تمامی جملات وصفی که با اسم موصول آغاز میشوند، «واجب» است. در برخی موارد خاص در عربی بسیار فصیح، اگر ضمیر عائد در جایگاه مفعولبه باشد، ممکن است تحت شرایط خاصی حذف شود (که در سطوح عالیتر بررسی میشود)، اما برای یک یادگیرنده در سطح C1، قاعده کلی این است که همیشه آن را به کار ببرید.هذا هو المشروع الذي أعمل. این جمله در عربی ناقص است. باید بگویید هذا هو المشروع الذي أعمل عليه. (این پروژهای است که روی آن کار میکنم).على نیاز به ضمیر عائد -ه دارد تا به المشروع متصل شود. این ساختار باعث میشود که متن شما از نظر منطقی کاملاً به هم پیوسته باشد. در زبان فارسی، ما اغلب از «که» استفاده میکنیم و ضمیر را حذف میکنیم، اما در عربی، این ضمیر به خواننده کمک میکند تا بلافاصله بفهمد که «عمل کردن» مربوط به «پروژه» است.- 1حذف ضمیر عائد: فارسیزبانان به دلیل عادت به ساختار فارسی، ضمیر عائد را حذف میکنند. مثلاً میگویند
الرجل الذي رأيتُبه جایالرجل الذي رأيتُهُ. دلیل آن این است که در فارسی «مردی که دیدم» کاملاً صحیح است و «ش» در «دیدمش» اختیاری یا محاورهای است. در عربی، حذف این ضمیر در اینجا خطای دستوری فاحش است. - 2عدم تطابق جنسیت در جمعهای غیرعاقل: فارسیزبانان اغلب برای جمعهای غیرعاقل از ضمیر
-هم(جمع مذکر) استفاده میکنند، چون در فارسی «آنها» برای همه به کار میرود. مثلاً میگویندالكتب التي قرأتُهمکه غلط است. باید بگویندالكتب التي قرأتُها. - 3اشتباه در جایگاه ضمیر: گاهی زبانآموز ضمیر را به جای چسباندن به حرف جر، به فعل میچسباند یا برعکس. مثلاً
البيت الذي سكنتُه(خانهای که آن را سکونت کردم) در حالی که فعلسكندر عربی بافيمیآید و باید بگوییمسكنتُ فيه.
الذي...) |- 1آیا همیشه باید ضمیر عائد را بنویسیم؟ بله، در اکثر قریب به اتفاق موارد در عربی فصیح، حذف آن جایز نیست. تنها در موارد بسیار خاص و با شرایط نحوی پیچیده (مانند حذف مفعولبه در شرایطی که قرینه وجود داشته باشد) ممکن است حذف شود که برای سطح C1 توصیه نمیشود.
- 2آیا
العائدفقط به اسم موصول برمیگردد؟ خیر،العائدبه «مرجع» (اسم پیش از موصول) برمیگردد و اسم موصول فقط نقش پل ارتباطی را بازی میکند. - 3چرا برای غیرعاقل از
-هااستفاده میکنیم؟ چون در دستور زبان عربی، جمع غیرعاقل (مانندكتب،أقلام،مدن) از نظر دستوری در حکم «مفرد مؤنث» (مفرد مؤنث) تلقی میشود و تمام ضمایر و صفات مربوط به آنها باید با این قاعده هماهنگ شوند.
Returning Pronoun Suffixes
| Person | Masculine Suffix | Feminine Suffix |
|---|---|---|
|
1st Sing
|
-ī
|
-ī
|
|
2nd Sing
|
-ka
|
-ki
|
|
3rd Sing
|
-hu
|
-hā
|
|
1st Plural
|
-nā
|
-nā
|
|
2nd Plural
|
-kum
|
-kunna
|
|
3rd Plural
|
-hum
|
-hunna
|
Meanings
The 'Al-ʿĀʾid' is a pronoun that links a relative clause back to the noun it modifies, ensuring the clause is grammatically complete.
Direct Object Echo
Used when the relative clause describes an object of a verb.
“الْكِتَابُ الَّذِي قَرَأْتُهُ مُفِيدٌ”
“الْبِنْتُ الَّتِي شَاهَدْتُهَا فِي الْمَدْرَسَةِ”
Prepositional Echo
Used when the relative clause describes an object of a preposition.
“الْمَدِينَةُ الَّتِي أَعِيشُ فِيهَا كَبِيرَةٌ”
“الصَّدِيقُ الَّذِي أَثِقُ بِهِ صَادِقٌ”
Reference Table
| نوع موصولالیه | اسم موصول | ضمیر عائد (العائد) | مثال |
|---|---|---|---|
|
مذکر مفرد
|
الذي
|
-ه / -hu
|
الكتاب الذي قرأته
|
|
مونث مفرد
|
التي
|
-ها / -ha
|
القصة التي رويتها
|
|
مذکر جمع (انسان)
|
الذين
|
-هم / -hum
|
الطلاب الذين قابلتهم
|
|
مونث جمع (انسان)
|
اللاتي
|
-هن / -hun
|
المعلمات اللاتي شكرتهن
|
|
جمع غیرانسانی
|
التي
|
-ها / -ha
|
الصور التي التقطتها
|
|
مذکر مثنی
|
اللذان
|
-هما / -huma
|
الصديقان اللذان زرتهما
|
طیف رسمیت
الرجل الذي رأيته (General)
الرجل اللي شفته (General)
الرجل اللي شفته (General)
الزلمة اللي شفته (General)
The Echo Effect
Link
- الذي Relative Pronoun
Echo
- ـه / ـها Returning Pronoun
مثالها بر اساس سطح
هَذَا هُوَ الْكِتَابُ الَّذِي قَرَأْتُهُ
This is the book that I read (it).
الْبَيْتُ الَّذِي أَسْكُنُ فِيهِ كَبِيرٌ
The house that I live in (it) is big.
الْمَرْأَةُ الَّتِي تَحَدَّثْتُ مَعَهَا ذَكِيَّةٌ
The woman whom I spoke with (her) is smart.
هَذِهِ هِيَ الْقَضِيَّةُ الَّتِي نُفَكِّرُ فِيهَا
This is the issue that we are thinking about (it).
الْمَشَاكِلُ الَّتِي وَاجَهْنَاهَا كَانَتْ صَعْبَةً
The problems that we faced (them) were difficult.
تِلْكَ هِيَ الْأَفْكَارُ الَّتِي نُؤْمِنُ بِهَا
Those are the ideas that we believe in (them).
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners think the returning pronoun is just a regular object pronoun.
Learners confuse 'alladhī' with 'hādhā'.
Learners try to omit the relative pronoun like in English.
اشتباهات رایج
الرجل الذي رأيت
الرجل الذي رأيته
البيت الذي أسكن
البيت الذي أسكن فيه
المرأة الذي رأيت
المرأة التي رأيتها
الكتب الذي قرأت
الكتب التي قرأتها
الرجل الذي رأيتها
الرجل الذي رأيته
البيت الذي أسكنه
البيت الذي أسكن فيه
الرجال الذين رأيتهم
الرجال الذين رأيتهم
المدن التي أسكنها
المدن التي أسكن فيها
الطلاب الذي رأيتهم
الطلاب الذين رأيتهم
السيارة الذي اشتريت
السيارة التي اشتريتها
الذي رأيت
الذي رأيته
التي ذهبت
التي ذهبت إليها
الذين رأيت
الذين رأيتهم
التي رأيتهم
التي رأيتها
الگوهای جملهسازی
___ الذي ___ ___
___ التي ___ ___
___ الذي ___ ___ ___
___ الذين ___ ___
Real World Usage
الوزير الذي التقينا به صرح...
النظرية التي ناقشناها...
الفيديو الذي شاهدته اليوم...
الفيلم اللي شفته امبارح...
المهارات التي أمتلكها هي...
المكان الذي أريد زيارته...
تلهٔ 'پنهان'
قانون جمعهای باحال
لهجه در برابر عربی استاندارد
Smart Tips
Always pause and ask: 'Did I echo the noun?'
Attach the pronoun to the preposition, not the verb.
Non-human plurals are feminine singular.
Focus on the suffix sound.
تلفظ
Suffix Attachment
The suffix pronoun is attached to the end of the verb or preposition without a space.
Declarative
الرجل الذي رأيتهُ ↘
Falling intonation at the end.
حفظ کنید
روش یادسپاری
The Echo Rule: If you start with a noun, you must end the clause with its shadow (the pronoun).
تداعی تصویری
Imagine a person standing in front of a mirror. The noun is the person, the relative clause is the mirror, and the returning pronoun is the reflection.
Rhyme
Start with the noun, add the connector, don't forget the echo, or you'll be a defector!
Story
Imagine you are a detective. You find a 'clue' (the noun). You follow the 'trail' (the relative pronoun). You finally catch the 'suspect' (the returning pronoun) at the end of the sentence.
شبکه واژگان
چالش
Write 5 sentences describing objects in your room using relative clauses and the echo pronoun.
نکات فرهنگی
In Levantine, 'alladhī' is replaced by 'illi'. The returning pronoun is still used.
In Egyptian, 'alladhī' is replaced by 'illi'. The returning pronoun is mandatory.
In Gulf, 'alladhī' is often used in formal settings, but 'illi' is common in speech.
The relative pronoun 'alladhī' evolved from the demonstrative 'dhā'.
شروعکنندههای مکالمه
ما هو الكتاب الذي قرأته مؤخراً؟
من هو الشخص الذي تثق به؟
ما هي المدينة التي تعيش فيها؟
ما هي الفكرة التي تؤمن بها؟
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
الرسالة التي كتبتـ___ وصلت بالأمس.
Find and fix the mistake:
الفيلم الذي شاهدت كان طويلاً جداً.
Select the correct version:
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesهذا هو الكتاب الذي قرأتـ____
Which is correct?
Find and fix the mistake:
البيت الذي أسكن.
قرأت الكتاب. (The book that I read)
Match:
المدينة / التي / أعيش / فيها
True or False?
أين الكتاب؟ - هو الكتاب الذي ____
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesالطلاب الذين درستـ___ نجحوا جميعاً.
الذي / هذا / اشتريته / الحذاء / هو
The house I visited is far.
Which one is right?
الوردتان اللتان قطفتهما جميلتان.
Match Noun to Suffix:
الموضوع الذي تحدثنا عنـ___ مهم جداً.
Select the literary option:
الناس الذين أرسلت الرسالة إليـ هم طيبون.
تابعتها / التي / هي / هذه / الترندات
Score: /10
سوالات متداول (8)
No, it is mandatory in formal Arabic.
No, it is a suffix pronoun attached to the verb.
Use the plural suffix pronoun.
Yes, it is used in both formal and informal speech.
It links the relative clause to the antecedent.
No, they are the same set of suffixes.
They take feminine singular agreement.
Write sentences and check your pronoun agreement.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Relative clauses with optional object omission
Mandatory vs optional object.
Que + verb
Resumptive pronoun requirement.
Qui/que
No resumptive pronoun.
Relative pronouns (der/die/das)
Case vs resumptive pronoun.
Relative clause before noun
Word order.
De construction
Syntactic structure.
Learning Path
Prerequisites
Learn These First
گفتن «من»، «تو»، «او» (ضمایر منفصل)
Overview تا حالا شده جلوی آینه بایستید و خودتان را معرفی کنید؟ این کلمات دقیقاً برای همین کار هستند. در فارسی، شما به «م...
ضمایر متصل: مال من، مال تو (-i, -ka, -hu)
Overview تا حالا شده بخوای کلمات رو بهم بچسبونی تا در وقت صرفهجویی کنی؟ عربی دقیقا همین کار رو میکنه. به جای هدر دادن...
Related Grammar Rules
اسم موصول مثنی (اللذان / اللتان)
بررسی اجمالی تا حالا دقت کردید که عربی چقدر روی عدد دو حساس است؟ در حالی که فارسی فقط میگوید «کسانی که»، عربی خیلی دقیق...
ضمایر متصل: مال من، مال تو (-i, -ka, -hu)
Overview تا حالا شده بخوای کلمات رو بهم بچسبونی تا در وقت صرفهجویی کنی؟ عربی دقیقا همین کار رو میکنه. به جای هدر دادن...
ضمایر موصول در عربی: که (الذی، التی)
### Overview زبان عربی، همانند بسیاری از زبانهای دیگر، نیازمند ابزارهای دقیقی برای اتصال ایدهها و گسترش جملات است. زم...
ضمایر موصول در عربی: که (الذی، التی)
### Overview در زبان عربی، «اسمهای موصول» (Relative Pronouns) همان پلهای ارتباطی هستند که یک اسم معرفه را به جملهای...
ضمایر موصول در عربی: کسی که، چیزی که (alladhi, allati)
### Overview در زبان عربی، همانند بسیاری از زبانهای دیگر، ما اغلب نیاز داریم دو ایده مرتبط را به یکدیگر پیوند دهیم تا...
