B1 Case System 9 min read متوسط

حالت داتیو در آلمانی: به دیگران دادن (Der Dativ)

حالت داتیو یعنی «گیرنده» یا «به نفعِ» کسی بودن؛ آرتیکل‌ها به dem، der و den تبدیل می‌شن.

Grammar Rule in 30 Seconds

The Dative case marks the indirect object, usually the person receiving something, and changes articles to {dem|m}, {der|f}, {dem|n}, and {den|pl}.

  • Use Dative for the indirect object: Ich gebe {dem|m} Mann das Buch.
  • Use Dative after specific prepositions (aus, bei, mit, nach, seit, von, zu): Ich gehe mit {der|f} Frau.
  • Use Dative with specific verbs like 'helfen' or 'gefallen': Das hilft {dem|n} Kind.
Subject (Nominative) + Verb + Indirect Object (Dative) + Direct Object (Accusative)

مرور کلی

### Overview
در زبان آلمانی، حالت «داتیو» (Dativ) یکی از ارکان اصلی دستور زبان است که اغلب به عنوان «حالت مفعول غیرمستقیم» یا «حالت گیرنده» شناخته می‌شود. در فارسی، ما برای بیان نقش‌های مشابه از حروف اضافه مانند «به»، «برای» یا «از» استفاده می‌کنیم، اما در آلمانی، این مفهوم با تغییر در شکل آرتیکل‌ها (حروف تعریف) و ضمایر نشان داده می‌شود. درک داتیو برای یک فارسی‌زبان، پله‌ای حیاتی برای رسیدن به سطح B1 است، زیرا این حالت نه تنها برای نشان دادن «گیرنده» در جملات، بلکه بعد از حروف اضافه خاص و افعال خاصی به کار می‌رود.
برخلاف فارسی که ساختار جمله در آن با حروف اضافه ثابت می‌ماند، در آلمانی شما باید یاد بگیرید که آرتیکل‌ها را بر اساس نقش دستوری تغییر دهید. به عنوان مثال، وقتی می‌گویید «من به دوستم کتاب می‌دهم»، در فارسی «دوستم» با «به» مشخص شده است، اما در آلمانی Ich gebe dem Freund das Buch، کلمه dem نشان‌دهنده داتیو است. این سیستم برای دانش‌آموزان فارسی‌زبان که با مفهوم «حالت» (Case) در زبان مادری خود آشنایی ندارند، ممکن است در ابتدا کمی پیچیده به نظر برسد، اما با تمرین متوجه خواهید شد که این سیستم باعث ایجاد دقت و شفافیت بسیار بالایی در جملات می‌شود.
### How This Grammar Works
در زبان فارسی، ما برای نشان دادن مفعول مستقیم از نشانه «را» استفاده می‌کنیم و برای مفعول غیرمستقیم از حروف اضافه «به» یا «برای». در آلمانی، سیستم «حالت» (Kasus) جایگزین این حروف اضافه در بسیاری از موارد می‌شود. داتیو در واقع به ما می‌گوید که چه کسی یا چه چیزی تحت تأثیر فعل قرار گرفته یا سود می‌برد.
در جمله Ich helfe dem Mann (من به آن مرد کمک می‌کنم)، فعل helfen همیشه داتیو می‌طلبد. این دقیقاً معادل «کمک کردن به» در فارسی است؛ با این تفاوت که در آلمانی، خودِ آرتیکل تغییر می‌کند تا نقش کلمه را نشان دهد.
نکته مهم این است که زبان آلمانی دارای سه جنسیت (مذکر، خنثی، مؤنث) است که در داتیو تغییرات خاص خود را دارند. برای مثال، آرتیکل مذکر der در داتیو به dem تبدیل می‌شود. این تغییرات برای کسی که زبان فارسی صحبت می‌کند (که در آن جنسیت دستوری نداریم)، چالش‌برانگیز است.
در فارسی، «او» برای زن و مرد یکسان است، اما در آلمانی نه تنها ضمایر شخصی تغییر می‌کنند، بلکه آرتیکل‌ها نیز بر اساس جنسیت و حالت تغییر می‌یابند. این سیستمِ «تطبیق» (Declension) به آلمانی اجازه می‌دهد که جایگاه کلمات در جمله انعطاف‌پذیرتر از انگلیسی باشد، هرچند همچنان ساختار اصلی جمله معمولاً SOV (فاعل-مفعول-فعل) است که برای ما فارسی‌زبانان بسیار آشنا و راحت است.
### Formation Pattern
برای ساختن حالت داتیو، باید آرتیکل‌ها را طبق جدول زیر تغییر دهید. این جدول کلید اصلی شما برای درک این حالت است.
| جنسیت | حالت فاعلی (Nominativ) | حالت داتیو (Dativ) | مثال |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| مذکر (Masculin) | der | dem | Ich helfe dem Lehrer. |
| خنثی (Neutral) | das | dem | Das gehört dem Kind. |
| مؤنث (Feminin) | die | der | Ich danke der Frau. |
| جمع (Plural) | die | den (+n) | Ich helfe den Kindern. |
علاوه بر آرتیکل‌های معین، آرتیکل‌های نامعین نیز تغییر می‌کنند: ein به einem برای مذکر و خنثی، و eine به einer برای مؤنث تبدیل می‌شود. در حالت جمع نیز، اگر اسم جمع به -n ختم نشود، باید به انتهای آن یک -n اضافه کنید (به جز اسامی که به -s ختم می‌شوند).
### When To Use It
کاربرد داتیو در آلمانی به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شود:
  1. 1افعال داتیو‌ساز: برخی افعال همیشه داتیو می‌گیرند؛ مثل helfen (کمک کردن)، danken (تشکر کردن)، gefallen (پسندیدن) و gehören (تعلق داشتن). مثلاً: Das Auto gehört meinem Vater.
  2. 2حروف اضافه داتیو: حروف اضافه‌ای مانند aus, bei, mit, nach, seit, von, zu همیشه اسم بعد از خود را به داتیو می‌برند. مثلاً: Ich fahre mit dem Bus.
  3. 3افعال دو‌مفعولی: افعالی مثل geben (دادن) یا schicken (فرستادن) که هم مفعول مستقیم (آکوزاتیو) و هم غیرمستقیم (داتیو) دارند. مثال: Ich gebe dem Mann das Buch.
  4. 4حروف اضافه دو‌حالته (مکان): حروفی مثل in, auf, an اگر نشان‌دهنده «مکان ثابت» باشند (کجا؟)، داتیو می‌گیرند. مثلاً: Ich bin in dem Haus.
### Common Mistakes
  1. 1اشتباه گرفتن داتیو مؤنث با آکوزاتیو مذکر: فارسی‌زبانان اغلب فراموش می‌کنند که der در داتیو برای مؤنث استفاده می‌شود و آن را با der (فاعل مذکر) اشتباه می‌گیرند. دلیل آن عدم وجود جنسیت در فارسی است.
  2. 2فراموش کردن -n در جمع: چون در فارسی برای جمع بستن فقط از -ها یا -ان استفاده می‌کنیم، دانش‌آموزان اغلب فراموش می‌کنند که در داتیو جمع آلمانی، باید به انتهای اسم هم یک -n اضافه کنند (مثلاً Kindern به جای Kinder).
  3. 3ترجمه مستقیم حرف اضافه: فارسی‌زبانان گاهی سعی می‌کنند حروف اضافه فارسی را مستقیماً ترجمه کنند. مثلاً برای helfen می‌گویند «کمک کردن به» و فکر می‌کنند باید حتماً حرف اضافه zu را بیاورند، در حالی که فعل helfen خودش به تنهایی داتیو می‌گیرد و نیازی به حرف اضافه ندارد.
### Contrast With Similar Patterns
| ویژگی | آکوزاتیو (Accusative) | داتیو (Dative) |
| :--- | :--- | :--- |
| نقش اصلی | مفعول مستقیم | مفعول غیرمستقیم / گیرنده |
| سوال اصلی | چه کسی را؟ چه چیزی را؟ | به چه کسی؟ برای چه کسی؟ |
| تغییر مذکر | der -> den | der -> dem |
| کاربرد | حرکت به سمت مکان | موقعیت ثابت در مکان |
### Quick FAQ
  1. 1آیا همیشه باید آرتیکل را تغییر دهیم؟ بله، اگر اسم دارای آرتیکل باشد، تغییر آن در داتیو الزامی است تا نقش کلمه در جمله مشخص شود.
  2. 2اگر ضمیر شخصی داشته باشیم چه؟ ضمایر شخصی هم تغییر می‌کنند؛ مثلاً ich در داتیو می‌شود mir و er می‌شود ihm.
  3. 3آیا داتیو در زبان محاوره آلمانی هم کاربرد دارد؟ بله، داتیو یکی از پایه‌ای‌ترین بخش‌های زبان آلمانی است و در تمام سطوح (رسمی و غیررسمی) به شدت کاربرد دارد.

Dative Article Changes

Gender Nominative Dative
Masculine
der
dem
Feminine
die
der
Neuter
das
dem
Plural
die
den (+n)

Common Dative Contractions

Preposition + Article Contraction
an + dem
am
bei + dem
beim
in + dem
im
von + dem
vom
zu + dem
zum

Meanings

The Dative case indicates the indirect object of a sentence, typically the person or entity receiving the direct object.

1

Indirect Object

The recipient of an action.

“Er gibt {dem|m} Lehrer das Heft.”

“Sie schreibt {der|f} Freundin eine E-Mail.”

2

Dative Prepositions

Prepositions that always require the Dative case.

“Ich fahre mit {dem|m} Zug.”

“Sie wohnt bei {der|f} Tante.”

3

Dative Verbs

Verbs that require an object in the Dative case instead of Accusative.

“Das gefällt {dem|m} Mann.”

“Ich helfe {der|f} Frau.”

Reference Table

Reference table for حالت داتیو در آلمانی: به دیگران دادن (Der Dativ)
حالت (Case) مذکر {m} مونث {f} خنثی {n} جمع {pl}
Nominative
der / ein
die / eine
das / ein
die / -
Accusative
den / einen
die / eine
das / ein
die / -
Dative
dem / einem
der / einer
dem / einem
den / - (+n)
Pronouns
ihm "Ich helfe ihm."
ihr "Ich danke ihr."
ihm "Ich gebe ihm."
ihnen "Ich antworte ihnen."

طیف رسمیت

رسمی
Ich leiste dem Herrn Unterstützung.

Ich leiste dem Herrn Unterstützung. (Helping someone)

خنثی
Ich helfe dem Mann.

Ich helfe dem Mann. (Helping someone)

غیر رسمی
Ich helfe dem Typen.

Ich helfe dem Typen. (Helping someone)

عامیانه
Ich check das für den Typen.

Ich check das für den Typen. (Helping someone)

اتصالات حالت داتیو

حالت داتیو

فعل‌ها

  • helfen to help
  • geben to give

حروف اضافه

  • mit with
  • zu to

آرتیکل‌ها

  • dem masc/neut
  • der fem

تغییرات آرتیکل

Nominative (فاعلی)
der Mann the man
die Frau the woman
Dative (گیرنده)
dem Mann to the man
der Frau to the woman

آیا داتیوه؟

1

آیا حرف اضافه داتیوساز (mit, zu...) وجود داره؟

YES
از داتیو استفاده کن!
NO
فعل رو چک کن.
2

آیا فعل از نوع 'بخشیدن' یا 'کمک کردن' هست؟

YES
برای شخص از داتیو استفاده کن!
NO ↓

تقلب‌نامه ضمیرهای داتیو

👤

مفرد

  • mir (به من)
  • dir (به تو)
  • ihm (به او مذکر)
  • ihr (به او مونث)
👥

جمع

  • uns (به ما)
  • euch (به شماها)
  • ihnen (به آن‌ها)
💼

رسمی

  • Ihnen (به شما محترمانه)

مثال‌ها بر اساس سطح

1

Ich gebe {dem|m} Mann das Buch.

I give the man the book.

2

Das ist für {die|f} Frau.

That is for the woman.

3

Ich helfe {dem|n} Kind.

I help the child.

4

Mit {dem|m} Auto.

With the car.

1

Ich fahre mit {der|f} Bahn.

I go by train.

2

Er gratuliert {dem|m} Freund.

He congratulates the friend.

3

Wir wohnen bei {den|pl} Eltern.

We live with the parents.

4

Das gehört {dem|n} Mädchen.

That belongs to the girl.

1

Das gefällt {dem|m} Lehrer sehr.

The teacher likes that a lot.

2

Sie dankt {der|f} Kollegin für die Hilfe.

She thanks the colleague for the help.

3

Nach {dem|n} Essen gehen wir spazieren.

After eating we go for a walk.

4

Er antwortet {den|pl} Studenten.

He answers the students.

1

Ich bin in {dem|n} Haus.

I am in the house.

2

Er legt das Buch auf {dem|m} Tisch.

He places the book on the table.

3

Sie vertraut {der|f} Person.

She trusts the person.

4

Wir begegnen {den|pl} Leuten oft.

We often meet the people.

1

Es ist {dem|m} Kunden nicht recht.

It is not right for the customer.

2

Sie ist {der|f} Aufgabe gewachsen.

She is up to the task.

3

Er ist {dem|n} Tode nah.

He is near death.

4

Wir sind {den|pl} Umständen ausgeliefert.

We are at the mercy of the circumstances.

1

Dem Glücklichen schlägt keine Stunde.

For the happy person, time does not strike.

2

Er ist {der|f} Sprache mächtig.

He is master of the language.

3

Das ist {dem|n} Volke wohlbekannt.

That is well known to the people.

4

Sie ist {den|pl} Anforderungen gerecht geworden.

She has met the requirements.

به‌راحتی اشتباه گرفته می‌شود

German Dative Case: Giving to Others (Der Dativ) در مقابل Accusative vs Dative

Both change articles.

German Dative Case: Giving to Others (Der Dativ) در مقابل Prepositions

Some take Dative, some Accusative.

German Dative Case: Giving to Others (Der Dativ) در مقابل Plural Dative

Forgetting the -n.

اشتباهات رایج

Ich gebe der Mann das Buch.

Ich gebe dem Mann das Buch.

Masculine Dative is 'dem'.

Ich helfe die Frau.

Ich helfe der Frau.

Helfen requires Dative.

Mit die Freunde.

Mit den Freunden.

Mit requires Dative.

Ich gebe das Buch für dem Mann.

Ich gebe das Buch für den Mann.

'Für' takes Accusative.

Ich fahre zu der Bahnhof.

Ich fahre zu dem Bahnhof.

Zu takes Dative.

Das gehört der Kind.

Das gehört dem Kind.

Neuter Dative is 'dem'.

Ich danke der Lehrer.

Ich danke dem Lehrer.

Danken takes Dative.

Ich helfe die Kinder.

Ich helfe den Kindern.

Plural Dative needs -n.

Er antwortet der Mann.

Er antwortet dem Mann.

Antworten takes Dative.

Das gefällt der Mann.

Das gefällt dem Mann.

Gefallen takes Dative.

Ich bin der Meinung nach.

Meiner Meinung nach.

Genitive vs Dative.

الگوهای جمله‌سازی

Ich gebe ___ (Dative) ___ (Accusative).

Ich fahre mit ___ (Dative).

Das gefällt ___ (Dative).

Ich danke ___ (Dative) für ___ (Accusative).

Real World Usage

Ordering food very common

Ich gebe dem Kellner das Geld.

Job interview common

Ich danke dem Unternehmen.

Texting very common

Schicke das dem Freund.

Travel common

Ich fahre mit dem Zug.

Social media common

Das gefällt dem Follower.

Email common

Ich antworte dem Kunden.

💡

قانون گیرنده

همیشه از خودت بپرس «این اتفاق برای چه کسی می‌افته؟» جوابش مفعول داتیو توئه:
Ich antworte dem Lehrer.
⚠️

فریب 'Der' مونث رو نخور!

توی داتیو، آرتیکل زن‌ها der می‌شه! این به معنی مرد شدنشون نیست، فقط گرامره:
Ich danke der Kollegin.
🎯

پسوند n برای جمع

توی داتیو جمع، اگه اسم خودش n یا s نداره، حتماً یه n به تهش اضافه کن:
Ich spiele mit den Kindern.

Smart Tips

Ask yourself: 'Who is getting this?' That person is in the Dative.

Ich gebe der Mann das Buch. Ich gebe dem Mann das Buch.

Memorize the Dative prepositions as a song.

Ich gehe mit der Hund. Ich gehe mit dem Hund.

Always check for the '-n' ending.

Ich danke die Lehrer. Ich danke den Lehrern.

Group them by meaning.

Das gefällt der Lehrer. Das gefällt dem Lehrer.

تلفظ

/deːm/

Dative endings

Ensure the 'm' in 'dem' is clear.

Statement

Ich gebe {dem|m} Mann das Buch ↘

Neutral information.

حفظ کنید

روش یادسپاری

Dative is the 'Giving' case: if you give, you use Dative.

تداعی تصویری

Imagine a person holding a gift. The person receiving the gift is wearing a bright blue shirt (for {dem|m}) or a pink hat (for {der|f}).

Rhyme

Mit, nach, bei, von, zu, aus, seit, Der Dativ ist für alle bereit!

Story

Hans gives a flower to his mother. Hans is the subject. The flower is the direct object. The mother is the Dative recipient. She smiles because she is the 'receiver'.

شبکه واژگان

demderdenhelfendankenmitzu

چالش

Write 5 sentences today using 'mit' and a family member.

نکات فرهنگی

Using the Dative correctly is seen as a sign of education.

Dative is often used in regional dialects.

Dative is strictly maintained in formal writing.

Derived from Proto-Indo-European case systems.

شروع‌کننده‌های مکالمه

Wem hilfst du heute?

Mit wem gehst du ins Kino?

Was gefällt dir an dieser Stadt?

Wem hast du zuletzt gedankt?

موضوعات نگارش

Describe your daily routine using 'mit'.
Write about a person you help.
Explain why you like your job/school.
Reflect on a gift you gave someone.

اشتباهات رایج

Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح


Incorrect

صحیح

Test Yourself

جای خالی رو با آرتیکل داتیو درست پر کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
اسم‌های مذکر (Bruder) در حالت داتیو آرتیکل 'dem' می‌گیرن.
کدوم جمله از نظر گرامر داتیو درسته؟

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
اسم‌های مونث مثل 'die Frau' در حالت داتیو به 'der Frau' تبدیل می‌شن.
اشتباه رو در حالت داتیو جمع پیدا و اصلاح کن.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer:
اسم‌های جمع در داتیو آرتیکل 'den' می‌گیرن و یه 'n' به ته اسم اضافه می‌شه (Kindern).

Score: /3

تمرین‌های عملی

8 exercises
Fill in the correct article.

Ich gebe ___ (der) Mann das Buch.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: dem
Masculine Dative is dem.
Choose the correct verb. چند گزینه‌ای

Ich ___ (helfen/helfe) dem Kind.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: helfe
Conjugation of helfen.
Fix the sentence. Error Correction

Find and fix the mistake:

Mit die Frau.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Mit der Frau
Mit takes Dative.
Reorder the words. Sentence Reorder

dem / gebe / ich / Mann / das Buch

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: All are correct
German word order is flexible.
Translate to German. ترجمه

I thank the teacher.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich danke dem Lehrer
Danken takes Dative.
Match the preposition. جفت کردن

mit -> ?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Dative
Mit is a Dative preposition.
Build a sentence. Sentence Building

Ich / helfen / mein / Vater

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich helfe meinem Vater
Dative possessive.
Conjugate the article. Conjugation Drill

Dative Plural of 'die Kinder'?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: den Kindern
Plural Dative needs -n.

Score: /8

Practice Bank

10 exercises
جای خالی رو با ضمیر درست پر کن. پر کردن جای خالی

Das Auto gefällt ___ (me).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: mir
این جمله رو با استفاده از داتیو به آلمانی ترجمه کن. پر کردن جای خالی

I thank you (informal/singular).

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich danke dir.
جمله‌ای که حرف اضافه درست داره رو انتخاب کن. پر کردن جای خالی

Which is correct?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich fahre mit dem Bus.
کلمات رو جوری مرتب کن که یه جمله داتیو درست ساخته بشه. پر کردن جای خالی

gebe / Ich / dem / Geld / Mann

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich gebe dem Mann Geld.
حالت فاعلی رو به حالت داتیو متصل کن. پر کردن جای خالی

Match the following:

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: der -> dem
پسوند درست برای اسم جمع رو انتخاب کن. پر کردن جای خالی

Wir danken den Lehrer___.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: n
ضمیر داتیو درست برای 'او' (مونث) رو انتخاب کن. پر کردن جای خالی

Ich schicke ___ (her) eine E-Mail.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: ihr
اشتباه حرف اضافه داتیو رو اصلاح کن. پر کردن جای خالی

Ich komme aus den Haus.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Ich komme aus dem Haus.
ترجمه کن: 'او آن را به ما می‌دهد.' پر کردن جای خالی

He is giving it to us.

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: Er gibt es uns.
جای خالی رو برای 'شما همگی' (دوستانه) پر کن. پر کردن جای خالی

Gefällt ___ (you all) der film?

✓ Correct! ✗ Not quite. Correct answer: euch

Score: /10

سوالات متداول (8)

German adds an '-n' to plural nouns in the Dative to distinguish them from other cases.

No, only specific ones like 'mit' and 'zu'. Others take Accusative.

People will understand you, but it will sound incorrect.

Yes, but some dialects simplify the endings.

No, 'für' always takes Accusative.

You have to memorize them; they don't follow a simple rule.

Yes, 'dem' is the Dative article for masculine and neuter.

No, the Dative only changes the noun/article, not the verb conjugation.

Scaffolded Practice

1

1

2

2

3

3

4

4

Mastery Progress

Needs Practice

Improving

Strong

Mastered

In Other Languages

Spanish moderate

Indirect Object Pronouns

Spanish uses pronouns, German changes articles.

French moderate

Complément d'objet indirect

French uses prepositions, German uses cases.

Japanese high

Ni particle

Japanese uses particles, German uses inflection.

Arabic partial

Majrur case

Arabic uses suffixes, German uses articles.

Chinese low

Word order

Chinese has no case system.

German high

Dativ

None.

Learning Path

Prerequisites

Was this helpful?
هنوز نظری وجود ندارد. اولین نفری باشید که افکار خود را به اشتراک می‌گذارد!