فعل عبارتی: Make up (اختراع کردن/آشتی کردن)
make up سه تا معنی اصلی رو یاد بگیر: ساختن یه قصه inventing stories، آشتی کردن reconciling بعد از دعوا، یا تشکیل دادن forming parts یه چیزی.
Grammar Rule in 30 Seconds
'Make up' is a versatile verb used to describe inventing stories, becoming friends again, or forming a whole.
- Use it to mean 'invent' (e.g., 'He made up an excuse').
- Use it to mean 'reconcile' after a fight (e.g., 'They finally made up').
- When using a pronoun (it/them), put it in the middle: 'Make it up'.
مرور کلی
Phrasal Verbs همواره یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال جذابترین بخشهای یادگیری زبان انگلیسی برای فارسیزبانان است. دلیل این امر ساده است: در زبان فارسی، ما ساختاری مشابه به نام «افعال مرکب» داریم (مانند «کمک کردن» یا «آشتی کردن»)، اما منطق ترکیب اجزا در افعال عبارتی انگلیسی کمی متفاوت است. فعل عبارتی make up یکی از پرکاربردترین و چندمعناییترین نمونهها در سطح متوسط (B1) است که تسلط بر آن، سطح مهارت زبانی شما را از یک زبانآموز ساده به یک گوینده حرفهای نزدیک میکند.make به تنهایی به معنای «ساختن» یا «ایجاد کردن» است، اما وقتی با حرف اضافه up ترکیب میشود، معنای آن به کلی دگرگون شده و به حوزههای انتزاعیتری وارد میشود. در این آموزش جامع، ما بر دو معنای کلیدی و بسیار مهم این فعل تمرکز میکنیم: ۱. ابداع کردن یا از خود درآوردن (داستان، بهانه یا دروغ) و **۲.make up باید ابتدا به ماهیت حروف اضافه در افعال عبارتی نگاهی بیندازیم. در انگلیسی، حرف اضافه up اغلب معنای «تکمیل شدن»، «به پایان رساندن» یا «بهبود بخشیدن» را به فعل اصلی اضافه میکند. وقتی میگوییم make up در واقع به نوعی «تکمیل کردن یک سناریو در ذهن» یا «بهبود بخشیدن به یک رابطه تخریب شده» اشاره داریم.make up پوشش داده میشوند.make up میتواند مفعول را در میان خود بپذیرد یا مفعول بعد از کل فعل بیاید.Separability میگویند، یکی از تفاوتهای بنیادین است که فارسیزبانان باید به آن عادت کنند. در واقع، make up در معنای «ابداع کردن» یک فعل جداشدنی است، اما در معنای «آشتی کردن» معمولاً به صورت ناگذر (بدون مفعول مستقیم) یا با حرف اضافه with به کار میرود.make up در جمله بستگی به این دارد که مفعول ما یک «اسم» است یا یک «ضمیر». این بخش دقیقاً همان جایی است که اکثر فارسیزبانان به دلیل تداخل ساختار زبان مادری، دچار اشتباه میشوند. بیایید این الگوها را با دقت بررسی کنیم:make و up قرار دهید یا آن را بعد از هر دو بیاورید. هر دو حالت از نظر گرامری صحیح هستند، هرچند آوردن مفعولهای طولانی در انتهای جمله معمولتر است.He made a story up.(او یک داستان از خودش درآورد.)He made up a story.(او یک داستان از خودش درآورد.)
it, them, this یا that استفاده میکنید، این ضمیر حتماً باید بین make و up قرار بگیرد. در زبان فارسی ما ضمیر را معمولاً به فعل میچسبانیم (مثلاً: «ساختمش»)، اما در انگلیسی باید فعل عبارتی را بشکافید و ضمیر را در وسط قرار دهید.make + pronoun + up | I made it up. | آن را از خودم درآوردم (ساختمش). |make up + pronoun | I made up it. (غلط) | --- |- بدون مفعول:
They had a fight, but they made up.(آنها دعوا کردند اما آشتی کردند.) - همراه با حرف اضافه
with: اگر بخواهیم بگوییم «با کسی» آشتی کردیم، حتماً باید ازwithاستفاده کنیم:I want to make up with my friend.
make up your mind:mind (ذهن/تصمیم) همیشه بعد از make up یا با صفات ملکی در وسط میآید: You need to make up your mind. (باید تصمیمت را بگیری).make up در زندگی روزمره بسیار گسترده است. در ادامه به موقعیتهای خاصی میپردازیم که یک فارسیزبان ممکن است در آنها به این فعل نیاز داشته باشد:- توجیه و بهانهتراشی: تصور کنید در ترافیک تهران گیر کردهاید و دیر به جلسه کاری یا کلاس دانشگاه میرسید. اگر بخواهید دلیلی غیرواقعی بیاورید، از این فعل استفاده میکنید:
I had to make up an excuse for being late.(مجبور شدم برای دیر کردنم یک بهانه جور کنم.) - خلاقیت ادبی و هنری: نویسندگان یا والدینی که برای کودکانشان قصه میگویند، در حال
make upکردن داستان هستند.My grandfather used to make up wonderful stories for us.(پدربزرگم عادت داشت داستانهای شگفتانگیزی برای ما سر هم کند.) - دروغ گفتن: اگر کسی واقعیتی را تحریف کند، میگوییم:
Stop making things up!(از خودت حرف درنیار/دروغ نباف!)
- روابط خانوادگی و دوستانه: در فرهنگ ما که «دورهمی» و روابط خانوادگی اهمیت زیادی دارد، سوءتفاهمها پیش میآیند. بعد از یک کدورت، فعل
make upبهترین گزینه است.After the argument at the party, they finally made up.(بعد از آن بحث در مهمانی، بالاخره با هم آشتی کردند.) - محیطهای کاری: اگر بین دو همکار اختلافی پیش بیاید و سپس حل شود:
The two managers made up their differences.(آن دو مدیر اختلافاتشان را حل و فصل کردند.)
for به این ترکیب (make up for)، معنای «جبران کردن» ایجاد میشود که برای دانشآموزان کنکوری یا کارمندان بسیار کاربردی است: I missed the class, so I need to make up for it. (کلاس را از دست دادم، پس باید جبرانش کنم.)I made up it. به یاد داشته باشید که در افعال عبارتی جداشدنی، ضمیر مثل یک «پنیر» در وسط «ساندویچِ» فعل و حرف اضافه قرار میگیرد: I made it up.make up برای مفاهیم ذهنی و انتزاعی (داستان، دروغ، آشتی) است. اگر میخواهید بگویید «نجار یک میز ساخت»، هرگز نگویید The carpenter made up a table. در اینجا فقط از فعل make یا build استفاده کنید. make up یعنی ساختن چیزی که وجود خارجی ندارد یا ترمیم یک رابطه.with در هنگام آشتی:I made up my brother. این جمله از نظر انگلیسیزبانان یعنی «من برادرم را از خودم درآوردم (خلق کردم)!» که بسیار عجیب است. برای آشتی کردن با کسی، حتماً از with استفاده کنید: I made up with my brother.make up را با فعلهای مشابه مقایسه کنیم:make up |Invent | اختراع کردن | Invent بیشتر برای اختراعات علمی و فنی به کار میرود، در حالی که make up برای داستان و بهانه است. |Lie | دروغ گفتن | Lie فقط بار منفی دارد، اما make up میتواند برای تخیل مثبت (داستانسرایی) هم باشد. |Reconcile | آشتی دادن/کردن | Reconcile بسیار رسمی است و در متون حقوقی یا سیاسی به کار میرود. make up دوستانه و رایجتر است. |Build | ساختن فیزیکی | برای ساختمان و اشیاء است، برخلاف make up که ذهنی است. |invent معمولاً برای چیزی به کار میرود که برای اولین بار در تاریخ بشر ساخته شده (مثل اختراع تلفن)، اما make up برای چیزی است که شما در لحظه برای خودتان خلق میکنید (مثل یک داستان تخیلی).reconcile استفاده کنم؟reconcile کلمهای بسیار رسمی است که بیشتر در اخبار یا دادگاهها شنیده میشود. در زندگی روزمره، در محیط کار یا بین دوستان، استفاده از make up شما را بسیار طبیعیتر (Natural) جلوه میدهد.make up به معنای «آشتی کردن» است یا «داستان ساختن»؟with بیاید، به معنای آشتی کردن است. اگر بعد از آن کلماتی مثل story, excuse, lie یا it بیاید، به معنای ابداع کردن است.We hugged and made up.make up به معنای «آرایش کردن» هم هست؟Makeup) یا با فعل put on به کار میرود: She is putting on her makeup. به عنوان فعل عبارتی، استفاده از آن برای آرایش کردن کمتر رایج است و بیشتر در معنای «گریم کردن» در تئاتر و سینما دیده میشود.I made it up آیا همیشه بار منفی دارد؟I made it up یعنی «خودم این ایده را خلق کردم» که میتواند مثبت باشد. اما اگر در مورد یک حقیقت تاریخی باشد، یعنی دارید دروغ میگویید. پس همه چیز به بافت (Context) کلام بستگی دارد.Conjugating 'Make Up'
| Tense | Subject | Verb Form | Example |
|---|---|---|---|
|
Present Simple
|
I / You / We / They
|
make up
|
They make up stories.
|
|
Present Simple
|
He / She / It
|
makes up
|
She makes up excuses.
|
|
Past Simple
|
All subjects
|
made up
|
We made up yesterday.
|
|
Present Continuous
|
I
|
am making up
|
I am making up the bed.
|
|
Present Perfect
|
He / She
|
has made up
|
He has made it up.
|
|
Future
|
All subjects
|
will make up
|
They will make up soon.
|
Common Contractions with 'Make Up'
| Full Form | Contraction | Context |
|---|---|---|
|
I have made up
|
I've made up
|
Informal speech
|
|
They will make up
|
They'll make up
|
Casual conversation
|
|
It is made up
|
It's made up
|
Describing a lie
|
Meanings
A multi-use phrasal verb primarily used for creating fictional information or restoring a relationship after a disagreement.
Invent/Fabricate
To create a story, lie, or explanation that is not true.
“Stop making up excuses for being late!”
“The author made up a whole new world for her book.”
Reconcile
To become friends again after a quarrel or fight.
“We had a huge argument, but we made up the next day.”
“Kiss and make up!”
Constitute/Form
To be the parts that form a whole.
“Women make up 50% of the workforce.”
“Ten chapters make up this textbook.”
Compensate
To do something extra because you missed something earlier (often used with 'for').
“I'll work late to make up the time I lost.”
“He bought her flowers to make up for his mistake.”
Reference Table
| معنی | جمله مثال | موقعیت |
|---|---|---|
|
Invent a story/lie
|
He made up a crazy excuse.
|
صحبت با دوست/کار
|
|
Reconcile/Be friends
|
They fought, but they made up.
|
روابط
|
|
Form/Constitute
|
Women make up 60% of the class.
|
عمومی/رسمی
|
|
Apply cosmetics
|
She is making up her face.
|
زندگی روزمره
|
|
Prepare/Arrange
|
The maid made up the bed.
|
سفر/هتل
|
|
Improvise
|
I forgot my lines, so I made them up.
|
اجرا/نمایش
|
طیف رسمیت
The two parties have reached a reconciliation. (Relationships)
They have made up. (Relationships)
They're cool again. (Relationships)
They're Gucci now. (Relationships)
The Many Faces of 'Make Up'
Fiction
- Invent To create a lie
Peace
- Reconcile To be friends again
Parts
- Constitute To form a whole
Balance
- Compensate To fix a mistake
Make Up vs. Invent
Where does the object go?
Is the object a pronoun (it/them)?
Is it a noun?
Common Objects for 'Make Up'
Stories
- • A lie
- • An excuse
- • A tale
People
- • Friends
- • Couples
- • Siblings
Totals
- • 50%
- • The majority
- • The team
مثالها بر اساس سطح
I make up stories.
They make up after the fight.
Do not make up a lie.
We are friends, we make up.
He made up a funny song.
Did you and Sarah make up?
I need to make up an excuse.
She made it up to be nice.
Women make up half of the class.
I'll make up the missed work tomorrow.
They finally made up after not speaking for years.
He made up the whole story about the ghost.
The committee is made up of local residents.
How can I make it up to you?
The lost hours must be made up by Friday.
He has a tendency to make things up when he's nervous.
The cultural make-up of the city has changed significantly.
He tried to make up for his lack of experience with enthusiasm.
The pharmacist is making up your prescription now.
It’s hard to make up the ground we lost in the first quarter.
The very fabric of their society is made up of these ancient traditions.
She struggled to make up the deficit in her emotional well-being.
The actors were required to make up their own lines in the improv show.
He could not make up the discrepancy between the two reports.
بهراحتی اشتباه گرفته میشود
Learners often mix these up because they both involve 'make' and a preposition.
Both mean to create something new.
Both use 'up' and a common verb.
اشتباهات رایج
I make up it.
I make it up.
We make up a story.
We made up a story.
They make up.
They made up.
I make up my face.
I put on makeup.
He made up for a story.
He made up a story.
Did you make up with?
Did you make up with him?
I made up the bed.
I made the bed.
The team makes up of ten people.
The team is made up of ten people.
I'll make up my mistake.
I'll make up for my mistake.
He made up his mind up.
He made up his mind.
He made up the lost ground.
He made up the ground he had lost.
The makeup of the atom...
The make-up of the atom...
الگوهای جملهسازی
I had to make up a ___ because ___.
___ and ___ finally made up after ___.
___ make up approximately ___ percent of ___.
How can I make up for ___?
Real World Usage
Are we good? Did we make up?
I can make up the hours if I leave early.
Small businesses make up the backbone of the economy.
She totally made that up for clout.
The pilot tried to make up the time in the air.
We are making up your prescription now.
یک کلمه یا دو کلمه؟
make up (فعل، به معنی ساختن یا آشتی کردن) دو کلمه است. ولی makeup (اسم، مثل رژ لب) یه کلمه است. اشتباه ننویسیشون! "Don't mix them up in writing!"قانون 'It'
عبارت 'Kiss and Make Up'
kiss and make up. این یه اصطلاح خیلی رایجه! "It's a very common idiom!"
Smart Tips
Imagine the pronoun is a sandwich filling. It must go inside the verb 'make' and the particle 'up'.
Use the 'Make it up to you' pattern. It's the most natural way to offer a favor after a mistake.
Use 'is made up of' instead of just 'has'. It sounds more professional and descriptive.
If it's a lie, use 'make up'. If it's a machine, use 'invent'.
تلفظ
Stress on the particle
In phrasal verbs, the stress usually falls on the preposition/particle, not the verb.
Linking
When 'make' is followed by 'up', the 'k' sound links to the 'u'.
Rising on 'up'
Did you make UP? ↗
Asking a question
حفظ کنید
روش یادسپاری
Make a story, Make a friend, Make a whole until the end.
تداعی تصویری
Imagine a person building a Lego house. They are 'making up' the house from small parts. Then imagine them drawing a fake map (making up a story) and finally shaking hands with a friend (making up after a fight).
Rhyme
If you tell a lie, you make it up. If you stop a cry, you make it up.
Story
Tim was late for work. He had to 'make up' an excuse about a flat tire. His boss was angry, but they 'made up' after Tim promised to 'make up' the lost hours by staying late. Now, those extra hours 'make up' a large part of his paycheck.
شبکه واژگان
چالش
Write three sentences using 'make up': one about a lie, one about a friend, and one about a percentage.
نکات فرهنگی
Very common in high school dramas and sitcoms to discuss 'making up' after a breakup.
Often used in the context of 'making up a bed' for a guest, which is slightly more common in the UK than the US.
Used globally in English-speaking offices to discuss 'making up the hours' when taking time off for appointments.
The phrase dates back to the late 14th century, combining 'make' (to create) with 'up' (to completion).
شروعکنندههای مکالمه
Have you ever had to make up an excuse for being late?
What qualities make up a good friend?
How do you usually make up with someone after a fight?
If you could make up a new holiday, what would it be?
موضوعات نگارش
اشتباهات رایج
Test Yourself
They were angry, but they finally ___ yesterday.
Find and fix the mistake:
He didn't want to go to the party, so he made up it.
Choose the correct meaning:
Score: /3
تمرینهای عملی
8 exercisesWhich one is correct?
They had a fight, but they finally made ___.
Find and fix the mistake:
The team makes up of five players.
He invented a lie about the car.
1. Invent 2. Reconcile 3. Constitute
A: I'm so sorry I missed your birthday. B: It's okay, how are you going to ___?
'We finally made up.'
I'll work on Saturday to make ___ the lost time.
Score: /8
Practice Bank
10 exercisesI don't have a gift, so I will ___ a poem for you.
up / story / She / a / made / .
Translate the sentence:
Match them:
Is that true or did you ___?
Forests ___ 30% of the Earth's land.
Please make up your bed.
made / He / it / up / .
Translate:
Score: /10
سوالات متداول (8)
Usually no. Use `invent` for things like the lightbulb or the internet. Use `make up` for stories, lies, and excuses.
It is neutral to informal. In very formal writing, use `fabricate`, `reconcile`, or `constitute`.
`Make up` means to invent or reconcile. `Make up for` means to compensate for a mistake or a loss.
Yes! This is a very common idiom meaning 'I decided'.
When written as one word (makeup), it is a noun meaning cosmetics or the composition of something. As two words (make up), it is a verb.
Use `be made up of`. For example: 'The class is made up of students from ten countries.'
It implies reconciliation, which might include kissing, but the verb for kissing specifically is `make out`.
`Made up of` is much more common and generally considered correct for parts of a whole.
Scaffolded Practice
1
2
3
4
Mastery Progress
Needs Practice
Improving
Strong
Mastered
In Other Languages
Inventar / Reconciliarse
English uses one verb for both; Spanish uses 'inventar' and 'reconciliarse'.
Inventer / Se réconcilier
French requires reflexive verbs for the 'reconcile' meaning.
Erfinden / Sich versöhnen
German separable verbs are common, but the meanings are split across different roots.
Netsuzou suru / Nakanaori suru
Japanese has no concept of 'verb + preposition' phrasal verbs.
Ikhtara'a / Tasalaha
Arabic uses root-based morphology instead of phrasal particles.
Biānzào / Héhǎo
Chinese uses compound verbs that describe the result of the action.
Learning Path
Prerequisites
ویدیوهای مرتبط
Related Grammar Rules
فعل عبارتی "Face up to" (پذیرش واقعیت)
Overview این فعل عبارتی (phrasal verb) دربارهی تغییر ذهنی از اجتناب به پذیرش است. به طور مشخص به پذیرش چیزی اشاره دارد...
حروف اضافه زمان: (in, on, at)
Overview تا حالا شده پیامی بفرستید و بگویید ساعت `in` 5 عصر میرسید و در جواب یک ایموجی گیج بگیرید؟ کلمات کوچک در انگلیس...
فعل عبارتی: Take off (درآوردن و پرواز کردن)
نمای کلی افعال عبارتی یا `Phrasal Verbs` یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال جذابترین بخشهای یادگیری زبان انگلیسی هست...
صبر کن! استفاده از 'Hold on'
### Overview عبارت `Hold on` یکی از پرکاربردترین افعال عبارتی (Phrasal Verbs) در زبان انگلیسی است. اگر بخواهیم دقیقاً م...
آراستن: لباس رسمی و لباسهای نمایشی (Dress up)
### Overview در دنیای زبان انگلیسی، برخی از ترکیبهای کلامی فراتر از معنای تحتاللفظی خود عمل میکنند. عبارت فعلی `dress...
